بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایشگر دیداری ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =زیارت.jpg | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =زائری در حال زیارت ضریح امام حسین در کربلا | ||
| image_alt = | | image_alt =ضریح امام حسین در کربلا | ||
| فایل پادکست =زیارت.ogg | | فایل پادکست =زیارت.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =۹/۵۱ | | حجم فایلپادکست =۹/۵۱ | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
در [[قرآن]]، آیه ۱۶۹ از [[سوره آلعمران]]، آیه ۶۴ از [[سوره نساء]] و آیه ۸۴ از [[سوره توبه]]، به تعظیم شعائر الهی اشاره دارند<ref>سوره آلعمران، آیه 169؛ سوره نساء، آیه 64؛ سوره توبه، آیه 84.</ref> و فقهای معاصر، زیارت قبور مؤمنان را مصداقی از این تعظیم میدانند.<ref>[https://jorr.ut.ac.ir/article_61383.html موسوی مقدم، «واکاوی فقهی مشروعیت زیارت قبور توسط زنان با تأکید بر مبانی قرآن و سنت»، ۱۳۹۶ش، ص102-108.]</ref> روایاتی از [[حضرت محمد]] و [[اهلبیت]] بر استحباب زیارت تأکید دارند؛ برای نمونه، [[حضرت فاطمه]] هر [[جمعه]] به زیارت قبر [[حمزه]]، عموی پیامبر، میرفت، در آنجا [[نماز]] میخواند و بر مزار او اشک میریخت. فقهای شیعه<ref>بحرانی اصفهانی، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال، ۱۴۱۳ق، ج۱۱، ص۲۶۸.</ref> و علمای [[اهلسنت]] برای جواز زیارت از سوی [[زن|زنان]]، به این روایت استناد کردهاند.<ref>شرنبلانی، حاشیه علیمراقی الفلاح، شرح نور الایضاح، بیتا، ج۲، ص۱۹؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۷.</ref> | در [[قرآن]]، آیه ۱۶۹ از [[سوره آلعمران]]، آیه ۶۴ از [[سوره نساء]] و آیه ۸۴ از [[سوره توبه]]، به تعظیم شعائر الهی اشاره دارند<ref>سوره آلعمران، آیه 169؛ سوره نساء، آیه 64؛ سوره توبه، آیه 84.</ref> و فقهای معاصر، زیارت قبور مؤمنان را مصداقی از این تعظیم میدانند.<ref>[https://jorr.ut.ac.ir/article_61383.html موسوی مقدم، «واکاوی فقهی مشروعیت زیارت قبور توسط زنان با تأکید بر مبانی قرآن و سنت»، ۱۳۹۶ش، ص102-108.]</ref> روایاتی از [[حضرت محمد]] و [[اهلبیت]] بر استحباب زیارت تأکید دارند؛ برای نمونه، [[حضرت فاطمه]] هر [[جمعه]] به زیارت قبر [[حمزه]]، عموی پیامبر، میرفت، در آنجا [[نماز]] میخواند و بر مزار او اشک میریخت. فقهای شیعه<ref>بحرانی اصفهانی، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال، ۱۴۱۳ق، ج۱۱، ص۲۶۸.</ref> و علمای [[اهلسنت]] برای جواز زیارت از سوی [[زن|زنان]]، به این روایت استناد کردهاند.<ref>شرنبلانی، حاشیه علیمراقی الفلاح، شرح نور الایضاح، بیتا، ج۲، ص۱۹؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۷.</ref> | ||
[[پیامبر اکرم | [[پیامبر اکرم]]، قبر [[مادر]] خود را زیارت و همراهان خود را به زیارت قبور سفارش میکرد.<ref>[https://amfm.ir/ahamiat-ziarat/ «اهمیت و ارزش زیارت»، وبسایت آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه.]</ref> علاوهبر این، پیامبر اکرم خود، نحوهٔ زیارت را به همسرش [[عایشه]] آموزش داد<ref>قشیری نیشابوری، صحیح مسلم، بیتا، ج۲، ص۷۱.</ref> و عایشه نیز به زیارت قبر برادرش عبدالرحمن بن ابیبکر میرفت که بیرون از [[مکه]] دفن شده بود.<ref>صنعانی، مصنف عبدالرزاق، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۵۷۰.</ref> امسلمه، همسر دیگر پیامبر، هر ماه دستکم یک روز به زیارت شهدای اُحد میرفت.<ref>واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۱۳–۳۱۴.</ref> پیامبر نیز هنگام دیدن زنان زائر، آنان را به [[صبر]] و [[تقوا]] سفارش میکرد<ref>شربینی، مغنی المحتاج، ۲۰۰۹م، ج۱، ص۳۶۵.</ref> و روایتی بر منع عمومی زیارت قبور یا منع ویژهٔ حضور زنان در زیارتگاهها نقل نشده است. از آنجا که روایات موجود بر جواز زیارت صراحت دارند، در این حکم تفاوتی میان مردان و زنان وجود ندارد.<ref>زارعی سبزواری، زیارت در نگاه شریعت، ۱۳۸۶ش، ص۲۰.</ref> | ||
=== دیدگاه شیعه === | === دیدگاه شیعه === | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
== زیارت در ادیان == | == زیارت در ادیان == | ||
[[پرونده:زیارت۱.jpg|جایگزین=یهودیان ارتودکس در حال زیارت و نیایش در کنار دیوار ندبه در اورشلیم|بندانگشتی|گروهی از یهودیان ارتودکس در حال زیارت و نیایش در کنار دیوار ندبه در اورشلیم]] | |||
* '''یهودیت''': زیارت معبد سلیمان در [[بیتالمقدس|اورشلیم]] از تکالیف دینی بود، اما پساز تخریب معبد، این عمل به یک رسم آیینی تبدیل شد. امروزه [[دیوار ندبه]] در اورشلیم، مقدسترین مکان زیارتی یهودیان بهشمار میرود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4789/4814/40064/حج_در_آیین_یهود رهبر و مؤمن، «حج در آیین یهود»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | * '''یهودیت''': زیارت معبد سلیمان در [[بیتالمقدس|اورشلیم]] از تکالیف دینی بود، اما پساز تخریب معبد، این عمل به یک رسم آیینی تبدیل شد. امروزه [[دیوار ندبه]] در اورشلیم، مقدسترین مکان زیارتی یهودیان بهشمار میرود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4789/4814/40064/حج_در_آیین_یهود رهبر و مؤمن، «حج در آیین یهود»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
* '''مسیحیت''': زیارت در مسیحیت از قرن دوم میلادی آغاز شد و از قرن چهارم رواج یافت. اورشلیم و مکانهای مرتبط با زندگی، مصلوبشدن و رستاخیز مسیح، مهمترین مقاصد زیارتی مسیحیان هستند. هدف از زیارت در این آیین، ملاقات با خدا در مکانهایی است که او خود را آشکار کرده است.<ref>[https://haftasman.urd.ac.ir/article_128786.html چراغی، «تبیین جایگاه و جغرافیای زیارت در دیانت مسیحیت»، 1399ش، ص131.]</ref> | * '''مسیحیت''': زیارت در مسیحیت از قرن دوم میلادی آغاز شد و از قرن چهارم رواج یافت. اورشلیم و مکانهای مرتبط با زندگی، مصلوبشدن و رستاخیز مسیح، مهمترین مقاصد زیارتی مسیحیان هستند. هدف از زیارت در این آیین، ملاقات با خدا در مکانهایی است که او خود را آشکار کرده است.<ref>[https://haftasman.urd.ac.ir/article_128786.html چراغی، «تبیین جایگاه و جغرافیای زیارت در دیانت مسیحیت»، 1399ش، ص131.]</ref> | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۷: | ||
== آداب زیارت == | == آداب زیارت == | ||
[[پرونده:زیارت۲.png|جایگزین=یک خانواده در حال خواندن زیارتنامه در حرم امام رضا|بندانگشتی|یک خانواده در حال خواندن زیارتنامه در حرم امام رضا]] | |||
آداب زیارت شامل [[غسل]]، پوشیدن لباس پاکیزه، حرکت با آرامش و وقار، خواندن زیارتنامه، اقامهٔ نماز، تلاوت قرآن و دعا و رعایت خضوع و خشوع است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیحالجنان، ص545-551.</ref> در منابع دینی، بر توجه قلبی به خدا،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/96850/آسیب-شناسی-زیارت-اماکن-متبرکه «آسیبشناسی زیارت اماکن متبرکه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> رعایت حرمت زیارتشونده و پرهیز از سخنان بیهوده نیز تأکید شده است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیحالجنان، ص545-551.</ref> | آداب زیارت شامل [[غسل]]، پوشیدن لباس پاکیزه، حرکت با آرامش و وقار، خواندن زیارتنامه، اقامهٔ نماز، تلاوت قرآن و دعا و رعایت خضوع و خشوع است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیحالجنان، ص545-551.</ref> در منابع دینی، بر توجه قلبی به خدا،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/96850/آسیب-شناسی-زیارت-اماکن-متبرکه «آسیبشناسی زیارت اماکن متبرکه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> رعایت حرمت زیارتشونده و پرهیز از سخنان بیهوده نیز تأکید شده است.<ref>شیخ عباس قمی، مفاتیحالجنان، ص545-551.</ref> | ||
| خط ۷۹: | خط ۸۱: | ||
== اثرگذاری جنسیت در زیارت == | == اثرگذاری جنسیت در زیارت == | ||
[[پرونده:زیارت۳.png|جایگزین=تصویری از حرم زینب در دمشق |بندانگشتی|تصویری از حرم زینب در دمشق ]] | |||
در فرهنگ زیارت، دو مؤلفهٔ جنسیتی مورد توجه است: زیارتشونده و زیارتکننده.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسانشناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲۹.]</ref> | در فرهنگ زیارت، دو مؤلفهٔ جنسیتی مورد توجه است: زیارتشونده و زیارتکننده.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسانشناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲۹.]</ref> | ||
* بیشتر زیارتگاهها متعلق به شخصیتهای مرد مانند پیامبران، امامان و اولیای الهی است، اما مکانهای منسوب به زنان نیز کمشمار نیستند؛ ازجمله خانهٔ [[حضرت فاطمه | * بیشتر زیارتگاهها متعلق به شخصیتهای مرد مانند پیامبران، امامان و اولیای الهی است، اما مکانهای منسوب به زنان نیز کمشمار نیستند؛ ازجمله خانهٔ [[حضرت فاطمه]] در [[مدینه]]، حرم [[حضرت زینب]] و [[حضرت رقیه]] در [[سوریه]]، حرم [[حضرت معصومه]] در [[قم]].<ref>اسحاقی، «زیارت»، ۱۳۹۵ش، ص۸۴۶.</ref> در اماکن زیارتی، آنچه برای زائر اهمیت دارد، شخصیت معنوی و الهی کسی است که در آنجا دفن شده، نه اینکه مرد است یا زن. به همین دلیل، زائر میتواند با او ارتباطی صمیمی و بیواسطه برقرار کند و [[جنسیت]]، مانعی برای این ارتباط نیست.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسانشناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۳۱.]</ref> | ||
* زنان همواره کنار مردان به زیارت میرفتهاند. سفرنامههای تاریخی، مانند سه روز به آخر دریا اثر شاهزادهخانم قاجاری، چادر کردیم رفتیم تماشا اثر عالیهخانم شیرازی و خانم! فردا کوچ است اثر سکینهسلطان معروف به وقارالدوله، اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ فرهنگ زیارت زنانه در اعصار گذشته ارائه میدهند. این نوشتهها، علاوهبر توصیف مراحل سفر و رویارویی با موانع، آداب و اعمال زیارت زنان را نیز بازتاب دادهاند. کاروانهای زیارتی زنانه با الگوهای رفتاری گوناگون، از گذشته تاکنون وجود داشته و با تنوع بیشتری تداوم یافتهاند.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسانشناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص131.]</ref> | * زنان همواره کنار مردان به زیارت میرفتهاند. سفرنامههای تاریخی، مانند سه روز به آخر دریا اثر شاهزادهخانم قاجاری، چادر کردیم رفتیم تماشا اثر عالیهخانم شیرازی و خانم! فردا کوچ است اثر سکینهسلطان معروف به وقارالدوله، اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ فرهنگ زیارت زنانه در اعصار گذشته ارائه میدهند. این نوشتهها، علاوهبر توصیف مراحل سفر و رویارویی با موانع، آداب و اعمال زیارت زنان را نیز بازتاب دادهاند. کاروانهای زیارتی زنانه با الگوهای رفتاری گوناگون، از گذشته تاکنون وجود داشته و با تنوع بیشتری تداوم یافتهاند.<ref>[https://iss.razavi.ac.ir/article_1956.html گروسی و طاووسی مسرور، «بررسی اجمالی و مقدماتی جایگاه زیارت در فرهنگ شیعی از منظر جامعه/انسانشناسی؛ مطالعه موردی: زیارت زنان»، ۱۴۰۳ش، ص131.]</ref> | ||
=== زیارتهای زنانه === | === زیارتهای زنانه === | ||
[[پرونده:زیارت۴.jpg|جایگزین=لیلا بلوکات، بازیگر سینما در حرم امام رضا |بندانگشتی|لیلا بلوکات، بازیگر سینما، تلویزیون در حرم امام رضا ]] | |||
زیارت زنان، ریشه در سنتهای دینی‑تاریخی دارد.<ref>[https://www.farhangerazavi.ir/article_125749.html خانمحمدی و اثنیعشران، «بررسی پدیدارشناختی زیارت زنانه (مطالعه موردی: امامزاده محسن بن موسی بن جعفر»، ۱۳۹۹ش، ص۱۰.]</ref> برخی مطالعات نشان دادهاند که [[دینداری زنان]] بهطور میانگین از مردان بالاتر است، اما میزان مشارکت آنان در آیینهای دینی اندکی کمتر از مردان گزارش شده است.<ref>Schmidt, Being Seen by Many Eyes: Muslim Immigrant Women in the United States, 2008, p.211-212.</ref> زیارت برای زنان، کارکردهای گوناگونی دارد که مهمترین آنها عبارتند از: حاجتخواهی (اعم از امور معنوی و مادی)، التیام و شفای روانی، تکلیفمداری دینی، همذاتپنداری با زیارتشونده، تبادل نمادین و مادی، خودشکوفایی و همبستگی غیابی.<ref>[https://www.farhangerazavi.ir/article_125749.html خانمحمدی و اثنیعشران، «بررسی پدیدارشناختی زیارت زنانه (مطالعه موردی: امامزاده محسن بن موسی بن جعفر»، ۱۳۹۹ش، ص۳۳.]</ref> | زیارت زنان، ریشه در سنتهای دینی‑تاریخی دارد.<ref>[https://www.farhangerazavi.ir/article_125749.html خانمحمدی و اثنیعشران، «بررسی پدیدارشناختی زیارت زنانه (مطالعه موردی: امامزاده محسن بن موسی بن جعفر»، ۱۳۹۹ش، ص۱۰.]</ref> برخی مطالعات نشان دادهاند که [[دینداری زنان]] بهطور میانگین از مردان بالاتر است، اما میزان مشارکت آنان در آیینهای دینی اندکی کمتر از مردان گزارش شده است.<ref>Schmidt, Being Seen by Many Eyes: Muslim Immigrant Women in the United States, 2008, p.211-212.</ref> زیارت برای زنان، کارکردهای گوناگونی دارد که مهمترین آنها عبارتند از: حاجتخواهی (اعم از امور معنوی و مادی)، التیام و شفای روانی، تکلیفمداری دینی، همذاتپنداری با زیارتشونده، تبادل نمادین و مادی، خودشکوفایی و همبستگی غیابی.<ref>[https://www.farhangerazavi.ir/article_125749.html خانمحمدی و اثنیعشران، «بررسی پدیدارشناختی زیارت زنانه (مطالعه موردی: امامزاده محسن بن موسی بن جعفر»، ۱۳۹۹ش، ص۳۳.]</ref> | ||
| خط ۹۹: | خط ۱۰۳: | ||
== آمار زیارت مسلمانان == | == آمار زیارت مسلمانان == | ||
[[پرونده:زیارت۵.jpg|جایگزین=طواف زائران با جامههای سفید احرام به دور کعبه |بندانگشتی|طواف زائران با جامههای سفید احرام به دور کعبه ]] | |||
شناختهشدهترین زیارت نزد مسلمانان، [[حج]] است و گاهی تا ۳ میلیون زائر از سراسر جهان برای انجام این واجب اسلامی، در [[مکه]] حضور مییابند. همچنین [[پیادهروی اربعین]] با هدف زیارت مرقد [[امام حسین]] در بیستم [[ماه صفر]]، پرجمعیتترین زیارت سالانه در جهان است. در ماه صفر سال ۱۴۰۳ش بیش از ۲۱ میلیون زائر از سراسر جهان به زیارت [[حرم امام حسین]] در [[کربلا]] رفتند که از میان آنها بیش از ۳ میلیون زائر، از [[ایران]] بودند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/حضور-بیش-از-۲۱-میلیون-زائر-در-اربعین-حسینی-۱۴۰۳ «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> همچنین سالانه بیش از ۳۰ میلیون زائر به [[مشهد]] سفر میکنند که این شهر را به یکی از پرترددترین مقاصد زیارتی جهان تبدیل کرده است.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2017861/ «تولیت آستان قدس رضوی: هر ساله بیش از ۳۰ میلیون زائر به مشهد سفر میکنند»، وبسایت شفقنا.]</ref> | شناختهشدهترین زیارت نزد مسلمانان، [[حج]] است و گاهی تا ۳ میلیون زائر از سراسر جهان برای انجام این واجب اسلامی، در [[مکه]] حضور مییابند. همچنین [[پیادهروی اربعین]] با هدف زیارت مرقد [[امام حسین]] در بیستم [[ماه صفر]]، پرجمعیتترین زیارت سالانه در جهان است. در ماه صفر سال ۱۴۰۳ش بیش از ۲۱ میلیون زائر از سراسر جهان به زیارت [[حرم امام حسین]] در [[کربلا]] رفتند که از میان آنها بیش از ۳ میلیون زائر، از [[ایران]] بودند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/حضور-بیش-از-۲۱-میلیون-زائر-در-اربعین-حسینی-۱۴۰۳ «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> همچنین سالانه بیش از ۳۰ میلیون زائر به [[مشهد]] سفر میکنند که این شهر را به یکی از پرترددترین مقاصد زیارتی جهان تبدیل کرده است.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2017861/ «تولیت آستان قدس رضوی: هر ساله بیش از ۳۰ میلیون زائر به مشهد سفر میکنند»، وبسایت شفقنا.]</ref> | ||
| خط ۱۷۱: | خط ۱۷۶: | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
[[رده:مصورسازی]] | |||
