جز ویکی سازی و تمیزکاری |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''رهی معیری؛'''</big> شاعر و ترانهسرای | <big>'''رهی معیری؛'''</big> شاعر و ترانهسرای معاصر ایرانی. | ||
رهیمعیری، بهعنوان شاعر | رهیمعیری، بهعنوان شاعر تاریخ ادبیات معاصر ایران شناخته میشود که بهدلیل چیرهدستی در غزلپردازی و ترانهسرایی با درونمایههای عاشقانه، نقد اجتماعی، پند و حکمت، نعت و مدح [[پیامبر اکرم]] و خاندان او و تلفیق گرایشهای کهن و برداشتهای ویژۀ خود از دنیای پیرامون، در رشد و تعالی ادبیات و [[زبان فارسی]] نقش مهم داشته و از محبوبیت فراوانی در کشورهای فارسیزبان برخوردار است. | ||
==نامگذاری== | ==نامگذاری== | ||
رهی معیری نوزاد بود که پدر وی بهنام «محمدحسن» از دنیا رفت و به احترام پدر، نام کودک را نیز محمدحسن گذاشتند. معیری در جوانی بهدلیل تواضع و فروتنی، تخلص «رَهِی» را که بهمعنای غلام، افتاده و مسافر است با تأیید | رهی معیری نوزاد بود که پدر وی بهنام «محمدحسن» از دنیا رفت و به احترام پدر، نام کودک را نیز محمدحسن گذاشتند. معیری در جوانی بهدلیل تواضع و فروتنی، تخلص «رَهِی» را که بهمعنای غلام، افتاده و مسافر است با تأیید [[امیری فیروزکوهی]] برای خود برگزید و به «رهی معیری» مشهور شد.<ref>خانعلی، «زندگینامۀ رهی معیری»، ۱۳۶۳ش، ص61.</ref> | ||
==کودکی و نوجوانی== | ==کودکی و نوجوانی== | ||
رهی معیری، در ۱۲۸۸ش در | رهی معیری، در ۱۲۸۸ش در [[خانواده]]ای مذهبی به دنیا آمد اما در شش ماهگی پدر خود را از دست داد و [[تربیت]] وی را مادرش بهعهده گرفت. از این جهت، او همواره قدردان زحمات [[مادر]] خود بود و کتاب ارزشمند «سایۀ عمر» را به پاس فداکاریهای مادر، بـه وی هدیه کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83551564/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D9%86 «دربارۀ رهیمعیری؛ آفرینندۀ ماندگارترین تصنیفهای پرشور»، خبرگزاری ایرنا.] </ref> او دوران تحصیل ابتدایی را در مدرسۀ ثروت سپری کرد و بعد از آن وارد «دارالفنون» شد و تحصیلات خود را به پایان رساند. وی در شانزدهسالگی به بیماری ذاتالریه مبتلا شد و ۱۹ روز در کما به سر برد و علیرغم تلاشهای پزشکان سرشناس، امیدی به زنده ماندنش نبود، اما بر اثر [[توسل]] و [[دعا]]ی مادر در شب تولد [[امام حسین]]، ناگهان شفا پیدا کرد. رهی در همان شب با خلوص و اعتقاد کامل شعری سرود و به امام حسین تقدیم کرد. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/2041751/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%81%D8%A7-%DB%8C%D8%A7 «نگاهی به زندگینامه رهی معیری؛ داستان شفا یافتن محمدحسن در شب تولد امام حسین»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
==جوانی== | ==جوانی== | ||
رهی معیری پس از اتمام آموزش و انجام خدمت سربازی، وارد مشاغل دولتی شد و به ترتیب در ادارۀ ثبت، شهرداری | رهی معیری پس از اتمام آموزش و انجام خدمت سربازی، وارد مشاغل دولتی شد و به ترتیب در ادارۀ ثبت، شهرداری تهران، وزارت پیشه و هنر، وزارت کار و مدتی نیز در مقام رئیس ادارۀ کل انتشارات و مطبوعات وزارت اقتصاد ملی خدمت کرد. <ref>رهی معیری، نقد، دیدگاهها، زندگی و طنزهای رهی معیری، ۱۳۷۶ش، ص21-24 </ref> او پس از بازنشستگی در کتابخانۀ سلطنتی مشغول به کار شد. <ref>یاحقی، چون سبوی تشنه: تاریخ ادبیات معاصر فارسی، ۱۳۷۴ش، ص176. </ref> معیری پس از انصراف از مشاغل دولتی، در دهههای پایانی عمر، با «رادیو ایران» بهویژه برنامۀ ادبی گلها، به سرپرستی داوود پیرنیا همکاری میکرد و در انتخاب اشعار و ترانههای این برنامه تأثیر بهسزایی داشت. پس از درگذشت پیرنیا، رهی تا پایان عمر سرپرست برنامۀ ادبی گلها بود.<ref>رهی معیری، نقد، دیدگاهها، زندگی و طنزهای رهی معیری، ۱۳۷۶ش، ص ۲۴.</ref> از حوادث مهم دوران جوانی او ماجرای عشق و دلدادگی وی به دختری است که علاقۀ زیادی به او داشت، اما دختر با مردی ثروتمند [[ازدواج]] کرد و این ناکامی تا آخر عمر با رهی معیری باقی ماند و او هیچگاه ازدواج نکرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2041751/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%81%D8%A7-%DB%8C%D8%A7 «نگاهی به زندگینامه رهی معیری؛ داستان شفا یافتن محمدحسن در شب تولد امام حسین»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
==خاستگاه اندیشهای و تربیتی== | ==خاستگاه اندیشهای و تربیتی== | ||
رهی معیری در خانوادهای با اعتبار دینی و اجتماعی تربیت شد؛ پدر وی متدین و فرهنگدوست بود و پدربزرگ وی «دوستعلی خان» نظامالدوله (معیرالممالک)، وزیر خزانه در دورۀ ناصری و از عموزادگان فروغی بسطامی، غزلسرای دورۀ قاجار بوده که با همین واسطه او را از نوادگان «[[بایزید بسطامی]]»، عارف مشهور قرن سوم هجری، دانستهاند. مادر وی بهنام «فخری حجازی» (فخر عالم)، نیز از نوادگان «میرزا احمدخان مشیرالسلطنه»، «صدراعظم» دورۀ مشروطه بوده و این زمینۀ تربیتی و فرهنگی خانواده، در تکوین شخصیت ادبی و فرهیختگی وی نقش مؤثر داشته است.<ref>برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، قم، ۱۳۷۳ش، ج3، ص1616.</ref> | رهی معیری در خانوادهای با اعتبار دینی و اجتماعی تربیت شد؛ پدر وی متدین و فرهنگدوست بود و پدربزرگ وی «دوستعلی خان» نظامالدوله (معیرالممالک)، وزیر خزانه در دورۀ ناصری و از عموزادگان فروغی بسطامی، غزلسرای دورۀ قاجار بوده که با همین واسطه او را از نوادگان «[[بایزید بسطامی]]»، عارف مشهور قرن سوم هجری، دانستهاند. مادر وی بهنام «فخری حجازی» (فخر عالم)، نیز از نوادگان «میرزا احمدخان مشیرالسلطنه»، «صدراعظم» دورۀ مشروطه بوده و این زمینۀ تربیتی و فرهنگی خانواده، در تکوین شخصیت ادبی و فرهیختگی وی نقش مؤثر داشته است.<ref>برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، قم، ۱۳۷۳ش، ج3، ص1616.</ref> | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
رهی معیری به سرودههای [[سعدی شیرازی]] و پس از آن به [[حافظ]]، [[صائب تبریزی]]، [[نظامی گنجوی]]، مسعود سعد و [[مولانا]] علاقۀ بسیار داشته و از آنها اثر پذیرفته است. <ref>[https://www.irna.ir/news/81839029/%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82-%D8%AA%D8%B5%D9%86%DB%8C%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%83%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2 «رهی معیری؛ خالق تصنیفهای حكمت آموز»، خبرگزاری ایرنا.] </ref> برای مثال، وی مانند سعدی به مضمونآفرینیهای سبک هندی توجه خاصی دارد و بسیاری از محتواهای بدیع و صور خیال را در قالب الفاظ زیبا و ترکیبات شیوا بیان میکند؛<ref>یوسفی، چشمۀ روشن: دیداری با شاعران، 1369ش، ص۵۱۲.</ref> پختگی اشعار و ظرافتهای شاعرانۀ او را یادآور استواری سرودههای حافظ دانستهاند و در منظومهها و قطعات نیز تأثیر اشعار نظامی در سرودههای او هویدا است. همچنین برخی سخنان وی یادآور سبک شعر مولوی و حال وهوای عرفانی و وارستگی روح او است. <ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/13527 هوشیار، «رهی معیری»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام.] </ref> | رهی معیری به سرودههای [[سعدی شیرازی]] و پس از آن به [[حافظ]]، [[صائب تبریزی]]، [[نظامی گنجوی]]، مسعود سعد و [[مولانا]] علاقۀ بسیار داشته و از آنها اثر پذیرفته است. <ref>[https://www.irna.ir/news/81839029/%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82-%D8%AA%D8%B5%D9%86%DB%8C%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%83%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2 «رهی معیری؛ خالق تصنیفهای حكمت آموز»، خبرگزاری ایرنا.] </ref> برای مثال، وی مانند سعدی به مضمونآفرینیهای سبک هندی توجه خاصی دارد و بسیاری از محتواهای بدیع و صور خیال را در قالب الفاظ زیبا و ترکیبات شیوا بیان میکند؛<ref>یوسفی، چشمۀ روشن: دیداری با شاعران، 1369ش، ص۵۱۲.</ref> پختگی اشعار و ظرافتهای شاعرانۀ او را یادآور استواری سرودههای حافظ دانستهاند و در منظومهها و قطعات نیز تأثیر اشعار نظامی در سرودههای او هویدا است. همچنین برخی سخنان وی یادآور سبک شعر مولوی و حال وهوای عرفانی و وارستگی روح او است. <ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/13527 هوشیار، «رهی معیری»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام.] </ref> | ||
==رابطه با دیگر چهرهها== | ==رابطه با دیگر چهرهها== | ||
رهی معیری با نویسندگان و شاعران مشهور مانند [[محمدتقی بهار]]، احمد گلچین معانی، حسین پژمان بختیاری، محمد حجازی، ممتاز حسن، دانشمند پاکستانی، علی دشتی و فریدون | رهی معیری با نویسندگان و شاعران مشهور مانند [[محمدتقی بهار]]، احمد گلچین معانی، حسین پژمان بختیاری، محمد حجازی، ممتاز حسن، دانشمند پاکستانی، علی دشتی و [[فریدون مشیر]]ی تعامل سازنده داشت و مناظره و مکاتبههای دوستانه و شاعرانۀ وی با [[خلیل الله خلیلی]]، سخنسرای افغانستانی، مشهور است. همچنین وی به بزرگان ادب جهان از جمله «الکساندر پوشکین» شاعر و نویسندۀ روسی، علاقه داشت و در سرودهای ارادت خود را به وی بیان کرده است.<ref>دستغیب، «رهی معیری»، مجلۀ پیام نوین، ۱۳۳۹، ص۴۹. </ref> | ||
==سبک و ویژگیهای شعری== | ==سبک و ویژگیهای شعری== | ||
سبک شعر رهی معیری، ترکیبی از سبک عراقی و اصفهانی (هندی) است؛ بهگونهای که نمیتوان وی را پیرو یکی از این دو سبک دانست. <ref>شفیعی کدکنی، با چراغ و آینه: در جستجوی ریشههای تحول شعر معاصر ایران، 1390ش، ص۴۸۰ـ۴۸۲.</ref> زبان رهی را در شعر، ساده، بدون تکلف و روان و طبع وی را لطیف توصیف کردهاند که در غزل هر خوانندهای را به یاد سعدی شیرازی میاندازد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/08/24/916958/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D «نظر رهبر معظم انقلاب دربارۀغزلهای رهی معیری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | سبک شعر رهی معیری، ترکیبی از سبک عراقی و اصفهانی (هندی) است؛ بهگونهای که نمیتوان وی را پیرو یکی از این دو سبک دانست. <ref>شفیعی کدکنی، با چراغ و آینه: در جستجوی ریشههای تحول شعر معاصر ایران، 1390ش، ص۴۸۰ـ۴۸۲.</ref> زبان رهی را در شعر، ساده، بدون تکلف و روان و طبع وی را لطیف توصیف کردهاند که در غزل هر خوانندهای را به یاد سعدی شیرازی میاندازد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/08/24/916958/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D «نظر رهبر معظم انقلاب دربارۀغزلهای رهی معیری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
