ویرایش جزئی |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''''مجاهدین افغانستان'''؛ گروههای | {{جعبه اطلاعات افراد | ||
| تصویر = احمدشاه مسعود.png | |||
| زیرنویس تصویر = [[احمدشاه مسعود]] | |||
| نام = مجاهدین | |||
| نام خانوادگی = افغانستان | |||
| زادهٔ = | |||
| درگذشت = | |||
| محل زندگی = [[افغانستان]] | |||
| ملیت = افغانستانی | |||
| شناختهشده برای = مبارزه با شوروی و دولت کمونیستی | |||
| آثار = | |||
| منصب = رهبران جهادی | |||
| دوره = دوران جهاد و جنگهای داخلی | |||
| وبگاه رسمی = | |||
}} | |||
'''''مجاهدین افغانستان'''''؛ گروههای اسلامگرای مبارز در افغانستان علیه حکومت کمونیستی و نیروهای شوروی. | |||
مجاهدین افغانستان، با دلیری در پاسخ به موج استبداد و اشغال، قامت برافراشتند و داستانی حماسی از مقاومت و ایمان آفریدند. پس از کودتای کمونیستی ثور ۱۳۵۷ش و سپس حمله شوروی در دی ۱۳۵۸ش، این مبارزان مسلمان که از اقوام و احزاب گوناگون تشکیل شده بودند، در سایه حمایت کشورهای همسایه و مسلمان و با تکیه بر تاکتیکهای چریکی در کوههای سربهفلککشیده، ارتش سرخ را به زانو درآوردند و در سال ۱۳۷۱ش با فتح کابل، نظام کمونیستی را برانداختند؛ اما این پیروزی دیرپا نبود و اختلافات قومی، مذهبی و سیاسی که میان رهبرانی چون برهانالدین ربانی، احمدشاه مسعود، گلبدین حکمتیار و عبدالعلی مزاری ریشه داشت، دامان کشور را به جنگهای داخلی خونین کشاند و فضای هرجومرج را برای ظهور طالبان و تسلط دوباره افراطگری فراهم کرد. میراث این دوران، ترکیبی از رشادتهای بینظیر و فرصتهای ازدسترفته است که همچنان بر سرنوشت افغانستان سایه افکنده و یاد آنها را در دل مردم زنده نگه داشته است. | مجاهدین افغانستان، با دلیری در پاسخ به موج استبداد و اشغال، قامت برافراشتند و داستانی حماسی از مقاومت و ایمان آفریدند. پس از کودتای کمونیستی ثور ۱۳۵۷ش و سپس حمله شوروی در دی ۱۳۵۸ش، این مبارزان مسلمان که از اقوام و احزاب گوناگون تشکیل شده بودند، در سایه حمایت کشورهای همسایه و مسلمان و با تکیه بر تاکتیکهای چریکی در کوههای سربهفلککشیده، ارتش سرخ را به زانو درآوردند و در سال ۱۳۷۱ش با فتح کابل، نظام کمونیستی را برانداختند؛ اما این پیروزی دیرپا نبود و اختلافات قومی، مذهبی و سیاسی که میان رهبرانی چون برهانالدین ربانی، احمدشاه مسعود، گلبدین حکمتیار و عبدالعلی مزاری ریشه داشت، دامان کشور را به جنگهای داخلی خونین کشاند و فضای هرجومرج را برای ظهور طالبان و تسلط دوباره افراطگری فراهم کرد. میراث این دوران، ترکیبی از رشادتهای بینظیر و فرصتهای ازدسترفته است که همچنان بر سرنوشت افغانستان سایه افکنده و یاد آنها را در دل مردم زنده نگه داشته است. | ||
| خط ۱۰۳: | خط ۱۱۸: | ||
پس از کودتای ۲۷ ثور ۱۳۵۷ش، ربانی مردم را به قیام مسلحانه علیه دولت کمونیستی و نیروهای شوروی دعوت کرد.<ref>منیب، جریانات تاریخی افغانستان، 1379ش، ص۱۴۳، ۲۰۳–۲۰۴؛ جمعی از نویسندگان، احزاب سیاسی افغانستان، 1384ش، ج۲، ص ۸۲۶.</ref> او در شورای اتحاد هفتگانهٔ پیشاور که در ۱۳۶۰ش تشکیل شد، عضو فعال بود.<ref>منیب، جریانات تاریخی افغانستان، 1379ش، ص۱۹۲، ۲۰۳.</ref> ربانی چندین بار به ایران سفر کرد تا برای اتحاد گروههای جهادی سنی و شیعه مذاکره کند، اما این تلاشها نتیجهٔ محسوسی در پی نداشت.<ref>دولتآبادی، شناسنامهٔ افغانستان، 1382ش، ص ۴۰۵–۴۰۸؛ پهلوان، افغانستان: عصر مجاهدین و برآمدن طالبان، 1377ش، ص ۴۵–۴۷.</ref> ربانی بر حقوق اقوام و اقلیتهای دینی تأکید داشت و مشارکت همهٔ اقوام در قدرت را ضروری میدانست، اما در عمل به انحصار حزبی و قومی گرفتار شد. او به استقلال نظام سیاسی، پاسداشت ارزشهای دینی، تأمین رفاه شهروندان و روابط حسنه با همسایگان بر اساس احترام متقابل باور داشت و دولت اسلامی مجاهدین را برترین نظام مستقل سیاسی در تاریخ افغانستان میدانست.<ref>[https://www.ocj-af.com/حیات-سیاسی-و-افکار-شهید-ربانی-در-یک-نگاه/ «حیات سیاسی و افکار شهید ربانی در یک نگاه»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی فرهنگی.]</ref> | پس از کودتای ۲۷ ثور ۱۳۵۷ش، ربانی مردم را به قیام مسلحانه علیه دولت کمونیستی و نیروهای شوروی دعوت کرد.<ref>منیب، جریانات تاریخی افغانستان، 1379ش، ص۱۴۳، ۲۰۳–۲۰۴؛ جمعی از نویسندگان، احزاب سیاسی افغانستان، 1384ش، ج۲، ص ۸۲۶.</ref> او در شورای اتحاد هفتگانهٔ پیشاور که در ۱۳۶۰ش تشکیل شد، عضو فعال بود.<ref>منیب، جریانات تاریخی افغانستان، 1379ش، ص۱۹۲، ۲۰۳.</ref> ربانی چندین بار به ایران سفر کرد تا برای اتحاد گروههای جهادی سنی و شیعه مذاکره کند، اما این تلاشها نتیجهٔ محسوسی در پی نداشت.<ref>دولتآبادی، شناسنامهٔ افغانستان، 1382ش، ص ۴۰۵–۴۰۸؛ پهلوان، افغانستان: عصر مجاهدین و برآمدن طالبان، 1377ش، ص ۴۵–۴۷.</ref> ربانی بر حقوق اقوام و اقلیتهای دینی تأکید داشت و مشارکت همهٔ اقوام در قدرت را ضروری میدانست، اما در عمل به انحصار حزبی و قومی گرفتار شد. او به استقلال نظام سیاسی، پاسداشت ارزشهای دینی، تأمین رفاه شهروندان و روابط حسنه با همسایگان بر اساس احترام متقابل باور داشت و دولت اسلامی مجاهدین را برترین نظام مستقل سیاسی در تاریخ افغانستان میدانست.<ref>[https://www.ocj-af.com/حیات-سیاسی-و-افکار-شهید-ربانی-در-یک-نگاه/ «حیات سیاسی و افکار شهید ربانی در یک نگاه»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی فرهنگی.]</ref> | ||
برهانالدین ربانی در ۲۹ سنبله/شهریور ۱۳۹۰ش در منزلش توسط فردی که خود را نمایندهٔ طالبان معرفی کرده بود، در یک حملهٔ انتحاری کشته شد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910628000091/زندگینامه-شهید-صلح-برهانالدین-ربانی- «زندگینامۀ شهید صلح، برهانالدین ربانی»، خبرگزاری فارس.]</ref> یوگاداس یوشیکا، نمایندهٔ ویژهٔ اتحادیهٔ اروپا، او را آموزگار مبانی اسلام خواند که با گفتار و رفتارش، ناسازگاری اسلام با ترور و انتحار را نشان میداد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/report/31821/استاد- | برهانالدین ربانی در ۲۹ سنبله/شهریور ۱۳۹۰ش در منزلش توسط فردی که خود را نمایندهٔ طالبان معرفی کرده بود، در یک حملهٔ انتحاری کشته شد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910628000091/زندگینامه-شهید-صلح-برهانالدین-ربانی- «زندگینامۀ شهید صلح، برهانالدین ربانی»، خبرگزاری فارس.]</ref> یوگاداس یوشیکا، نمایندهٔ ویژهٔ اتحادیهٔ اروپا، او را آموزگار مبانی اسلام خواند که با گفتار و رفتارش، ناسازگاری اسلام با ترور و انتحار را نشان میداد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/report/31821/استاد-ربانی-یکی-شخصیت-برجسته-Ú©Ù…-نظیر-دورا٠«استاد ربانی یکی از شخصیتهای برجسته و کمنظیر در دوران معاصر بود که زندگی خویش را وقف ایجاد صلح و امنیت و بیداری اسلامی نمود»،] خبرگزاری صدای افغان (آوا)؛ [https://pajhwok.com/fa/2018/09/18/از-شش-کتاب-استاد-برهان-الدین-ربانی-رونم/ بشردوست، «از شش کتاب استاد برهانالدین ربانی رونمایی گردید»،] [https://www.mashreghnews.ir/news/67949/روایت-جعفریان-از-شخصیت-برهان-الدین-ربانی خبرگزاری پژواک؛ «روایت جعفریان از شخصیت برهانالدین ربانی»، خبرگزاری مشرق.]</ref> | ||
==== مسئولیتها ==== | ==== مسئولیتها ==== | ||
| خط ۱۱۷: | خط ۱۳۲: | ||
در ۱۳۵۱ش، درگیری میان جوانان مسلمان و هواداران گروه شعلهٔ جاوید در دانشگاه کابل به کشتهشدن یکی از اعضای گروه دوم انجامید و پلیس ۹ نفر از جمله حکمتیار را بازداشت کرد.<ref>عظیمی، اردو و سیاست، 1387ش، ج۱، ص۱۰۹.</ref> بعدها، بر اثر اختلاف نظر، جنبش اسلامگرایان به دو گروه تقسیم شد: حزب اسلامی به رهبری حکمتیار که خواهان مبارزهٔ مسلحانه بود و جمعیت اسلامی به رهبری ربانی که به کودتا و نفوذ در ارتش معتقد بودند.<ref>روآ، نقش گروههای نظامی، مذهبی و سیاسی در افغانستان، 1370ش، ج1، ص105.</ref> | در ۱۳۵۱ش، درگیری میان جوانان مسلمان و هواداران گروه شعلهٔ جاوید در دانشگاه کابل به کشتهشدن یکی از اعضای گروه دوم انجامید و پلیس ۹ نفر از جمله حکمتیار را بازداشت کرد.<ref>عظیمی، اردو و سیاست، 1387ش، ج۱، ص۱۰۹.</ref> بعدها، بر اثر اختلاف نظر، جنبش اسلامگرایان به دو گروه تقسیم شد: حزب اسلامی به رهبری حکمتیار که خواهان مبارزهٔ مسلحانه بود و جمعیت اسلامی به رهبری ربانی که به کودتا و نفوذ در ارتش معتقد بودند.<ref>روآ، نقش گروههای نظامی، مذهبی و سیاسی در افغانستان، 1370ش، ج1، ص105.</ref> | ||
حکمتیار از معدود رهبران جهادی است که آثار مکتوب فراوانی دارد. تاکنون ۱۱۸ اثر از او دربارهٔ عدالت، مبارزات آزادیخواهانه، دولت اسلامی، دین و حقوق زن منتشر شده است.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9% | حکمتیار از معدود رهبران جهادی است که آثار مکتوب فراوانی دارد. تاکنون ۱۱۸ اثر از او دربارهٔ عدالت، مبارزات آزادیخواهانه، دولت اسلامی، دین و حقوق زن منتشر شده است.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%ل%یمی-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%ر-%D8%B1%D8%ا-%D9%85% «حزب اسلامی اثرهای علمی و سیاسی حکمتیار را معرفی کرد»، خبرگزاری طلوع نیوز.]</ref> | ||
==== حزب اسلامی ==== | ==== حزب اسلامی ==== | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۶۳: | ||
==== شورای انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان ==== | ==== شورای انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان ==== | ||
پس از کودتای مارکسیستی ثور ۱۳۵۷ش، بهشتی نخستین رهبر جهاد مسلحانه علیه کمونیستها در مناطق مرکزی افغانستان بود.<ref>. ناصری داوودی، «مشاهیر تشیع در افغانستان» ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۲۶۱.</ref> او با همراهی مردم، این مناطق را از سلطهٔ مارکسیستها آزاد کرد. در سپتامبر ۱۹۷۹م، نمایندگان ۴۲ ناحیه در ورس گرد هم آمدند و شورای انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان را تأسیس کردند که نمایندگان سنیمذهب | پس از کودتای مارکسیستی ثور ۱۳۵۷ش، بهشتی نخستین رهبر جهاد مسلحانه علیه کمونیستها در مناطق مرکزی افغانستان بود.<ref>. ناصری داوودی، «مشاهیر تشیع در افغانستان» ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۲۶۱.</ref> او با همراهی مردم، این مناطق را از سلطهٔ مارکسیستها آزاد کرد. در سپتامبر ۱۹۷۹م، نمایندگان ۴۲ ناحیه در ورس گرد هم آمدند و شورای انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان را تأسیس کردند که نمایندگان سنیمذهب [[قوم ایماق|ایماق]]های غور نیز در آن حضور داشتند. این شورا متشکل از سه گروه ملاکان، علمای دین و جوانان تحصیلکرده بود و سید علی بهشتی بهعنوان رئیس آن برگزیده شد.<ref>[https://fa.al-shia.org/آيت-الله-سيد-علي-بهشتي-ره/ .«سید علی بهشتی» وبسایت علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه.]</ref> | ||
این شورا موفق شد نظام اداری منظمی ایجاد کند؛ ازجمله راهاندازی خط تلفن، وضع قواعد مالیاتی، تنظیم خدمت نظامی بر اساس تقسیمات محلی و تقسیم هزارهجات به ولایتها و ولسوالیهای متعدد با مسئولان قضایی، اجرایی و امنیتی.<ref>[https://shiastudies.com/fa/56561/56561/ «دولت اسلامی و شیعیان افغانستان» وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی.]</ref> در دوران حکومت خودمختار، اولویت او اجرای قوانین اسلامی بود؛ اما با افزایش تضادهای درونگروهی و تشکیل احزاب شیعی در خارج، جنگ داخلی میان آنان شدت گرفت و حکومت شورا در سال ۱۳۶۴ش از هم پاشید. در سال ۱۳۶۸ش، بهشتی به حزب وحدت اسلامی پیوست<ref>[https://ofoghandisha.com/معرفی/شخصیت-ها/آیه-الله-سید-علی-بهشتی-ورسی/ . موسوی مشکات، «آیةالله سید علی بهشتی» وبسایت افق اندیشه.]</ref> و بهعنوان رئیس شورای عالی نظارت این حزب انتخاب شد.<ref>«[https://mandegardaily.com/?p=3444 از سالگرد وفات آیتالله بهشتی در کابل گرامیداشت به عمل آمد» خبر گزاری ماندگار].</ref> او در پیوستن به حزب وحدت نیز بر وحدت شیعیان و پیادهسازی احکام اسلامی و حکومت فقیه تأکید داشت.<ref>[https://mandegardaily.com/?p=3444 «از سالگرد وفات آیتالله بهشتی در کابل گرامیداشت به عمل آمد» خبر گزاری ماندگار، روزنامه صبح افغانستان.]</ref> | این شورا موفق شد نظام اداری منظمی ایجاد کند؛ ازجمله راهاندازی خط تلفن، وضع قواعد مالیاتی، تنظیم خدمت نظامی بر اساس تقسیمات محلی و تقسیم هزارهجات به ولایتها و ولسوالیهای متعدد با مسئولان قضایی، اجرایی و امنیتی.<ref>[https://shiastudies.com/fa/56561/56561/ «دولت اسلامی و شیعیان افغانستان» وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی.]</ref> در دوران حکومت خودمختار، اولویت او اجرای قوانین اسلامی بود؛ اما با افزایش تضادهای درونگروهی و تشکیل احزاب شیعی در خارج، جنگ داخلی میان آنان شدت گرفت و حکومت شورا در سال ۱۳۶۴ش از هم پاشید. در سال ۱۳۶۸ش، بهشتی به حزب وحدت اسلامی پیوست<ref>[https://ofoghandisha.com/معرفی/شخصیت-ها/آیه-الله-سید-علی-بهشتی-ورسی/ . موسوی مشکات، «آیةالله سید علی بهشتی» وبسایت افق اندیشه.]</ref> و بهعنوان رئیس شورای عالی نظارت این حزب انتخاب شد.<ref>«[https://mandegardaily.com/?p=3444 از سالگرد وفات آیتالله بهشتی در کابل گرامیداشت به عمل آمد» خبر گزاری ماندگار].</ref> او در پیوستن به حزب وحدت نیز بر وحدت شیعیان و پیادهسازی احکام اسلامی و حکومت فقیه تأکید داشت.<ref>[https://mandegardaily.com/?p=3444 «از سالگرد وفات آیتالله بهشتی در کابل گرامیداشت به عمل آمد» خبر گزاری ماندگار، روزنامه صبح افغانستان.]</ref> | ||
| خط ۱۷۴: | خط ۱۸۹: | ||
احمدشاه مسعود (۱۳۳۲–۱۳۸۰ش) در درهٔ پنجشیر زاده شد. خانوادهاش تاجیکتبار، حنفیمذهب و فارسیزبان بودند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/analysis/6748435 روحیصفت، «نسبت ایران با احمدشاه معسود»، وبسایت آخرین خبر].</ref> او بهدلیل مأموریتهای شغلی پدرش، کودکی را در [[پنجشیر]]، [[کابل]] و [[هرات]] گذراند. پس از بازگشت به کابل، دوران متوسطه را در آنجا به پایان رساند و در ۱۳۵۲ش وارد دانشکدهٔ مهندسی دانشگاه پلیتخنیک شد.<ref>رحیمی، احمدشاه مسعود، شهید راه صلح و آزادی، 1398ش، ج1، ص38-39.</ref> مسعود در ۱۳۶۷ش ازدواج کرد و صاحب شش فرزند شامل یک پسر به نام احمد و پنج دختر شد.<ref>[http://roshanachannel.ir/?p=177 «زندگینامه احمد مسعود رهبر جبهه مقاومت ملی»، وبسایت شبکۀ اینترنیتی روشنان.]</ref> مسعود در خانهٔ قدیمی پدری زندگی میکرد و زندگی سادهای داشت؛ بهگونهای که جز چند دست لباس و چند جلد کتاب، میراثی از خود به جای نگذاشت.<ref>رحیمی، احمدشاه مسعود، شهید راه صلح و آزادی، 1398ش، ج1، ص30-36.</ref> | احمدشاه مسعود (۱۳۳۲–۱۳۸۰ش) در درهٔ پنجشیر زاده شد. خانوادهاش تاجیکتبار، حنفیمذهب و فارسیزبان بودند.<ref>[https://akharinkhabar.ir/analysis/6748435 روحیصفت، «نسبت ایران با احمدشاه معسود»، وبسایت آخرین خبر].</ref> او بهدلیل مأموریتهای شغلی پدرش، کودکی را در [[پنجشیر]]، [[کابل]] و [[هرات]] گذراند. پس از بازگشت به کابل، دوران متوسطه را در آنجا به پایان رساند و در ۱۳۵۲ش وارد دانشکدهٔ مهندسی دانشگاه پلیتخنیک شد.<ref>رحیمی، احمدشاه مسعود، شهید راه صلح و آزادی، 1398ش، ج1، ص38-39.</ref> مسعود در ۱۳۶۷ش ازدواج کرد و صاحب شش فرزند شامل یک پسر به نام احمد و پنج دختر شد.<ref>[http://roshanachannel.ir/?p=177 «زندگینامه احمد مسعود رهبر جبهه مقاومت ملی»، وبسایت شبکۀ اینترنیتی روشنان.]</ref> مسعود در خانهٔ قدیمی پدری زندگی میکرد و زندگی سادهای داشت؛ بهگونهای که جز چند دست لباس و چند جلد کتاب، میراثی از خود به جای نگذاشت.<ref>رحیمی، احمدشاه مسعود، شهید راه صلح و آزادی، 1398ش، ج1، ص30-36.</ref> | ||
دانشگاه پلیتخنیک در سالهای دانشجویی مسعود، محل تلاقی جریانهای چپگرا و اسلامگرا بود.<ref>[https://akharinkhabar.ir/analysis/6748435 روحیصفت، «نسبت ایران با احمدشاه معسود»، وبسایت آخرین خبر].</ref> او پیشتر با افکار [[اخوانالمسلمین]] و [[امام خمینی]] آشنایی داشت، اما در دانشگاه با اخوانیها بیشتر آشنا شد و تحت تأثیر آنان و نیز حبیبالرحمن، از رهبران نهضت اسلامی افغانستان، قرار گرفت.<ref>[https://navideshahed.com/fa/news/364624/ | دانشگاه پلیتخنیک در سالهای دانشجویی مسعود، محل تلاقی جریانهای چپگرا و اسلامگرا بود.<ref>[https://akharinkhabar.ir/analysis/6748435 روحیصفت، «نسبت ایران با احمدشاه معسود»، وبسایت آخرین خبر].</ref> او پیشتر با افکار [[اخوانالمسلمین]] و [[امام خمینی]] آشنایی داشت، اما در دانشگاه با اخوانیها بیشتر آشنا شد و تحت تأثیر آنان و نیز حبیبالرحمن، از رهبران نهضت اسلامی افغانستان، قرار گرفت.<ref>[https://navideshahed.com/fa/news/364624/زندگي-نامه-كامل-اØمد-شاه-مسعود-به-روايت-ما٠«زندگینامۀ کامل احمدشاه مسعود بهروایت ماهنامۀ شاهد یاران»، پایگاه اطلاعرسانی فرهنگ ایثار و شهادت]</ref> این آشنایی، نقطهٔ عطفی در زندگی سیاسی او شد و در طرح کودتا علیه محمدداودخان با حبیبالرحمن همکاری کرد، اما این طرح افشا شد.<ref>[https://navideshahed.com/fa/news/364624/زندگي-نامه-كامل-اØمد-شاه-مسعود-به-روآیة-مَا «زندگینامۀ کامل احمدشاه مسعود بهروایت ماهنامۀ شاهد یاران»، پایگاه اطلاعرسانی فرهنگ ایثار و شهادت].</ref> پس از افشای کودتا، مسعود مدتی در پنجشیر مخفیانه زندگی کرد و در ۱۳۵۳ش به [[پاکستان]] رفت. در آنجا، دولت ذوالفقار علی بوتو از مبارزان افغانستانی استقبال کرد. مسعود از ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۸ش میان افغانستان و پاکستان رفتوآمد داشت و در مرداد ۱۳۵۴ش در طرحی برای تصرف مراکز دولتی در پنجشیر شرکت کرد که با ورود نیروهای دولتی، به زادگاهش بازگشت و سپس عازم پاکستان شد.<ref>[https://navideshahed.com/fa/news/364624/زندگي-نامه-كامل-اØمد-شاه-مسعود-به-روايت-ما٠«زندگینامۀ کامل احمدشاه مسعود بهروایت ماهنامۀ شاهد یاران»، پایگاه اطلاعرسانی فرهنگ ایثار و شهادت].</ref><ref>«[https://rasekhoon.net/article/show/140770/احمدشاه-مسعود-2-آغاز-مبارزه-تا-پایان-کار-شو احمدشاه مسعود، آغاز مبارزه تا پایان کار شوروی»، وبسایت راسخون].</ref> | ||
در پانزدهم آذر ۱۳۶۲ش، مسعود شورای نَظار را بنیان نهاد؛ ائتلافی از گروههای نظامی مجاهدین (عمدتاً از حزب جمعیت اسلامی) که هدف آن ایجاد هماهنگی برای مبارزه با نیروهای شوروی و دولت جمهوری دموکراتیک افغانستان بود.<ref>[https://mandegardaily.com/?p=60183 آیا شورای نظّار یک حزب بود؟ وبسایت روزنامۀ ماندگار].</ref> پس از سقوط دولت کمونیستی و روی کار آمدن دولت اسلامی مجاهدین، مسعود بهعنوان وزیر دفاع منصوب شد، اما اختلافات با سایر احزاب به درگیریهای خونین (از جمله فاجعهٔ افشار) انجامید.<ref>[https://jade-abresham.com/reports/3503/ احمدی، «قتلعام افشار؛ فجیعترین جنایت یک دولت اسلامی»، وبسایت جادۀ ابریشم].</ref> | در پانزدهم آذر ۱۳۶۲ش، مسعود شورای نَظار را بنیان نهاد؛ ائتلافی از گروههای نظامی مجاهدین (عمدتاً از حزب جمعیت اسلامی) که هدف آن ایجاد هماهنگی برای مبارزه با نیروهای شوروی و دولت جمهوری دموکراتیک افغانستان بود.<ref>[https://mandegardaily.com/?p=60183 آیا شورای نظّار یک حزب بود؟ وبسایت روزنامۀ ماندگار].</ref> پس از سقوط دولت کمونیستی و روی کار آمدن دولت اسلامی مجاهدین، مسعود بهعنوان وزیر دفاع منصوب شد، اما اختلافات با سایر احزاب به درگیریهای خونین (از جمله فاجعهٔ افشار) انجامید.<ref>[https://jade-abresham.com/reports/3503/ احمدی، «قتلعام افشار؛ فجیعترین جنایت یک دولت اسلامی»، وبسایت جادۀ ابریشم].</ref> | ||
| خط ۱۸۰: | خط ۱۹۵: | ||
با ظهور طالبان در زمستان ۱۳۷۳ش، مسعود تا ۵ میزان ۱۳۷۵ش از کابل دفاع کرد، اما سرانجام طالبان با کمک آیاسآی پاکستان، حمایت مالی کشورهای حوزهٔ خلیج فارس و حضور جنگجویان خارجی، کابل را تصرف کردند.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=173960 «مسعود از ابتدا تا اکنون.....»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان].</ref> مسعود به پنجشیر عقبنشینی کرد و دو هفته بعد، در یک حملهٔ سریع، طالبان را از دهانهٔ دره و سالنگ عقب راند و دهها اسیر گرفت.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=173960 «مسعود از ابتدا تا اکنون.....»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان].</ref> در ۱۹ میزان ۱۳۷۵ش، با محمدکریم خلیلی و عبدالرشید دوستم، پیمان ائتلاف نظامی «شورای عالی دفاع از وطن» را امضا کرد که رویکرد کشورهای همسایه را نسبت به آیندهٔ سیاسی افغانستان تغییر داد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=173960 «مسعود از ابتدا تا اکنون.....»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان].</ref> | با ظهور طالبان در زمستان ۱۳۷۳ش، مسعود تا ۵ میزان ۱۳۷۵ش از کابل دفاع کرد، اما سرانجام طالبان با کمک آیاسآی پاکستان، حمایت مالی کشورهای حوزهٔ خلیج فارس و حضور جنگجویان خارجی، کابل را تصرف کردند.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=173960 «مسعود از ابتدا تا اکنون.....»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان].</ref> مسعود به پنجشیر عقبنشینی کرد و دو هفته بعد، در یک حملهٔ سریع، طالبان را از دهانهٔ دره و سالنگ عقب راند و دهها اسیر گرفت.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=173960 «مسعود از ابتدا تا اکنون.....»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان].</ref> در ۱۹ میزان ۱۳۷۵ش، با محمدکریم خلیلی و عبدالرشید دوستم، پیمان ائتلاف نظامی «شورای عالی دفاع از وطن» را امضا کرد که رویکرد کشورهای همسایه را نسبت به آیندهٔ سیاسی افغانستان تغییر داد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=173960 «مسعود از ابتدا تا اکنون.....»، وبسایت شبکۀ اطلاعرسانی افغانستان].</ref> | ||
در فروردین ۱۳۸۰ش، به دعوت پارلمان اروپا به استراسبورگ سفر کرد و صدای مظلومیت مردم افغانستان را به جهانیان رساند.<ref>[https://revayataf.com/سفر-تاریخی-قهرمان-به-اروپا؛-چرا-احمدشا/ ثاقب، «سفر تاریخی قهرمان به اروپا؛ چرا احمدشاه مسعود در اروپا استقبال شد؟»، پایگاه خبری تحلیلی روایت.]</ref> در همین سالها، [[قاسم سلیمانی]] به دعوت برهانالدین ربانی برای حمایت از مسعود به افغانستان آمد و نقش مهمی در متحد ساختن نیروهای مخالف طالبان ایفا کرد.<ref>[https://www.jahannews.com/news/739199/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8% | در فروردین ۱۳۸۰ش، به دعوت پارلمان اروپا به استراسبورگ سفر کرد و صدای مظلومیت مردم افغانستان را به جهانیان رساند.<ref>[https://revayataf.com/سفر-تاریخی-قهرمان-به-اروپا؛-چرا-احمدشا/ ثاقب، «سفر تاریخی قهرمان به اروپا؛ چرا احمدشاه مسعود در اروپا استقبال شد؟»، پایگاه خبری تحلیلی روایت.]</ref> در همین سالها، [[قاسم سلیمانی]] به دعوت برهانالدین ربانی برای حمایت از مسعود به افغانستان آمد و نقش مهمی در متحد ساختن نیروهای مخالف طالبان ایفا کرد.<ref>[https://www.jahannews.com/news/739199/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B5%D9%85-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C% «دوستی حاج قاسم با قهرمان ملی افغانستان»، وبسایت جهان امروز.]</ref> مسعود ابتدا دربارهٔ حضور سلیمانی تردید داشت، اما بهتدریج رابطهای صمیمانه و مبتنی بر اعتماد متقابل میان آنها شکل گرفت.<ref>[https://revayataf.com/140090-2/ سادات، «نقش سردار قاسم سلیمانی در کمک به جبهه مقاومت به رهبری احمدشاه مسعود»، پایگاه خبری تحلیلی روایت.]</ref> | ||
مسعود، استقلال کشور، حفظ مرزها، اجرای قوانین اسلامی و برگزاری انتخابات عمومی را از اصول اساسی حکومت میدانست.<ref>فرزان، غیاثی، مردی استوار و امیدوار به افقهای دور، ص301.</ref> او زندگی بدون آزادی و عدالت را بیارزش میشمرد و قومگرایی را امری مذموم و ساختهٔ روشنفکرنماها میدانست.<ref>رحیمی، احمدشاه مسعود، شهید راه صلح و آزادی، 1398ش، ج1، ص340.</ref> از دیدگاه وی، قوانین اسلام بهترین نوع دموکراسی را ارائه میدهند و او با هرگونه افراطگرایی دینی مخالف بود و بر تعامل افغانستان با جهان بر اساس ارزشهای اسلامی تأکید داشت.<ref>[https://paigah-news.com/احمد-شاه-مسعود،-اعتدال-در-دینداری-و/ سیغانی، «احمد شاه مسعود، اعتدال در دینداری و باورمندی به ارزشهای جهانی»،وبسایت پایگاه نیوز.]</ref> | مسعود، استقلال کشور، حفظ مرزها، اجرای قوانین اسلامی و برگزاری انتخابات عمومی را از اصول اساسی حکومت میدانست.<ref>فرزان، غیاثی، مردی استوار و امیدوار به افقهای دور، ص301.</ref> او زندگی بدون آزادی و عدالت را بیارزش میشمرد و قومگرایی را امری مذموم و ساختهٔ روشنفکرنماها میدانست.<ref>رحیمی، احمدشاه مسعود، شهید راه صلح و آزادی، 1398ش، ج1، ص340.</ref> از دیدگاه وی، قوانین اسلام بهترین نوع دموکراسی را ارائه میدهند و او با هرگونه افراطگرایی دینی مخالف بود و بر تعامل افغانستان با جهان بر اساس ارزشهای اسلامی تأکید داشت.<ref>[https://paigah-news.com/احمد-شاه-مسعود،-اعتدال-در-دینداری-و/ سیغانی، «احمد شاه مسعود، اعتدال در دینداری و باورمندی به ارزشهای جهانی»،وبسایت پایگاه نیوز.]</ref> | ||
| خط ۲۱۴: | خط ۲۲۹: | ||
عرفانی را فردی متواضع، خوشبرخورد و دغدغهمند نسبت به وضعیت هزارهها و شیعیان توصیف کردهاند که همواره در پی تحقق عدالت، ثبات، امنیت و اجرای ارزشهای اسلامی در افغانستان بود.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=104666 . «پیام سرور دانش به مناسبت درگذشت عرفانی» شبکه اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> عرفانی با حکومت سلطنتی ظاهرشاه، حکومت کمونیستی و حکومت شبهجمهوری داودخان مخالف بود و آنها را غیراسلامی میدانست.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/84696 .«زندگینامه مرحوم استاد قربانعلی عرفانی» خبرگزاری شفقتنا.]</ref> امام خمینی او را به فعالیت فرهنگی و ارتباط با طلاب سایر کشورها سفارش کرد<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/45848/استاد-قربانعلی-عرفانی-درگذشت-زندگینامه .استاد قربانعلی عرفانی درگذشت+ زندگینامه، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> و آشنایی با عبدالعلی مزاری نیز بر جهتگیری عدالتخواهانهٔ او تأثیر گذاشت.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=104666 «پیام سرور دانش به مناسبت درگذشت عرفانی» شبکه اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> وی انجمن روحانیت مبارز افغانستان را با دوستانش تأسیس کرد که اساسنامهٔ آن به تأیید امام خمینی رسید.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/قربانعلی_عرفانی .قربانعلی عرفانی، ویکی شیعه.]</ref> | عرفانی را فردی متواضع، خوشبرخورد و دغدغهمند نسبت به وضعیت هزارهها و شیعیان توصیف کردهاند که همواره در پی تحقق عدالت، ثبات، امنیت و اجرای ارزشهای اسلامی در افغانستان بود.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=104666 . «پیام سرور دانش به مناسبت درگذشت عرفانی» شبکه اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> عرفانی با حکومت سلطنتی ظاهرشاه، حکومت کمونیستی و حکومت شبهجمهوری داودخان مخالف بود و آنها را غیراسلامی میدانست.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/84696 .«زندگینامه مرحوم استاد قربانعلی عرفانی» خبرگزاری شفقتنا.]</ref> امام خمینی او را به فعالیت فرهنگی و ارتباط با طلاب سایر کشورها سفارش کرد<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/45848/استاد-قربانعلی-عرفانی-درگذشت-زندگینامه .استاد قربانعلی عرفانی درگذشت+ زندگینامه، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> و آشنایی با عبدالعلی مزاری نیز بر جهتگیری عدالتخواهانهٔ او تأثیر گذاشت.<ref>[http://afghanpaper.com/nbody.php?id=104666 «پیام سرور دانش به مناسبت درگذشت عرفانی» شبکه اطلاعرسانی افغانستان.]</ref> وی انجمن روحانیت مبارز افغانستان را با دوستانش تأسیس کرد که اساسنامهٔ آن به تأیید امام خمینی رسید.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/قربانعلی_عرفانی .قربانعلی عرفانی، ویکی شیعه.]</ref> | ||
اولین کنشگری سیاسی او در نجف با صدور اطلاعیههایی آغاز شد که از حکومت جمهوری حمایت میکرد و با اعتراض سفیر افغانستان مواجه گردید.<ref>.[https://www.adeli-af.com/استاد-عرفانی-اﺯ-ﺭﻫﺒﺮاﻥ-ﻧﺴﻞ- | اولین کنشگری سیاسی او در نجف با صدور اطلاعیههایی آغاز شد که از حکومت جمهوری حمایت میکرد و با اعتراض سفیر افغانستان مواجه گردید.<ref>.[https://www.adeli-af.com/استاد-عرفانی-اﺯ-ﺭﻫﺒﺮاﻥ-ﻧﺴﻞ-اﻭل-ج/ «استاد عرفانی از رهبران نسل اول جهاد درگذشت» وبلاگ شخصی سید جعفر عادلی حسینی.]</ref> با خروج امام خمینی از نجف، عرفانی نیز تحت فشار قرار گرفت و در سال ۱۳۵۷ش به قم مهاجرت کرد. او در قم با همکاری سید حسین حسینی درهصوفی و عبدالعلی مزاری، سازمان نصر افغانستان را برای مبارزه با رژیم کمونیستی تأسیس کرد و نشریهٔ «پیام مستضعفین» را منتشر نمود.<ref>[https://www.payam-aftab.com/fa/news/45848/استاد-قربانعلی-عرفانی-درگذشت-زندگینامه «استاد قربانعلی عرفانی درگذشت+ زندگینامه»، خبرگزاری پیام آفتاب.]</ref> عرفانی از بنیانگذاران و اعضای هیئت رئیسهٔ سازمان نصر و از مؤسسان و عضو برجستهٔ شورای مرکزی حزب وحدت اسلامی بود و پس از شهادت مزاری، معاون دبیرکل این حزب شد. حامد کرزی، رئیسجمهور افغانستان، او را بهعنوان سناتور انتصابی و سپس مشاور خود در امور اقوام برگزید. او در انتخابات پارلمانی ۱۳۸۹ش از شهر کابل به پارلمان راه یافت.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/قربانعلی_عرفانی .قربانعلی عرفانی، ویکی شیعه.]</ref> | ||
عرفانی در زادگاه خود، [[کتابخانه عمومی|کتابخانهٔ عمومی]] و مدرسهٔ علمیه برای خواهران و برادران ساخت. او در غرب [[کابل]] نیز مجتمعی شامل مدرسهٔ علمیه، مسجد باقرالعلوم و مرکز فرهنگی احداث کرد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/قربانعلی_عرفانی .قربانعلی عرفانی، ویکی شیعه].</ref> | عرفانی در زادگاه خود، [[کتابخانه عمومی|کتابخانهٔ عمومی]] و مدرسهٔ علمیه برای خواهران و برادران ساخت. او در غرب [[کابل]] نیز مجتمعی شامل مدرسهٔ علمیه، مسجد باقرالعلوم و مرکز فرهنگی احداث کرد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/قربانعلی_عرفانی .قربانعلی عرفانی، ویکی شیعه].</ref> | ||
| خط ۲۳۰: | خط ۲۴۵: | ||
=== میرحسین صادقی پروانی === | === میرحسین صادقی پروانی === | ||
میرحسین صادقی ترکمنی مشهور به صادقی پروانی (۱۳۱۲–۱۳۹۵ش) در «درهٔ ترکمن» از توابع ولایت [[پروان]] زاده شد.<ref>[https://ahl-ul-bayt.ahl-ul-bayt.org/ar/books/همرهان-مجمع همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهلبیت، 1402ش، ص431.]</ref> او پس از سالها تحصیل در عراق و ایران، به افغانستان بازگشت و به فعالیتهای علمی، فرهنگی و سیاسی پرداخت.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص251 و 252.]</ref> پروانی از چهرههای میانهرو و خیراندیش علمای مجاهد افغانستان محسوب میشد.<ref>[https://ebookshia.com/books/pdf/4270/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8% | میرحسین صادقی ترکمنی مشهور به صادقی پروانی (۱۳۱۲–۱۳۹۵ش) در «درهٔ ترکمن» از توابع ولایت [[پروان]] زاده شد.<ref>[https://ahl-ul-bayt.ahl-ul-bayt.org/ar/books/همرهان-مجمع همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهلبیت، 1402ش، ص431.]</ref> او پس از سالها تحصیل در عراق و ایران، به افغانستان بازگشت و به فعالیتهای علمی، فرهنگی و سیاسی پرداخت.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص251 و 252.]</ref> پروانی از چهرههای میانهرو و خیراندیش علمای مجاهد افغانستان محسوب میشد.<ref>[https://ebookshia.com/books/pdf/4270/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B5%DB%8C%D8%AA+%D8%B1%D9%85%D8%B2+%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1+%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9+%28%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%ش%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D بخش فرهنگی جامعۀ روحانیت، مرجعیت رمز بقاء تشیع: نگاهی به شخصیت علمی و جهادی آیتالله محقق کابلی، 1374ش، ص101.]</ref> او در زمان حاکمیت اول طالبان، ۵ سال در ایران زندگی کرد و سپس به کابل بازگشت و ضمن فعالیتهای علمی و فرهنگی، دو دوره عضو مجلس سنای افغانستان بود. تساهل و مدارا در فعالیتهای سیاسی و شوخطبعی در تعامل اجتماعی از ویژگیهای اخلاقی او بود.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص254.]</ref> | ||
صادقی پروانی، وکالت [[امام خمینی]] را برای جمعآوری وجوهات شرعی در افغانستان بر عهده داشت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n162508/%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8% | صادقی پروانی، وکالت [[امام خمینی]] را برای جمعآوری وجوهات شرعی در افغانستان بر عهده داشت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n162508/%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B5%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A9_%D9%88%DA%A9%D9% صالحی مالستانی، «بر مدار مرجعیت امام/بررسی زندگی و زمانه وکلای امام خمینی در افغانستان»، پرتال امام خمینی.]</ref> او در سال ۱۳۷۰ش، با [[سید علی خامنهای]] ملاقات کرد و نمایندگی و وکالت تامالاختیار ایشان را در امور افغانستان به دست آورد<ref>[https://ahl-ul-bayt.ahl-ul-bayt.org/ar/books/همرهان-مجمع همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهلبیت، 1402ش، ص433]</ref> و از همان سال تا پایان عمر، عضو مجمع جهانی اهلبیت بود.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/188138 «مجمع جهانی اهلبیت درگذشت آیتالله میرحسین صادقی پروانی را به ملت افغانستان تسلیت گفت»، وبسایت شفقنا افغانستان.]</ref> پروانی، رمز موفقیت جامعهٔ شیعه را وحدت و هماهنگی در تمام ابعاد میدانست.<ref>[https://ebookshia.com/books/pdf/4270/%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B5%DB%8C%D8%AA+%D8%B1%D9%85%D8%B2+%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1+%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9+%28%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C+%D8%A8%D9%87+%D8%ش%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA+%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C+%D9%88+%D بخش فرهنگی جامعۀ روحانیت، مرجعیت رمز بقاء تشیع: نگاهی به شخصیت علمی و جهادی آیتالله محقق کابلی، 1374ش، ص105 و 108.]</ref> وی در زمان تهاجم شوروی، مراکز مذهبی تحت نظر خود را به پایگاه مبارزه با جریانهای مارکسیستی تبدیل کرد و به روشنگری جوانان پرداخت.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | ||
پروانی از استقرار مرجعیت آیتالله محقق کابلی در افغانستان حمایت کرد و معتقد بود که نیازهای فکری و فرهنگی مردم، وجود مرجعی از میان علمای افغانستان را میطلبد. او مدارس متعددی در ولایتهای پروان و میدان وردک تأسیس کرد<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> و در سال ۱۳۵۰ش مسجد امام صادق را در چنداول کابل بنا نهاد که بعدها مرکز تجمع جوانان شیعه و سنی در مبارزه با تهاجم فرهنگی شد.<ref>[https://ahl-ul-bayt.ahl-ul-bayt.org/ar/books/همرهان-مجمع همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهلبیت، 1402ش، ص431.]</ref> تأسیس شورای علمای ولایات از ابتکارات او بود که علمای شیعه را از سراسر افغانستان گردهم آورد و در انسجامبخشی جامعه نقش داشت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n162508/%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8% | پروانی از استقرار مرجعیت آیتالله محقق کابلی در افغانستان حمایت کرد و معتقد بود که نیازهای فکری و فرهنگی مردم، وجود مرجعی از میان علمای افغانستان را میطلبد. او مدارس متعددی در ولایتهای پروان و میدان وردک تأسیس کرد<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> و در سال ۱۳۵۰ش مسجد امام صادق را در چنداول کابل بنا نهاد که بعدها مرکز تجمع جوانان شیعه و سنی در مبارزه با تهاجم فرهنگی شد.<ref>[https://ahl-ul-bayt.ahl-ul-bayt.org/ar/books/همرهان-مجمع همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهلبیت، 1402ش، ص431.]</ref> تأسیس شورای علمای ولایات از ابتکارات او بود که علمای شیعه را از سراسر افغانستان گردهم آورد و در انسجامبخشی جامعه نقش داشت.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n162508/%D8%A8%D8%B1_%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B5%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A9_%D9%88%DA%A9%D9% صالحی مالستانی، «بر مدار مرجعیت امام/بررسی زندگی و زمانه وکلای امام خمینی در افغانستان»، پرتال امام خمینی.]</ref> او در حوزهٔ علمیهٔ کابل به تدریس علوم اسلامی، فلسفه و علوم تفسیری پرداخت و در کنار آن به فعالیتهای تبلیغی و نشر معارف اهلبیت اهتمام داشت.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص251.]</ref><ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | ||
پروانی در دوران تحصیل در نجف و قم، با آثار اندیشمندانی چون محمود شلتوت، محمد عبده، میرزای نائینی، عبدالرحمن کواکبی، سید عبدالاعلی مودودی، امام خمینی، حسینعلی منتظری، مرتضی مطهری، سید مصطفی خمینی و سید محمود طالقانی آشنا شد و دقت در این آثار، شخصیت علمی و انقلابی او را شکل داد. او تحت تأثیر دو طیف از اندیشمندان شیعه و سنی، ابتدا نظریهٔ اسلام سیاسی و احیای حکومت اسلامی و سپس نظریهٔ ولایت فقیه را پذیرا شد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | پروانی در دوران تحصیل در نجف و قم، با آثار اندیشمندانی چون محمود شلتوت، محمد عبده، میرزای نائینی، عبدالرحمن کواکبی، سید عبدالاعلی مودودی، امام خمینی، حسینعلی منتظری، مرتضی مطهری، سید مصطفی خمینی و سید محمود طالقانی آشنا شد و دقت در این آثار، شخصیت علمی و انقلابی او را شکل داد. او تحت تأثیر دو طیف از اندیشمندان شیعه و سنی، ابتدا نظریهٔ اسلام سیاسی و احیای حکومت اسلامی و سپس نظریهٔ ولایت فقیه را پذیرا شد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | ||
پروانی بهدلیل فعالیتهای مؤثر و طولانی، به «خواجه خضر انقلاب اسلامی افغانستان» مشهور بود.<ref>[https://ketabnak.com/reader/126301 مصباحزاده، شیعیان افغانستان؛ گروهها و گرفتاریها، 1392ش، ص180.]</ref> او گروه «روحانیت نوین» را با حضور طلاب و دانشجویان تأسیس کرد که بعدها به «حزب حسینی» تغییر نام داد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160510090048-9825-34.pdf کاظمی، «نظریۀ پخش و تأثیر حوزۀ علمیه قم بر معرفت سیاسی افغانستان»، ص77.]</ref> این حزب نشریهای به نام خود و سپس «فلق» منتشر کرد که باعث نگرانی محمدداوودخان شد و او آن را «حرکت مغولی» خواند. پس از روی کار آمدن نظام کمونیستی، در حالی که بسیاری از علما مجبور به همکاری با دولت شدند، صادقی پروانی از همکاری و ملاقات با مسئولان حکومتی خودداری کرد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | پروانی بهدلیل فعالیتهای مؤثر و طولانی، به «خواجه خضر انقلاب اسلامی افغانستان» مشهور بود.<ref>[https://ketabnak.com/reader/126301 مصباحزاده، شیعیان افغانستان؛ گروهها و گرفتاریها، 1392ش، ص180.]</ref> او گروه «روحانیت نوین» را با حضور طلاب و دانشجویان تأسیس کرد که بعدها به «حزب حسینی» تغییر نام داد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160510090048-9825-34.pdf کاظمی، «نظریۀ پخش و تأثیر حوزۀ علمیه قم بر معرفت سیاسی افغانستان»، ص77.]</ref> این حزب نشریهای به نام خود و سپس «فلق» منتشر کرد که باعث نگرانی محمدداوودخان شد و او آن را «حرکت مغولی» خواند. پس از روی کار آمدن نظام کمونیستی، در حالی که بسیاری از علما مجبور به همکاری با دولت شدند، صادقی پروانی از همکاری و ملاقات با مسئولان حکومتی خودداری کرد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | ||
پروانی در ۱۳۵۴ش به کشورهای عربستان سعودی، لبنان، ایران، سوریه و عراق سفر کرد و با شخصیتهای سیاسی و انقلابی دیدار نمود. او با [[جنبش امل]] در [[لبنان]]، توافق آموزش نظامی کرد و تعدادی از طلاب و دانشجویان داوطلب را به لبنان اعزام نمود و در سال ۱۳۵۹ش، پایگاه توحید را در پروان تأسیس کرد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> پس از کودتای کمونیستی در افغانستان و پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] در ایران، وی بههمراه عبدالعلی مزاری، سازمان نصر را تأسیس کرد؛ اما با رویکرد وحدتگرا، در تأسیس حزب وحدت اسلامی افغانستان نقش مؤثری داشت و از مؤسسان آن بود. او عضو برجستهٔ شورای نظارت حزب وحدت بود.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص252-253.]</ref> | پروانی در ۱۳۵۴ش به کشورهای عربستان سعودی، لبنان، ایران، سوریه و عراق سفر کرد و با شخصیتهای سیاسی و انقلابی دیدار نمود. او با [[جنبش امل]] در [[لبنان]]، توافق آموزش نظامی کرد و تعدادی از طلاب و دانشجویان داوطلب را به لبنان اعزام نمود و در سال ۱۳۵۹ش، پایگاه توحید را در پروان تأسیس کرد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> پس از کودتای کمونیستی در افغانستان و پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] در ایران، وی بههمراه عبدالعلی مزاری، سازمان نصر را تأسیس کرد؛ اما با رویکرد وحدتگرا، در تأسیس حزب وحدت اسلامی افغانستان نقش مؤثری داشت و از مؤسسان آن بود. او عضو برجستهٔ شورای نظارت حزب وحدت بود.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص252-253.]</ref> | ||
پس از شکست طالبان و نشست بن، وی بهعنوان معاون ریاست ادارهٔ انتقالی، در انتقال قدرت به حامد کرزی نقش فعال داشت. او در لویهجرگهٔ اضطراری و نشست تدوین قانون اساسی نیز عضویت داشت. پروانی از ۱۳۸۸ش تا زمان وفات، دو دوره عضو مجلس سنای افغانستان بود<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> و پس از شهادت عبدالعلی مزاری، در حفظ وحدت و انسجام میان سران حزب وحدت نقش برجستهای ایفا کرد.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص253.]</ref> | پس از شکست طالبان و نشست بن، وی بهعنوان معاون ریاست ادارهٔ انتقالی، در انتقال قدرت به حامد کرزی نقش فعال داشت. او در لویهجرگهٔ اضطراری و نشست تدوین قانون اساسی نیز عضویت داشت. پروانی از ۱۳۸۸ش تا زمان وفات، دو دوره عضو مجلس سنای افغانستان بود<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> و پس از شهادت عبدالعلی مزاری، در حفظ وحدت و انسجام میان سران حزب وحدت نقش برجستهای ایفا کرد.<ref>[https://www.andisha.org/fa/show_pdf/1044 ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج2، ص253.]</ref> | ||
صادقی پروانی در ۱۱ اسفند ۱۳۹۵ش در سن ۸۳ سالگی بر اثر بیماری در کابل درگذشت. پیکر او با حضور مقامهای سیاسی، علما و اقشار مختلف مردم در صحن مسجد قبا در شهرک امید سبز کابل به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | صادقی پروانی در ۱۱ اسفند ۱۳۹۵ش در سن ۸۳ سالگی بر اثر بیماری در کابل درگذشت. پیکر او با حضور مقامهای سیاسی، علما و اقشار مختلف مردم در صحن مسجد قبا در شهرک امید سبز کابل به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.ahl-ul-bayt.ir/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/item/%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8% «آیتالله حاج شیخ میرحسین صادقی پروانی»، وبسایت مجمع جهانی اهلبیت.]</ref> | ||
=== سید محمدعلی عالمی بلخابی === | === سید محمدعلی عالمی بلخابی === | ||
| خط ۳۸۸: | خط ۴۰۳: | ||
* موسوی مشکات، سیدجمال، «آیةالله سیدعلی بهشتی ورسی» وبسایت افق اندیشه، تاریخ درج مطلب: ۱۲ جوزا (خرداد) ۱۴۰۱ش. | * موسوی مشکات، سیدجمال، «آیةالله سیدعلی بهشتی ورسی» وبسایت افق اندیشه، تاریخ درج مطلب: ۱۲ جوزا (خرداد) ۱۴۰۱ش. | ||
* میلی، ویلیام، افغانستان: طالبان و سیاستهای جهانی، ترجمه: محقق، عبدالغفار، مشهد، ترانه، ۱۳۷۷ش. | * میلی، ویلیام، افغانستان: طالبان و سیاستهای جهانی، ترجمه: محقق، عبدالغفار، مشهد، ترانه، ۱۳۷۷ش. | ||
* ناصری | * ناصری داوودی، عبدالمجید، «ربانی، برهانالدین»، وبسایت دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۳ش. | ||
* ناصری داوودی، عبدالمجید، مشاهیر تشیع در افغانستان، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۰ش. | * ناصری داوودی، عبدالمجید، مشاهیر تشیع در افغانستان، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۰ش. | ||
* نگاهی به زندگینامهٔ سیدمصطفی کاظمی، طلوع نیوز، تاریخ درج مطلب ۱۵ عقرب (آبان) ۱۳۹۵ش. | * نگاهی به زندگینامهٔ سیدمصطفی کاظمی، طلوع نیوز، تاریخ درج مطلب ۱۵ عقرب (آبان) ۱۳۹۵ش. | ||
| خط ۳۹۷: | خط ۴۱۲: | ||
* «۹ حزب مشهور افغانستان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۶دلو ۱۳۹۵ش. | * «۹ حزب مشهور افغانستان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۶دلو ۱۳۹۵ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
مجاهدین افغانستان{{سخ}} | |||
مجاهدین افغان{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:مجاهدین افغانستان| ]] | |||
[[رده:احزاب سیاسی افغانستان]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
[[رده:جنگ شوروی در افغانستان]] | |||
