بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''بادگیر'''}}؛ مَجرایی در سقف یا میان دیوار ساختمان برای تهویه و خنکسازی هوا. | |||
بادگیر سازهای برجمانند در [[معماری | بادگیر سازهای برجمانند در [[معماری ایرانی]] است که برای تهویه و خنکسازی طبیعی ساختمانها ساخته میشود. این سازه که نماد تطابق با اقلیم گرم و خشک بهشمار میرود، هوای بیرون را از طریق دهانه و گذرگاهِ خود به داخل بنا هدایت میکند. [[یزد]] به دلیل تعداد و تنوع این سازهها به «شهر بادگیرها» معروف است. بادگیرها در اشکال مختلف هندسی ساخته میشوند و عملکرد آنها کاملاً خودکار است. این سازهها فضای داخلی را از طریق دو روش جابهجایی هوا و خنکسازی تبخیری خنک و مطبوع میکنند. | ||
== تعریف بادگیر == | == تعریف بادگیر == | ||
بادگیرها بُرجهایی هستند که برای تهویه و خنکسازی بر بام خانهها و ساختمانها ساخته میشوند و از طریق یک مجرا، هوا را به قسمتهای تحتانی سازه منتقل میکنند.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/بادگیر عمید، فرهنگ لغت عمید، ذیل واژه بادگیر.]</ref> بادگیر نمادی از معماری | بادگیرها بُرجهایی هستند که برای تهویه و خنکسازی بر بام خانهها و ساختمانها ساخته میشوند و از طریق یک مجرا، هوا را به قسمتهای تحتانی سازه منتقل میکنند.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/بادگیر عمید، فرهنگ لغت عمید، ذیل واژه بادگیر.]</ref> بادگیر نمادی از [[معماری ایرانی]] است و از دیرباز در شهرها و روستاهای مناطق گرم و خشک [[ایران]] مورد استفاده بوده<ref>پیرنیا، «بادگیر و خیشخان»، ۱۳۴۸ش، ص45 و 46.</ref> و در نقاط مختلف ایران دارای تفاوتهای ساختاری قابل توجهی است.<ref>پیرنیا، «بادگیر و خیشخان»، ۱۳۴۸ش، ص45؛ مصطفوی، «بادگیر پدیدهای زیبا و سهل و ممتنع در معماری اصیل ایرانی»، ج1، ۱۳۷۱ش، ص338.</ref> | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
بادگیرها سمبلی از [[تمدن]] ایرانی هستند که از گذشتههای دور، از آنها برای خنک کردن و تهویهٔ هوای درون ساختمان استفاده میشد. باتوجه به کاربرد دیرینهٔ بادگیرها در [[ایران]]، میتوان آن را اختراع مردم ایران دانست.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/5532?بادگیر ورجاوند، پرویز، دانشنامة جهان اسلام، بادگیر.]</ref> اعراب نیز در گذشته از بادگیرها استفاده میکردند و نمونههایی از آن در کشورهایی مثل [[مصر]] و [[سوریه]] وجود دارد.<ref>فرشاد، مهدی، تاریخ مهندسی در ایران، تهران، میرماه، 1392ش، ص106.</ref> در مدارک تاریخی و ادبی، از قدمت این عنصر معماری، سرنخ روشنی بهدست نمیآید اما نامهای بادخان، بادخون، بادغر، بادآهنگ، بادآهنج، بادهنج، بادهلج و غیره در متنها و اشعار سُرایندگان نامدار ایرانی، تأییدی بر قدمت این سازه است.<ref>اسدی طوسی، لغت فرس، ۱۳۱۹ش، ص135 و 362؛ نفیسی، احوال و اشعار رودکی، ۱۳۱۹ش، ج3، ص1204.</ref> در متون تاریخی<ref>جعفری، تاریخ یزد، ۱۳۴۳ش، ص54 و 55 و 58-60.</ref> و نیز در سفرنامههای مسافران اروپایی که در روزگار پادشاهان صفوی به ایران آمده بودند، گزارشهایی (گاه مفصل) دربارهٔ ساختار و کارایی بادگیر وجود دارد.<ref>سیلوای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص55 و 56؛{{سخ}} | بادگیرها سمبلی از [[تمدن]] ایرانی هستند که از گذشتههای دور، از آنها برای خنک کردن و تهویهٔ هوای درون ساختمان استفاده میشد. باتوجه به کاربرد دیرینهٔ بادگیرها در [[ایران]]، میتوان آن را اختراع مردم ایران دانست.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/5532?بادگیر ورجاوند، پرویز، دانشنامة جهان اسلام، بادگیر.]</ref> اعراب نیز در گذشته از بادگیرها استفاده میکردند و نمونههایی از آن در کشورهایی مثل [[مصر]] و [[سوریه]] وجود دارد.<ref>فرشاد، مهدی، تاریخ مهندسی در ایران، تهران، میرماه، 1392ش، ص106.</ref> در مدارک تاریخی و ادبی، از قدمت این عنصر معماری، سرنخ روشنی بهدست نمیآید اما نامهای بادخان، بادخون، بادغر، بادآهنگ، بادآهنج، بادهنج، بادهلج و غیره در متنها و اشعار سُرایندگان نامدار ایرانی، تأییدی بر قدمت این سازه است.<ref>اسدی طوسی، لغت فرس، ۱۳۱۹ش، ص135 و 362؛ نفیسی، احوال و اشعار رودکی، ۱۳۱۹ش، ج3، ص1204.</ref> در متون تاریخی<ref>جعفری، تاریخ یزد، ۱۳۴۳ش، ص54 و 55 و 58-60.</ref> و نیز در سفرنامههای مسافران اروپایی که در روزگار پادشاهان [[صفوی]] به ایران آمده بودند، گزارشهایی (گاه مفصل) دربارهٔ ساختار و کارایی بادگیر وجود دارد.<ref>سیلوای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص55 و 56؛{{سخ}} | ||
Chardin, J. , Voyages en Perse, Amsterdam, 1711, p209, 210.</ref> یکی از تکاملیافتهترین نمونههای بادگیر در ایران، بادگیر [[مسجد جامع طبس]] است.<ref>توسلی، ساخت شهرها و معماری در اقلیم گرم و خشک ایران، ۱۳۶۰ش، ص89؛ دانشدوست، بناهای تاریخی طبس، ۱۳۷۶ش، ص38.</ref> [[یزد]]، بهسبب تعداد زیاد بادگیرها و نقش پررنگ آن در تکامل این سازه، به «شهر بادگیرها» معروف است. | Chardin, J. , Voyages en Perse, Amsterdam, 1711, p209, 210.</ref> یکی از تکاملیافتهترین نمونههای بادگیر در ایران، بادگیر [[مسجد جامع طبس]] است.<ref>توسلی، ساخت شهرها و معماری در اقلیم گرم و خشک ایران، ۱۳۶۰ش، ص89؛ دانشدوست، بناهای تاریخی طبس، ۱۳۷۶ش، ص38.</ref> [[یزد]]، بهسبب تعداد زیاد بادگیرها و نقش پررنگ آن در تکامل این سازه، به «شهر بادگیرها» معروف است. | ||
