عزت نفس: تفاوت میان نسخه‌ها

== مفهوم‌شناسی عزت نفس ==

عزت نفس، همچون یک انگیزهٔ قوی عمل کرده و فرد را در رسیدن به اهداف، کمک می‌کند.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/self-esteem/ «عزت نفس چه تأثیری بر زندگی انسان دارد؟ راهکارهای مؤثر برای افزایش آن»، وب‌سایت درمانکده.]</ref> عزت نفس دارای ابعاد پنج‌گانه شامل ۱. کلی؛ ۲. تحصیلی؛ ۳. جسمی؛ ۴. خانوادگی و ۵. اجتماعی<ref>[https://www.sid.ir/paper/137616/fa شریعتمداری و امینی، «اثربخشی آموزش مفاهیم مذهبی بر عزت نفس دانش آموزان دبستانی»، 1397ش، ص161.]</ref> است.

=== عوامل بیرونی ===

=== عوامل درونی ===

از دیگر عوامل تأثیرگذار بر عزت نفس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عزت نفس، ازجمله عوامل کلیدی در روند رشد روانی فرد بوده و آثار برجسته‌ای بر جریان فکری، احساسات، تمایلات، ارزش‌ها و اهداف فرد دارد. ورزش نیز منجر به ایجاد احساس کفایت و افزایش کارایی فرد می‌شود. کارشناسان معتقدند که این افزایش کارایی و کفایت، منجر به شکل‌گیری احساس کنترل بر زندگی شده و بنابراین، عزت نفس افزایش می‌یابد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/73190/fa غفاری و دیگران، «تأثیر برنامۀ ورزشی منظم گروهی بر عزت نفس دانشجویان پرستاری»، 1386ش، ص52.]</ref>

آنها بر این باورند که فعالیت‌های فیزیکی و ورزش، تأثیر بسزایی بر جنبه‌های روانی افراد از جمله عزت نفس دارند.<ref>Boyd, “The effect of physical activity intervention package on the self-esteem of pre-adolescentand adolescent females”, 1997, V32(127), P693.</ref> برنامهٔ ورزشی منظم نه‌تنها بر سلامت جسمی افراد، بلکه بر سلامت روانی، مقابله با نگرانی و [[افسردگی]] و نیز افزایش درک مفهوم خود تأثیر می‌گذارند.<ref>Heath, “Physical activity patterns in American high school students: results from the 1990”, 1994, V148(11), P1131.</ref>

پژوهش‌های صورت‌گرفته نشان داده‌اند که آموزش مفاهیم معنوی بر ابعاد مختلف عزت نفس آدمی تأثیرگذار بوده و عزت نفس اجتماعی و عمومی افراد را به‌صورت چشمگیری افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/137616/fa شریعتمداری و امینی، «اثربخشی آموزش مفاهیم مذهبی بر عزت نفس دانش آموزان دبستانی»، 1397ش، ص151.]</ref> این پژوهش‌ها حکایت از آن دارند که سلامت جسمانی و عزت نفس افراد مذهبی در مقایسه با منکران خداوند، به‌صورت معناداری بیشتر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/137616/fa شریعتمداری و امینی، «اثربخشی آموزش مفاهیم مذهبی بر عزت نفس دانش آموزان دبستانی»، 1397ش، ص156.]</ref>

همچنین، داشتن معنا در زندگی و احساس تعلق به منبعی والا، امید به کمک خداوند در چالش‌ها و شرایط سخت زندگی و نیز بهره‌مندی از حمایت‌های اجتماعی و معنوی، ازجمله مواردی هستند که افراد مذهبی با بهره‌گیری از آنها می‌توانند در رویارویی با حوادث سخت زندگی، آسیب کمتری را متحمل شوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/113155/fa فکوری و دیگران، «ارتباط باورهای مذهبی با عزت نفس در دانشجویان»، 1394ش، ص51.]</ref>

کارشناسان معتقدند که [[موسیقی]] درمانی، یک ضد افسردگی طبیعی بوده و با دقت در انتخاب نوع موسیقی می‌توان بر خُلق و کاهش افسردگی در افراد تأثیر گذاشت؛ بنابراین، استفاده از موسیقی با ریتم ملایم و آرامش‌بخش در کاهش ریشه‌های افسردگی مانند [[مدیریت خشم|خشم]]، ناکامی، [[غم]] و [[اضطراب]] تأثیرگذار بوده و در بهبود الگوهای رفتاری و تقویت عزت نفس نقشی چشمگیر دارد. در حوزهٔ [[سالمندی]] نیز موسیقی درمانی، به‌عنوان روشی خلاقانه شناخته می‌شود که شامل فعالیت‌هایی همچون گوش دادن به موسیقی، آواز خواندن و نواختن آلات موسیقی می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/387094/fa حسینی و زاده‌محمدی، «تأثیر موسیقی درمانی بر عزت نفس و معنای زندگی در سالمندان»، 1400ش، ص497-498.]</ref>

آدمی موجودی اجتماعی بوده و برای بقا، حفظ سلامت و نشاط در زندگی نیازمند برقراری ارتباط با دیگران است. در این میان، رسانه‌های اجتماعی به افراد این فرصت را می‌دهند تا راحت‌تر با دیگران ارتباط برقرار کنند. کارشناسان معتقدند که انسان‌ها، در فضای مجازی، در بسیاری از مواقع، گول ظواهر پرزرق و برق دیگران را خورده و عزت نفس آنها کاهش می‌یابد.

== عزت نفس در اسلام ==

انسان، همچنین، با انجام کارهایی همچون حفظ زبان، [[قناعت]]، صبر بر مصیبت، کظم غیظ، احسان و گذشت می‌تواند به عزت نفس دست یابد.<ref>ری شهری، میزان الحکمه، 1384ش، ج7، ص369.</ref>

از جمله عوامل تحقق عزت نفس در آموزه‌های دین اسلام نیز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

# اطاعت از خداوند: در روایتی از [[امام علی]] آمده که هر کسی که اطاعت خدا کند، عزت یافته و قوی می‌شود.<ref>دلشاد تهرانی، سیری در تربیت اسلامی، 1385ش، ص221.</ref>

# گفتار نیک: کارشناسان معتقدند که پاکیزگی سخن، به پاکیزگی محتوای آن بوده و پاکیزگی محتوا نیز به‌دلیل مفاهیمی است که بر واقعیت‌های عینی پاک همچون ذات پاک خداوندی و آیین حق و عدالت او، دلالت می‌کند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1387ش، ج18، ص194.</ref>

# گسستن از غیرخدا: آدمی به‌همان اندازه که به خداوند تکیه کرده و از غیرخدا دوری می‌کند، عزت می‌یابد.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/عزت_نفس «عزت نفس»، ویکی فقه.]</ref>

== تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس ==

[[اعتماد به نفس]] به‌معنای اطمینان به خود و توانایی‌های خود در مقابله با چالش‌های گوناگون و حل مشکلات در رسیدن به موفقیت است؛ بنابراین، اعتماد به نفس بر اساس معیارهای خارجی در راستای دستیابی به موفقیت و ارزشمند بودن، سنجیده می‌شود، اما عزت نفس، براساس ارزش‌های درون‌فردی است. علاوه بر آن، عزت نفس، ویژگی ثابت و بدون تغییر نبوده و انعطاف‌پذیر است.<ref>[https://karlib.com/blog/10-ways-to-increase-self-esteem/ ولی محمدی، «راهکارهای اساسی برای بالا بردن عزت نفس»، وب‌سایت کارلیب.]</ref>