برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:رصد خانه مراغه.jpg|300px|thumb|left|]]
<big>'''رصدخانه مراغه،'''</big> اولین و بزرگ‌ترین مرکز پژوهش نجوم در ایران در قرن هفتم هجری.
<big>'''رصدخانه مراغه،'''</big> اولین و بزرگ‌ترین مرکز پژوهش نجوم در ایران در قرن هفتم هجری.
   
   
خط ۱۲: خط ۱۱:
#این مرکز پژوهشی، در حال‌حاضر از اهمیت تاریخی و [[گردشگری]] برخودار بوده و سالانه تعداد زیادی از گردشگران داخلی و خارجی از آن بازدید می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/7572122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C «رصدخانۀ مراغه یادگاری ارزشمند از دوران خواجه نصیرالدین طوسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
#این مرکز پژوهشی، در حال‌حاضر از اهمیت تاریخی و [[گردشگری]] برخودار بوده و سالانه تعداد زیادی از گردشگران داخلی و خارجی از آن بازدید می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/7572122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C «رصدخانۀ مراغه یادگاری ارزشمند از دوران خواجه نصیرالدین طوسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
==معماری==
==معماری==
معماری رصدخانۀ مراغه شامل پی‌های سنگی، دیوارهای آجری و سازه‌های دایرهای با اجزای سنگی می‌شود. برج مرکزی آن ۲۲ متر قطر داشت که با دیواری به ضخامت ۸۰ سانتی متر کار شده بود. با توجه به‌ قطر برج، ارتفاع آن 20 تا 25 متر تخمین زده شده است. <ref>[https://www.irna.ir/news/7572122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C «رصدخانۀ مراغه یادگاری ارزشمند از دوران خواجه نصیرالدین طوسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
معماری رصدخانۀ مراغه شامل پی‌های سنگی، دیوارهای آجری و سازه‌های دایرهای با اجزای سنگی می‌شود. برج مرکزی آن ۲۲ متر قطر داشت که با دیواری به ضخامت ۸۰ سانتی متر کار شده بود. با توجه به‌ قطر برج، ارتفاع آن ۲۰ تا ۲۵ متر تخمین زده شده است. <ref>[https://www.irna.ir/news/7572122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C «رصدخانۀ مراغه یادگاری ارزشمند از دوران خواجه نصیرالدین طوسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>


==ویژگی‌ معماری==
==ویژگی‌ معماری==
===1. معماری دستوری===  
===معماری دستوری===  
معماری این مرکز، به‌فرمان هلاکوخان انجام شده و معماری دستوری محسوب می‌شود؛ این نوع معماری، اساس معماری عصر [[ایلخانان|ایلخانی]] را تشکیل می‌دهد و تمام شاهکارهای معماری این دوره مانند [[تخت سلیمان]] تکاب، [[ارگ علیشاه|ارگ]] و مسجد علیشاه در [[تبریز]] و [[گنبد سلطانیه]] در زنجان در شمار معماری دستوری قرار دارند.<ref> [https://www.farsnews.ir/azarbaijan-sharghi/news/14000729000122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%DB%8C «رصدخانۀ مراغه و نقش خواجه نصیر در ظهور شیوۀ معماری آذری»، خبرگزاری فارس.]</ref>  
معماری این مرکز، به‌فرمان هلاکوخان انجام شده و معماری دستوری محسوب می‌شود؛ این نوع معماری، اساس معماری عصر [[ایلخانان]] را تشکیل می‌دهد و تمام شاهکارهای معماری این دوره مانند [[تخت سلیمان]] تکاب، [[ارگ علیشاه|ارگ]] و مسجد علیشاه در [[تبریز]] و [[گنبد سلطانیه]] در زنجان در شمار معماری دستوری قرار دارند.<ref> [https://www.farsnews.ir/azarbaijan-sharghi/news/14000729000122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%DB%8C «رصدخانۀ مراغه و نقش خواجه نصیر در ظهور شیوۀ معماری آذری»، خبرگزاری فارس.]</ref>
===2. فراگیر بودن===
 
رصدخانۀ مراغه، فضاهای کاربردی فراگیر داشته به‌طوری که در بنیاد [[رصدخانه]]، تأسیسات مختلف در کنار هم لحاظ شده و علاوه‌بر ساختمان رصدخانه، مکان‌هایی برای تدریس و اقامت دانشمندان، [[مسجد]]، کوشک هلاکوخان، کتابخانه و کارگاه ریخته‌گری احداث‌ شده بود.<ref> [https://www.farsnews.ir/azarbaijan-sharghi/news/14000729000122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%DB%8C «رصدخانۀ مراغه و نقش خواجه نصیر در ظهور شیوۀ معماری آذری»، خبرگزاری فارس.]</ref>
===فراگیر بودن===
رصدخانۀ مراغه، فضاهای کاربردی فراگیر داشته به‌طوری که در بنیاد [[رصدخانه]]، تأسیسات مختلف در کنار هم لحاظ شده و علاوه‌بر ساختمان رصدخانه، مکان‌هایی برای تدریس و اقامت دانشمندان، [[مسجد]]، کوشک هلاکوخان، [[کتابخانه]] و کارگاه ریخته‌گری احداث‌ شده بود.<ref> [https://www.farsnews.ir/azarbaijan-sharghi/news/14000729000122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%DB%8C «رصدخانۀ مراغه و نقش خواجه نصیر در ظهور شیوۀ معماری آذری»، خبرگزاری فارس.]</ref>


==قسمت‌های مختلف==
==قسمت‌های مختلف==
#مدرسه؛ در مدرسۀ رصدخانه، برای محققان جوان آن دوره رشته‌های نجوم، ریاضیات، نور و فیزیک آموزش داده می‌شد؛
#مدرسه؛ در مدرسۀ رصدخانه، برای محققان جوان آن دوره رشته‌های نجوم، ریاضیات، نور و فیزیک آموزش داده می‌شد؛
#کتابخانه؛ کتابخانۀ رصدخانه دارای 400 جلد کتاب ریاضی، نجومی، فلسفی، پزشکی و ادبی بوده که از بغداد به این مرکز انتقال یافته بود؛
#کتابخانه؛ کتابخانۀ رصدخانه دارای ۴۰۰ جلد کتاب ریاضی، نجومی، فلسفی، پزشکی و ادبی بوده که از بغداد به این مرکز انتقال یافته بود؛
#سرای استادان؛ سرای استادان و پژوهشگران این رصدخانه نیز روی تپه و با 17 واحد مجزا ساخته شده بود. <ref>[https://www.irna.ir/news/7572122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C «رصدخانۀ مراغه یادگاری ارزشمند از دوران خواجه نصیرالدین طوسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
#سرای استادان؛ سرای استادان و پژوهشگران این رصدخانه نیز روی تپه و با ۱۷ واحد مجزا ساخته شده بود. <ref>[https://www.irna.ir/news/7572122/%D8%B1%D8%B5%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C «رصدخانۀ مراغه یادگاری ارزشمند از دوران خواجه نصیرالدین طوسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
 
==اختراعات و تجهیزات مرتبط==  
==اختراعات و تجهیزات مرتبط==  
خواجه نصیرالدین علاوه‌ بر ساخت رصدخانه، دستگاه‌ها و تجهیزات مورد نیاز رصد ستارگان را نیز اختراع و یا فراهم کرد. این ابزارها تا سیصد سال بعد در غرب مورد استفاده قرار می‌گرفت که از جملۀ آنها می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد:
خواجه نصیرالدین علاوه‌ بر ساخت رصدخانه، دستگاه‌ها و تجهیزات مورد نیاز رصد ستارگان را نیز اختراع و یا فراهم کرد. این ابزارها تا سیصد سال بعد در غرب مورد استفاده قرار می‌گرفت که از جملۀ آنها می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد: