برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
جز ویکی سازی |
||
| (۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''رصدخانه'''</big>؛ جایی برای مشاهده، بررسی و اندازهگیری پدیدههای آسمانی.<br> | <big>'''رصدخانه'''</big>؛ جایی برای مشاهده، بررسی و اندازهگیری پدیدههای آسمانی.<br> | ||
رصدخانه، مکانی | رصدخانه، مکانی است که در آن میتوان به تماشای زیباترین جلوههای طبیعت در آسمان و کشف آن پرداخت. رصدخانهها شامل ابزارآلات مخصوص علم اخترشناسی بوده و امروزه، انواع مختلفی از تلسکوپهای بزرگ نوری و رادیویی در آنها مورد استفاده هستند. دانشمندان [[مسلمان]]، به علم نجوم اهتمام ورزیده و منجمانی همچون [[ابوریحان بیرونی]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی]] و [[خیام|عمر خیام]]، در این عرصه پرورش یافته و به تأسیس و پیشرفت رصدخانهها در ایرانِ اسلامی اقدام کردند. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
رصدخانه، بهمعنای جایی است که در آن به تماشا و مطالعۀ ستارگان و سایر اجرام آسمانی میپردازند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ رصدخانه.]</ref> آدمی همواره تلاشهای بسیاری را برای درک نظام هستی و نظام حاکم بر طبیعت انجام داده که از جملۀ آنها، شناخت پدیدههای آسمانی بوده است. از آنجایی که شرایط کیهانی و اقلیمی همواره بر زندگی آدمی تأثیرگذار بوده،<ref> [https://www.isna.ir/news/96020603545/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-14-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «نگاهی به وضعیت 14 رصدخانۀ کشور»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> علم اخترشناسی، از دیرباز مورد توجه انسانها قرار گرفته و در نتیجه، آنها به اختراع ابزارهایی پرداختند تا با چشمانی غیرمسلح بتوانند اجرام آسمانی را مشاهده و مطالعه کنند. امروزه، تلسکوپهای عظیم علم نجوم، تلسکوپهای رادیویی و انواع متفاوتی از رایانهها، به ثبت تصاویر متعدد و مختلفی از فضا مشغول بوده و به ستارهشناسان کمک میکنند تا مطالعاتی دقیق را در این زمینه انجام دهند. محققان علم نجوم، همچنین، محیطی مناسب برای این تحقیق و بررسیها بهنام «رصدخانه» ایجاد کردند. در ایران نیز از دیرباز، رصدخانههای بسیاری توسط محققان، ساخته شده که هرکدام ویژگیهایی داشتهاند.<ref>[https://www.kojaro.com/thingstodo/192880-best-observatories-iran/ صادقپور، «بهترین رصدخانههای ایران/ 14 رصدخانه»، وبسایت کجارو.]</ref> | رصدخانه، بهمعنای جایی است که در آن به تماشا و مطالعۀ ستارگان و سایر اجرام آسمانی میپردازند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ رصدخانه.]</ref> آدمی همواره تلاشهای بسیاری را برای درک نظام هستی و نظام حاکم بر طبیعت انجام داده که از جملۀ آنها، شناخت پدیدههای آسمانی بوده است. از آنجایی که شرایط کیهانی و اقلیمی همواره بر زندگی آدمی تأثیرگذار بوده،<ref> [https://www.isna.ir/news/96020603545/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-14-%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «نگاهی به وضعیت 14 رصدخانۀ کشور»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> علم اخترشناسی، از دیرباز مورد توجه انسانها قرار گرفته و در نتیجه، آنها به اختراع ابزارهایی پرداختند تا با چشمانی غیرمسلح بتوانند اجرام آسمانی را مشاهده و مطالعه کنند. امروزه، تلسکوپهای عظیم علم نجوم، تلسکوپهای رادیویی و انواع متفاوتی از رایانهها، به ثبت تصاویر متعدد و مختلفی از فضا مشغول بوده و به ستارهشناسان کمک میکنند تا مطالعاتی دقیق را در این زمینه انجام دهند. محققان علم نجوم، همچنین، محیطی مناسب برای این تحقیق و بررسیها بهنام «رصدخانه» ایجاد کردند. در ایران نیز از دیرباز، رصدخانههای بسیاری توسط محققان، ساخته شده که هرکدام ویژگیهایی داشتهاند.<ref>[https://www.kojaro.com/thingstodo/192880-best-observatories-iran/ صادقپور، «بهترین رصدخانههای ایران/ 14 رصدخانه»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
===رصدخانۀ مراغه=== | ===رصدخانۀ مراغه=== | ||
{{اصلی|رصدخانه مراغه}} | {{اصلی|رصدخانه مراغه}} | ||
از مهمترین رصدخانههای ایران است که در استان آذربایجان شرقی و | از مهمترین رصدخانههای ایران است که در استان آذربایجان شرقی و [[مراغه]] قرار دارد. این رصدخانه، از دوران [[ایلخانان]] باقیمانده و به دستور هلاکوخان و با تلاشهای بیوقفۀ [[خواجه نصیرالدین طوسی]]، بر روی تپهای ۱۲۰ متری در نزدیکی مراغه، ساخته شد. در آن زمان هنوز تلسکوپ و تجهیزات مدرن علم اخترشناسی، اختراع نشده و ابزار نجومی موجود در آن، حاصل تلاش دانشمندان ایرانی، در طول تاریخ پس از ساخت رصدخانه بوده است. رصدخانۀ مراغه که توسط ایرانیان مسلمان ساخته شده بود، سالهای بسیاری بهعنوان بزرگترین رصدخانۀ جهان بهشمار میرفت. در کنار آن، دو ساختمان برای استراحت کارکنان رصدخانه و دیگری کتابخانهای شامل ۴۰۰ هزار نسخه کتاب خطی بنا شده بود. | ||
===رصدخانۀ کاسین=== | ===رصدخانۀ کاسین=== | ||
این رصدخانه در استان لرستان واقع شده و امروزه از مدرنترین رصدخانههای خاورمیانه محسوب میشود. رصدخانۀ کاسین، دارای | این رصدخانه در استان لرستان واقع شده و امروزه از مدرنترین رصدخانههای خاورمیانه محسوب میشود. رصدخانۀ کاسین، دارای ۱۶ تلسکوپ و یک آسماننمای ثابت و دو آسماننمای متحرک است. | ||
===رصدخانۀ خواجه نصیرالدین طوسی=== | ===رصدخانۀ خواجه نصیرالدین طوسی=== | ||
این رصدخانه در | این رصدخانه در ۴۵ کیلومتری [[تبریز]] و بر فراز [[کوه سهند]] بنا شده است. این رصدخانه، امروزه بزرگترین رصدخانۀ فعال در ایران است که دارای دو تلسکوپ ۴۰ و ۶۰ سانتیمتری، با پانل الکترونیکی، تلسکوپ فعال ۲۴ اینچی و سایر ابزارآلات مدرن اخترشناسی است. | ||
===رصدخانۀ ابوریحان بیرونی=== | ===رصدخانۀ ابوریحان بیرونی=== | ||
رصدخانهای در استان فارس و متعلق به دانشگاه شیراز است که از اهداف اصلی آن رصدهای حرفهای نجوم، آموزش دانشجویان و ترویج علم نجوم است. | رصدخانهای در استان فارس و متعلق به دانشگاه شیراز است که از اهداف اصلی آن رصدهای حرفهای نجوم، آموزش دانشجویان و ترویج علم نجوم است. | ||
از دیگر رصدخانههای آموزشی و دانشگاهی در ایران نیز میتوان به رصدخانۀ دانشگاه کاشان، رصدخانه و آسماننمای دانشگاه بیرجند، رصدخانۀ بخش فیزیک دانشگاه فردوسی مشهد و رصدخانۀ دانشگاه زنجان اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/thingstodo/192880-best-observatories-iran/ صادقپور، «بهترین رصدخانههای ایران/ 14 رصدخانه»، وبسایت کجارو.]</ref> | از دیگر رصدخانههای آموزشی و دانشگاهی در ایران نیز میتوان به رصدخانۀ دانشگاه کاشان، رصدخانه و آسماننمای دانشگاه بیرجند، رصدخانۀ بخش فیزیک [[دانشگاه فردوسی مشهد]] و رصدخانۀ دانشگاه زنجان اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/thingstodo/192880-best-observatories-iran/ صادقپور، «بهترین رصدخانههای ایران/ 14 رصدخانه»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||