جز ویکی سازی و تمیزکاری |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
==تیرگان در نقاط مختلف ایران== | ==تیرگان در نقاط مختلف ایران== | ||
در | در [[مازندران]]، جشن «تیرما سیزه شو» وجود دارد که همزمان با شب [[۱۳ تیر]] است. این جشن در ستایش پرتاب تیر و پایان جنگ منوچهر با تورانیان انجام میشود.<ref>شاهحسینی، سیر فرهنگ در ایران، ۱۳۷۲ش، ص۱۰۹؛ <br> | ||
پورکریم، «مراسم عید نوروز و جشنهای باستانی در یکی از دهکدههای مازندران»، ۱۳۴۷ش، ص۲۵.</ref> امروزه جشن تیرگان، توسط زردشتیان ایران و برخی دیگر از ایرانیان در شهرهای | پورکریم، «مراسم عید نوروز و جشنهای باستانی در یکی از دهکدههای مازندران»، ۱۳۴۷ش، ص۲۵.</ref> امروزه جشن تیرگان، توسط زردشتیان ایران و برخی دیگر از ایرانیان در شهرهای [[تهران]]، [[کرج]]، ساری، سنگسر، سوادکوه، [[یزد]]، میبد، اردکان، [[کرمان]]، بم، [[شیراز]]، [[اصفهان]] و [[اهواز]] برگزار میشود. | ||
==آداب و رسوم برپایی تیرگان== | ==آداب و رسوم برپایی تیرگان== | ||
ایرانیان به مناسبت این جشن، خانههای خود را تمیز کرده، تن و بدن خود را شسته و لباس نو بر تن میکردند. برخی، در این روز، تار نازکی از ابریشم هفترنگ، همراه با سیم نازک تابیدهای را به دور مچ دستان خود میبستند. این تار، پس از ۱۰ روز، یعنی در روزی که به روز «باد» معروف است، از مچ دست باز شده و در باد رها میشد. محققان، دلیل این کار را با پرتاب تیر آرش مرتبط میدانند. مردم، در هنگام رها کردن این دستبند که به «دستبند تیر و باد» معروف است شعری میخوانند:<br> | ایرانیان به مناسبت این جشن، خانههای خود را تمیز کرده، تن و بدن خود را شسته و لباس نو بر تن میکردند. برخی، در این روز، تار نازکی از ابریشم هفترنگ، همراه با سیم نازک تابیدهای را به دور مچ دستان خود میبستند. این تار، پس از ۱۰ روز، یعنی در روزی که به روز «باد» معروف است، از مچ دست باز شده و در باد رها میشد. محققان، دلیل این کار را با پرتاب تیر آرش مرتبط میدانند. مردم، در هنگام رها کردن این دستبند که به «دستبند تیر و باد» معروف است شعری میخوانند:<br> | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
از دیگر آداب مختص این روز، فراهم کردن برخی خوراکیها و نوشیدنیها بوده که بهنام «خوراک روانها» معروف بودند. ایرانیان بر این باور بودند که در چنین روزی، روان مردگان به سمت زمین بازمیگردند، بنابراین، آنها با خوراکیهایی به استقبال روان مردگان میرفتند.<ref>دمشقی، نخبةالدهر، ۱۳۵۷ش، ص۴۷۲-۴۷۳.</ref><br> | از دیگر آداب مختص این روز، فراهم کردن برخی خوراکیها و نوشیدنیها بوده که بهنام «خوراک روانها» معروف بودند. ایرانیان بر این باور بودند که در چنین روزی، روان مردگان به سمت زمین بازمیگردند، بنابراین، آنها با خوراکیهایی به استقبال روان مردگان میرفتند.<ref>دمشقی، نخبةالدهر، ۱۳۵۷ش، ص۴۷۲-۴۷۳.</ref><br> | ||
رسم پیشکش فرستادن برای نوعروسان و نامزدان نیز در تیرگان صورت میگرفت. در این رسم، کله قندی را با بند | رسم [[پیشکش عروس|پیشکش]] فرستادن برای نوعروسان و نامزدان نیز در تیرگان صورت میگرفت. در این رسم، کله قندی را با بند ۷ رنگ ابریشمین و سیم زرین تزئین کرده و به خانهی عروس و داماد میفرستادند.<ref>سهراب، «تیر و جشن ـ جشن تیرگان»، ۱۳۷۰ش، ص۹.</ref><br> | ||
رسم پختن گندم و میوه، به یاد روزهای سخت جنگ ایران با افراسیاب که مردم برای سیر کردن خود، مجبور به خوردن گندم و میوه بودند، نیز در روز تیرگان صورت میگیرد.<ref>گردیزی، زینالاخبار، ۱۳۶۳ش، ص۵۱8-519؛ <br> | رسم پختن گندم و میوه، به یاد روزهای سخت جنگ ایران با افراسیاب که مردم برای سیر کردن خود، مجبور به خوردن گندم و میوه بودند، نیز در روز تیرگان صورت میگیرد.<ref>گردیزی، زینالاخبار، ۱۳۶۳ش، ص۵۱8-519؛ <br> | ||
پیگولوسکایا، شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان، ۱۳۶۷ش، ص۴۸2 و 484.</ref><br> | پیگولوسکایا، شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان، ۱۳۶۷ش، ص۴۸2 و 484.</ref><br> | ||
از دیگر آیینهای این روز، فال کوزه یا «چکُ دولَه» است. برای انجام این آیین، در روز قبل از تیرگان، دوشیزهای را انتخاب کرده و کوزهی سفالی که به «دوله» معروف است، به دست او میدهند. او این کوزه را از آب پاک پر کرده و پارچه سبزرنگی را روی دهانهی آن میاندازد. سپس، دوله را نزد همه کسانی میبرد که خواستهای داشته و نیتی در دل دارند. هر کسی یک جسم کوچک مانند | از دیگر آیینهای این روز، فال کوزه یا «چکُ دولَه» است. برای انجام این آیین، در روز قبل از تیرگان، دوشیزهای را انتخاب کرده و کوزهی سفالی که به «دوله» معروف است، به دست او میدهند. او این کوزه را از آب پاک پر کرده و پارچه سبزرنگی را روی دهانهی آن میاندازد. سپس، دوله را نزد همه کسانی میبرد که خواستهای داشته و نیتی در دل دارند. هر کسی یک جسم کوچک مانند [[انگشتر]]، سنجاق، سکه یا مانند آن را درون آب دوله میاندازد. سپس، دختر، کوزه را در زیر درخت همیشه سبزی قرار میدهد. در روز جشن تیرگان، پس از مراسم آبریزان، دختر کوزه را در میان جمع آورده و سالخوردگان جمع شروع به شعرخوانی میکنند. پس از پایان هر شعر، دختر، دست خود را درون دوله برده و جسمی را بیرون میآورد. در این مرحله، صاحب جسم، متوجه ارتباط شعر با نیت خود میشود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/519064/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 «آشنایی با جشن تیرگان»، سایت همشهری آنلاین].</ref><br> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
