زیارت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{جعبه اطلاعات مفهوم
-| تصویر             =
+| تصویر             =زیارت.jpg
-| زیرنویس تصویر     =
+| زیرنویس تصویر     =زائری در حال زیارت ضریح امام حسین در کربلا
-| image_alt         =
+| image_alt         =ضریح امام حسین در کربلا
 | فایل پادکست       =زیارت.ogg
 | حجم فایلپادکست    =۹/۵۱
@@ خط ۳۲: / خط ۳۲: @@
 == مفهوم‌شناسی ==
-زیارت در لغت به‌معنای میل<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، 1411ق، ج2، ص36.</ref> و قصد دیدار کسی یا مکانی است<ref>راغب اصفهانی، مفردات فی غریب القرآن، بی‌تا، ص221.</ref> و در اصطلاح دینی، به دیدار افراد مقدس یا اماکن متبرکه با نیت تقرب به خداوند گفته می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/20008/2/304 طریحی، مجمع‌البحرین، 1408ق، ج2، ص304.]</ref> در [[قرآن]]، این واژه تنها یک بار در معنای ملاقات به‌کار رفته است.<ref>سوره تکاثر، آیه 2؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1378ش، ج27، ص276.</ref> زیارت از دیرباز در بسیاری از [[دین|ادیان]] و [[فرهنگ]]‌ها، بخشی از تجربهٔ معنوی بوده و پیروان هر دین با توجه به باورهای آیینی، اماکن و اشخاصی را شایسته زیارت می‌دانند.<ref>[https://www.magiran.com/volume/4058 جلالی، «زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر»، 1381ش، ص۵.]</ref> در فرهنگ اسلامی، زیارت‌کننده را زائر می‌گویند و شخص یا مکان زیارت‌شده را مَزُور می‌نامند. هدف زیارت نیز که در فرهنگ اسلامی، نیت گفته می‌شود تکریم و تعظیمِ شخص یا مکان زیارت‌شونده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107491/معنای-زیارت طباطبایی، «معنای زیارت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
+زیارت در لغت به‌معنای میل<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، 1411ق، ج2، ص36.</ref> و قصد دیدار کسی یا مکانی است<ref>راغب اصفهانی، مفردات فی غریب القرآن، بی‌تا، ص221.</ref> و در اصطلاح دینی، به دیدار افراد مقدس یا اماکن متبرکه با نیت تقرب به خداوند گفته می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/20008/2/304 طریحی، مجمع‌البحرین، 1408ق، ج2، ص304.]</ref> در [[قرآن]]، این واژه تنها یک بار در معنای ملاقات به‌کار رفته است.<ref>سوره تکاثر، آیه 2؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1378ش، ج27، ص276.</ref> زیارت در بسیاری از [[دین|ادیان]] و [[فرهنگ]]‌ها، بخشی از تجربهٔ معنوی بوده و پیروان هر دین با توجه به باورهای آیینی، اماکن و اشخاصی را شایسته زیارت می‌دانند.<ref>[https://www.magiran.com/volume/4058 جلالی، «زیارت در تمدن‌ها و ادیان دیگر»، 1381ش، ص۵.]</ref> در فرهنگ اسلامی، زیارت‌کننده را زائر می‌گویند و شخص یا مکان زیارت‌شده را مَزُور می‌نامند. هدف زیارت نیز که در فرهنگ اسلامی، نیت گفته می‌شود تکریم و تعظیمِ شخص یا مکان زیارت‌شونده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107491/معنای-زیارت طباطبایی، «معنای زیارت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
 == زیارت در اسلام ==
-در قرآن، آیه ۱۶۹ از سوره آل‌عمران، آیه ۶۴ از سوره نساء و آیه ۸۴ از سوره توبه، به تعظیم شعائر الهی اشاره دارند<ref>سوره آل‌عمران، آیه 169؛ سوره نساء، آیه 64؛ سوره توبه، آیه 84.</ref> و فقهای معاصر، زیارت قبور مؤمنان را مصداقی از این تعظیم می‌دانند.<ref>[https://jorr.ut.ac.ir/article_61383.html موسوی مقدم، «واکاوی فقهی مشروعیت زیارت قبور توسط زنان با تأکید بر مبانی قرآن و سنت»، ۱۳۹۶ش، ص102-108.]</ref> روایاتی از [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] و [[اهل‌بیت]] بر استحباب زیارت تأکید دارند؛ برای نمونه، [[حضرت فاطمه]] هر [[جمعه]] به زیارت قبر [[حمزه]]، عموی پیامبر، می‌رفت، در آنجا [[نماز]] می‌خواند و بر مزار او اشک می‌ریخت. فقهای شیعه<ref>بحرانی اصفهانی، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال، ۱۴۱۳ق، ج۱۱، ص۲۶۸.</ref> و علمای [[اهل‌سنت]] برای جواز زیارت از سوی [[زن|زنان]]، به این روایت استناد کرده‌اند.<ref>شرنبلانی، حاشیه علیمراقی الفلاح، شرح نور الایضاح، بی‌تا، ج۲، ص۱۹؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۷.</ref>
+در [[قرآن]]، آیه ۱۶۹ از [[سوره آل‌عمران]]، آیه ۶۴ از [[سوره نساء]] و آیه ۸۴ از [[سوره توبه]]، به تعظیم شعائر الهی اشاره دارند<ref>سوره آل‌عمران، آیه 169؛ سوره نساء، آیه 64؛ سوره توبه، آیه 84.</ref> و فقهای معاصر، زیارت قبور مؤمنان را مصداقی از این تعظیم می‌دانند.<ref>[https://jorr.ut.ac.ir/article_61383.html موسوی مقدم، «واکاوی فقهی مشروعیت زیارت قبور توسط زنان با تأکید بر مبانی قرآن و سنت»، ۱۳۹۶ش، ص102-108.]</ref> روایاتی از [[حضرت محمد]] و [[اهل‌بیت]] بر استحباب زیارت تأکید دارند؛ برای نمونه، [[حضرت فاطمه]] هر [[جمعه]] به زیارت قبر [[حمزه]]، عموی پیامبر، می‌رفت، در آنجا [[نماز]] می‌خواند و بر مزار او اشک می‌ریخت. فقهای شیعه<ref>بحرانی اصفهانی، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال، ۱۴۱۳ق، ج۱۱، ص۲۶۸.</ref> و علمای [[اهل‌سنت]] برای جواز زیارت از سوی [[زن|زنان]]، به این روایت استناد کرده‌اند.<ref>شرنبلانی، حاشیه علیمراقی الفلاح، شرح نور الایضاح، بی‌تا، ج۲، ص۱۹؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۷.</ref>
-پیامبر اکرم، قبر مادر خود را زیارت و همراهان خود را به زیارت قبور سفارش می‌کرد.<ref>[https://amfm.ir/ahamiat-ziarat/ «اهمیت و ارزش زیارت»، وب‌سایت آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه.]</ref> علاوه‌بر این، پیامبر اکرم خود، نحوهٔ زیارت را به همسرش [[عایشه]] آموزش داد<ref>قشیری نیشابوری، صحیح مسلم، بی‌تا، ج۲، ص۷۱.</ref> و عایشه نیز به زیارت قبر برادرش عبدالرحمن بن ابی‌بکر می‌رفت که بیرون از [[مکه]] دفن شده بود.<ref>صنعانی، مصنف عبدالرزاق، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۵۷۰.</ref> ام‌سلمه، همسر دیگر پیامبر، هر ماه دست‌کم یک روز به زیارت شهدای اُحد می‌رفت.<ref>واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۱۳–۳۱۴.</ref> پیامبر نیز هنگام دیدن زنان زائر، آنان را به [[صبر]] و [[تقوا]] سفارش می‌کرد<ref>شربینی، مغنی المحتاج، ۲۰۰۹م، ج۱، ص۳۶۵.</ref> و روایتی بر منع عمومی زیارت قبور یا منع ویژهٔ حضور زنان در زیارتگاه‌ها نقل نشده است. از آنجا که روایات موجود بر جواز زیارت صراحت دارند، در این حکم تفاوتی میان مردان و زنان وجود ندارد.<ref>زارعی سبزواری، زیارت در نگاه شریعت، ۱۳۸۶ش، ص۲۰.</ref>
+[[پیامبر اکرم]]، قبر [[مادر]] خود را زیارت و همراهان خود را به زیارت قبور سفارش می‌کرد.<ref>[https://amfm.ir/ahamiat-ziarat/ «اهمیت و ارزش زیارت»، وب‌سایت آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه.]</ref> علاوه‌بر این، پیامبر اکرم خود، نحوهٔ زیارت را به همسرش [[عایشه]] آموزش داد<ref>قشیری نیشابوری، صحیح مسلم، بی‌تا، ج۲، ص۷۱.</ref> و عایشه نیز به زیارت قبر برادرش عبدالرحمن بن ابی‌بکر می‌رفت که بیرون از [[مکه]] دفن شده بود.<ref>صنعانی، مصنف عبدالرزاق، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۵۷۰.</ref> ام‌سلمه، همسر دیگر پیامبر، هر ماه دست‌کم یک روز به زیارت شهدای اُحد می‌رفت.<ref>واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۱۳–۳۱۴.</ref> پیامبر نیز هنگام دیدن زنان زائر، آنان را به [[صبر]] و [[تقوا]] سفارش می‌کرد<ref>شربینی، مغنی المحتاج، ۲۰۰۹م، ج۱، ص۳۶۵.</ref> و روایتی بر منع عمومی زیارت قبور یا منع ویژهٔ حضور زنان در زیارتگاه‌ها نقل نشده است. از آنجا که روایات موجود بر جواز زیارت صراحت دارند، در این حکم تفاوتی میان مردان و زنان وجود ندارد.<ref>زارعی سبزواری، زیارت در نگاه شریعت، ۱۳۸۶ش، ص۲۰.</ref>
 === دیدگاه شیعه ===
-زیارت در تشیع جایگاهی ویژه دارد. [[شیعه|شیعیان]] افزون‌بر زیارت مرقد پیامبر در [[مدینه]]، به زیارت [[امامان شیعه|امامان]] و [[امامزاده|امامزادگان]] نیز اهتمام دارند و آن را از ارکان [[دین‌داری]] خود می‌دانند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107491/معنای-زیارت طباطبایی، «معنای زیارت »، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> از مهم‌ترین مستندات شیعیان برای این باور، احادیث متواتر،<ref>امینی، الغدیر، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۱۱۲–۱۱۳.</ref> سیرهٔ عملی پیشوایان دین و تأکید بر ارتباط معنوی با خداوند از طریق زیارت است.<ref>کلینی، فروع کافی، ۱۳۸۸ش، ج۳، ص۴۱۷ و ۴۲۳ و ۴۲۸.</ref><ref>حر عاملی، وسائل‌الشیعه، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۳۸۴.</ref><ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۴، ص۵۴۸.</ref><ref>حر عاملی، وسائل‌الشیعه، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۴۵۲.</ref><ref>ابن‌قولویه، کامل الزیارات، بی‌تا، ص۳۲۴.</ref><ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج۲، ص۱۷۶.</ref> [[اربعین حسینی]] از بزرگ‌ترین مناسک زیارتی شیعیان است که در برخی روایات، از نشانه‌های مؤمن شمرده شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/99071612689/چرا-اربعین-نشانه-مومن-بودن-است-برای-اربعینی-شدن-از-راه-دور-چه «چرا اربعین نشانه مؤمن بودن است؟ برای اربعینی شدن از راه دور چه باید کرد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
+زیارت در [[تشیع]] جایگاهی ویژه دارد. [[شیعه|شیعیان]] افزون‌بر زیارت مرقد پیامبر در [[مدینه]]، به زیارت [[امامان شیعه]] و [[امامزاده|امامزادگان]] نیز اهتمام دارند و آن را از ارکان [[دین‌داری]] خود می‌دانند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107491/معنای-زیارت طباطبایی، «معنای زیارت »، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> از مهم‌ترین مستندات شیعیان برای این باور، احادیث متواتر،<ref>امینی، الغدیر، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۱۱۲–۱۱۳.</ref> سیرهٔ عملی پیشوایان دین و تأکید بر ارتباط معنوی با خداوند از طریق زیارت است.<ref>کلینی، فروع کافی، ۱۳۸۸ش، ج۳، ص۴۱۷ و ۴۲۳ و ۴۲۸.</ref><ref>حر عاملی، وسائل‌الشیعه، ۱۴۱۴ق، ج۱۴، ص۳۸۴.</ref><ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۴، ص۵۴۸.</ref><ref>حر عاملی، وسائل‌الشیعه، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۴۵۲.</ref><ref>ابن‌قولویه، کامل الزیارات، بی‌تا، ص۳۲۴.</ref><ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج۲، ص۱۷۶.</ref> [[اربعین حسینی]] از بزرگ‌ترین مناسک زیارتی شیعیان است که در برخی روایات، از نشانه‌های مؤمن شمرده شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/99071612689/چرا-اربعین-نشانه-مومن-بودن-است-برای-اربعینی-شدن-از-راه-دور-چه «چرا اربعین نشانه مؤمن بودن است؟ برای اربعینی شدن از راه دور چه باید کرد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-میان فقهای شیعه، درباره حکم فقهی زیارت قبور توسط زنان، سه دیدگاه شامل جواز،<ref>اردبیلی، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان، 1403ق، ج۲، ص۴۸۹.</ref> استحباب و کراهت وجود دارد. بیشتر فقهای شیعه قائل به استحباب زیارت قبور از سوی زنان هستند.<ref>بحرانی، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۱۶۹.</ref> برخی فقها همانند نراقی استحباب زیارت را مشروط به صبر، عدم بی‌تابی و خالی‌بودن از مفسده دانسته‌اند.<ref>نراقی، مستند الشیعه فی احکام الشریعه، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۲۰؛ طباطبایی یزدی، العروه الوثقی مع تعالیق الامام الخمینی، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۴۴۳.</ref> بعضی مانند محقق حلی با استناد به اولویت حفظ [[حجاب]] و پرهیز از دیده‌شدن توسط [[نامحرم|نامحرمان]]، به کراهت زیارت توسط زنان فتوا داده‌اند.<ref>بحرانی، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۱۶۹.</ref> بدیهی است که حکم به کراهت، مربوط به ذات عمل زیارت زنان نیست، بلکه ناظر به شرایط اجتماعی و محفوظ‌ماندن زنان است.<ref>محقق حلّی، المعتبر فی شرح المختصر، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص339-340.</ref>
+میان فقهای شیعه، درباره حکم فقهی زیارت قبور توسط زنان، سه دیدگاه شامل جواز،<ref>اردبیلی، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان، 1403ق، ج۲، ص۴۸۹.</ref> [[استحباب]] و [[کراهت]] وجود دارد. بیشتر فقهای شیعه قائل به استحباب زیارت قبور از سوی زنان هستند.<ref>بحرانی، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۱۶۹.</ref> برخی فقها همانند نراقی استحباب زیارت را مشروط به صبر، عدم بی‌تابی و خالی‌بودن از مفسده دانسته‌اند.<ref>نراقی، مستند الشیعه فی احکام الشریعه، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۳۲۰؛ طباطبایی یزدی، العروه الوثقی مع تعالیق الامام الخمینی، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۴۴۳.</ref> بعضی مانند [[محقق حلی]] با استناد به اولویت حفظ [[حجاب]] و پرهیز از دیده‌شدن توسط [[نامحرم|نامحرمان]]، به کراهت زیارت توسط زنان فتوا داده‌اند.<ref>بحرانی، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۱۶۹.</ref> بدیهی است که حکم به کراهت، مربوط به ذات عمل زیارت زنان نیست، بلکه ناظر به شرایط اجتماعی و محفوظ‌ماندن زنان است.<ref>محقق حلّی، المعتبر فی شرح المختصر، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص339-340.</ref>
 === دیدگاه اهل‌سنت ===
-بیشتر علمای اهل‌سنت مانند مالک، شافعی، احمد بن حنبل و ابوحنیفه، زیارت قبر پیامبر را مستحب می‌دانند. آنان زیارت را وسیله‌ای برای یادآوری آخرت، تقویت [[ایمان]] و نزدیکی به خدا می‌شمارند. اما آنان نسبت به برخی اعمال مانند [[توسل]] یا درخواست [[شفاعت]] از درگذشتگان محتاط‌تر هستند و آن را در چارچوب شرعی خود بررسی می‌کنند.<ref>[https://fa.al-shia.org/زیارت-قبور-از-دیدگاه-اهل-سنت/ رفیعی، «زیارت قبور از دیدگاه اهل سنت»، وب‌سایت الشیعه.]</ref>
+بیشتر علمای اهل‌سنت مانند مالک، شافعی، [[احمد بن حنبل]] و [[ابوحنیفه]]، زیارت قبر پیامبر را [[مستحب]] می‌دانند. آنان زیارت را وسیله‌ای برای یادآوری آخرت، تقویت [[ایمان]] و نزدیکی به خدا می‌شمارند. اما آنان نسبت به برخی اعمال مانند [[توسل]] یا درخواست [[شفاعت]] از درگذشتگان محتاط‌تر هستند و آن را در چارچوب شرعی خود بررسی می‌کنند.<ref>[https://fa.al-shia.org/زیارت-قبور-از-دیدگاه-اهل-سنت/ رفیعی، «زیارت قبور از دیدگاه اهل سنت»، وب‌سایت الشیعه.]</ref>
 دربارهٔ زیارت زنان از دیدگاه اهل‌سنت؛ فقهای شافعی برخی قائل به عدم جواز زیارت زنان هستند.<ref>عربی، احکام الزیاره فی الفقه الاسلامی، ۱۴۳۱ق، ص۳۵۰.</ref> در فقه مالکی، دلیل منع زیارت قبور توسط زنان به‌ویژه زنان جوان، احتمال وجود فتنه برای آنان دانسته شده است.<ref>ابن‌الحاج، المدخل لإبن‌الحاج، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۲۵۰.</ref> برخی فقهای حنبلی نیز رفتن زنان به زیارت قبور به جز زیارت قبر رسول خدا را حرام دانسته‌اند.<ref>ابن‌باز، ۳۰مجموع فتاوی ابن‌باز، ۱۴۱۸ق، ص۵۷.</ref> حنفی‌ها همچون محمد بن احمد شربینی، حکم فقهی زیارت‌رفتن را برای مردان و زنان یکسان می‌دانند و گاهی برای زنان همانند مردان، قائل به استحباب هستند.<ref>شرنبلانی، حاشیه علیمراقی الفلاح، شرح نور الایضاح، بی‌تا، ج۲، ص۱۸۰.</ref> روشن است که در فقه اهل‌سنت نیز فتوا به کراهت زیارت زنان، مربوط به احتمال مفاسد ناشی از خروج از خانه و اشتمال بر حرام یا مفسده است، نه اصل زیارت که برای مردان و زنان مجاز شمرده شده است.<ref>[https://jorr.ut.ac.ir/article_61383.html موسوی مقدم، «واکاوی فقهی مشروعیت زیارت قبور توسط زنان با تأکید بر مبانی قرآن و سنت»، ۱۳۹۶ش، ص۱۰۲-۱۰۱.]</ref>
 === دیدگاه وهابیت ===
-وهابی‌ها که شاخه‌ای از سلفیه هستند، زیارت قبور پیامبر، اهل‌بیت و اولیای خدا را [[بدعت]] و [[شرک به خدا|شرک]] می‌دانند.<ref>[https://maarej.esra.ir/fa/w/زیارت-قبور-بزرگان-و-پاسخ-به-شبهات-وهابیت-برگرفته-ا «زیارت قبور بزرگان و پاسخ به شبهات وهابیت برگرفته از آثار حضرت آیت‌الله جوادی آملی»، وب‌سایت معارج.]</ref> [[ابن‌تیمیه]] از بنیان‌گذاران فکری این جریان، زیارت قبور را عملی ناپسند و توسل به اولیای الهی را شرک‌آمیز می‌شمارد.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/تحلیل-و-نقد-دیدگاه-وهابیون-پیرامون-زیارت-اهل-قبور- فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان براساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> درحالی‌که براساس آموزه‌های اسلامی زیارت، به معنی اظهار ارادت و احترام به بزرگان دین شناخته شده و وسیله‌ای برای نزدیکی به خداوند است، نه پرستش آنان.<ref>[https://www.pasokh.org/fa/Question/View/70785/ادله-وهابیت-در-مورد-حرمت-زیارت-قبور-و-شد-رحال-چیست-شیعه-و-اهل-سنت-چه-پاسخی-بر-رد-این-فتوای-آنها-داده-اند «ادله وهابیت در مورد حرمت زیارت قبور و شد رحال چیست؟ شیعه و اهل سنت چه پاسخی بر رد این فتوای آنها داده‌اند؟»، وب‌سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات.]</ref>
+وهابی‌ها که شاخه‌ای از [[سلفیه]] هستند، زیارت قبور [[پیامبر اکرم]]، [[اهل‌بیت]] و اولیای خدا را [[بدعت]] و [[شرک به خدا|شرک]] می‌دانند.<ref>[https://maarej.esra.ir/fa/w/زیارت-قبور-بزرگان-و-پاسخ-به-شبهات-وهابیت-برگرفته-ا «زیارت قبور بزرگان و پاسخ به شبهات وهابیت برگرفته از آثار حضرت آیت‌الله جوادی آملی»، وب‌سایت معارج.]</ref> [[ابن‌تیمیه]] از بنیان‌گذاران فکری این جریان، زیارت قبور را عملی ناپسند و توسل به اولیای الهی را شرک‌آمیز می‌شمارد.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/تحلیل-و-نقد-دیدگاه-وهابیون-پیرامون-زیارت-اهل-قبور- فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان براساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> درحالی‌که براساس آموزه‌های اسلامی زیارت، به معنی اظهار ارادت و احترام به بزرگان دین شناخته شده و وسیله‌ای برای نزدیکی به خداوند است، نه پرستش آنان.<ref>[https://www.pasokh.org/fa/Question/View/70785/ادله-وهابیت-در-مورد-حرمت-زیارت-قبور-و-شد-رحال-چیست-شیعه-و-اهل-سنت-چه-پاسخی-بر-رد-این-فتوای-آنها-داده-اند «ادله وهابیت در مورد حرمت زیارت قبور و شد رحال چیست؟ شیعه و اهل سنت چه پاسخی بر رد این فتوای آنها داده‌اند؟»، وب‌سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات.]</ref>
 == زیارت در ادیان ==
+[[پرونده:زیارت۱.jpg|جایگزین=یهودیان ارتودکس در حال زیارت و نیایش در کنار دیوار ندبه در اورشلیم|بندانگشتی|گروهی از یهودیان ارتودکس در حال زیارت و نیایش در کنار دیوار ندبه در اورشلیم]]
 * '''یهودیت''': زیارت معبد سلیمان در [[بیت‌المقدس|اورشلیم]] از تکالیف دینی بود، اما پس‌از تخریب معبد، این عمل به یک رسم آیینی تبدیل شد. امروزه [[دیوار ندبه]] در اورشلیم، مقدس‌ترین مکان زیارتی یهودیان به‌شمار می‌رود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4789/4814/40064/حج_در_آیین_یهود رهبر و مؤمن، «حج در آیین یهود»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
-* '''مسیحیت''': زیارت در مسیحیت از سدهٔ دوم میلادی آغاز شد و از قرن چهارم رواج یافت. اورشلیم و مکان‌های مرتبط با زندگی، مصلوب‌شدن و رستاخیز مسیح، مهم‌ترین مقاصد زیارتی مسیحیان هستند. هدف از زیارت در این آیین، ملاقات با خدا در مکان‌هایی است که او خود را آشکار کرده است.<ref>[https://haftasman.urd.ac.ir/article_128786.html چراغی، «تبیین جایگاه و جغرافیای زیارت در دیانت مسیحیت»، 1399ش، ص131.]</ref>
+* '''مسیحیت''': زیارت در مسیحیت از قرن دوم میلادی آغاز شد و از قرن چهارم رواج یافت. اورشلیم و مکان‌های مرتبط با زندگی، مصلوب‌شدن و رستاخیز مسیح، مهم‌ترین مقاصد زیارتی مسیحیان هستند. هدف از زیارت در این آیین، ملاقات با خدا در مکان‌هایی است که او خود را آشکار کرده است.<ref>[https://haftasman.urd.ac.ir/article_128786.html چراغی، «تبیین جایگاه و جغرافیای زیارت در دیانت مسیحیت»، 1399ش، ص131.]</ref>
-* '''زرتشت''': آتشکده‌ها در ایران باستان، ابتدا برای نگهداری آتش مقدس ساخته شدند، اما به‌تدریج به زیارتگاه تبدیل شدند.<ref>[https://gama.ir/blog/15524/آتشکده-محل-نیایش-زرتشتیان-و-نگهداری-آتش-مقدس «آتشکده: محل نیایش زرتشتیان و نگهداری آتش مقدس»، وب‌سایت گاما.]</ref> امروزه نیز مکان‌هایی به نام پیر در استان [[استان یزد|یزد]]، مقصد زیارتی زرتشتیان است.<ref>[https://gotoyazd.com/place/452/زیارتگاه-پیر-نارکی-مهریز/ «زیارتگاه پیر نارکی مهریز»، وب‌سایت گوتویزد.]</ref>
+* '''[[زرتشت]]''': آتشکده‌ها در ایران باستان، ابتدا برای نگهداری آتش مقدس ساخته شدند، اما به‌تدریج به زیارتگاه تبدیل شدند.<ref>[https://gama.ir/blog/15524/آتشکده-محل-نیایش-زرتشتیان-و-نگهداری-آتش-مقدس «آتشکده: محل نیایش زرتشتیان و نگهداری آتش مقدس»، وب‌سایت گاما.]</ref> امروزه نیز مکان‌هایی به نام پیر در [[یزد]]، مقصد زیارتی زرتشتیان است.<ref>[https://gotoyazd.com/place/452/زیارتگاه-پیر-نارکی-مهریز/ «زیارتگاه پیر نارکی مهریز»، وب‌سایت گوتویزد.]</ref>
 == انواع زیارت ==
@@ خط ۶۶: / خط ۶۷: @@
 == آداب زیارت ==
-آداب زیارت شامل انجام غسل، پوشیدن لباس پاکیزه، حرکت با آرامش و وقار، خواندن زیارت‌نامه، اقامهٔ نماز، تلاوت قرآن و دعا، و رعایت خضوع و خشوع است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیح‌الجنان، ص545-551.</ref> در منابع دینی، بر توجه قلبی به خدا،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/96850/آسیب-شناسی-زیارت-اماکن-متبرکه «آسیب‌شناسی زیارت اماکن متبرکه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> رعایت حرمت زیارت‌شونده و پرهیز از سخنان بیهوده نیز تأکید شده است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیح‌الجنان، ص545-551.</ref>
+[[پرونده:زیارت۲.png|جایگزین=یک خانواده در حال خواندن زیارت‌نامه در حرم امام رضا|بندانگشتی|یک خانواده در حال خواندن زیارت‌نامه در حرم امام رضا]]
+آداب زیارت شامل [[غسل]]، پوشیدن لباس پاکیزه، حرکت با آرامش و وقار، خواندن زیارت‌نامه، اقامهٔ نماز، تلاوت قرآن و دعا و رعایت خضوع و خشوع است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیح‌الجنان، ص545-551.</ref> در منابع دینی، بر توجه قلبی به خدا،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/96850/آسیب-شناسی-زیارت-اماکن-متبرکه «آسیب‌شناسی زیارت اماکن متبرکه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> رعایت حرمت زیارت‌شونده و پرهیز از سخنان بیهوده نیز تأکید شده است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیح‌الجنان، ص545-551.</ref>
 == پیامد و کارکردهای زیارت ==
@@ خط ۷۹: / خط ۸۱: @@
 == اثرگذاری جنسیت در زیارت ==
+[[پرونده:زیارت۳.png|جایگزین=تصویری از حرم زینب در دمشق |بندانگشتی|تصویری از حرم زینب در دمشق ]]
 در فرهنگ زیارت، دو مؤلفهٔ جنسیتی مورد توجه است: زیارت‌شونده و زیارت‌کننده.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسان‌شناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲۹.]</ref>
-* بیشتر زیارتگاه‌ها متعلق به شخصیت‌های مرد مانند پیامبران، امامان و اولیای الهی است، اما مکان‌های منسوب به زنان نیز کم‌شمار نیستند؛ ازجمله خانهٔ [[حضرت فاطمه|حضرت فاطمه زهرا]] در [[مدینه]]، حرم [[حضرت زینب]] و [[حضرت رقیه]] در [[سوریه]]، حرم [[حضرت معصومه]] در [[قم]].<ref>اسحاقی، «زیارت»، ۱۳۹۵ش، ص۸۴۶.</ref> در اماکن زیارتی، آنچه برای زائر اهمیت دارد، شخصیت معنوی و الهی کسی است که در آنجا دفن شده، نه این‌که مرد است یا زن. به همین دلیل، زائر می‌تواند با او ارتباطی صمیمی و بی‌واسطه برقرار کند و [[جنسیت]]، مانعی برای این ارتباط نیست.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسان‌شناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۳۱.]</ref>
+* بیشتر زیارتگاه‌ها متعلق به شخصیت‌های مرد مانند پیامبران، امامان و اولیای الهی است، اما مکان‌های منسوب به زنان نیز کم‌شمار نیستند؛ ازجمله خانهٔ [[حضرت فاطمه]] در [[مدینه]]، حرم [[حضرت زینب]] و [[حضرت رقیه]] در [[سوریه]]، حرم [[حضرت معصومه]] در [[قم]].<ref>اسحاقی، «زیارت»، ۱۳۹۵ش، ص۸۴۶.</ref> در اماکن زیارتی، آنچه برای زائر اهمیت دارد، شخصیت معنوی و الهی کسی است که در آنجا دفن شده، نه این‌که مرد است یا زن. به همین دلیل، زائر می‌تواند با او ارتباطی صمیمی و بی‌واسطه برقرار کند و [[جنسیت]]، مانعی برای این ارتباط نیست.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسان‌شناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۳۱.]</ref>
 * زنان همواره کنار مردان به زیارت می‌رفته‌اند. سفرنامه‌های تاریخی، مانند سه روز به آخر دریا اثر شاهزاده‌خانم قاجاری، چادر کردیم رفتیم تماشا اثر عالیه‌خانم شیرازی و خانم! فردا کوچ است اثر سکینه‌سلطان معروف به وقارالدوله، اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ فرهنگ زیارت زنانه در اعصار گذشته ارائه می‌دهند. این نوشته‌ها، علاوه‌بر توصیف مراحل سفر و رویارویی با موانع، آداب و اعمال زیارت زنان را نیز بازتاب داده‌اند. کاروان‌های زیارتی زنانه با الگوهای رفتاری گوناگون، از گذشته تاکنون وجود داشته و با تنوع بیشتری تداوم یافته‌اند.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسان‌شناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص131.]</ref>
 === زیارت‌های زنانه ===
+[[پرونده:زیارت۴.jpg|جایگزین=لیلا بلوکات، بازیگر سینما در حرم امام رضا |بندانگشتی|لیلا بلوکات، بازیگر سینما، تلویزیون در حرم امام رضا ]]
 زیارت زنان، ریشه در سنت‌های دینی‑تاریخی دارد.<ref>[https://www.farhangerazavi.ir/article_125749.html خان‌محمدی و اثنی‌عشران، «بررسی پدیدارشناختی زیارت زنانه (مطالعه موردی: امامزاده محسن بن موسی بن جعفر»، ۱۳۹۹ش، ص۱۰.]</ref> برخی مطالعات نشان داده‌اند که [[دین‌داری زنان]] به‌طور میانگین از مردان بالاتر است، اما میزان مشارکت آنان در آیین‌های دینی اندکی کمتر از مردان گزارش شده است.<ref>Schmidt, Being Seen by Many Eyes: Muslim Immigrant Women in the United States, 2008, p.211-212.</ref> زیارت برای زنان، کارکردهای گوناگونی دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از: حاجت‌خواهی (اعم از امور معنوی و مادی)، التیام و شفای روانی، تکلیف‌مداری دینی، همذات‌پنداری با زیارت‌شونده، تبادل نمادین و مادی، خودشکوفایی و همبستگی غیابی.<ref>[https://www.farhangerazavi.ir/article_125749.html خان‌محمدی و اثنی‌عشران، «بررسی پدیدارشناختی زیارت زنانه (مطالعه موردی: امامزاده محسن بن موسی بن جعفر»، ۱۳۹۹ش، ص۳۳.]</ref>
@@ خط ۹۳: / خط ۹۷: @@
 == چالش‌های زیارت در زندگی معاصر ==
 مهم‌ترین چالش‌های زیارت در زندگی امروز عبارت‌اند از:
-* تبدیل‌شدن زیارت به صنعت گردشگری و کاهش ارزش معنوی آن؛<ref>[https://www.razavi.news/fa/note/23567/آسیب-شناسی-زیارت-امام-معرفت-رأفت-بخش-اول «آسیب‌شناسی زیارت امام معرفت و رأفت»، خبرگزاری رضوی.]</ref>
+* تبدیل‌شدن زیارت به صنعت [[گردشگری]] و کاهش ارزش معنوی آن؛<ref>[https://www.razavi.news/fa/note/23567/آسیب-شناسی-زیارت-امام-معرفت-رأفت-بخش-اول «آسیب‌شناسی زیارت امام معرفت و رأفت»، خبرگزاری رضوی.]</ref>
 * ترافیک، آلودگی و کمبود خدمات در شهرهای زیارتی؛
 * رواج خرافات و اعمال بی‌پشتوانهٔ شرعی مانند دخیل‌بستن یا رفتارهای ناپسند؛<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/617079/بدعتی-به-نام-دخیل-بستن-به-ضریح «بدعتی به نام دخیل بستن به ضریح»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.]</ref>
@@ خط ۹۹: / خط ۱۰۳: @@
 == آمار زیارت مسلمانان ==
-شناخته‌شده‌ترین زیارت نزد مسلمانان، [[حج]] است و گاهی تا ۳ میلیون زائر از سراسر جهان برای انجام این واجب اسلامی، در [[مکه]] حضور می‌یابند. همچنین [[پیاده‌روی اربعین]] با هدف زیارت مرقد [[امام حسین]] در بیستم ماه [[صفر]]، پرجمعیت‌ترین زیارت سالانه در جهان است. در ماه صفر سال ۱۴۰۳ش بیش از ۲۱ میلیون زائر از سراسر جهان به زیارت [[حرم امام حسین]] در [[کربلا]] رفتند که از میان آنها بیش از ۳ میلیون زائر، از [[ایران]] بودند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/حضور-بیش-از-۲۱-میلیون-زائر-در-اربعین-حسینی-۱۴۰۳ «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> همچنین سالانه بیش از ۳۰ میلیون زائر به [[مشهد]] سفر می‌کنند که این شهر را به یکی از پرترددترین مقاصد زیارتی جهان تبدیل کرده است.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2017861/ «تولیت آستان قدس رضوی: هر ساله بیش از ۳۰ میلیون زائر به مشهد سفر می‌کنند»، وب‌سایت شفقنا.]</ref>
+[[پرونده:زیارت۵.jpg|جایگزین=طواف زائران با جامه‌های سفید احرام به دور کعبه |بندانگشتی|طواف زائران با جامه‌های سفید احرام به دور کعبه ]]
+شناخته‌شده‌ترین زیارت نزد مسلمانان، [[حج]] است و گاهی تا ۳ میلیون زائر از سراسر جهان برای انجام این واجب اسلامی، در [[مکه]] حضور می‌یابند. همچنین [[پیاده‌روی اربعین]] با هدف زیارت مرقد [[امام حسین]] در بیستم [[ماه صفر]]، پرجمعیت‌ترین زیارت سالانه در جهان است. در ماه صفر سال ۱۴۰۳ش بیش از ۲۱ میلیون زائر از سراسر جهان به زیارت [[حرم امام حسین]] در [[کربلا]] رفتند که از میان آنها بیش از ۳ میلیون زائر، از [[ایران]] بودند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/حضور-بیش-از-۲۱-میلیون-زائر-در-اربعین-حسینی-۱۴۰۳ «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> همچنین سالانه بیش از ۳۰ میلیون زائر به [[مشهد]] سفر می‌کنند که این شهر را به یکی از پرترددترین مقاصد زیارتی جهان تبدیل کرده است.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2017861/ «تولیت آستان قدس رضوی: هر ساله بیش از ۳۰ میلیون زائر به مشهد سفر می‌کنند»، وب‌سایت شفقنا.]</ref>
 == پانویس ==
@@ خط ۱۷۱: / خط ۱۷۶: @@
 {{پایان چپ‌چین}}
 {{پایان منابع}}
+[[رده:مصورسازی]]