برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
عنصری بلند همت، با وقار و اخلاقمدار بود و بههمین دلیل به موضوعات اخلاقی در شعر خود توجه کرده است.<ref>[https://vista.ir/m/c/a1l00/%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%8C «عنصری»، وبسایت مجلۀ ویستا.]</ref> وی اگرچه مدیحهسرای دربار شاهان غزنوی بود اما میانهروی را از دست نداد و از تملق کنارهگیری میکرد و هدفی جز اعتلای فرهنگ و شکوه ایران نداشت. او مدعی بود که هرگز چیزی نمیخواهد و اشخاص نالایق را نمیستاید و دانش، آزادگی، [[دین]] و مروت را فدای پول نمیکند. <ref>فروزانفر، سخن و سخنوران، 1380ش، ص105. </ref> | عنصری بلند همت، با وقار و اخلاقمدار بود و بههمین دلیل به موضوعات اخلاقی در شعر خود توجه کرده است.<ref>[https://vista.ir/m/c/a1l00/%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%8C «عنصری»، وبسایت مجلۀ ویستا.]</ref> وی اگرچه مدیحهسرای دربار شاهان غزنوی بود اما میانهروی را از دست نداد و از تملق کنارهگیری میکرد و هدفی جز اعتلای فرهنگ و شکوه ایران نداشت. او مدعی بود که هرگز چیزی نمیخواهد و اشخاص نالایق را نمیستاید و دانش، آزادگی، [[دین]] و مروت را فدای پول نمیکند. <ref>فروزانفر، سخن و سخنوران، 1380ش، ص105. </ref> | ||
==جایگاه== | ==جایگاه== | ||
عنصری در زمان خود سرآمد شعرای دوران غزنویان بوده است. گفته میشود که حدود چهارصد شاعر، ملازم سلطان محمود غزنوی بودند که عنصری در میان آنها، از منزلت استادی و احترام زیادی برخوردار بود. او در شاهنامه مورد تحسین [[فردوسی]] قرار گرفته است. همچنین عنصری را استاد مطلق در مدح و غزل بعد از | عنصری در زمان خود سرآمد شعرای دوران غزنویان بوده است. گفته میشود که حدود چهارصد شاعر، ملازم سلطان محمود غزنوی بودند که عنصری در میان آنها، از منزلت استادی و احترام زیادی برخوردار بود. او در [[شاهنامه]] مورد تحسین [[فردوسی]] قرار گرفته است. همچنین عنصری را استاد مطلق در مدح و غزل بعد از [[رودکی]] دانستهاند<ref>[https://vista.ir/m/c/a1l00/%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%8C «عنصری»، وبسایت مجلۀ ویستا.]</ref> بهگونهای که بهدلیل خلق اشعار بیبدیل، عنوان «ملکالشعرایی» را از شاه محمود غزنوی دریافت کرده است.<ref>حکیمیان، فهرست مشاهیر ایران، ۱۳۵۷ش، ج۲، ص ۲۷۹-۲۸۰.</ref> | ||
==زمینههای فرهنگی و اجتماعی== | ==زمینههای فرهنگی و اجتماعی== | ||
دورۀ حکومت سامانیان در قرن چهارم هجری، اوج شکوه فرهنگ، تاریخ و زبان و ادبیات فارسی بود. در این دوره شعر بهویژه مدیحهسرایی بهعنوان ابزار مشروعیت مردمی و دستگاه تبلیغی در خدمت دربار بود و شاعران درباری به ثروت و جایگاه اجتماعی بالایی دست پیدا میکردند. در دورۀ غزنویان نیز شرایط برای شاعرنوازی و مدیحهسرایی بر منوال دوران سامانی ادامه یافت و پادشاهان غزنوی برای مشروعیت، تحکیم و ماندگاری حکومت خود ناگزیر شدند [[زبان فارسی]] را رواج دهند و برای شاعران احترام و جایگاه خاصی قائل شوند. شخصیت عنصری بلخی در چنین زمنیهای تکوین یافت و به فعالیتهای ادبی و فرهنگی وی جهت داد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/creator/895649/%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%85%D8%B3%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7 غفاری و مستعلیپارسا، «زمینهها و خاستگاههای اجتماعی شعر مدحی با تکیه بر سرودههای عنصری بلخی»، 1400ش، ص116-117.]</ref> | دورۀ حکومت [[سامانیان]] در قرن چهارم هجری، اوج شکوه فرهنگ، تاریخ و زبان و ادبیات فارسی بود. در این دوره شعر بهویژه مدیحهسرایی بهعنوان ابزار مشروعیت مردمی و دستگاه تبلیغی در خدمت دربار بود و شاعران درباری به ثروت و جایگاه اجتماعی بالایی دست پیدا میکردند. در دورۀ غزنویان نیز شرایط برای شاعرنوازی و مدیحهسرایی بر منوال دوران سامانی ادامه یافت و پادشاهان غزنوی برای مشروعیت، تحکیم و ماندگاری حکومت خود ناگزیر شدند [[زبان فارسی]] را رواج دهند و برای شاعران احترام و جایگاه خاصی قائل شوند. شخصیت عنصری بلخی در چنین زمنیهای تکوین یافت و به فعالیتهای ادبی و فرهنگی وی جهت داد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/creator/895649/%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%85%D8%B3%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7 غفاری و مستعلیپارسا، «زمینهها و خاستگاههای اجتماعی شعر مدحی با تکیه بر سرودههای عنصری بلخی»، 1400ش، ص116-117.]</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
از مهمترین آثار عنصری بلخی، «دیوان شعر»، مثنوی «شادبهر» و «عینالحیوة»، مثنوی «وامق و عذرا» و مثنوی «خنگبت و سرخبت» است. دیوان شعر وی مشتمل بر ۳۰ هزار بیت و حاوی قصیده، غزل، رباعی، قطعه، ترکیببند و مثنوی بوده که در اثر گذشت زمان از میان رفته اما با این وجود آثار پراکندۀ بسیاری از انواع شعر فارسی از وی بهجای مانده است. بسیاری از قصاید وی در ستایش سلطان محمود و مسعود غزنوی است.<ref>فروزانفر، تاریخ ادبیات ایران، ش۱۳۸۳، ص۱۹۰-۱۹۲.</ref> مثنوی وامق وعذرا، با مقدمه، تصحیح و حاشیهنویسی «محمد شفیع» در «لاهور» پاکستان به چاپ رسیده است. <ref>[https://www.irna.ir/news/84402239/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D8%AE%DB%8C «دربارۀ عنصری بلخی»، خبرگزاری ایرنا.] </ref> | از مهمترین آثار عنصری بلخی، «دیوان شعر»، مثنوی «شادبهر» و «عینالحیوة»، مثنوی «وامق و عذرا» و مثنوی «خنگبت و سرخبت» است. دیوان شعر وی مشتمل بر ۳۰ هزار بیت و حاوی قصیده، غزل، رباعی، قطعه، ترکیببند و مثنوی بوده که در اثر گذشت زمان از میان رفته اما با این وجود آثار پراکندۀ بسیاری از انواع شعر فارسی از وی بهجای مانده است. بسیاری از قصاید وی در ستایش سلطان محمود و مسعود غزنوی است.<ref>فروزانفر، تاریخ ادبیات ایران، ش۱۳۸۳، ص۱۹۰-۱۹۲.</ref> مثنوی وامق وعذرا، با مقدمه، تصحیح و حاشیهنویسی «محمد شفیع» در «لاهور» پاکستان به چاپ رسیده است. <ref>[https://www.irna.ir/news/84402239/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D8%AE%DB%8C «دربارۀ عنصری بلخی»، خبرگزاری ایرنا.] </ref> | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۹: | ||
از ویژگیهای شعر عنصری بلخی، دقت خیال و باریکاندیشی و کوشش در آوردن مضامین نو و ابداعی است که فهم اشعار وی را تا حدی دشوار میکند. علاوهبر این معانی اشعار عنصری بیشتر فلسفی است. در قصیدهها و غزلهای عنصری اصطلاحات حکمت و منطق نیز وجود دارد. قصیدههای عنصری بدون مقدمه است و بیشتر به توصیف میپردازد.<ref>فروزانفر، تاریخ ادبیات ایران، ش۱۳۸۳، ص۱۹۰-۱۹۲.</ref> | از ویژگیهای شعر عنصری بلخی، دقت خیال و باریکاندیشی و کوشش در آوردن مضامین نو و ابداعی است که فهم اشعار وی را تا حدی دشوار میکند. علاوهبر این معانی اشعار عنصری بیشتر فلسفی است. در قصیدهها و غزلهای عنصری اصطلاحات حکمت و منطق نیز وجود دارد. قصیدههای عنصری بدون مقدمه است و بیشتر به توصیف میپردازد.<ref>فروزانفر، تاریخ ادبیات ایران، ش۱۳۸۳، ص۱۹۰-۱۹۲.</ref> | ||
==درگذشت== | ==درگذشت== | ||
عنصری بلخی در ۴۳۱ق در گذشت و در بلخ | عنصری بلخی در ۴۳۱ق در گذشت و در [[بلخ]] دفن شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84402239/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D8%AE%DB%8C «دربارۀ عنصری بلخی»، خبرگزاری ایرنا.] </ref> | ||
==اثرپذیریها== | ==اثرپذیریها== | ||
عنصری بسیاری از مضامین شعری خود را از سرایندگان عرب گرفته اما از دو شاعر بزرگ عرب «ابوتمام» و «متنبی» تأثیر بیشتر پذیرفته و برخی شعرهای آنها را نیز ترجمه کرده است.<ref>فروزانفر، سخن و سخنوران، ش۱۳۸۰، ج2، ص۱۱۲- ۱۱۳.</ref> | عنصری بسیاری از مضامین شعری خود را از سرایندگان عرب گرفته اما از دو شاعر بزرگ عرب «ابوتمام» و «متنبی» تأثیر بیشتر پذیرفته و برخی شعرهای آنها را نیز ترجمه کرده است.<ref>فروزانفر، سخن و سخنوران، ش۱۳۸۰، ج2، ص۱۱۲- ۱۱۳.</ref> | ||
