پوشاک دوران تیموریان: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۳۴: / خط ۳۴: @@
 ==سبک پوشش در دوره تیموری==
-پوشاک دوران تیموری، شامل قبا با آستین بلند و یا آستینی تا سر آرنج بود که روی پیراهن‌های آستین بلند پوشیده می‌شد و شلوار را داخل چکمه و یا کفش‌های ساقه کوتاه می‌کردند و لباس‌های رویی، شامل بالاپوش یا [[عبا]] بود. به‌صورت کلی [[قبا]] و پیراهن در قبل و بعد از این دوره نیز مشاهده می‌شود.<ref>  رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، 1388ش، ص127.  </ref>
+پوشاک دوران [[تیموریان]]، شامل [[قبا]] با آستین بلند و یا آستینی تا سر آرنج بود که روی پیراهن‌های آستین بلند پوشیده می‌شد و شلوار را داخل [[چکمه]] و یا کفش‌های ساقه کوتاه می‌کردند و لباس‌های رویی، شامل بالاپوش یا [[عبا]] بود. به‌صورت کلی قبا و پیراهن در قبل و بعد از این دوره نیز مشاهده می‌شود.<ref>  رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، 1388ش، ص127.  </ref>
 ==پوشاک مردان==
-پوشاک مردان در دورۀ تیموری به‌طور کلی در سه دستۀ سرپوش‌ها، تن‌پوشها و پای‌پوش‌ها دسته‌بندی می‌شود:
+پوشاک مردان در دوره [[تیموریان]] به‌طور کلی در سه دستۀ سرپوش‌ها، تن‌پوشها و پای‌پوش‌ها دسته‌بندی می‌شود:
 ==سرپوش==
 از انواع سرپوش در این دوره می‌توان به کلاه و [[دستار]]<ref>  [https://civilica.com/doc/1114414/ عرب صادق آبادی و اشعاری، «بررسی خصوصیات و ویژگی‌های پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویر (نگارگری تیموری)»، 1399ش، ص6.]</ref>  و کلاه‌های مخروطی اشاره کرد که در کلاه‌های مخروطی خطوطی از اطراف به مرکز کشیده شده و استفاده از کلاه‌های پوستی گران‌بها نیز میان ثروتمندان مشاهده شده است؛<ref>  شهنشاهی، تاریخچه پوشش سر در ایران، 1374ش، ص120ـ126.</ref>  اما رایج‌ترین نوع پوشش سر در این دوره کلاهی نمدی است که پارچه‌ای به‌صورت دستار دور آن پیچیده شده است و پری به‌منظور زیبایی در جلوی آن قرار می‌گیرد.<ref>  [https://civilica.com/doc/1114414/ عرب صادق آبادی و اشعاری، «بررسی خصوصیات و ویژگی‌های پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویر (نگارگری تیموری)»، 1399ش، ص6.]</ref>
 ==تن‌پوش==
-پوشاک مردان در این دوره، شامل قبا و پیراهن بود که قبا با آستین بلند و یا آستینی تا آرنج دوخته می‌شد و آن را روی پیراهن می‌پوشیدند<ref>  رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، 1388ش، ص127.  </ref>  و پیراهن، جامه‌ای بود که قد آن تا روی زانو می‌رسد و یقه آن برگردان نداشت و ساده بود.<ref>  شاردن، سفرنامه، 1374ش، ص799.</ref>
+پوشاک مردان در این دوره، شامل [[قبا]] و پیراهن بود که قبا با آستین بلند و یا آستینی تا آرنج دوخته می‌شد و آن را روی پیراهن می‌پوشیدند<ref>  رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، 1388ش، ص127. </ref> و پیراهن، جامه‌ای بود که قد آن تا روی زانو می‌رسد و یقه آن برگردان نداشت و ساده بود.<ref> شاردن، سفرنامه، 1374ش، ص799.</ref>
 ==پای‌پوش==
 طبق نگاره‌های دورۀ تیموری انواع [[پای پوش اقوام ایرانی|پای‌پوش]] مردان، شامل پای‌پوش بدون ساق، نیم‌ساق و ساق‌بلند است. در نگاره‌ای پای‌پوش نیم‌ساقی مشاهده شده است که دارای بندینک‌هایی در قسمت جلو و برش‌هایی زاویه‌دار در طرفین کفش است که نشان از نوآوری در طراحی کفش در این دوره است و همچنین در نگاره دیگری پای‌پوش بدون ساق و بند‌دار مشاهده شده است. طبق نگاره‌های این دوره، بیشتر پای‌پوش‌های این دوره به دو نوع بدون‌ساق و نیم‌ساق و همچنین ساق‌بلند و پاشنه‌دار تقسیم می‌شوند. <ref> [https://www.magiran.com/paper/704794 دادور و پور‌کاظمی، «پای‌پوش ایرانیان در نگاره‌های دوران ایلخانی، تیموری و صفوی»، 1388ش، ص28 و 30.]</ref>
@@ خط ۶۰: / خط ۶۳: @@
 '''چادر'''؛ نوعی از پوشش سر در این دوره چادر بلندی بود که قد آن تا مچ پای بانوان می‌رسید.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/281232/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 شیرازی، «پوشاک زنانه در دوران تیموریان»، 1370ش، ص196.]</ref>  در این دوره چادر‌ها معمولاً به رنگ سفید یا سیاه بودند. با مقایسه نگاره‌های این دوره می‌توان دریافت که پوشش زنان در مکان‌های عمومی متفاوت از محفل‌های خصوصی بوده؛ زنان در حرم سلطان حسن بایقرا بدون [[سرپوش دوران هخامنشی|سرپوش]] بودند؛ اما در مکان‌های عمومی لباس آنها پارچه سفیدی بود که سر تا پای‌شان را می‌پوشاند و همچنین نقابی از موی اسب بر چهره داشتند.<ref>  کلاویخو، سفرنامه کلاویخو، 1344ش، ص162 و 259.</ref>
 ==تن‌پوش==
-پوشاک زنان در این دوره عموماً آزاد و گشاد بود که از چند لایۀ رنگی تشکیل می‌شد که این لایه‌ها، شامل قبا،‌ پیراهن، عبا و ردا بودند. این تن‌پوش‌ها هم در د. نوع جلوبسته و نوع جلو‌باز وجود داشت که قد آن‌ تا روی زانو و یا زیر زانو می‌رسید. از دیگر ویژگی‌های پوشاک آنها، پوشیدن لایه‌های رنگی روی یکدیگر بود و طوری تنظیم شده بود که لایه رویی دارای یقه‌ای باز بود تا لایه‌های زیرین را به نمایش بگذارد.<ref>  [https://journals.ut.ac.ir/article_56025_0.html انصاری یکتا و احمدی پیام، «بررسی تطبیقی پوشش زنان تصویر شده در شاهنامه بایسنقری و شاه طهماسبی»، 1393ش، ص451 و 538.]</ref>
+پوشاک زنان در این دوره عموماً آزاد و گشاد بود که از چند لایۀ رنگی تشکیل می‌شد که این لایه‌ها، شامل [[قبا]]،‌ پیراهن، [[عبا]] و ردا بودند. این تن‌پوش‌ها هم در د. نوع جلوبسته و نوع جلو‌باز وجود داشت که قد آن‌ تا روی زانو و یا زیر زانو می‌رسید. از دیگر ویژگی‌های پوشاک آنها، پوشیدن لایه‌های رنگی روی یکدیگر بود و طوری تنظیم شده بود که لایه رویی دارای یقه‌ای باز بود تا لایه‌های زیرین را به نمایش بگذارد.<ref>  [https://journals.ut.ac.ir/article_56025_0.html انصاری یکتا و احمدی پیام، «بررسی تطبیقی پوشش زنان تصویر شده در شاهنامه بایسنقری و شاه طهماسبی»، 1393ش، ص451 و 538.]</ref>
 ==پای‌پوش==
 در این دوره یک نمونه پای‌پوش شبیه به صندل دیده شده است.<ref>  [https://journals.ut.ac.ir/article_56025_0.html انصاری یکتا و احمدی پیام، «بررسی تطبیقی پوشش زنان تصویر شده در شاهنامه بایسنقری و شاه طهماسبی»، 1393ش، ص541.]</ref>  به‌دلیل بلند بودن پیراهن زنان در این دوره نمی‌توان به بررسی دقیق نوع کفش‌ها در نگاره‌ها پرداخت؛ اما به‌طور کلی زنان بیشتر از پای‌پوش‌های بدون ساق و به‌رنگ سیاه همراه با جوراب‌های رنگی استفاده می‌کردند. دورتادور کفش‌های آن‌ها به دو نوع ساده و کنگره‌دار دوخته می‌شده است.<ref>  [https://www.magiran.com/paper/704794 دادور و پورکاظمی، «پای‌پوش ایرانیان در نگاره‌های دوران ایلخانی، تیموری و صفوی»، 1388ش، ص31 و 33.]</ref>
@@ خط ۷۸: / خط ۸۲: @@
 ==سیر تحول نقوش پوشاک تیموریان==
-وجود روابط سیاسی و تجاری بین شرق و غرب آسیا و داد و ستد منسوجات در دوره تیموریان، انتقال فرهنگ تصویری میان این دو منطقه را در پی داشت.<ref>[https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص105-104.]</ref>  در این دوره، هنرمندان ایرانی به الهام از هنر چینی به‌ویژه هنر دورۀ مینگ ترغیب می‌شدند.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص97.]</ref>
+وجود روابط سیاسی و تجاری بین شرق و غرب آسیا و داد و ستد منسوجات در دوره [[تیموریان]]، انتقال فرهنگ تصویری میان این دو منطقه را در پی داشت.<ref>[https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص105-104.]</ref>  در این دوره، هنرمندان ایرانی به الهام از هنر چینی به‌ویژه هنر دورۀ مینگ ترغیب می‌شدند.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص97.]</ref>
 تیموریان با انجام تغییراتی بر روی عناصر تصویری و نقش‌مایه‌های تزئینی پوشاک امپراتوران چین، آنها را در هنر خود به کار گرفتند و نقوش سلطنتی پوشاک ایرانی را تغییر دادند.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص105-104.]</ref>  البته هنرمندان ایرانی مسلمان با حفظ اصالت و هویت خود، نشانه‌های نمادین چین را به‌عنوان عنصری تزئینی در اختیارگرفته و با توجه به فرهنگ بومی خود، آنها را متحول کردند<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص102.]</ref>  و این تأثیرات، سبب دگرگونی در هنر اسلامی آن دوره شد.
@@ خط ۸۴: / خط ۸۸: @@
 نقوش پرندگان و حیوانات روی لباس‌های سلطنتی در دورۀ تیموریان متأثر از هنر چین دوخته می‌شد.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص105-104.]</ref>  البته این نقوش به‌کار رفته در پوشاک دورۀ تیموری ظریف‌تر از نقوش چینی است و با طرح‌هایی از حیوانات و پرندگان اساطیری مرسوم در هنر ایران ترکیب شده‌ است. علاوه بر این، نقوش واقع‌گرایانۀ پرندگان و جانوران بر روی پوشاک چینی،  به‌صورت طبیعت‌گرایانه در پوشاک دورۀ تیموری به کار گرفته شده است.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص102.]</ref>  علاوه براین، نقش‌مایه ابر نیز یکی از عناصر چینی به‌کار رفته در پوشاک دوره تیموری بود.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص105.]</ref>
 آرایه‌های گیاهی و طرح‌های اسلیمی نیز بر روی پوشاک به‌کار رفته در دورۀ تیموری مربوط به قلمرو اسلام بودند و ترکیب این نقوش در کنار هم، لباس شاهان و درباریان ایران را زینت می‌بخشید.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص105.]</ref>   نقوش روی لباس در دورۀ تیموری بیشتر به‌منظور زیبایی بوده است تا طبقات حکومتی و حتی نقوش تکراری روی لباس شاه، اطرافیان و کارکنان نیز دیده شده است.<ref>  [https://mth.aui.ac.ir/article-1-1418-fa.html محمدزاده و همکاران، «مطالعه نقوش نشان مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، 1399ش، ص141.]</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}