| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
هجرت بهعنوان یک پدیده انسانی و تاریخی، در طول | هجرت بهعنوان یک پدیده انسانی و تاریخی، در طول دورهها و در میان جوامع مختلف مشاهده شده است. این حرکت، اغلب در پاسخ به عوامل متعددی نظیر تغییرات محیطی، محدودیتهای معیشتی، تنشهای سیاسی یا بهدست آوردن فرصتهای جدید صورت گرفته است. از جوامع اولیه بشری تا تمدنهای پیشرفتهتر، جابهجایی جمعیتها به شکلهای فردی، خانوادگی یا گروهی، در تحولات اجتماعی و شکلگیری سکونتگاههای جدید نقش داشته است. در بستر ادیان و مکاتب فکری نیز، هجرت گاه بهعنوان اقدامی در جهت حفظ باورها یا گسترش آموزهها مطرح شده است. این پدیده، بهعنوان یک واقعیت تاریخی پیوسته، به ایجاد و توسعه شبکههای ارتباطی، تبادلات فرهنگی و اقتصادی بین مناطق مختلف منجر شده و در پیکرهبندی جوامع کنونی نیز اثرات خود را بر جای گذاشته است. مطالعۀ تاریخچه هجرت، چگونگی واکنش انسانها به چالشها و تحولات محیط پیرامون خود را نشان میدهد.<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص830. </ref> | ||
== انواع هجرت در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | == انواع هجرت در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | ||
در فرهنگ اسلامی-ایرانی، بر اساس متون دینی و سیرۀ عملی، | در فرهنگ اسلامی-ایرانی، بر اساس متون دینی و سیرۀ عملی، گونههای اصلی هجرت به شرح ذیل نمود یافته است: | ||
# '''هجرت مکانی (ظاهری):''' هجرت مکانی به جابهجایی فیزیکی از یک سرزمین به سرزمین دیگر اشاره دارد که بهطور معمول با اهداف | # '''هجرت مکانی (ظاهری):''' هجرت مکانی به جابهجایی فیزیکی از یک سرزمین به سرزمین دیگر اشاره دارد که بهطور معمول با اهداف دینی، اجتماعی یا سیاسی انجام میشود. هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه بهعنوان یک نمونۀ مهم از هجرت مکانی شناخته میشود. این رویداد بهعنوان نقطه شروع تاریخ اسلام تلقی شده و از نظر تاریخی، نقش مهمی در شکلگیری تمدن اسلامی داشته است و منجر به تشکیل یک جامعۀ جدید و تقویت ساختارهای حکومتی در آن دوره شد.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | ||
# '''هجرت معنوی (باطنی):''' بر اساس آموزههای دینی، این نوع هجرت، حرکتی درونی است که انسان مؤمن را از گناه به طاعت رهنمون میسازد. در این نگاه، مهاجر واقعی کسی است که از تمایلات نفسانی دوری گزیند. این هجرت، پیشنیاز و همراه ضروری هجرت مکانی موفق است.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | # '''هجرت معنوی (باطنی):''' بر اساس آموزههای دینی، این نوع هجرت، حرکتی درونی است که انسان مؤمن را از گناه به طاعت رهنمون میسازد. در این نگاه، مهاجر واقعی کسی است که از تمایلات نفسانی دوری گزیند. این هجرت، پیشنیاز و همراه ضروری هجرت مکانی موفق است.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | ||
# '''هجرت برای کسب دانش:''' این نوع هجرت، به تلاش برای یادگیری و گسترش معرفت دینی و علمی اشاره دارد. در فرهنگ اسلامی-ایرانی، دستور به «طلب علم ولو در چین» نشاندهندۀ ارزش قائلشدن برای علمآموزی و آمادگی برای سفر به سرزمینهای دور برای کسب دانش است.<ref>نصیری، «دربارهٔ حدیث مشهور اطلبوا العلم ولو بالصین»، 1389ش، ص۷۹.</ref> | # '''هجرت برای کسب دانش:''' این نوع هجرت، به تلاش برای یادگیری و گسترش معرفت دینی و علمی اشاره دارد. در فرهنگ اسلامی-ایرانی، دستور به «طلب علم ولو در چین» نشاندهندۀ ارزش قائلشدن برای علمآموزی و آمادگی برای سفر به سرزمینهای دور برای کسب دانش است.<ref>نصیری، «دربارهٔ حدیث مشهور اطلبوا العلم ولو بالصین»، 1389ش، ص۷۹.</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
== ویژگیهای مهاجر در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | == ویژگیهای مهاجر در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | ||
در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، برای «مهاجر» ویژگیهایی برشمرده شده است که او را به فردی اثرگذار تبدیل میکند، از جمله: | |||
* ایمان و اخلاص: | * ایمان و اخلاص: ایمان و اخلاص بهعنوان زیربنای هجرت «فیسبیلالله». | ||
* پاکیزگی درونی و هجرت از گناه: | * پاکیزگی درونی و هجرت از گناه: پاکیزگی درونی و دوری از گناه بهعنوان مقدمه هجرت بیرونی. | ||
* امامشناسی و ولایتمداری: | * امامشناسی و ولایتمداری: شناخت امام زمان و پایبندی به ولایت الهی. | ||
* انتخاب آگاهانه مکان: هجرت، | * انتخاب آگاهانه مکان: هجرت، انتخاب آگاهانه مقصد برای دستیابی به رشد دینی، علمی و اجتماعی. | ||
* صبر و بردباری: | * صبر و بردباری: صبر و بردباری در برابر دشواریهای غربت و مسیر هجرت. | ||
* توکل و امیدواری: | * توکل و امیدواری: توکل و امیدواری در مواجهه با ناشناختهها. | ||
* صداقت در گفتار و کردار: | * صداقت در گفتار و کردار: صداقت در گفتار و کردار بهعنوان سرمایه اجتماعی مهاجر.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | ||
== مبانی دینی هجرت == | == مبانی دینی هجرت == | ||
| خط ۱۰۰: | خط ۱۰۰: | ||
* حسینی، سیدجواد، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، مجلۀ مبلغان، شمارۀ 53، 1383ش. | * حسینی، سیدجواد، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، مجلۀ مبلغان، شمارۀ 53، 1383ش. | ||
* حسینی، غلامعباس و دیگران، «رویکردی نظری به سیاستهای مهاجرتی دولتهای مهاجرپذیر»، مجلۀ پژوهش سیاست نظری، شمارۀ 35، 1403ش. | * حسینی، غلامعباس و دیگران، «رویکردی نظری به سیاستهای مهاجرتی دولتهای مهاجرپذیر»، مجلۀ پژوهش سیاست نظری، شمارۀ 35، 1403ش. | ||
خرمشاهی، قوامالدین، «موسی(ع)»، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران، دوستان، ۱۳۷۷ش. | * خرمشاهی، قوامالدین، «موسی(ع)»، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران، دوستان، ۱۳۷۷ش. | ||
* رعد جباره، هادی، الاقلیات المسلمة فیالعالم، تهران، الهدی، ۱۳۷۸ش، | * رعد جباره، هادی، الاقلیات المسلمة فیالعالم، تهران، الهدی، ۱۳۷۸ش، | ||
* «سامانههاارتباط با مدیرثبت نام پذیرش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1404ش. | * «سامانههاارتباط با مدیرثبت نام پذیرش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1404ش. | ||
