جز ویکی سازی و تمیزکاری
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''{{درشت|گردشگری}}'''؛ سفر به‌قصد هدف مشخصی مانند تفریح، کسب‌وکار و گذراندن اوقات فراغت.
'''{{درشت|گردشگری}}'''؛ سفر به‌قصد هدف مشخصی مانند تفریح، کسب‌وکار و گذراندن اوقات فراغت.


گردشگری، امروزه به یک صنعت جهانی مهم تبدیل شده که فراتر از سفرهای تفریحی است و شامل انواع گوناگونی مانند گردشگری مجازی، سلامت، فرهنگی و گردشگری حلال می‌شود. سفر در [[تمدن اسلامی]]، برای کسب علم و دانش نقشی کلیدی داشته و جهانگردان مسلمانی چون [[ابن‌بطوطه]] و [[ناصر خسرو|ناصرخسرو]]، سفرنامه‌هایی از خود به جای گذاشته‌اند. [[قرآن]] کریم نیز انسان‌ها را به [[سفر]] و گردش در زمین تشویق می‌کند تا از سرنوشت گذشتگان عبرت گرفته و در نشانه‌های قدرت خداوند تفکر کنند. توسعه صنعت گردشگری هرچند مزایایی چون بهبود زیرساخت‌ها و ثروت‌آفرینی دارد، اما در برخی موارد با چالش‌هایی مانند نارضایتی محلی و از بین رفتن اصالت فرهنگی همراه است.
گردشگری، امروزه به یک صنعت جهانی مهم تبدیل شده که فراتر از سفرهای تفریحی است و شامل انواع گوناگونی مانند [[گردشگری مجازی]]، [[گردشگری سلامت|سلامت]]، فرهنگی و گردشگری حلال می‌شود. سفر در [[تمدن اسلامی]]، برای کسب علم و دانش نقشی کلیدی داشته و جهانگردان مسلمانی چون [[ابن‌بطوطه]] و [[ناصر خسرو]]، سفرنامه‌هایی از خود به جای گذاشته‌اند. [[قرآن]] نیز انسان‌ها را به [[سفر]] و گردش در زمین تشویق می‌کند تا از سرنوشت گذشتگان عبرت گرفته و در نشانه‌های قدرت [[خداوند]] تفکر کنند. توسعه صنعت گردشگری هرچند مزایایی چون بهبود زیرساخت‌ها و ثروت‌آفرینی دارد، اما در برخی موارد با چالش‌هایی مانند نارضایتی محلی و از بین رفتن اصالت فرهنگی همراه است.


== مفهوم‌شناسی گردشگری ==
== مفهوم‌شناسی گردشگری ==
[[پرونده:حافظیه.jpg|300px|thumb|left|[[حافظیه]] در [[شیراز]] از مکان‌های پربازدید گردشگری در [[ایران]]]]
گردشگری در لغت مترادف با جهانگردی و به‌معنای [[مسافرت]] بین شهرهای مختلف دنیا آمده<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,جهانگردی|d,13673|o,2/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ لغت، ذیل واژه جهانگردی.]</ref> و معادل توریسم (tourism) در [[زبان انگلیسی]] و سیر، سیاحت و [[زیارت]] در [[زبان عربی]] و ادبیات اسلامی است. در اصطلاح سازمان جهانی گردشگری به مجموعه فعالیت‌های افرادی که برای گذراندن [[اوقات فراغت]]، انجام کار و اهداف مشابه، برای مدت حداقل یک شب و حداکثر یک سال به مکانی غیر از مکان عادی [[زندگی]] خود مسافرت می‌کنند گردشگری گفته می‌شود؛<ref>[https://sarzamin.srbiau.ac.ir/article_5428_e2cbd4de768572182db3f63a5492a666.pdf فرجی‌راد، تحلیلی نو پیرامون گردشگری و جدیدترین طبقه‌بندی آن، ص61.]</ref> اما در فرهنگ عمومی ایرانیان مقید به شرایط زمانی و مکانی خاصی نیست.
گردشگری در لغت مترادف با جهانگردی و به‌معنای [[مسافرت]] بین شهرهای مختلف دنیا آمده<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,جهانگردی|d,13673|o,2/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ لغت، ذیل واژه جهانگردی.]</ref> و معادل توریسم (tourism) در [[زبان انگلیسی]] و سیر، سیاحت و [[زیارت]] در [[زبان عربی]] و ادبیات اسلامی است. در اصطلاح سازمان جهانی گردشگری به مجموعه فعالیت‌های افرادی که برای گذراندن [[اوقات فراغت]]، انجام کار و اهداف مشابه، برای مدت حداقل یک شب و حداکثر یک سال به مکانی غیر از مکان عادی [[زندگی]] خود مسافرت می‌کنند گردشگری گفته می‌شود؛<ref>[https://sarzamin.srbiau.ac.ir/article_5428_e2cbd4de768572182db3f63a5492a666.pdf فرجی‌راد، تحلیلی نو پیرامون گردشگری و جدیدترین طبقه‌بندی آن، ص61.]</ref> اما در فرهنگ عمومی ایرانیان مقید به شرایط زمانی و مکانی خاصی نیست.


== گردشگری در قرآن و تمدن اسلامی ==
== گردشگری در قرآن و تمدن اسلامی ==
=== نگرش قرآن به پدیده گردشگری ===
=== نگرش قرآن به پدیده گردشگری ===
در نگاه قرآن گردشگری و سیاحت و مسائل مرتبط با آن مانند نزدیکی مسیرها، امنیت راه‌ها و امکانات موجود در آن‌ها از نعمت‌های خداوند شمرده شده که بندگان باید خداوند را به‌خاطر وجود آن سپاسگزاری کنند و از نبود آن به‌عنوان عذابی سخت نام برده شده است.<ref>[https://tanzil.ir/#34:15 سوره سبأ، آیه 15-20.]</ref> از سوی دیگر نگاه خاص قرآن به مسئله هدایت و [[تربیت]] انسان‌ها سبب شده تا نقش تربیتی مسائلی مانند آثار بر جای مانده از گذشتگان که عینی و محسوس هستند، در آیات قرآن برجسته شود و مسلمانان تشویق شوند تا برای دیدن و تفکر دربارهٔ آن‌ها به سیر و سیاحت در جهان پیرامون خود بپردازند.<ref>[http://www.hajij.com/fa/articles/religious-articles-viewpoints/item/1798-1393-02-21-09-48-39 «گردشگری از دیدگاه قرآن و سنت»، سایت رواق الحجاج، تاریخ بازدید: 8 آذر 1400ش.]</ref>
در نگاه [[قرآن]] گردشگری و سیاحت و مسائل مرتبط با آن مانند نزدیکی مسیرها، امنیت راه‌ها و امکانات موجود در آن‌ها از نعمت‌های [[خداوند]] شمرده شده که بندگان باید خداوند را به‌خاطر وجود آن سپاسگزاری کنند و از نبود آن به‌عنوان عذابی سخت نام برده شده است.<ref>[https://tanzil.ir/#34:15 سوره سبأ، آیه 15-20.]</ref> از سوی دیگر نگاه خاص قرآن به مسئله هدایت و [[تربیت]] انسان‌ها سبب شده تا نقش تربیتی مسائلی مانند آثار بر جای مانده از گذشتگان که عینی و محسوس هستند، در آیات قرآن برجسته شود و [[مسلمان|مسلمانان]] تشویق شوند تا برای دیدن و تفکر دربارهٔ آن‌ها به سیر و سیاحت در جهان پیرامون خود بپردازند.<ref>[http://www.hajij.com/fa/articles/religious-articles-viewpoints/item/1798-1393-02-21-09-48-39 «گردشگری از دیدگاه قرآن و سنت»، سایت رواق الحجاج، تاریخ بازدید: 8 آذر 1400ش.]</ref>


=== اهداف گردشگری در قرآن ===
=== اهداف گردشگری در قرآن ===
==== تجارت و بازرگانی ====
==== تجارت و بازرگانی ====
یکی از اهداف سفر در قرآن، «تجارت» و «کسب سود» است.<ref>[https://tanzil.ir/#106:1 سوره قریش، آیه 1-2.]</ref> تبادلات تجاری و استفاده از کالای سایر مناطق، از جمله اموری است که در سفر و گردشگری به دست می‌آید.<ref>[https://www.isna.ir/news/99122619740/گردشگری-خرید-و-سهم-آن-در-توسعه-اقتصادی-مقصد «گردشگری خرید و سهم آن در توسعه اقتصادی مقصد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
یکی از اهداف سفر در [[قرآن]]، «تجارت» و «کسب سود» است.<ref>[https://tanzil.ir/#106:1 سوره قریش، آیه 1-2.]</ref> تبادلات تجاری و استفاده از کالای سایر مناطق، از جمله اموری است که در سفر و گردشگری به دست می‌آید.<ref>[https://www.isna.ir/news/99122619740/گردشگری-خرید-و-سهم-آن-در-توسعه-اقتصادی-مقصد «گردشگری خرید و سهم آن در توسعه اقتصادی مقصد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>


==== عبرت گرفتن ====
==== عبرت گرفتن ====
یکی از مهم‌ترین اهداف گردشگری در قرآن «عبرت گرفتن» است. هدف نهایی بیشتر آیاتی که خداوند در آن‌ها امر به سفر و گردش در زمین کرده، عبرت گرفتن از عاقبت کسانی است که در زمان‌های گذشته زندگی می‌کردند. تکذیب‌کنندگان فرستادگان الهی،<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/سیروا سوره آل عمران، آیه 137؛ سوره انعام، آیه 11؛ سوره نحل، آیه36.]</ref> مشرکین<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/سیروا سوره روم، آیه42.]</ref> و مجرمین<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/سیروا سوره نمل، آیه 69.]</ref> از جمله گروه‌هایی هستند که خداوند از مردم می‌خواهد هنگام سفر و گردشگری به آثار برجای مانده از آن‌ها نگاه کرده و دربارهٔ کارهایی که انجام دادند و سرانجامی که به آن گرفتار شدند، تفکر کنند. قرآن تأکید خاصی بر بحث «دیدن آثار گذشتگان» دارد؛ لذا در بیشتر آیاتی که به بحث سفر اشاره کرده، از عبارت «فانظروا» به‌معنای «نگاه کنید» استفاده کرده است.<ref>آیه 42 سوره روم؛ آیه 137 سوره آل‌عمران؛ آیه 69 سوره نمل؛ آیه 21 سوره غافر؛ آیه 44 سوره فاطر.</ref>
یکی از مهم‌ترین اهداف گردشگری در [[قرآن]] «عبرت گرفتن» است. هدف نهایی بیشتر آیاتی که خداوند در آن‌ها امر به سفر و گردش در زمین کرده، عبرت گرفتن از عاقبت کسانی است که در زمان‌های گذشته زندگی می‌کردند. تکذیب‌کنندگان فرستادگان الهی،<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/سیروا سوره آل عمران، آیه 137؛ سوره انعام، آیه 11؛ سوره نحل، آیه36.]</ref> مشرکین<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/سیروا سوره روم، آیه42.]</ref> و مجرمین<ref>[https://tanzil.ir/#search/quran/سیروا سوره نمل، آیه 69.]</ref> از جمله گروه‌هایی هستند که خداوند از مردم می‌خواهد هنگام سفر و گردشگری به آثار برجای مانده از آن‌ها نگاه کرده و دربارهٔ کارهایی که انجام دادند و سرانجامی که به آن گرفتار شدند، تفکر کنند. قرآن تأکید خاصی بر بحث «دیدن آثار گذشتگان» دارد؛ لذا در بیشتر آیاتی که به بحث سفر اشاره کرده، از عبارت «فانظروا» به‌معنای «نگاه کنید» استفاده کرده است.<ref>آیه 42 سوره روم؛ آیه 137 سوره آل‌عمران؛ آیه 69 سوره نمل؛ آیه 21 سوره غافر؛ آیه 44 سوره فاطر.</ref>


==== دیدن آثار قدرت خداوند ====
==== دیدن آثار قدرت خداوند ====
خط ۲۲: خط ۲۱:


==== ضرورت بزرگداشت و حفظ شخصیت‌ها و آثار فرهنگی ====
==== ضرورت بزرگداشت و حفظ شخصیت‌ها و آثار فرهنگی ====
بزرگداشت کسانی که درگذشته برای گسترش اهداف فرهنگی و دینی تلاش کرده‌اند، از دیگر اهداف گردشگری در قرآن است. دعوت از مردم برای سفر به [[مسجد الحرام]] و دیدن آثاری که از حضرت ابراهیم<ref>[https://tanzil.ir/#3:97 سوره آل عمران، آیه 97.]</ref> و سایر بزرگان [[دین]] به‌جا مانده هم تجلیل از مقام و منزلت آنها است و هم باعث ایجاد انگیزه برای ادامه دادن راه آن‌ها است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/113138/قرآن-و-گردشگری منصوری، «قرآن و گردشگری»، سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1387ش.]</ref>
بزرگداشت کسانی که درگذشته برای گسترش اهداف فرهنگی و دینی تلاش کرده‌اند، از دیگر اهداف گردشگری در [[قرآن]] است. دعوت از مردم برای سفر به [[مسجدالحرام]] و دیدن آثاری که از [[حضرت ابراهیم]]<ref>[https://tanzil.ir/#3:97 سوره آل عمران، آیه 97.]</ref> و سایر بزرگان [[دین]] به‌جا مانده هم تجلیل از مقام و منزلت آنها است و هم باعث ایجاد انگیزه برای ادامه دادن راه آن‌ها است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/113138/قرآن-و-گردشگری منصوری، «قرآن و گردشگری»، سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 22 اردیبهشت 1387ش.]</ref>


=== گردشگری در آیات قرآن ===
=== گردشگری در آیات قرآن ===
در [[قرآن]]، ۱۴ آیه پیرامون سفر و گردشگری وجود دارد. در هفت آیه به‌طور مستقیم با عبارت «سیروا»<ref>سوره عنکبوت، آیه 20؛ سوره روم، آیه 42؛ سوره آل‌عمران، آیه 137؛ سوره نحل، آیه 36؛ سوره انعام، آیه 11؛ سوره نمل، آیه 69؛ سوره سبأ، آیه 18.</ref> به‌معنای «سفر کنید» و در هفت آیه به‌صورت غیر مستقیم و با عبارت استفهامی «اَ فَلم یسیروا»<ref>سوره حج، آیه 46؛ سوره یوسف، آیه 109؛ سوره غافر، آیه 82؛ سوره روم، آیه 9؛ سوره محمد، آیه 10؛ سوره فاطر، آیه 44؛ سوره غافر، آیه 21.</ref> به‌معنای «آیا در زمین سیر نکردند»، به موضوع سفر و گردشگری پرداخته است. علاوه بر آیات فوق، در داستان ذوالقرنین<ref>[https://tanzil.ir/#18:84 سوره کهف، آیه 83 – 97.]</ref> و سفرهای [[تابستان]] و [[زمستان]] قریش،<ref>سوره قریش، آیه 1-2.</ref> سفر حضرت ابراهیم به مکه برای سکونت دادن همسر و فرزندش و ساخت خانه خدا،<ref>سوره بقره، آیه 127؛ سوره ابراهیم، آیه 37.</ref> سفر فرزندان حضرت یعقوب به مصر،<ref>سوره یوسف، آیه 58-100.</ref> سفرهای حضرت موسی،<ref>سوره قصص، آیه 21؛ سوره طه، آیه 9-35؛ سوره کهف، آیه 60-82.</ref> از جمله سفرهایی هستند که خداوند در قرآن به آن‌ها اشاره کرده است.
در [[قرآن]]، ۱۴ آیه پیرامون [[مسافرت|سفر]] و گردشگری وجود دارد. در هفت آیه به‌طور مستقیم با عبارت «سیروا»<ref>سوره عنکبوت، آیه 20؛ سوره روم، آیه 42؛ سوره آل‌عمران، آیه 137؛ سوره نحل، آیه 36؛ سوره انعام، آیه 11؛ سوره نمل، آیه 69؛ سوره سبأ، آیه 18.</ref> به‌معنای «سفر کنید» و در هفت آیه به‌صورت غیر مستقیم و با عبارت استفهامی «اَ فَلم یسیروا»<ref>سوره حج، آیه 46؛ سوره یوسف، آیه 109؛ سوره غافر، آیه 82؛ سوره روم، آیه 9؛ سوره محمد، آیه 10؛ سوره فاطر، آیه 44؛ سوره غافر، آیه 21.</ref> به‌معنای «آیا در زمین سیر نکردند»، به موضوع سفر و گردشگری پرداخته است. علاوه بر آیات فوق، در داستان ذوالقرنین<ref>[https://tanzil.ir/#18:84 سوره کهف، آیه 83 – 97.]</ref> و سفرهای [[تابستان]] و [[زمستان]] [[قریش]]،<ref>سوره قریش، آیه 1-2.</ref> سفر [[حضرت ابراهیم]] به [[مکه]] برای سکونت دادن همسر و فرزندش و ساخت خانه خدا،<ref>سوره بقره، آیه 127؛ سوره ابراهیم، آیه 37.</ref> سفر فرزندان [[حضرت یعقوب]] به [[مصر]]،<ref>سوره یوسف، آیه 58-100.</ref> سفرهای [[حضرت موسی]]،<ref>سوره قصص، آیه 21؛ سوره طه، آیه 9-35؛ سوره کهف، آیه 60-82.</ref> از جمله سفرهایی هستند که خداوند در قرآن به آن‌ها اشاره کرده است.


=== نقش گردشگری در تمدن اسلامی ===
=== نقش گردشگری در تمدن اسلامی ===
با ظهور اسلام و گسترش آن در سرزمین‌های مختلف، اصول و مبانی، آداب‌ورسوم و [[علوم اسلامی]] به‌صورت گسترده‌ای در سرزمین‌های اسلامی گسترش یافت و موجبات تشکیل تمدن اسلامی را فراهم ساخت. این تمدن عظیم تا قرن دوازده هجری ادامه داشت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/87577/نگاهی-به-جهانگردی-در-تمدن-اسلامی ذاکری، «نگاهی به جهانگردی در تمدن اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 28 فروردین 1389ش.]</ref> سفرهایی که برای فراگیری علم و دانش انجام می‌شد، یکی از علل اصلی گسترش تمدن اسلامی بود. این سفرها به توسعه دانش در سرزمین اسلامی کمک کرد و موجب گسترش ویژگی‌های خاص تمدن اسلامی در سرزمین‌های مختلف شد.<ref>[http://journals.miu.ac.ir/article_4112_078d9255447586105ed647f3759c1992.pdf ریاحی، «عوامل مؤثر گردشگری و سیاحت در تاریخ، تمدن و فقه اسلامی»،  1398ش، ص5.]</ref>
با ظهور [[اسلام]] و گسترش آن در سرزمین‌های مختلف، اصول و مبانی، آداب‌ورسوم و [[علوم اسلامی]] به‌صورت گسترده‌ای در سرزمین‌های اسلامی گسترش یافت و موجبات تشکیل تمدن اسلامی را فراهم ساخت. این تمدن عظیم تا قرن دوازده هجری ادامه داشت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/87577/نگاهی-به-جهانگردی-در-تمدن-اسلامی ذاکری، «نگاهی به جهانگردی در تمدن اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 28 فروردین 1389ش.]</ref> سفرهایی که برای فراگیری علم و دانش انجام می‌شد، یکی از علل اصلی گسترش تمدن اسلامی بود. این سفرها به توسعه دانش در سرزمین اسلامی کمک کرد و موجب گسترش ویژگی‌های خاص تمدن اسلامی در سرزمین‌های مختلف شد.<ref>[http://journals.miu.ac.ir/article_4112_078d9255447586105ed647f3759c1992.pdf ریاحی، «عوامل مؤثر گردشگری و سیاحت در تاریخ، تمدن و فقه اسلامی»،  1398ش، ص5.]</ref>


=== فراز و فرود گردشگری در تمدن اسلامی ===
=== فراز و فرود گردشگری در تمدن اسلامی ===
خط ۹۸: خط ۹۷:


=== تاریخچه گردشگری در ایران ===
=== تاریخچه گردشگری در ایران ===
دوره [[صفویه]] آغاز توجه گردشگران خارجی و خصوصاً اروپایی‌ها به ایران است. سفر جهانگردانی از کشورهای انگلیس، فرانسه، ایتالیا، هلند و آلمان به [[ایران]] در این دوره، مؤید توجه خاص کشورهای غربی به ایران برای آشنایی با آداب و فرهنگ آن است.<ref>[http://ganjineh.nlai.ir/article_1463_68eb99b735c13ee7681558f6cd4034c0.pdf بختیاری، «بررسی تأثیر ساخت و تسطیح راه‌ها و محورهای ارتباطی اصفهان بر توسعه گردشگری دوره پهلوی»، ص8.]</ref>
{{اصلی|گردشگری در ایران}}
دوره [[صفویه]] آغاز توجه گردشگران خارجی و خصوصاً اروپایی‌ها به ایران است. سفر جهانگردانی از کشورهای [[انگلیس]]، [[فرانسه]]، [[ایتالیا]]، [[هلند]] و [[آلمان]] به [[ایران]] در این دوره، مؤید توجه خاص کشورهای غربی به ایران برای آشنایی با آداب و فرهنگ آن است.<ref>[http://ganjineh.nlai.ir/article_1463_68eb99b735c13ee7681558f6cd4034c0.pdf بختیاری، «بررسی تأثیر ساخت و تسطیح راه‌ها و محورهای ارتباطی اصفهان بر توسعه گردشگری دوره پهلوی»، ص8.]</ref>


در دوره پهلوی علیرغم تلاش برای پایه‌گذاری گردشگری مدرن، موفقیت قابل ملاحظه‌ای در این زمینه کسب نشد. عدم توجه حکومت به ارزش‌های حاکم بر جامعه،<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/4131395H0316.pdf آقایی هروانی، «صنعت جهانگردی و تأثیر آن بر اوضاع اقتصادی عصر پهلوی (چالشها و آسیب‌ها)»، ص8.]</ref> عدم توجه به زیرساخت‌ها، انحصار سفر به طبقات خاص و عدم توجه به جاذبه‌های کوچک و متنوع گردشگری ایران<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/6674845/شگفت-زدگی-گردشگران-از-پیشرفت-های-ایران-دستاوردهای-گردشگری-ایران-پس-از-انقلاب-چیست «شگفت‌زدگی گردشگران از پیشرفت‌های ایران/ دستاوردهای گردشگری ایران پس از انقلاب چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 1 مهر 1397ش.]</ref> از جمله عوامل عدم موفقیت پهلوی در گسترش گردشگری در ایران است. پیشرفت‌ها و دستاوردهای حوزه گردشگری بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نسبت به دوره قبل تفاوت‌های چشمگیری دارد. در این دوره علاوه بر توجه به تمام جاذبه‌های گردشگری ایران به گسترش زیرساخت‌ها و فرهنگ گردشگری در بین عموم مردم توجه و اهتمام خاصی شد.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/6674845/شگفت-زدگی-گردشگران-از-پیشرفت-های-ایران-دستاوردهای-گردشگری-ایران-پس-از-انقلاب-چیست «شگفت‌زدگی گردشگران از پیشرفت‌های ایران/ دستاوردهای گردشگری ایران پس از انقلاب چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 1 مهر 1397ش.]</ref>
در دوره پهلوی علیرغم تلاش برای پایه‌گذاری گردشگری مدرن، موفقیت قابل ملاحظه‌ای در این زمینه کسب نشد. عدم توجه حکومت به ارزش‌های حاکم بر جامعه،<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/4131395H0316.pdf آقایی هروانی، «صنعت جهانگردی و تأثیر آن بر اوضاع اقتصادی عصر پهلوی (چالشها و آسیب‌ها)»، ص8.]</ref> عدم توجه به زیرساخت‌ها، انحصار سفر به طبقات خاص و عدم توجه به جاذبه‌های کوچک و متنوع گردشگری ایران<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/6674845/شگفت-زدگی-گردشگران-از-پیشرفت-های-ایران-دستاوردهای-گردشگری-ایران-پس-از-انقلاب-چیست «شگفت‌زدگی گردشگران از پیشرفت‌های ایران/ دستاوردهای گردشگری ایران پس از انقلاب چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 1 مهر 1397ش.]</ref> از جمله عوامل عدم موفقیت پهلوی در گسترش گردشگری در ایران است. پیشرفت‌ها و دستاوردهای حوزه گردشگری بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نسبت به دوره قبل تفاوت‌های چشمگیری دارد. در این دوره علاوه بر توجه به تمام جاذبه‌های گردشگری ایران به گسترش زیرساخت‌ها و فرهنگ گردشگری در بین عموم مردم توجه و اهتمام خاصی شد.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/6674845/شگفت-زدگی-گردشگران-از-پیشرفت-های-ایران-دستاوردهای-گردشگری-ایران-پس-از-انقلاب-چیست «شگفت‌زدگی گردشگران از پیشرفت‌های ایران/ دستاوردهای گردشگری ایران پس از انقلاب چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 1 مهر 1397ش.]</ref>
خط ۱۲۵: خط ۱۲۵:


=== گردشگری معناگرا ===
=== گردشگری معناگرا ===
[[گردشگری معناگرا]] از آن‌رو که در پی فهم اندیشهٔ پیشینیان و کشف زنجیرهٔ زندگانی آنان است، «گردشگری مفهومی» نیز نامیده می‌شود. در گردشگری معناگرا، جامعهٔ بشری و جغرافیای مسکون بشر به‌مثابه یک کل، مورد توجه قرار می‌گیرد؛ جامعه، شامل تمام افراد بشر می‌شود که هدف مشترک آنها، حفظ میراث معنوی، فرهنگی و طبیعی انسان‌ها است. در این رویکرد، جدایی‌طلبی و برتری‌جویی جای خود را به یگانگی و پیوستگی می‌دهد و سفر برای آشنایی با میراث مشترک معنوی، فرهنگی و طبیعی بشر، به‌مثابه تلاش برای درک [[معنای زندگی]]، به هدف مهم انسان‌ها تبدیل می‌شود. به باور اندیشمندان، هر گونه‌ای از گردشگری می‌تواند سویه‌هایی از معناگرایی را به‌همراه داشته باشد؛ زیرا هر سفری از این ظرفیت بهره‌مند است که معناها و مفاهیم ژرفی را به گردشگر بشناساند تا از آن برای ساختن دنیایی بهتر، بهره بگیرد.<ref>[http://nooraghayee.com/گردشگري-معناگرا/ نورآقایی، «گردشگری معناگرا»، وب‌سایت شخصی آرش نورآقایی].</ref> برخی پژوهشگران، رسیدن به تعالی، رسیدن به معنا و رسیدن به درک متقابل را سویه‌های اصلی گردشگری معناگرا دانسته‌اند.<ref>[https://journals.atu.ac.ir/article_7082.html شفیعا و صباغ‌پور آذریان، «تبیین مفهوم معنویت در گردشگری با استفاده از تحلیل محتوا»، 1395ش، ص124].</ref>
{{اصلی|گردشگری معناگرا}}
از آن‌رو که در پی فهم اندیشهٔ پیشینیان و کشف زنجیرهٔ زندگانی آنان است، «گردشگری مفهومی» نیز نامیده می‌شود. در گردشگری معناگرا، جامعهٔ بشری و جغرافیای مسکون بشر به‌مثابه یک کل، مورد توجه قرار می‌گیرد؛ جامعه، شامل تمام افراد بشر می‌شود که هدف مشترک آنها، حفظ میراث معنوی، فرهنگی و طبیعی انسان‌ها است. در این رویکرد، جدایی‌طلبی و برتری‌جویی جای خود را به یگانگی و پیوستگی می‌دهد و سفر برای آشنایی با میراث مشترک معنوی، فرهنگی و طبیعی بشر، به‌مثابه تلاش برای درک [[معنای زندگی]]، به هدف مهم انسان‌ها تبدیل می‌شود. به باور اندیشمندان، هر گونه‌ای از گردشگری می‌تواند سویه‌هایی از معناگرایی را به‌همراه داشته باشد؛ زیرا هر سفری از این ظرفیت بهره‌مند است که معناها و مفاهیم ژرفی را به گردشگر بشناساند تا از آن برای ساختن دنیایی بهتر، بهره بگیرد.<ref>[http://nooraghayee.com/گردشگري-معناگرا/ نورآقایی، «گردشگری معناگرا»، وب‌سایت شخصی آرش نورآقایی].</ref> برخی پژوهشگران، رسیدن به تعالی، رسیدن به معنا و رسیدن به درک متقابل را سویه‌های اصلی گردشگری معناگرا دانسته‌اند.<ref>[https://journals.atu.ac.ir/article_7082.html شفیعا و صباغ‌پور آذریان، «تبیین مفهوم معنویت در گردشگری با استفاده از تحلیل محتوا»، 1395ش، ص124].</ref>


=== گردشگری مجازی ===
=== گردشگری مجازی ===
بازدید از اماکن تاریخی، موزه‌ها و اماکنی که معمولاً در سفرها مورد بازدید قرار می‌گیرند، به‌وسیله فیلم و تصویر از طریق فضای مجازی، [[گردشگری مجازی]] (e-tourism) نامیده می‌شود. فضای مجازی به کمک شبیه‌سازی اماکن تاریخی، مکان‌های تفریحی، ساختمان‌ها و فروشگاه‌ها در فضای مجازی و مکان‌یابی قبل از سفر، ابزاری قدرتمند برای گسترش گردشگری و انتقال فرهنگ است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/833780/گردشگری-مجازی-چیست «گردشگری مجازی چیست؟»، سایت خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1399ش.]</ref> «تورهای مجازی» از ابزارهای گردشگری مجازی هستند که با استفاده از تصاویر سه‌بعدی و پاناروما و به‌کمک صوت، فضای حقیقی را مدل‌سازی می‌کنند تا کاربران بتوانند از گردش خود لذت برده و اطلاعات لازم را کسب کنند. عدم محدودیت زمانی و مکانی و نیز عدم مواجه شدن با موارد غیرقابل پیش‌بینی از جمله ویژگی‌های منحصر به فرد گردشگری مجازی است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/833780/گردشگری-مجازی-چیست «گردشگری مجازی چیست؟»، سایت خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1399ش.]</ref>
{{اصلی|گردشگری مجازی}}
بازدید از اماکن تاریخی، [[موزه]]ها و اماکنی که معمولاً در سفرها مورد بازدید قرار می‌گیرند، به‌وسیله فیلم و تصویر از طریق فضای مجازی، [[گردشگری مجازی]] (e-tourism) نامیده می‌شود. فضای مجازی به کمک شبیه‌سازی اماکن تاریخی، مکان‌های تفریحی، ساختمان‌ها و فروشگاه‌ها در فضای مجازی و مکان‌یابی قبل از سفر، ابزاری قدرتمند برای گسترش گردشگری و انتقال فرهنگ است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/833780/گردشگری-مجازی-چیست «گردشگری مجازی چیست؟»، سایت خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1399ش.]</ref> «تورهای مجازی» از ابزارهای گردشگری مجازی هستند که با استفاده از تصاویر سه‌بعدی و پاناروما و به‌کمک صوت، فضای حقیقی را مدل‌سازی می‌کنند تا کاربران بتوانند از گردش خود لذت برده و اطلاعات لازم را کسب کنند. عدم محدودیت زمانی و مکانی و نیز عدم مواجه شدن با موارد غیرقابل پیش‌بینی از جمله ویژگی‌های منحصر به فرد گردشگری مجازی است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/833780/گردشگری-مجازی-چیست «گردشگری مجازی چیست؟»، سایت خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1399ش.]</ref>


=== گردشگری سلامت ===
=== گردشگری سلامت ===
[[گردشگری سلامت]] شامل گردشگری تندرستی، گردشگری درمانی و گردشگری پزشکی است که هر یک با دیگری تفاوت‌هایی دارد. گردشگری درمانی، شیوه‌ای از درمان بیماری‌ها با استفاده از آب‌های معدنی، نمک و مناطق آفتاب‌گیر است که با نظارت پزشک انجام می‌شود؛ برخلاف گردشگری تندرستی که از همین روش‌ها برای درمان استفاده می‌شود، اما بدون دخالت پزشک. در گردشگری پزشکی نیز برای درمان بیماری و انجام جراحی زیر نظر پزشکان در مراکز درمانی سفر انجام می‌شود. برخی کشورها مانند کره جنوبی برای جذب گردشگر و کسب درآمدهای ارزی شهرک‌های گردشگری درمانی ایجاد کرده‌اند.<ref>[http://www.taadolnewspaper.ir/بخش-اخبار-115/18020-توریسم-درمانی-چیست «توریسم درمانی چیست؟»، سایت روزنامه خبری تعادل، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1394ش.]</ref>
{{اصلی|گردشگری سلامت}}
گردشگری تندرستی، گردشگری درمانی و گردشگری پزشکی که هر یک با دیگری تفاوت‌هایی دارد. گردشگری درمانی، شیوه‌ای از درمان بیماری‌ها با استفاده از آب‌های معدنی، نمک و مناطق آفتاب‌گیر است که با نظارت پزشک انجام می‌شود؛ برخلاف گردشگری تندرستی که از همین روش‌ها برای درمان استفاده می‌شود، اما بدون دخالت پزشک. در گردشگری پزشکی نیز برای درمان بیماری و انجام جراحی زیر نظر پزشکان در مراکز درمانی [[مسافرت|سفر]] انجام می‌شود. برخی کشورها مانند [[کره جنوبی]] برای جذب گردشگر و کسب درآمدهای ارزی شهرک‌های گردشگری درمانی ایجاد کرده‌اند.<ref>[http://www.taadolnewspaper.ir/بخش-اخبار-115/18020-توریسم-درمانی-چیست «توریسم درمانی چیست؟»، سایت روزنامه خبری تعادل، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1394ش.]</ref>


=== گردشگری آموزشی ===
=== گردشگری آموزشی ===
خط ۲۴۲: خط ۲۴۵:


== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* قرآن کریم
* قرآن کریم
* آقاجانی، معصومه و دیگران، «گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی ایران)»، در فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، شماره ۹، بهار ۱۳۹۴ش.
* آقاجانی، معصومه و دیگران، «گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی ایران)»، در فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، شماره ۹، بهار ۱۳۹۴ش.
خط ۲۸۱: خط ۲۸۵:
* وثوقی، لیلا، «گردشگری تلخ (با تأکید بر گردشگری جنگ)»، فصلنامه مطالعات جهانگردی، شماره ۱۰، تابستان ۱۳۸۸ش.
* وثوقی، لیلا، «گردشگری تلخ (با تأکید بر گردشگری جنگ)»، فصلنامه مطالعات جهانگردی، شماره ۱۰، تابستان ۱۳۸۸ش.
* یاوری‌گهر، فاطمه، «گردشگری اجتماعی»، مطالعات مدیریت گردشگری، دوره ۱، شمارهٔ ۳، اسفند ۱۳۸۲ش.
* یاوری‌گهر، فاطمه، «گردشگری اجتماعی»، مطالعات مدیریت گردشگری، دوره ۱، شمارهٔ ۳، اسفند ۱۳۸۲ش.
 
{{پایان منابع}}
{{گردشگری}}
{{گردشگری}}