اقتصاد خانواده: تفاوت میان نسخه‌ها

بخش ديگري از راه‌هاي کسب‌درآمد خانواده از طريق هدايا، ارث، جوايز و عيدي‌ها است که با نگاه اقتصادی مي‌تواند به سرمايه تبديل و در درازمدت از سود سرمايه‌گذاري آن‌ها استفاده شود.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/127242/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-1 «اقتصاد در خانواده1»، وب‌سایت راسخون.]</ref>  

===ب) مدیریت هزینه===

==نقش زنان در اقتصاد خانواده==

در سبک ‌زندگی اسلامی مرد به‌عنوان مدیر خانواده دارای مسئولیت‌های مختلفی است که تأمین نیازهای خانواده و نان‌آور بودن، یکی از آنها است؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4571973/%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 باقری‌راد، «پدر و نقش‌هایی فراتر از تامین مالی خانواده»، خبرگزاری مهر.]</ref>  اما نقش زن نیز برای مدیریت اقتصاد خانواده دارای اهمیت است.<ref>[https://gama.ir/dars/detail/2863/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%B «درسنامه آموزشی مدیریت خانواده و سبک زندگی»، گنجینة آزمون و محتوی آموزشی.]</ref>  در فرهنگ اسلامی مهم‌ترین وظیفة زن خانه‌داری و پرورش فرزندان است.<ref>حیدری شیخ‌طبقی، «جایگاه اشتغال زنان در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت»، 1392ش، ج2، ص809.</ref>  در جوامع غربی، زن و خانواده و اهداف تربیتی آنها در خدمت توسعة اقتصادی و منفعت‌طلبی مادی است. این نوع نگاه به زن وظیفة اصلی او در رشد و تربیت فرزندان صالح و کارآمد در جامعه را هم خدشه‌دار کرده<ref>‌موسوی ‌لقمان و همکاران «تحلیل مضمون سیاست‌های اقتصاد خانواده در ایران»، 1398ش، ص83.</ref>  و جایگاه زن را در حد یک کالای لوکس تنزل داده است.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/251297 «نگاه ابزاری سرمایه‌داری به زن اوج تحقیر زن در غرب است»، وب‌سایت پیشخوان.]</ref>  در سبک ‌زندگی غربی، زن و مرد نقش مساوی در زندگی دارند<ref>[https://khanehkhobeman.ir/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8/ افشاری، «جایگاه زن در نظام اندیشه غرب»، وب‌سایت خانه خوبمان.]</ref>  و این مسئله تأثیر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی روی جامعه می‌گذارد که از جملۀ آن کم‌اهمیت شدن نقش خانواده در تربیت فرزند و تقلیل فرزندآوری است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14010211000929/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A همتی، «چرا غرب دنبال ترویج سقط جنین است؟/نظام سرمایه‌داری سقط جنین را دوست دارد»، خبرگزاری فارس.]</ref>  با نگاه اسلامی، زنان می‌توانند از راه درآمد و کنترل مصرف، در اقتصاد خانواده نقش محوری داشته باشند<ref>بی‌ریا، «بررسی دیدگاه اسلام در مورد عملکرد اقتصادی زنان و نقش آنان در توسعة اقتصادی»، 1400ش، ص84.</ref>  چون زن به‌عنوان مدیر اقتصادی خانواده در خرید و نحوة مصرف کالا و خدمات نقش مهمی به عهده داشته و از مسائل و نیاز‌های خانواده به خوبی آگاه هستند. بانوان می‌دانند برای گذراندن چرخة زندگی خانواده به چه وسایلی احتیاج است و با توجه به درآمد خانواده خرج خانه را مدیریت می‌کنند.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/740355/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 «نقش بی‌بدیل زنان در پیشرفت اقتصاد خانواده»، خبرگزاری میزان.]</ref>  زنان می‌توانند با اتحاد و همبستگی در بین اعضای خانواده نسبت به شناخت عادت‌های اشتباه هزینه‌ها و حذف باورهای غلط اقدام کنند.<ref>شادمانی، «نقش زنان در اصلاح الگوی مصرف و اقتصاد مقاومتی»، 1395ش، ص3.</ref>  

آموزش چگونگی مصرف، نخست از خانواده آغاز می‌شود؛ ازاین جهت برای بهینه‌سازی مصرف و بهره‌برداری درست از درآمدها، باید از افراد خانواده آغاز کرد، والدین برای مدیریت اقتصاد خانواده باید اصول بنیادین مصرف را در اندیشة خود جایگزین و به آن‌ها باور داشته باشند و در عمل نیز به کار بندند.<ref>حکیمی، همراهی و همگامی- روش مصرف- ، 1395ش، ص59.</ref>  از آن‌جا که مصرف براي تأمين نياز بوده و نيازها نیز هر روز تنوع بيشتري مي‌يابد و از طرف ديگر منابع درآمدي خانواده محدود است، بايد نيازها را اولويت‌بندی کرد تا بين درآمد و هزينه‌ها ايجاد تعادل شود.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/127243/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-2 «اقتصاد خانواده2»، وب‌سایت راسخون.]</ref>  

===اصول اولیۀ مصرف===

با حفظ تعادل میان درآمد‌ و هزینه، بودجۀ خانواده با کسری مواجه نمی‌شود و بلکه پس‌انداز هم به‌وجود می‌آید تا خانواده از این پس‌انداز برای مصارفی مثل حوادث ناگهانی یا خرید کالاهای عمده مثل خانه، ماشین یا وسایل آیندة فرزندان خود استفاده کند.<ref>کاکیا، نگرشی نو بر اقتصاد خانواده، 1388ش، ص215.</ref>  

از مجموع درآمد خانواده ابتدا باید هزینة امور ضروری، کنار گذاشته شود. تخصیص بودجه برای هر بخش از هزینه‌های خانوار، تأثیر بسیاری برایجاد نظم در اقتصاد خانواده دارد.<ref>کاکیا، نگرشی نو بر اقتصاد خانواده، 1388ش، ص215.</ref>  

==تأثیر اقتصاد خانواده در سبک زندگی==

==تقویت اقتصاد خانواده==

خانواده برای پیشرفت در زندگی و کسب آرامش و آسایش، نیازمند برنامه‌ریزی اقتصادی است.<ref>«مهارت‌های مدیریت هزینة خانواده»، روزنامة دنیای اقتصاد، 18 آذر 1395ش.</ref>  بی‌برنامگی موجب نابسامانی درآمد و هزینۀ خانواده می‌شود<ref>حکیمی، همراهی و همگامی- روش مصرف-، 1395ش، ص21.</ref>  و در گزاره‌های دینی از آن به کلید فقر یاد شده است.<ref>حکیمی، الحیاه، 1367ش، ج4، ص480.</ref>  نبود برنامه‌ریزی برای هزینه‌های جاری در خانواده، حتی درآمدهای زیاد را تباه می‌کند، و خانواده را با کمبود روبه‌رو می‌سازد.<ref>حکیمی، الحیاه، 1367ش، ج4، ص488.</ref>  بر اساس این نگاه، امام رضا کمال حقیقی ایمان را برنامه‌ریزی در زندگی دانسته است.<ref>عطاردی، مستندالامام الرضا، 1413ق، ج1، ص285.</ref>  

بعضی خانواده‌ها در مدیریت اقتصادی خود از توان لازم برخوردار نیستند و یا با مسائل و مشکلاتی مواجه می‌شوند که به‌تنهایی از عهدۀ آن بر نمی‌آیند، دراین‌صورت مراجعه به مشاوران اقتصادی لازم است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/132361/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 «راه هایی برای موفقیت اقتصاد خانواده»، وب‌سایت راسخون.]</ref>  

رکن اصلی اقتصاد خانواده را خانم‌ها تشکیل می‌دهند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/3320891-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8 «نقش زنان در بهره‌وری اقتصاد خانواده»، روزنامة دنیای اقتصاد.]</ref>  زمانی‌که درآمد وارد خانواده می‌شود، مدیریت خرج با خانم خانه است. خانم‌ها می‌توانند مدیریت اقتصاد را به فرزندان خود آموزش دهند. خیلی از مادران در خانه هوشمندانه عمل می‌کنند و سرمایۀ اولیه برای فرزندان در جوانی وجود دارد. ارائة آموزش‌های لازم به فرزندان و ارتقای سطح عمومی دانش اقتصادی خانواده می‌تواند زمینة خوبی برای تصمیم‌گیری‌های صحیح اقتصادی باشد.<ref>[https://www.tebna.ir/news/%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D8%A7/%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF-%D8 عندلیب، «درآمد خانواده باید بودجه‌بندی شود/ خانواده‌ها منابع درآمدی خود را افزایش دهند»، خبرگزاری سلامت.]</ref>  

تقویت و سلامت اقتصاد خانواده در گرو تعامل مناسب بین اعضای خانواده و هم ‌چنین اولویت‌بندی نیازهای اقتصادی است.<ref>خطيب، مهارت‌های زندگی، 1396ش، ص221.</ref>  

سحرخیزی یکی از شاخصه‌های سبک زندگی اسلامی است که تأثیرات مفیدی در تمامی حیطه‌های زندگی از جمله در کسب و کار دارد؛ سَحر یکی از بهترین اوقات است که برکات زیادی برای انسان سحرخیز به همراه دارد و یکی از والاترین این برکات برای انسان طلب و دریافت رزق و روزی از خداوند در این زمان است.<ref>[https://pasokhgoo.ir/node/55252 «فواید سحرخیزی را توضیح داده و تأثیرات آن را بر اعضای بدن توضیح دهید»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.]</ref>  سحرخیزی موجب بهبود وضعیت جسمی، افزایش تمرکز، نظم و توفیق بیشتر می‌شود.<ref>[https://atlaspress.news/%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B2%DB%8C/ «آثار و برکات سحرخیزی، از زیبا شدن چهره تا وسعت رزق و روزی»، وب‌سایت اطلس پلاس.]</ref>  در روایات، یکی از پیامدهای سحرخیزی، وسعت رزق و رزی دانسته شده است.<ref>[https://pasokhgoo.ir/node/55252 «فواید سحرخیزی را توضیح داده و تأثیرات آن را بر اعضای بدن توضیح دهید»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.]</ref>  

خوش‌خلقی سرمایۀ بی‌هزینه‌ای است که امام صادق از آن به عنوان عامل گوارايىِ زندگى ياد كرده، که با بودنش زندگی آرام و گوارا<ref>محمدی ری‌شهری، الگوى شادى از نگاه قرآن و حديث، 1391ش، ص91.</ref>  و در نبودش زندگی پر از تنش و تلخی است.<ref>تمیمی‌آمدی، غررالحکم و دررالکلم، 1383ش، ص256.</ref>  خداوند به کسانی که با خانواده و اعضای آن به خوش‌خُلقی رفتار می‌کنند، روزی فراوان عطا می‌کند.<ref>محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1379ش، ج4، ص117.</ref>  چون اخلاق خوب شخص را مورد توجه مردم قرار مي‌دهد و آن‌ها براي رفع نيازهاي‌شان به او مراجعه مي‌كنند و او را بر ديگران ترحيج مي‌دهند. و چون معاشرت با او را خوشايند مي‌دارند، در روابط مالي و اقتصادي نيز به سراغ او مي‌آيند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13940805000021/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7% «تحلیل اقتصادی برخی آموزه‌های اخلاقی اسلام»، خبرگزاری فارس.]</ref>  

به نظر کارشناسان نوع عملکرد والدین به فرزندان منتقل می‌شود. مادران مدیر، قانع و صرفه‌جو، فرزندانی قانع و مدیر تربیت می‌کنند و مادران اسراف‌کار و تجمل‌گرا فرزندانی تنوع طلب و مصرف‌زده به جامعه تحویل می‌دهند؛ اولین گام در آموزش مهارت‌های اقتصادی به فرزندان، تصحیح عملکرد والدین است.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/284728/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%82-%D9%88-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8% «نقش اقتصاد خانواده در رونق و شکوفایی اقتصادی کشور»، وب‌سایت بصیرت. ]</ref>  خانواده، نخستين کانونی است که فرزندان در آن زندگی جمعی را آغاز می‌کنند و خود را در کنار دیگران و با دیگران می‌نگرند، و رفتار درست در جامعه انسانی را می‌آموزند.<ref>حکیمی، همراهی و همگامی- روش مصرف- ، 1395ش، ص5.</ref>  همچنین والدین به‌گونه‌ای مستقیم با گفتگو دربارة مسایل اقتصادی هنگام خرید کالا یا مصرف آب، برق، مواد غذایی و نگهداری وسایل، آموزش‌های ضروری را به آن‌ها ارائه می‌کنند.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/284728/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%82-%D9%88-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8% «نقش اقتصاد خانواده در رونق و شکوفایی اقتصادی کشور»، وب‌سایت بصیرت. ]</ref>