جشن: تفاوت میان نسخه‌ها

واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref>  در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref>  امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  

همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، [[عید نوروز]]، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>

رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref>  جشن‌های اسلامی، همچون [[عید قربان]] و [[عید فطر]]، دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آن‌جایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل می‌شود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br>

از دیگر آداب مشترک بسیاری از جشن‌ها، می‌توان به هدیه دادن و هدیه گرفتن اشاره کرد. برای مثال، در عید نوروز، بسیاری از بزرگترها به کوچک‌ترها عیدی (هدیه) می‌دهند.<ref> بلوکباشی، نوروز جشن نوزایی آفرینش، ۱۳۸۰ش، ص۸۳-۸۵؛ <br>

روح‌الامینی، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص۶4-68.</ref>  این کار، در عید فطر،<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۱۶۷-۱۷۰.</ref>  شب چله،<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج2، ص31-39؛ <br>

شایسته‌رخ، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref>  عید قربان<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref>  و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده می‌شود.<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref><br>

عنصری نیز از این واژه در اشعار خود بهره گرفته است:<ref>[https://ganjoor.net/onsori/oghas/sh8 عنصری، قصاید، شماره 8، سایت گنجور.]</ref><br>

ملک‌الشعرای بهار، از شاعران معاصر ایران، در شعر خود از واژه جشن بارها استفاده کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/mosammatbk/sh10 ملک‌الشعرای بهار، مسمطات، سایت گنجور.]</ref><br>