پرش به محتوا

کوه دماوند: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
جز ویکی سازی و تمیزکاری
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:قله دماوند.jpg|جایگزین=نمایی از کوه دماوند|بندانگشتی|نمایی از کوه دماوند]]
{{جعبه اطلاعات کوه
| نام = دماوند
| تصویر =
| زیرنویس تصویر =
| متن جایگزین تصویر =
| فایل پادکست =  
| حجم فایل پادکست =
| تاریخ پادکست =
| زیرنویس عنوان =
| نام‌های دیگر = بیک‌نی{{سخ}}دُباوند{{سخ}}دمباوند{{سخ}}دنباوند{{سخ}}دوباهوند{{سخ}}دومباوند{{سخ}}دیمباوند{{سخ}}زباوند{{سخ}}زماوند{{سخ}}کوه لاجورد
| نام بومی = دماوند
| نام انگلیسی = Mount Damavand
| نام علمی =
| کشور = [[ایران]]
| استان = [[استان مازندران|مازندران]]
| شهرستان = آمل
| بخش = لاریجان
| منطقه =
| رشته‌کوه = [[رشته‌کوه البرز]]
| مختصات =
| ارتفاع = بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر
| مساحت =
| نوع =
| دوره زمین‌شناسی =
| سن سنگ =
| جنس سنگ =
| گسل =
| آخرین فوران =
| نوع آتشفشان =
| وضعیت آتشفشانی =
| مسیر صعود =
| آب‌وهوا =
| پوشش گیاهی =
| حیات وحش =
| رودخانه‌ها =
| دریاچه‌ها =
| یخچال‌ها = سیوله{{سخ}}دوبی سل{{سخ}}عروسک‌ها{{سخ}}دره یخار{{سخ}}خورتاب سر{{سخ}}شمال غربی{{سخ}}یخچال غربی
| اهمیت =
| مناطق حفاظت‌شده =
| آثار تاریخی =
| جاذبه‌های گردشگری =
| وضعیت =
| وبگاه رسمی =
}}
{{درشت|'''کوه دماوند'''}}؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا.
{{درشت|'''کوه دماوند'''}}؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا.


کوه دماوند واقع در [[استان مازندران]]، بلندترین قله [[ایران]] و مرتفع‌ترین آتشفشان آسیا به شمار می‌رود که در [[رشته‌کوه البرز]] جای گرفته است. این کوه اساطیری به عنوان اثری طبیعی و ملی ثبت شده و نقش برجسته‌ای در [[زبان فارسی|ادبیات فارسی]] و داستان‌های حماسی دارد.
==ویژگی‌های طبیعی==
کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در رشته‌کوه البرز و در شمال [[ایران]] قرار دارد. قلهٔ دماوند، از قله‌های مخروطی‌شکل و آتشفشانی است که امروزه خاموش است. هرچند از دهانه‌های متعدد این کوه، گاز گوگرد متصاعد می‌شود، اما، قلهٔ اصلی آن، در تمام روزهای سال، پوشیده از برف است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج1، کوه‌ها و کوهنامة ایران، 1379ش، ص256.</ref> شهر و رودی به‌همین نام (دماوند) نیز در [[استان تهران]] قرار دارند.<ref>دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1383ش؛ جغرافیای استان تهران، 1383ش.</ref>
کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در رشته‌کوه البرز و در شمال [[ایران]] قرار دارد. قلهٔ دماوند، از قله‌های مخروطی‌شکل و آتشفشانی است که امروزه خاموش است. هرچند از دهانه‌های متعدد این کوه، گاز گوگرد متصاعد می‌شود، اما، قلهٔ اصلی آن، در تمام روزهای سال، پوشیده از برف است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج1، کوه‌ها و کوهنامة ایران، 1379ش، ص256.</ref> شهر و رودی به‌همین نام (دماوند) نیز در [[استان تهران]] قرار دارند.<ref>دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1383ش؛ جغرافیای استان تهران، 1383ش.</ref>


خط ۸: خط ۵۴:


==پیشینه کوه دماوند==
==پیشینه کوه دماوند==
[[پرونده:دماوند.jpg|جایگزین=نمای قدیمی کوه دماوند ایران|بندانگشتی|نمای قدیمی کوه دماوند ایران ایجاد شده توسط Laurens منتشر شده در Le Tour du Monde پاریس ۱۸۶۰]]
آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد می‌دانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجای‌مانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود [[مادها]] به‌شمار می‌رفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت داده‌اند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمی‌گردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نام‌های بیک‌نی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.<ref>مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.</ref> حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامه‌های ایران، 1379ش، ص475-476.</ref>
آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد می‌دانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجای‌مانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود [[مادها]] به‌شمار می‌رفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت داده‌اند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمی‌گردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نام‌های بیک‌نی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.<ref>مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.</ref> حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامه‌های ایران، 1379ش، ص475-476.</ref>


خط ۲۰: خط ۶۵:


==دیدنی‌های کوه دماوند==
==دیدنی‌های کوه دماوند==
[[پرونده:دماوند۱.png|جایگزین=آبشار یخی دماوند|بندانگشتی|آبشار یخی دماوند]]
کوه دماوند، به‌دلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن [[گردشگری]] بسیاری است که از آن جمله می‌توان به آبشاری یخ‌زده اشاره کرد که در جهان، بی‌همتا است. این آبشار، ۷ متر طول و ۳ متر قطر دارد. یخ این آبشار، هیچ‌گاه ذوب نمی‌شود و حتی در فصل تابستان و به‌هنگام ظهر، تنها مقدار کمی آب در اطراف آن جریان می‌یابد. این آبشار یخی، در ارتفاع ۵۱۰۰ متری این قله قرار دارد. از دیگر جاذبه‌های طبیعی این قله می‌توان به یخچال‌های طبیعی معروف این کوه، مانند سیوله، دوبی سل، عروسک‌ها، دره یخار، خورتاب سر, شمال غربی و یخچال غربی اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref>
کوه دماوند، به‌دلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن [[گردشگری]] بسیاری است که از آن جمله می‌توان به آبشاری یخ‌زده اشاره کرد که در جهان، بی‌همتا است. این آبشار، ۷ متر طول و ۳ متر قطر دارد. یخ این آبشار، هیچ‌گاه ذوب نمی‌شود و حتی در فصل تابستان و به‌هنگام ظهر، تنها مقدار کمی آب در اطراف آن جریان می‌یابد. این آبشار یخی، در ارتفاع ۵۱۰۰ متری این قله قرار دارد. از دیگر جاذبه‌های طبیعی این قله می‌توان به یخچال‌های طبیعی معروف این کوه، مانند سیوله، دوبی سل، عروسک‌ها، دره یخار، خورتاب سر، شمال غربی و یخچال غربی اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref>


==دماوند در ادبیات فارسی==
==دماوند در ادبیات فارسی==
دماوند، از قله‌های کهن و نام‌دار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] [[زبان فارسی|فارسی‌زبانان]] حضور داشته است. برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh59 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 59، بیت 23، سایت گنجور.]</ref>
دماوند، از قله‌های کهن و نام‌دار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] [[زبان فارسی|فارسی‌زبانان]] حضور داشته است. برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh59 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 59، بیت 23، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|به شخص کوه پیکر کوه می‌کند|غمی در پیش چون کوه دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
[[محمدتقی بهار|ملک‌الشعرای بهار]] نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh79 ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|ای دیو سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|به شخص کوه پیکر کوه می‌کند|غمی در پیش چون کوه دماوند}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}
 
[[محمدتقی بهار|ملک‌الشعرای بهار]] نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh79 ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|ای دیو سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}


این قله، همچنین، در [[افسانه|افسانه‌ها]] و داستان‌های اساطیری بسیاری به‌عنوان نماد عظمت و صلابت ایرانیان آمده و نیز آشیانهٔ سیمرغ، پناهگاه جادوگران و زیستگاه ضحاک عنوان شده است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دماوند.aspx تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.]</ref> شهرت این کوه در ادبیات فارسی‌زبانان، بیشتر از هر چیز مرهون دو شخصیت اساطیری ایران، یعنی فریدون و ضحاک است. فریدون، ضحاک را در غاری در درون کوه دماوند به بند می‌کشد. هنوز هم برخی از ساکنین این منطقه، بر این باورند که ضحاک در این کوه زندانی است و برخی صداهای شنیده شده از این کوه را ناله‌های ضحاک می‌دانند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref>
این قله، همچنین، در [[افسانه|افسانه‌ها]] و داستان‌های اساطیری بسیاری به‌عنوان نماد عظمت و صلابت ایرانیان آمده و نیز آشیانهٔ سیمرغ، پناهگاه جادوگران و زیستگاه ضحاک عنوان شده است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دماوند.aspx تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.]</ref> شهرت این کوه در ادبیات فارسی‌زبانان، بیشتر از هر چیز مرهون دو شخصیت اساطیری ایران، یعنی فریدون و ضحاک است. فریدون، ضحاک را در غاری در درون کوه دماوند به بند می‌کشد. هنوز هم برخی از ساکنین این منطقه، بر این باورند که ضحاک در این کوه زندانی است و برخی صداهای شنیده شده از این کوه را ناله‌های ضحاک می‌دانند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref>
خط ۴۵: خط ۷۸:
==منابع==
==منابع==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران‌زمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران‌زمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، رود و رودنامه‌های ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، رود و رودنامه‌های ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، کوه‌ها و کوهنامة ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، کوه‌ها و کوهنامة ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
* جغرافیای استان تهران، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش.
* جغرافیای استان تهران، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش.
* دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی، آموزشی، ۱۳۸۳ش.
* دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی، آموزشی، ۱۳۸۳ش.
* «دماوند»، سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* «دماوند»، سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
* سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، به‌تحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۸، تهران، زوار، ۱۳۸۴ش.
* سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، به‌تحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۸، تهران، زوار، ۱۳۸۴ش.
* نصرتی، مسعود، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، تهران، تربت، ۱۳۸۱ش.
* نصرتی، مسعود، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، تهران، تربت، ۱۳۸۱ش.
* «قله دماوند»، کجارو، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* «قله دماوند»، کجارو، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
* مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهة القلوب، به‌تحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۱، قزوین، حدیث امروز، ۱۳۸۳ش.
* مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهة القلوب، به‌تحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۱، قزوین، حدیث امروز، ۱۳۸۳ش.
* ملک‌الشعرای بهار، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* ملک‌الشعرای بهار، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
* نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۱ش.
* نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
<!-- == تغییر مسیرهای پیشنهادی ==
کوه دماوند{{سخ}}
دماوند{{سخ}}
دباوند{{سخ}}
دمباوند{{سخ}}
دنباوند{{سخ}}
دوباهوند{{سخ}}
دومباوند{{سخ}}
دیمباوند{{سخ}}
زباوند{{سخ}}
زماوند{{سخ}}
کوه لاجورد{{سخ}}
بیک‌نی{{سخ}}
-->
[[رده:کوه دماوند]]
[[رده:کوه در استان مازندران]]
[[رده:آتشفشان در استان مازندران]]
[[رده:جاذبه‌های گردشگری استان مازندران]]
[[رده:جاذبه‌های گردشگری شهرستان آمل]]
[[رده:هندسه بحث رباتیک]]
[[رده:اصلاح رباتیک]]

نسخهٔ کنونی تا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۲۹

دماوند
نام و مشخصات
نام‌های دیگربیک‌نی
دُباوند
دمباوند
دنباوند
دوباهوند
دومباوند
دیمباوند
زباوند
زماوند
کوه لاجورد
نام بومیدماوند
نام انگلیسیMount Damavand
موقعیت و ارتفاع
کشورایران
استانمازندران
شهرستانآمل
بخشلاریجان
رشته‌کوهرشته‌کوه البرز
ارتفاعبیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر
محیط طبیعی
یخچال‌هاسیوله
دوبی سل
عروسک‌ها
دره یخار
خورتاب سر
شمال غربی
یخچال غربی

کوه دماوند؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا.

کوه دماوند واقع در استان مازندران، بلندترین قله ایران و مرتفع‌ترین آتشفشان آسیا به شمار می‌رود که در رشته‌کوه البرز جای گرفته است. این کوه اساطیری به عنوان اثری طبیعی و ملی ثبت شده و نقش برجسته‌ای در ادبیات فارسی و داستان‌های حماسی دارد.

ویژگی‌های طبیعی

کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در رشته‌کوه البرز و در شمال ایران قرار دارد. قلهٔ دماوند، از قله‌های مخروطی‌شکل و آتشفشانی است که امروزه خاموش است. هرچند از دهانه‌های متعدد این کوه، گاز گوگرد متصاعد می‌شود، اما، قلهٔ اصلی آن، در تمام روزهای سال، پوشیده از برف است.[۱] شهر و رودی به‌همین نام (دماوند) نیز در استان تهران قرار دارند.[۲]

جغرافیای کوه دماوند

کوه دماوند، با ارتفاع بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر،[۳] در استان مازندران، شهرستان آمل و بخش لاریجان[۴] واقع شده است. این قله، در میانهٔ راه تهران به آمل بوده و نزدیک‌ترین شهر به آن نیز «گزنک» است که در فاصله ۱۰ کیلومتری از آن قرار دارد.[۵] این قله، در روزهای صاف و بدون غبار، از بخش‌هایی از کشور ترکمنستان، سواحل چمخاله، کیاشهر (استان گیلان)، ارتفاعات نطنز (استان اصفهان)، جنوب ابهر (استان زنجان)، تهران و قم قابل مشاهده است.[۶]

پیشینه کوه دماوند

آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد می‌دانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجای‌مانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود مادها به‌شمار می‌رفته است.[۷] در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت داده‌اند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمی‌گردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نام‌های بیک‌نی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.[۸] حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.[۹]

امروزه، این قله، به‌عنوان یکی از مناطق چهارگانه باارزش در حوزهٔ حفاظتی محیط زیست ایران و نیز به‌عنوان اثر طبیعی و ملی به ثبت رسیده است.[۱۰] روز ملی دماوند، همزمان با تیرگان (۱۳ تیر)، در ایران برگزار می‌شود.[۱۱]

نام‌گذاری کوه دماوند

دماوند، از ترکیب دو واژه «دم» و «آوند» تشکیل شده است. دم به‌معنای بخار و آوند نیز به‌معنای دارا بودن است. کوه دماوند، به‌دلیل آتشفشانی بودن، همواره دارای دم، دود و بخار است که به‌همین دلیل آن را «دماوند» می‌خوانند.[۱۲]

منابع آبی دماوند

چشمه‌های آب معدنی متعدد، آب‌گرم اسک، تلخ‌رود و لاریجان، از جمله منابع آبی هستند که از دماوند سرچشمه می‌گیرند. چشمه‌سارها و رودخانه‌های دائمی و موقت بسیاری نیز از این کوه سرچشمه گرفته و به سمت دریای خزر جریان دارند.[۱۳]

دیدنی‌های کوه دماوند

کوه دماوند، به‌دلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن گردشگری بسیاری است که از آن جمله می‌توان به آبشاری یخ‌زده اشاره کرد که در جهان، بی‌همتا است. این آبشار، ۷ متر طول و ۳ متر قطر دارد. یخ این آبشار، هیچ‌گاه ذوب نمی‌شود و حتی در فصل تابستان و به‌هنگام ظهر، تنها مقدار کمی آب در اطراف آن جریان می‌یابد. این آبشار یخی، در ارتفاع ۵۱۰۰ متری این قله قرار دارد. از دیگر جاذبه‌های طبیعی این قله می‌توان به یخچال‌های طبیعی معروف این کوه، مانند سیوله، دوبی سل، عروسک‌ها، دره یخار، خورتاب سر, شمال غربی و یخچال غربی اشاره کرد.[۱۴]

دماوند در ادبیات فارسی

دماوند، از قله‌های کهن و نام‌دار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و شفاهی فارسی‌زبانان حضور داشته است. برای مثال، نظامی در شعر خود گفته است:[۱۵]

به شخص کوه پیکر کوه می‌کندغمی در پیش چون کوه دماوند

ملک‌الشعرای بهار نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:[۱۶]

ای دیو سپید پای در بندای گنبد گیتی ای دماوند


این قله، همچنین، در افسانه‌ها و داستان‌های اساطیری بسیاری به‌عنوان نماد عظمت و صلابت ایرانیان آمده و نیز آشیانهٔ سیمرغ، پناهگاه جادوگران و زیستگاه ضحاک عنوان شده است.[۱۷] شهرت این کوه در ادبیات فارسی‌زبانان، بیشتر از هر چیز مرهون دو شخصیت اساطیری ایران، یعنی فریدون و ضحاک است. فریدون، ضحاک را در غاری در درون کوه دماوند به بند می‌کشد. هنوز هم برخی از ساکنین این منطقه، بر این باورند که ضحاک در این کوه زندانی است و برخی صداهای شنیده شده از این کوه را ناله‌های ضحاک می‌دانند.[۱۸]

پانویس

  1. جعفری، گیتاشناسی ایران، ج1، کوه‌ها و کوهنامة ایران، 1379ش، ص256.
  2. دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1383ش؛ جغرافیای استان تهران، 1383ش.
  3. «دماوند»، سفرمارکت.
  4. نصرتی، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، 1381ش، ص15.
  5. سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، 1384ش، ص4-5.
  6. «دماوند»، سفرمارکت.
  7. «قله دماوند»، کجارو.
  8. مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.
  9. جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامه‌های ایران، 1379ش، ص475-476.
  10. «دماوند»، سفرمارکت.
  11. «قله دماوند»، کجارو.
  12. «دماوند»، سفرمارکت.
  13. تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.
  14. «قله دماوند»، کجارو.
  15. نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 59، بیت 23، سایت گنجور.
  16. ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.
  17. تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.
  18. «قله دماوند»، کجارو.

منابع

  • تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران‌زمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
  • جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، رود و رودنامه‌های ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
  • جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، کوه‌ها و کوهنامة ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
  • جغرافیای استان تهران، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش.
  • دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی، آموزشی، ۱۳۸۳ش.
  • «دماوند»، سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
  • سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، به‌تحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۸، تهران، زوار، ۱۳۸۴ش.
  • نصرتی، مسعود، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، تهران، تربت، ۱۳۸۱ش.
  • «قله دماوند»، کجارو، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
  • مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهة القلوب، به‌تحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۱، قزوین، حدیث امروز، ۱۳۸۳ش.
  • ملک‌الشعرای بهار، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
  • نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.