بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| زیرنویس تصویر = سفره حضرت رقیه (س) در قم حرم حضرت معصومه | |||
| زیرنویس تصویر =سفره حضرت رقیه (س) در قم حرم حضرت معصومه | | image_alt = سفره حضرت رقیه (س) در قم حرم حضرت معصومه | ||
| image_alt =سفره حضرت رقیه (س) در قم حرم حضرت معصومه | | فایل پادکست = سفره نذری.ogg | ||
| فایل پادکست =سفره نذری.ogg | | حجم فایلپادکست = ۱۲/۲ | ||
| حجم فایلپادکست = | | تاریخ پادکست = ۳۱-۲-۱۴۰۵ | ||
| تاریخ پادکست = | | زیرنویس عنوان = | ||
| زیرنویس عنوان = | | عنوان اصلی = سفره نذری | ||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان عربی = | | شاخه علمی = فرهنگ عامه و مردمشناسی | ||
| عنوان علمی = | | نوع مفهوم = آیین مذهبی و سنتی | ||
| شاخه علمی = | | معنای اصطلاحی = سفرهای برای ادای نذر و برآورده شدن حاجت | ||
| نوع مفهوم = | | حوزه کاربرد = دینی{{سخ}}فرهنگی{{سخ}}اجتماعی | ||
| معنای اصطلاحی = | | گستره جغرافیایی = [[ایران]] | ||
| حوزه کاربرد = | | منشأ تاریخی = دوران پیش از زرتشت | ||
| گستره جغرافیایی = | | نخستین کاربرد = | ||
| منشأ تاریخی = | | ریشه واژه = | ||
| مرتبط با = [[نذر]]{{سخ}}[[آش]]{{سخ}}[[شمع]] | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = مسلمانان{{سخ}}زرتشتیان{{سخ}}کلیمیان | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|سفره نذری؛}}''' سفرهای برای ادای نذر و برآورده شدن حاجت. | '''{{درشت|سفره نذری؛}}''' سفرهای برای ادای نذر و برآورده شدن حاجت. | ||
سفره نذری، سنتی کهن در [[ایران]] و پیوندی معنوی میان [[انسان]] و [[خدا]] یا پیشوایان دینی است و با هدف برآورده شدن حاجت خاصی پهن میشود. این رسم نهتنها میان [[مسلمانان]]، بلکه میان [[زرتشتی|زرتشتیان]] و [[کلیمی | سفره نذری، سنتی کهن در [[ایران]] و پیوندی معنوی میان [[انسان]] و [[خدا]] یا پیشوایان دینی است و با هدف برآورده شدن حاجت خاصی پهن میشود. این رسم نهتنها میان [[مسلمانان]]، بلکه میان [[زرتشتی|زرتشتیان]] و [[کلیمی]]ها نیز رواج داشته و پیشینهٔ آن به دوران پیش از [[زرتشت]] بازمیگردد. سفرههای نذری براساس [[جنسیت]]، [[نیت]] و توان مالی نذرکننده، متفاوت بوده و محتویات مشترک آنها شامل [[آش]]، [[نان و پنیر]]، [[حلوا]] یا [[کاچی]]، [[سبزی]] و [[شمع]] است. برخی سفرهها، مانند [[سفره بیبی سهشنبه|بیبی سهشنبه]] و [[سفره دختر شاه پریان|دختر شاه پریان]]، در [[آیین زرتشتی]] نیز حضور دارند و با [[قصهگویی]] و نمادهایی چون عدد ۳، رنگ [[سبز (رنگ)|سبز]] و [[سفید]] و [[آب]]، مفاهیم [[ازدواج]]، [[رفاه]] و [[برکت]] را بازنمایی میکنند. امروزه، باور به تفکیک جنسیتی سفرهها و نیتهای مشخص، کمتر شده و همه به این سنت بهعنوان نماد برکت و ارادت نگاه میکنند. سفره نذری، پلی میان [[تاریخ]]، [[فرهنگ]] و [[معنویت]] نزد ایرانیان است و همچنان در مناسبتها و [[زندگی]] مردم جاری است. | ||
== واژهشناسی == | == واژهشناسی == | ||
[[نذر]]، | [[نذر]]، نشانهٔ نوعی پیوند معنوی میان انسان با خدا یا پیشوایان دینی است تا حاجت معینی برآورده شود؛<ref>همایونسپهر، «زنان میراثدار سفرههای هفتسین و نذری»، ۱۳۸۷ش، ص۹.</ref> در این راستا، انسان قصد میکند کاری را بهخاطر خدا و جلب رضایت او انجام دهد تا واقعه مطلوب و معینی در زندگی او رخ دهد. مطابق آموزههای اسلامی، این کار که در حالت عادی ممکن است [[مستحب]] باشد در پی نیت نذرکننده، انجام آن بر شخص نذرکننده، [[واجب]] میشود. حالت دیگر نذر، زمانی است که فرد تصمیم میگیرد کاری را که [[مکروه]] و ناپسند بوده، ترک کند. معمولاً این نذرها، مشروط هستند، مثلاً فرد نیت میکند که اگر حاجتش روا شود، سفره اطعامی برای همسایگان بگستراند. از معروفترین این سفرهها میتوان به [[سفره حضرت ابوالفضل]] و [[سفره امالبنین]] اشاره کرد. پهن کردن سفره برای ادای نذر، ازجمله باورهای سنتی و کهن ایرانیان است. زنان، همواره بیشتر از مردان به این نوع نذریها و سفرهها تمایل نشان داده و در زمانهایی خاص، سفرهٔ نذری انداخته و مراسم مربوط به آن را برگزار میکنند.<ref>مزداپور، «درآمدی بر سفرههای مقدس زرتشتی»، ۱۳۷۶ش، ص70.</ref> | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
| خط ۴۱: | خط ۳۹: | ||
== گونهشناسی == | == گونهشناسی == | ||
سفرههای نذری براساس موضوعات و جنبههای مختلف دستهبندی میشود: | سفرههای نذری براساس موضوعات و جنبههای مختلف دستهبندی میشود: | ||
=== سفره نذری براساس جنسیت === | === سفره نذری براساس جنسیت === | ||
در گذشته، سفرههایی وجود داشت که برحسب جنسیت برگزارکنندگان آنها، متفاوت بود؛ مثلاً مردان اجازهٔ خوردن خوراکیهای برخی سفرههای نذری زنانه را نداشتند.<ref>شریعتزاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص390؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکیهای نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص201-203.</ref> سفرههایی که در گذشته براساس جنسیت شخص حاجتمند، گسترانیده میشد به شرح زیر است: | در گذشته، سفرههایی وجود داشت که برحسب جنسیت برگزارکنندگان آنها، متفاوت بود؛ مثلاً مردان اجازهٔ خوردن خوراکیهای برخی سفرههای نذری زنانه را نداشتند.<ref>شریعتزاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص390؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکیهای نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص201-203.</ref> سفرههایی که در گذشته براساس جنسیت شخص حاجتمند، گسترانیده میشد به شرح زیر است: | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۶: | ||
# '''سفرههای فاقد جنسیت''': سفرهٔ [[آجیل مشکلگشا]]، [[سفره علیاصغر|سفرهٔ علیاصغر]]، [[سفره امام حسن|سفرهٔ امام حسن]] و [[سفره امام زینالعابدین|سفرهٔ امام زینالعابدین]].<ref>مزداپور، «درآمدی بر سفرههای مقدس زرتشتی»، ۱۳۷۶ش، ص384 و 385.</ref> | # '''سفرههای فاقد جنسیت''': سفرهٔ [[آجیل مشکلگشا]]، [[سفره علیاصغر|سفرهٔ علیاصغر]]، [[سفره امام حسن|سفرهٔ امام حسن]] و [[سفره امام زینالعابدین|سفرهٔ امام زینالعابدین]].<ref>مزداپور، «درآمدی بر سفرههای مقدس زرتشتی»، ۱۳۷۶ش، ص384 و 385.</ref> | ||
البته امروزه باور به تفکیک جنسیتی سفره نذری از بین رفته است و همه به خوراکیهای سفرههای نذری بهعنوان برکت نگاه میکنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257657/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB% | البته امروزه باور به تفکیک جنسیتی سفره نذری از بین رفته است و همه به خوراکیهای سفرههای نذری بهعنوان برکت نگاه میکنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257657/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8ی کرباسیان، «سفره نذری»، وبسایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
=== سفره نذری براساس نیت === | === سفره نذری براساس نیت === | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۰: | ||
* همایونسپهر، محمد، «زنان میراثدار سفرههای هفتسین و نذری»، فصلنامهٔ نجوای فرهنگ، تهران، س۳، شماره ۷، ۱۳۸۷ش. | * همایونسپهر، محمد، «زنان میراثدار سفرههای هفتسین و نذری»، فصلنامهٔ نجوای فرهنگ، تهران، س۳، شماره ۷، ۱۳۸۷ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
سفره نذری{{سخ}} | |||
سفرههای نذری{{سخ}} | |||
آیین سفره نذری{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:آیینهای ایرانی]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
[[رده:فرهنگ عامه ایران]] | |||
