جز تصحیح |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژهیاب.]</ref> بزم، سور، عیش و عید گفته میشود.<ref>برهان قاطع، محمدحسین بن خلف برهان، 1361ش، ذیل واژه جشن.</ref> | جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژهیاب.]</ref> بزم، سور، عیش و عید گفته میشود.<ref>برهان قاطع، محمدحسین بن خلف برهان، 1361ش، ذیل واژه جشن.</ref> | ||
==واژهشناسی== | ==واژهشناسی== | ||
واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» بهمعنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan بهمعنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژهای بهکار میرود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشنهای اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده میشود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار میرود، مانند جشن | واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» بهمعنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan بهمعنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژهای بهکار میرود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشنهای اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده میشود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار میرود، مانند [[جشن عروسی]]، [[جشن مهرگان]]، جشن تولد و [[جشن سده]].<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
==آداب== | ==آداب== | ||
همهی جشنهای مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، [[ | همهی جشنهای مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با [[دعا]] و نیایش همراه بوده است. برای مثال، عید [[نوروز]]، نهتنها در میان ایرانیان [[مسلمان]]، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br> | ||
رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref> جشنهای اسلامی، همچون [[عید قربان]] و [[عید فطر]]، دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آنجایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل میشود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br> | رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref> جشنهای اسلامی، همچون [[عید قربان]] و [[عید فطر]]، دارای آدابی مذهبی همچون [[نماز]] و نیایش مخصوص هستند. از آنجایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در [[مراسم عروسی|جشن ازدواج]] نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل میشود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br> | ||
بالود، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، ۱۳۸۴ش، ص۱۸۹-۱۹۰؛ <br> | بالود، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، ۱۳۸۴ش، ص۱۸۹-۱۹۰؛ <br> | ||
تقوی، مردمشناسی ترکمنهای ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref><br> | تقوی، مردمشناسی ترکمنهای ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref><br> | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
صداقتکیش، جشن یلدا، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۲-۱۲۷.</ref><br> | صداقتکیش، جشن یلدا، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۲-۱۲۷.</ref><br> | ||
از دیگر آداب مشترک بسیاری از جشنها، میتوان به هدیه دادن و هدیه گرفتن اشاره کرد. برای مثال، در عید نوروز، بسیاری از بزرگترها به کوچکترها عیدی (هدیه) میدهند.<ref> بلوکباشی، نوروز جشن نوزایی آفرینش، ۱۳۸۰ش، ص۸۳-۸۵؛ <br> | از دیگر آداب مشترک بسیاری از جشنها، میتوان به [[هدیه]] دادن و هدیه گرفتن اشاره کرد. برای مثال، در عید نوروز، بسیاری از بزرگترها به کوچکترها عیدی (هدیه) میدهند.<ref> بلوکباشی، نوروز جشن نوزایی آفرینش، ۱۳۸۰ش، ص۸۳-۸۵؛ <br> | ||
روحالامینی، آیینها و جشنهای کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص۶4-68.</ref> این کار، در عید | روحالامینی، آیینها و جشنهای کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص۶4-68.</ref> این کار، در [[عید فطر]]،<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۱۶۷-۱۷۰.</ref> [[شب یلدا|شب چله]]،<ref>انجوی شیرازی، جشنها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج2، ص31-39؛ <br> | ||
شایستهرخ، جلوههای آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref> عید قربان<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref> و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده میشود.<ref>انجوی شیرازی، جشنها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref><br> | شایستهرخ، جلوههای آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref> [[عید قربان]]<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref> و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده میشود.<ref>انجوی شیرازی، جشنها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref><br> | ||
جشنها، همواره با آداب و رسوم مخصوصی همچون شادی، رقص، آوازخوانی و انواع بازی همراه بودهاند. برای مثال، در گذشته، در برخی از شهرهای ایران، ریسمانبازها، دلقکها، پهلوانان، کشتیگیران و معرکهگیران، در روزهای جشن به سرگرم کردن مردم مشغول میشدند.<ref>نجمی، تهران در یکصد سال پیش، ۱۳۶۸ش، ص۱۷۴-۱۷۶.</ref> | جشنها، همواره با آداب و رسوم مخصوصی همچون شادی، رقص، آوازخوانی و انواع بازی همراه بودهاند. برای مثال، در گذشته، در برخی از شهرهای ایران، ریسمانبازها، دلقکها، پهلوانان، کشتیگیران و معرکهگیران، در روزهای جشن به سرگرم کردن مردم مشغول میشدند.<ref>نجمی، تهران در یکصد سال پیش، ۱۳۶۸ش، ص۱۷۴-۱۷۶.</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
==انواع جشن در ایران== | ==انواع جشن در ایران== | ||
برخی از پژوهشگران، به طبقهبندی انواع جشن در ایران پرداختهاند. آنها با بررسی انواع جشنهای باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در ۵ گروه دستهبندی کردهاند: | برخی از پژوهشگران، به طبقهبندی انواع جشن در ایران پرداختهاند. آنها با بررسی انواع جشنهای باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در ۵ گروه دستهبندی کردهاند: | ||
# جشنهای | # [[جشنهای ملی ایران|جشنهای باستانی]]، اسطورهای و فصلی، مانند [[نوروز]]، [[تیرگان]]، [[جشن شب یلدا|یلدا]]؛ | ||
# جشنهای دینی و مذهبی، مانند جشن تولد اشوزردشت نزد زردشتیان، تولد [[عیسی مسیح]] نزد مسیحیان، تولد [[حضرت محمد]] نزد [[مسلمان|مسلمانان]]، [[عید فطر]]، [[عید قربان]] و [[عید غدیر]]؛ | # جشنهای دینی و مذهبی، مانند جشن تولد اشوزردشت نزد زردشتیان، تولد [[عیسی مسیح]] نزد مسیحیان، تولد [[حضرت محمد]] نزد [[مسلمان|مسلمانان]]، [[عید فطر]]، [[عید قربان]] و [[عید غدیر]]؛ | ||
# جشنها و آیینهای ملی، مانند جشن ۲۲ بهمن؛ | # جشنها و آیینهای ملی، مانند جشن ۲۲ بهمن؛ | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
عنصری نیز از این واژه در اشعار خود بهره گرفته است:<ref>[https://ganjoor.net/onsori/oghas/sh8 عنصری، قصاید، شماره 8، سایت گنجور.]</ref><br> | [[عنصری بلخی]] نیز از این واژه در اشعار خود بهره گرفته است:<ref>[https://ganjoor.net/onsori/oghas/sh8 عنصری، قصاید، شماره 8، سایت گنجور.]</ref><br> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
ملکالشعرای | [[ملکالشعرای بهار]]، در شعر خود از واژه جشن بارها استفاده کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/mosammatbk/sh10 ملکالشعرای بهار، مسمطات، سایت گنجور.]</ref><br> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
