کوه دماوند: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کوه | {{جعبه اطلاعات کوه | ||
| نام | | نام = دماوند | ||
| تصویر | | تصویر = | ||
| زیرنویس تصویر | | زیرنویس تصویر = | ||
| متن جایگزین تصویر | | متن جایگزین تصویر = | ||
| فایل پادکست | | فایل پادکست = | ||
| حجم فایل پادکست | | حجم فایل پادکست = | ||
| تاریخ پادکست | | تاریخ پادکست = | ||
| زیرنویس عنوان | | زیرنویس عنوان = | ||
| نامهای دیگر | | نامهای دیگر = بیکنی{{سخ}}دُباوند{{سخ}}دمباوند{{سخ}}دنباوند{{سخ}}دوباهوند{{سخ}}دومباوند{{سخ}}دیمباوند{{سخ}}زباوند{{سخ}}زماوند{{سخ}}کوه لاجورد | ||
| نام بومی | | نام بومی = دماوند | ||
| نام انگلیسی | | نام انگلیسی = Mount Damavand | ||
| نام علمی | | نام علمی = | ||
| کشور | | کشور = [[ایران]] | ||
| استان | | استان = [[استان مازندران|مازندران]] | ||
| شهرستان | | شهرستان = آمل | ||
| بخش | | بخش = لاریجان | ||
| منطقه | | منطقه = | ||
| رشتهکوه | | رشتهکوه = [[رشتهکوه البرز]] | ||
| مختصات | | مختصات = | ||
| ارتفاع | | ارتفاع = بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر | ||
| مساحت | | مساحت = | ||
| نوع | | نوع = | ||
| دوره زمینشناسی | | دوره زمینشناسی = | ||
| سن سنگ | | سن سنگ = | ||
| جنس سنگ | | جنس سنگ = | ||
| گسل | | گسل = | ||
| آخرین فوران | | آخرین فوران = | ||
| نوع آتشفشان | | نوع آتشفشان = | ||
| وضعیت آتشفشانی | | وضعیت آتشفشانی = | ||
| مسیر صعود | | مسیر صعود = | ||
| آبوهوا | | آبوهوا = | ||
| پوشش گیاهی | | پوشش گیاهی = | ||
| حیات وحش | | حیات وحش = | ||
| رودخانهها | | رودخانهها = | ||
| دریاچهها | | دریاچهها = | ||
| یخچالها | | یخچالها = سیوله{{سخ}}دوبی سل{{سخ}}عروسکها{{سخ}}دره یخار{{سخ}}خورتاب سر{{سخ}}شمال غربی{{سخ}}یخچال غربی | ||
| اهمیت | | اهمیت = | ||
| مناطق حفاظتشده | | مناطق حفاظتشده = | ||
| آثار تاریخی | | آثار تاریخی = | ||
| جاذبههای گردشگری | | جاذبههای گردشگری = | ||
| وضعیت | | وضعیت = | ||
| وبگاه رسمی | | وبگاه رسمی = | ||
}} | }} | ||
{{درشت|'''کوه دماوند'''}}؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا. | {{درشت|'''کوه دماوند'''}}؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا. | ||
کوه | کوه دماوند واقع در [[استان مازندران]]، بلندترین قله [[ایران]] و مرتفعترین آتشفشان آسیا به شمار میرود که در [[رشتهکوه البرز]] جای گرفته است. این کوه اساطیری به عنوان اثری طبیعی و ملی ثبت شده و نقش برجستهای در [[زبان فارسی|ادبیات فارسی]] و داستانهای حماسی دارد. | ||
== ویژگیهای طبیعی == | ==ویژگیهای طبیعی== | ||
کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در | کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در رشتهکوه البرز و در شمال [[ایران]] قرار دارد. قلهٔ دماوند، از قلههای مخروطیشکل و آتشفشانی است که امروزه خاموش است. هرچند از دهانههای متعدد این کوه، گاز گوگرد متصاعد میشود، اما، قلهٔ اصلی آن، در تمام روزهای سال، پوشیده از برف است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج1، کوهها و کوهنامة ایران، 1379ش، ص256.</ref> شهر و رودی بههمین نام (دماوند) نیز در [[استان تهران]] قرار دارند.<ref>دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1383ش؛ جغرافیای استان تهران، 1383ش.</ref> | ||
== جغرافیای کوه دماوند == | ==جغرافیای کوه دماوند== | ||
کوه دماوند، با ارتفاع بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر،<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> در استان [[مازندران]]، شهرستان آمل و بخش لاریجان<ref>نصرتی، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، 1381ش، ص15.</ref> واقع شده است. این قله، در میانهٔ راه [[تهران]] به آمل بوده و نزدیکترین شهر به آن نیز «گزنک» است که در فاصله ۱۰ کیلومتری از آن قرار دارد.<ref>سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، 1384ش، ص4-5.</ref> این قله، در روزهای صاف و بدون غبار، از بخشهایی از کشور ترکمنستان، سواحل | کوه دماوند، با ارتفاع بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر،<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> در استان [[مازندران]]، شهرستان آمل و بخش لاریجان<ref>نصرتی، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، 1381ش، ص15.</ref> واقع شده است. این قله، در میانهٔ راه [[تهران]] به آمل بوده و نزدیکترین شهر به آن نیز «گزنک» است که در فاصله ۱۰ کیلومتری از آن قرار دارد.<ref>سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، 1384ش، ص4-5.</ref> این قله، در روزهای صاف و بدون غبار، از بخشهایی از کشور ترکمنستان، سواحل چمخاله، کیاشهر (استان [[گیلان]])، ارتفاعات [[نطنز]] (استان [[اصفهان]])، جنوب ابهر (استان زنجان)، [[تهران]] و [[قم]] قابل مشاهده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> | ||
== پیشینه کوه دماوند == | ==پیشینه کوه دماوند== | ||
آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد میدانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجایمانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود [[مادها]] بهشمار میرفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت دادهاند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمیگردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نامهای بیکنی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.<ref>مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.</ref> حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامههای ایران، 1379ش، ص475-476.</ref> | آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد میدانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجایمانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود [[مادها]] بهشمار میرفته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت دادهاند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمیگردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نامهای بیکنی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.<ref>مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.</ref> حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامههای ایران، 1379ش، ص475-476.</ref> | ||
امروزه، این قله، بهعنوان یکی از مناطق چهارگانه باارزش در حوزهٔ حفاظتی محیط زیست ایران و نیز بهعنوان اثر طبیعی و ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> روز ملی دماوند، همزمان با [[تیرگان]] ([[۱۳ تیر]])، در ایران برگزار میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | امروزه، این قله، بهعنوان یکی از مناطق چهارگانه باارزش در حوزهٔ حفاظتی محیط زیست ایران و نیز بهعنوان اثر طبیعی و ملی به ثبت رسیده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> روز ملی دماوند، همزمان با [[تیرگان]] ([[۱۳ تیر]])، در ایران برگزار میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | ||
== نامگذاری کوه دماوند == | ==نامگذاری کوه دماوند== | ||
دماوند، از ترکیب دو واژه «دم» و «آوند» تشکیل شده است. دم بهمعنای بخار و آوند نیز بهمعنای دارا بودن است. کوه دماوند، بهدلیل آتشفشانی بودن، همواره دارای دم، دود و بخار است که بههمین دلیل آن را «دماوند» میخوانند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> | دماوند، از ترکیب دو واژه «دم» و «آوند» تشکیل شده است. دم بهمعنای بخار و آوند نیز بهمعنای دارا بودن است. کوه دماوند، بهدلیل آتشفشانی بودن، همواره دارای دم، دود و بخار است که بههمین دلیل آن را «دماوند» میخوانند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/amol/mount-damavand «دماوند»، سفرمارکت.]</ref> | ||
== منابع آبی دماوند == | ==منابع آبی دماوند== | ||
[[چشمه]] | [[چشمه|چشمههای]] آب معدنی متعدد، آبگرم اسک، تلخرود و لاریجان، از جمله منابع آبی هستند که از دماوند سرچشمه میگیرند. چشمهسارها و رودخانههای دائمی و موقت بسیاری نیز از این کوه سرچشمه گرفته و به سمت [[دریای خزر]] جریان دارند.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دماوند.aspx تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.]</ref> | ||
== دیدنیهای کوه دماوند == | ==دیدنیهای کوه دماوند== | ||
کوه دماوند، بهدلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن [[گردشگری]] بسیاری است که از آن جمله میتوان به | کوه دماوند، بهدلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن [[گردشگری]] بسیاری است که از آن جمله میتوان به آبشاری یخزده اشاره کرد که در جهان، بیهمتا است. این آبشار، ۷ متر طول و ۳ متر قطر دارد. یخ این آبشار، هیچگاه ذوب نمیشود و حتی در فصل تابستان و بههنگام ظهر، تنها مقدار کمی آب در اطراف آن جریان مییابد. این آبشار یخی، در ارتفاع ۵۱۰۰ متری این قله قرار دارد. از دیگر جاذبههای طبیعی این قله میتوان به یخچالهای طبیعی معروف این کوه، مانند سیوله، دوبی سل، عروسکها، دره یخار، خورتاب سر, شمال غربی و یخچال غربی اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | ||
== دماوند در ادبیات فارسی == | ==دماوند در ادبیات فارسی== | ||
دماوند، از قلههای کهن و نامدار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] [[زبان فارسی|فارسیزبانان]] حضور داشته است. برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh59 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش | دماوند، از قلههای کهن و نامدار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] [[زبان فارسی|فارسیزبانان]] حضور داشته است. برای مثال، [[نظامی گنجوی|نظامی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh59 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 59، بیت 23، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|به شخص کوه پیکر کوه میکند|غمی در پیش چون کوه دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}} | ||
[[محمدتقی بهار|ملکالشعرای بهار]] نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh79 ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|ای دیو سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}} | [[محمدتقی بهار|ملکالشعرای بهار]] نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/ghasidebk/sh79 ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.]</ref> {{آغاز نستعلیق}} {{شعر|نستعلیق}} {{ب|ای دیو سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{پایان شعر}} {{پایان نستعلیق}} | ||
این قله، همچنین، در [[افسانه]] | این قله، همچنین، در [[افسانه|افسانهها]] و داستانهای اساطیری بسیاری بهعنوان نماد عظمت و صلابت ایرانیان آمده و نیز آشیانهٔ سیمرغ، پناهگاه جادوگران و زیستگاه ضحاک عنوان شده است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دماوند.aspx تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.]</ref> شهرت این کوه در ادبیات فارسیزبانان، بیشتر از هر چیز مرهون دو شخصیت اساطیری ایران، یعنی فریدون و ضحاک است. فریدون، ضحاک را در غاری در درون کوه دماوند به بند میکشد. هنوز هم برخی از ساکنین این منطقه، بر این باورند که ضحاک در این کوه زندانی است و برخی صداهای شنیده شده از این کوه را نالههای ضحاک میدانند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8859-قله-دماوند/ «قله دماوند»، کجارو.]</ref> | ||
== پانویس == | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
== منابع == | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایرانزمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر | * تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایرانزمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش. | ||
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، رود و رودنامههای ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش. | * جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، رود و رودنامههای ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش. | ||
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، کوهها و کوهنامة ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش. | * جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، کوهها و کوهنامة ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش. | ||
* جغرافیای استان تهران، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش. | * جغرافیای استان تهران، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش. | ||
* دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، سازمان پژوهش و برنامهریزی، آموزشی، ۱۳۸۳ش. | * دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، سازمان پژوهش و برنامهریزی، آموزشی، ۱۳۸۳ش. | ||
* «دماوند»، سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر | * «دماوند»، سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش. | ||
* سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، بهتحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۸، تهران، زوار، ۱۳۸۴ش. | * سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، بهتحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۸، تهران، زوار، ۱۳۸۴ش. | ||
* نصرتی، مسعود، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، تهران، تربت، ۱۳۸۱ش. | * نصرتی، مسعود، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، تهران، تربت، ۱۳۸۱ش. | ||
* «قله دماوند»، کجارو، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر | * «قله دماوند»، کجارو، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش. | ||
* مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهة القلوب، بهتحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۱، قزوین، حدیث امروز، ۱۳۸۳ش. | * مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهة القلوب، بهتحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۱، قزوین، حدیث امروز، ۱۳۸۳ش. | ||
* ملکالشعرای بهار، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر | * ملکالشعرای بهار، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش. | ||
* نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر | * نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | <!-- == تغییر مسیرهای پیشنهادی == | ||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
کوه دماوند{{سخ}} | کوه دماوند{{سخ}} | ||
دماوند{{سخ}} | دماوند{{سخ}} | ||
دباوند{{سخ}} | دباوند{{سخ}} | ||
دمباوند{{سخ}} | دمباوند{{سخ}} | ||
دنباوند{{سخ}} | دنباوند{{سخ}} | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۰۴: | ||
زماوند{{سخ}} | زماوند{{سخ}} | ||
کوه لاجورد{{سخ}} | کوه لاجورد{{سخ}} | ||
بیکنی{{سخ}} | |||
--> | --> | ||
[[رده:کوه دماوند]] | |||
[[رده:استان مازندران]] | [[رده:کوه در استان مازندران]] | ||
[[رده:آتشفشان در استان مازندران]] | |||
[[رده:جاذبههای گردشگری استان مازندران]] | |||
[[رده:جاذبههای گردشگری شهرستان آمل]] | |||
[[رده:هندسه بحث رباتیک]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | [[رده:اصلاح رباتیک]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۲۹
| نام و مشخصات | |
|---|---|
| نامهای دیگر | بیکنی دُباوند دمباوند دنباوند دوباهوند دومباوند دیمباوند زباوند زماوند کوه لاجورد |
| نام بومی | دماوند |
| نام انگلیسی | Mount Damavand |
| موقعیت و ارتفاع | |
| کشور | ایران |
| استان | مازندران |
| شهرستان | آمل |
| بخش | لاریجان |
| رشتهکوه | رشتهکوه البرز |
| ارتفاع | بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر |
| محیط طبیعی | |
| یخچالها | سیوله دوبی سل عروسکها دره یخار خورتاب سر شمال غربی یخچال غربی |
کوه دماوند؛ بلندترین قلهٔ ایران و بلندترین آتشفشان آسیا.
کوه دماوند واقع در استان مازندران، بلندترین قله ایران و مرتفعترین آتشفشان آسیا به شمار میرود که در رشتهکوه البرز جای گرفته است. این کوه اساطیری به عنوان اثری طبیعی و ملی ثبت شده و نقش برجستهای در ادبیات فارسی و داستانهای حماسی دارد.
ویژگیهای طبیعی
کوه دماوند، بلندترین قلهٔ ایران، واقع در رشتهکوه البرز و در شمال ایران قرار دارد. قلهٔ دماوند، از قلههای مخروطیشکل و آتشفشانی است که امروزه خاموش است. هرچند از دهانههای متعدد این کوه، گاز گوگرد متصاعد میشود، اما، قلهٔ اصلی آن، در تمام روزهای سال، پوشیده از برف است.[۱] شهر و رودی بههمین نام (دماوند) نیز در استان تهران قرار دارند.[۲]
جغرافیای کوه دماوند
کوه دماوند، با ارتفاع بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ متر،[۳] در استان مازندران، شهرستان آمل و بخش لاریجان[۴] واقع شده است. این قله، در میانهٔ راه تهران به آمل بوده و نزدیکترین شهر به آن نیز «گزنک» است که در فاصله ۱۰ کیلومتری از آن قرار دارد.[۵] این قله، در روزهای صاف و بدون غبار، از بخشهایی از کشور ترکمنستان، سواحل چمخاله، کیاشهر (استان گیلان)، ارتفاعات نطنز (استان اصفهان)، جنوب ابهر (استان زنجان)، تهران و قم قابل مشاهده است.[۶]
پیشینه کوه دماوند
آشوریان، کوه دماوند را کان سنگ لاجورد میدانستند. بر اساس اشارات صورت گرفته در متون برجایمانده از آن دوران، این کوه و منطقهٔ اطراف آن، تا پیش از حملهٔ آشوریان، از حدود مادها بهشمار میرفته است.[۷] در دامنهٔ این کوه، تعداد زیادی گور وجود دارد که متخصصان، قدمت آنها را به دوران پیش از تاریخ نسبت دادهاند. برخی از متخصصان نیز معتقدند که قدمت سکونت انسان در این منطقه، به حدود ۳۸ قرنِ قبل برمیگردد. در منابع تاریخی و جغرافیایی کهن، از کوه دماوند با نامهای بیکنی، دُباوند، دمباوند، دنباوند، دوباهوند، دومباوند، دیمباوند، زباوند، زماوند و کوه لاجورد یاد شده است.[۸] حمدالله مستوفی، این قله را با نام دماوند معرفی کرده است.[۹]
امروزه، این قله، بهعنوان یکی از مناطق چهارگانه باارزش در حوزهٔ حفاظتی محیط زیست ایران و نیز بهعنوان اثر طبیعی و ملی به ثبت رسیده است.[۱۰] روز ملی دماوند، همزمان با تیرگان (۱۳ تیر)، در ایران برگزار میشود.[۱۱]
نامگذاری کوه دماوند
دماوند، از ترکیب دو واژه «دم» و «آوند» تشکیل شده است. دم بهمعنای بخار و آوند نیز بهمعنای دارا بودن است. کوه دماوند، بهدلیل آتشفشانی بودن، همواره دارای دم، دود و بخار است که بههمین دلیل آن را «دماوند» میخوانند.[۱۲]
منابع آبی دماوند
چشمههای آب معدنی متعدد، آبگرم اسک، تلخرود و لاریجان، از جمله منابع آبی هستند که از دماوند سرچشمه میگیرند. چشمهسارها و رودخانههای دائمی و موقت بسیاری نیز از این کوه سرچشمه گرفته و به سمت دریای خزر جریان دارند.[۱۳]
دیدنیهای کوه دماوند
کوه دماوند، بهدلیل طبیعت بکر و زیبای خود، دارای اماکن گردشگری بسیاری است که از آن جمله میتوان به آبشاری یخزده اشاره کرد که در جهان، بیهمتا است. این آبشار، ۷ متر طول و ۳ متر قطر دارد. یخ این آبشار، هیچگاه ذوب نمیشود و حتی در فصل تابستان و بههنگام ظهر، تنها مقدار کمی آب در اطراف آن جریان مییابد. این آبشار یخی، در ارتفاع ۵۱۰۰ متری این قله قرار دارد. از دیگر جاذبههای طبیعی این قله میتوان به یخچالهای طبیعی معروف این کوه، مانند سیوله، دوبی سل، عروسکها، دره یخار، خورتاب سر, شمال غربی و یخچال غربی اشاره کرد.[۱۴]
دماوند در ادبیات فارسی
دماوند، از قلههای کهن و نامدار ایرانی است که از دیرباز، در ادبیات رسمی و شفاهی فارسیزبانان حضور داشته است. برای مثال، نظامی در شعر خود گفته است:[۱۵]
| به شخص کوه پیکر کوه میکند | غمی در پیش چون کوه دماوند |
ملکالشعرای بهار نیز از جمله شاعران است که شعری در وصف دماوند سروده و آن را ستوده است:[۱۶]
| ای دیو سپید پای در بند | ای گنبد گیتی ای دماوند |
این قله، همچنین، در افسانهها و داستانهای اساطیری بسیاری بهعنوان نماد عظمت و صلابت ایرانیان آمده و نیز آشیانهٔ سیمرغ، پناهگاه جادوگران و زیستگاه ضحاک عنوان شده است.[۱۷] شهرت این کوه در ادبیات فارسیزبانان، بیشتر از هر چیز مرهون دو شخصیت اساطیری ایران، یعنی فریدون و ضحاک است. فریدون، ضحاک را در غاری در درون کوه دماوند به بند میکشد. هنوز هم برخی از ساکنین این منطقه، بر این باورند که ضحاک در این کوه زندانی است و برخی صداهای شنیده شده از این کوه را نالههای ضحاک میدانند.[۱۸]
پانویس
- ↑ جعفری، گیتاشناسی ایران، ج1، کوهها و کوهنامة ایران، 1379ش، ص256.
- ↑ دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1383ش؛ جغرافیای استان تهران، 1383ش.
- ↑ «دماوند»، سفرمارکت.
- ↑ نصرتی، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، 1381ش، ص15.
- ↑ سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، 1384ش، ص4-5.
- ↑ «دماوند»، سفرمارکت.
- ↑ «قله دماوند»، کجارو.
- ↑ مستوفی قزوینی، نزهة القلوب، 1383ش، ص77 و 229.
- ↑ جعفری، گیتاشناسی ایران، ج2، رود و رودنامههای ایران، 1379ش، ص475-476.
- ↑ «دماوند»، سفرمارکت.
- ↑ «قله دماوند»، کجارو.
- ↑ «دماوند»، سفرمارکت.
- ↑ تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.
- ↑ «قله دماوند»، کجارو.
- ↑ نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 59، بیت 23، سایت گنجور.
- ↑ ملک الشعرای بهار، قصاید، شماره 79، بیت 1، سایت گنجور.
- ↑ تکمیل همایون، «دماوند»، سایت دانشنامه ایران زمین.
- ↑ «قله دماوند»، کجارو.
منابع
- تکمیل همایون، غلامحسین، «دماوند»، سایت دانشنامه ایرانزمین، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
- جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، رود و رودنامههای ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
- جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران، کوهها و کوهنامة ایران، چ۲، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
- جغرافیای استان تهران، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش.
- دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، سازمان پژوهش و برنامهریزی، آموزشی، ۱۳۸۳ش.
- «دماوند»، سفرمارکت، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
- سفرنامة ناصرخسرو قبادیانی، بهتحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۸، تهران، زوار، ۱۳۸۴ش.
- نصرتی، مسعود، دماوند خاستگاه اساطیر ایران زمین، تهران، تربت، ۱۳۸۱ش.
- «قله دماوند»، کجارو، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
- مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهة القلوب، بهتحقیق دکتر محمد دبیرسیاقی، چ۱، قزوین، حدیث امروز، ۱۳۸۳ش.
- ملکالشعرای بهار، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.
- نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۳۰۱ش.