ذکر: تفاوت میان نسخه‌ها

(۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)

خط ۲۶:

==شرایط و آداب ذکر==

در آموزه‌های دینی برای دریافت اثرات ذکر به رعایت شرایط و آدابی سفارش شده است، از جمله خلوت، آرامش، حضور ~~قلب، اخلاص،~~<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/75/39/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%8A%D9%8E%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%8E%D9%84%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8E%D9%8A%D8%A7%D8%A9%D9%90_%D9%88%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%B7%D9%8E%D8%B1%D9%8A%D9%82%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%AC%D8%A7%D8%A9%D9%90 مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج75، ص39.]</ref> استقامت در ذکر، <ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»، وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> ~~طهارت،~~ <ref>. سورۀ مائده، آیۀ 6.</ref> ~~خشوع،~~ <ref>. سورۀ حدید، آیۀ 16.</ref> نشاط، <ref>[https://lib.eshia.ir/11695/3/440/%D9%86%D9%8E%D8%B4%D8%A7%D8%B7%D8%A7_%D9%84%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%90%D9%83%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%A7_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%8E%D8%B9%D9%85%D9%8E%D8%B1%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B1%D8%B6%D9%90%D9%83%D9%8E محمدی ری‌شهری، کنز الدعا، 1434ق، ج3، ص440.]</ref> فراغت<ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»، وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> و پرهیز از گناه.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/158/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D9%82%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8F_%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F_%D8%A5%D9%84%D9%91%D8%A7_%D9%85%D9%90%D9%85%D9%91%D9%8E%D9%86%D9%90_%D8%A7%D8%AA%D9%91%D9%8E%D9%82%D9%89_%D9%88%D8%B7%D9%8E%D9%87%D9%91%D9%8E%D8%B1%D9%8E_%D9%82%D9%8E%D9%84%D8%A8%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص158.]</ref>

در آموزه‌های دینی برای دریافت اثرات ذکر به رعایت شرایط و آدابی سفارش شده است، از جمله خلوت، آرامش، [[حضور قلب]]، [[اخلاص]]،<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/75/39/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%8A%D9%8E%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%8E%D9%84%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8E%D9%8A%D8%A7%D8%A9%D9%90_%D9%88%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%B7%D9%8E%D8%B1%D9%8A%D9%82%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%AC%D8%A7%D8%A9%D9%90 مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج75، ص39.]</ref> استقامت در ذکر، <ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»، وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> [[طهارت]]، <ref>. سورۀ مائده، آیۀ 6.</ref> [[خشوع]]، <ref>. سورۀ حدید، آیۀ 16.</ref> نشاط، <ref>[https://lib.eshia.ir/11695/3/440/%D9%86%D9%8E%D8%B4%D8%A7%D8%B7%D8%A7_%D9%84%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%90%D9%83%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%A7_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%8E%D8%B9%D9%85%D9%8E%D8%B1%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B1%D8%B6%D9%90%D9%83%D9%8E محمدی ری‌شهری، کنز الدعا، 1434ق، ج3، ص440.]</ref> فراغت<ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»، وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> و پرهیز از گناه.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/158/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D9%82%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8F_%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F_%D8%A5%D9%84%D9%91%D8%A7_%D9%85%D9%90%D9%85%D9%91%D9%8E%D9%86%D9%90_%D8%A7%D8%AA%D9%91%D9%8E%D9%82%D9%89_%D9%88%D8%B7%D9%8E%D9%87%D9%91%D9%8E%D8%B1%D9%8E_%D9%82%D9%8E%D9%84%D8%A8%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص158.]</ref>

==بهترین اوقات ذکر==

در سبک زندگی مؤمنانه برخی اوقات برای ذکر و یاد خدا به‌دلیل اثربخشی بیشتر، مورد تاکید واقع شده است، مانند بامدادان و شامگاهان، <ref>. سورۀ کهف، آیۀ 28.</ref> یکم تا سیزدهم ماه ذی‌الحجه، <ref>. سورۀ بقره، آیۀ 203.</ref> روز ~~جمعه،~~ <ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 9.</ref> ماه ~~رمضان،~~ <ref>[https://lib.eshia.ir/27281/1/719/%D8%B0%D8%A7%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%90_%D9%81%D9%8A_%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%81%D9%88%D8%B1%D9%8C_%D9%84%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، گزیده حکمت‌نامۀ پیامبر اعظم، 1385ش، ج1، ص719.]</ref> هنگام جنگ، <ref>. سورۀ انفال، آیۀ 45.</ref> در شروع هر کار، تقسیم هر چیزی و داوری‌کردن، <ref>[https://lib.eshia.ir/27250/13/268/%D8%A7%D9%8F%D8%B0%D9%83%D9%8F%D8%B1%D9%90_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8E_%D8%B9%D9%90%D9%86%D8%AF%D9%8E_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%91%D9%90%D9%83%D9%8E_%D8%A5%D8%B0%D8%A7_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%85%D8%AA%D9%8E محمدی ری‌شهری، دانشنامۀ امیرالمؤمنین بر پایۀ قرآن، حدیث و تاریخ، 1382ش، ج13، ص268.]</ref> هنگام رعد و برق، زمان غافل‌بودن مردم، در تنهایی، در شروع سخن‌گفتن، هنگام خوردن، هنگام خواب، هنگام برخاستن، در ~~مسجد، مکه، خانه، بازار،~~ سفر و با هر کسی که یاد خدا می‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/171 محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص171-211.]</ref>

در سبک زندگی مؤمنانه برخی اوقات برای ذکر و یاد خدا به‌دلیل اثربخشی بیشتر، مورد تاکید واقع شده است، مانند بامدادان و شامگاهان، <ref>. سورۀ کهف، آیۀ 28.</ref> یکم تا سیزدهم ماه ذی‌الحجه، <ref>. سورۀ بقره، آیۀ 203.</ref> روز [[جمعه]]، <ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 9.</ref> [[ماه رمضان]]، <ref>[https://lib.eshia.ir/27281/1/719/%D8%B0%D8%A7%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%90_%D9%81%D9%8A_%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%81%D9%88%D8%B1%D9%8C_%D9%84%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، گزیده حکمت‌نامۀ پیامبر اعظم، 1385ش، ج1، ص719.]</ref> هنگام جنگ، <ref>. سورۀ انفال، آیۀ 45.</ref> در شروع هر کار، تقسیم هر چیزی و داوری‌کردن، <ref>[https://lib.eshia.ir/27250/13/268/%D8%A7%D9%8F%D8%B0%D9%83%D9%8F%D8%B1%D9%90_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8E_%D8%B9%D9%90%D9%86%D8%AF%D9%8E_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%91%D9%90%D9%83%D9%8E_%D8%A5%D8%B0%D8%A7_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%85%D8%AA%D9%8E محمدی ری‌شهری، دانشنامۀ امیرالمؤمنین بر پایۀ قرآن، حدیث و تاریخ، 1382ش، ج13، ص268.]</ref> هنگام رعد و برق، زمان غافل‌بودن مردم، در تنهایی، در شروع سخن‌گفتن، هنگام خوردن، هنگام خواب، هنگام برخاستن، در [[مسجد]]، [[مکه]]، [[خانه]]، [[بازار]]، [[سفر]] و با هر کسی که یاد خدا می‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/171 محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص171-211.]</ref>

==مواضع ذکر==

یکی از ویژگی‌های تربیتی ذکر، ایجاد حرکت و پویایی در انسان است. یاد خد ا در سبک زندگی مؤمنانه به‌ویژه در موقعیت‌های حساس مورد تاکید قرار گرفته است، مانند زمان رویارویی با دشمن (دشمن درونی مانند نفس اماره و دشمن بیرونی مثل شیطان)، هنگام غم و‌اندوه، هنگام داوری و تقسیم، هنگام ~~خشم،~~<ref>. مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج110، ص384.</ref> هنگام شادی، هنگام تنهایی، هنگام ورود به بازار (بازار به‌دلیل مشغولیت‌های آن ممکن است انسان را به ~~غفلت‌اندازد~~).<ref>[https://erfan.ir/farsi/24895.html «ذکر و نقش آن در تربیت اخلاقی»، وب‌سایت عرفان.]</ref>

یکی از ویژگی‌های تربیتی ذکر، ایجاد حرکت و پویایی در انسان است. یاد خد ا در سبک زندگی مؤمنانه به‌ویژه در موقعیت‌های حساس مورد تاکید قرار گرفته است، مانند زمان رویارویی با دشمن (دشمن درونی مانند [[نفس اماره]] و دشمن بیرونی مثل [[شیطان]])، هنگام غم و‌اندوه، هنگام داوری و تقسیم، هنگام [[خشم]]،<ref>. مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج110، ص384.</ref> هنگام شادی، هنگام تنهایی، هنگام ورود به [[بازار]] (بازار به‌دلیل مشغولیت‌های آن ممکن است انسان را به [[غفلت‌]] اندازد).<ref>[https://erfan.ir/farsi/24895.html «ذکر و نقش آن در تربیت اخلاقی»، وب‌سایت عرفان.]</ref>

==آثار ذکر==

براساس منابع دینی، یاد خدا در سبک زندگی اسلامی با آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی گوناگون، همراه است. کسی که در طول زندگی همواره خدا را یاد کند، خدا نیز هنگام سختی‌ها او را یاری خواهد کرد؛<ref>. سورۀ بقره، آیۀ 152.</ref> همنشینی با خدا در طول زندگی،<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/7/149/%D9%85%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%91%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%91%D8%AA%D9%8A_%D9%84%D9%85_%D8%AA%D8%BA%D9%8A%D9%91%D8%B1_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89 حر عاملی، وسائل الشیعه، بی‌تا، ج7، ص149.]</ref> جلب محبت خدا،<ref>[https://lib.eshia.ir/71832/3/181/%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%92%D9%87 نراقی، جامع السعادة، بی‌تا، ج3، ص181.]</ref> رستگاری،<ref>. سورۀ انفال، آیۀ 36.</ref> آرامش،<ref>. سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> غذای روحانی،<ref>[https://lib.eshia.ir/26352/1/28/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%89_%D8%BA%D8%B0%D8%A7%D9%89_%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D9%88_%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%AF_%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%89_%D8%A7%D8%B3%D8%AA نگارش، راههای تقویت باورهای دینی، بی‌تا، ج1، ص28.]</ref> دوری از شیطان<ref>. سورۀ اعراف، آیۀ 201.</ref> و دستیابی به کمال،<ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 10.</ref> از آثار فردی یاد خدا است. همچنین امنیت ~~اجتماعی،~~ کاهش آسیب‌های اجتماعی، رونق‌یافتن مناسک دینی، گسترش وفاق اجتماعی و افزایش رفاه در جامعه<ref>[https://www.samamos.com/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B0%DA%A9%D8%B1/ منصوری، «آثار معنوی و اجتماعی ذکر»، وب‌سایت سماموس.]</ref> از پیامدهای اجتماعی یاد خدا است.

براساس منابع دینی، یاد خدا در سبک زندگی اسلامی با آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی گوناگون، همراه است. کسی که در طول زندگی همواره خدا را یاد کند، خدا نیز هنگام سختی‌ها او را یاری خواهد کرد؛<ref>. سورۀ بقره، آیۀ 152.</ref> همنشینی با خدا در طول زندگی،<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/7/149/%D9%85%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%91%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%91%D8%AA%D9%8A_%D9%84%D9%85_%D8%AA%D8%BA%D9%8A%D9%91%D8%B1_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89 حر عاملی، وسائل الشیعه، بی‌تا، ج7، ص149.]</ref> جلب محبت خدا،<ref>[https://lib.eshia.ir/71832/3/181/%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%92%D9%87 نراقی، جامع السعادة، بی‌تا، ج3، ص181.]</ref> رستگاری،<ref>. سورۀ انفال، آیۀ 36.</ref> آرامش،<ref>. سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> غذای روحانی،<ref>[https://lib.eshia.ir/26352/1/28/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%89_%D8%BA%D8%B0%D8%A7%D9%89_%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D9%88_%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%AF_%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%89_%D8%A7%D8%B3%D8%AA نگارش، راههای تقویت باورهای دینی، بی‌تا، ج1، ص28.]</ref> دوری از شیطان<ref>. سورۀ اعراف، آیۀ 201.</ref> و دستیابی به کمال،<ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 10.</ref> از آثار فردی یاد خدا است. همچنین [[امنیت اجتماعی]]، کاهش آسیب‌های اجتماعی، رونق‌یافتن مناسک دینی، گسترش وفاق اجتماعی و افزایش رفاه در جامعه<ref>[https://www.samamos.com/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B0%DA%A9%D8%B1/ منصوری، «آثار معنوی و اجتماعی ذکر»، وب‌سایت سماموس.]</ref> از پیامدهای اجتماعی یاد خدا است.

==تداوم ذکر==

@@ خط ۲۶: / خط ۲۶: @@
 ==شرایط و آداب ذکر==
-در آموزه‌های دینی برای دریافت اثرات ذکر به رعایت شرایط و آدابی سفارش شده است، از جمله خلوت، آرامش، حضور قلب، اخلاص،<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/75/39/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%8A%D9%8E%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%8E%D9%84%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8E%D9%8A%D8%A7%D8%A9%D9%90_%D9%88%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%B7%D9%8E%D8%B1%D9%8A%D9%82%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%AC%D8%A7%D8%A9%D9%90 مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج75، ص39.]</ref> استقامت در ذکر، <ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»،  وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> طهارت، <ref>. سورۀ مائده، آیۀ 6.</ref> خشوع، <ref>. سورۀ حدید، آیۀ 16.</ref> نشاط، <ref>[https://lib.eshia.ir/11695/3/440/%D9%86%D9%8E%D8%B4%D8%A7%D8%B7%D8%A7_%D9%84%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%90%D9%83%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%A7_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%8E%D8%B9%D9%85%D9%8E%D8%B1%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B1%D8%B6%D9%90%D9%83%D9%8E محمدی ری‌شهری، کنز الدعا، 1434ق، ج3، ص440.]</ref> فراغت<ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»،  وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> و پرهیز از گناه.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/158/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D9%82%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8F_%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F_%D8%A5%D9%84%D9%91%D8%A7_%D9%85%D9%90%D9%85%D9%91%D9%8E%D9%86%D9%90_%D8%A7%D8%AA%D9%91%D9%8E%D9%82%D9%89_%D9%88%D8%B7%D9%8E%D9%87%D9%91%D9%8E%D8%B1%D9%8E_%D9%82%D9%8E%D9%84%D8%A8%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص158.]</ref>
+در آموزه‌های دینی برای دریافت اثرات ذکر به رعایت شرایط و آدابی سفارش شده است، از جمله خلوت، آرامش، [[حضور قلب]]، [[اخلاص]]،<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/75/39/%D8%AA%D9%8E%D8%AD%D9%8A%D9%8E%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%8E%D9%84%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8E%D9%8A%D8%A7%D8%A9%D9%90_%D9%88%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%88%D8%A7_%D8%A8%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%B7%D9%8E%D8%B1%D9%8A%D9%82%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%AC%D8%A7%D8%A9%D9%90 مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج75، ص39.]</ref> استقامت در ذکر، <ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»،  وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> [[طهارت]]، <ref>. سورۀ مائده، آیۀ 6.</ref> [[خشوع]]، <ref>. سورۀ حدید، آیۀ 16.</ref> نشاط، <ref>[https://lib.eshia.ir/11695/3/440/%D9%86%D9%8E%D8%B4%D8%A7%D8%B7%D8%A7_%D9%84%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%90%D9%83%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%A7_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%8E%D8%B9%D9%85%D9%8E%D8%B1%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B1%D8%B6%D9%90%D9%83%D9%8E محمدی ری‌شهری، کنز الدعا، 1434ق، ج3، ص440.]</ref> فراغت<ref>[https://bonyadhad.ir/12257/ ناصری، «مقدمات و شرایط ذکر»،  وب‌سایت بنیاد علمی فرهنگی‌هاد.]</ref> و پرهیز از گناه.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/158/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D9%82%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8F_%D8%B0%D9%90%D9%83%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F_%D8%A5%D9%84%D9%91%D8%A7_%D9%85%D9%90%D9%85%D9%91%D9%8E%D9%86%D9%90_%D8%A7%D8%AA%D9%91%D9%8E%D9%82%D9%89_%D9%88%D8%B7%D9%8E%D9%87%D9%91%D9%8E%D8%B1%D9%8E_%D9%82%D9%8E%D9%84%D8%A8%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص158.]</ref>
 ==بهترین اوقات ذکر==
-در سبک زندگی مؤمنانه برخی اوقات برای ذکر و یاد خدا به‌دلیل اثربخشی بیشتر، مورد تاکید واقع شده است، مانند بامدادان و شامگاهان، <ref>. سورۀ کهف، آیۀ 28.</ref> یکم تا سیزدهم ماه ذی‌الحجه، <ref>. سورۀ بقره، آیۀ 203.</ref> روز جمعه، <ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 9.</ref> ماه رمضان، <ref>[https://lib.eshia.ir/27281/1/719/%D8%B0%D8%A7%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%90_%D9%81%D9%8A_%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%81%D9%88%D8%B1%D9%8C_%D9%84%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، گزیده حکمت‌نامۀ پیامبر اعظم، 1385ش، ج1، ص719.]</ref> هنگام جنگ، <ref>. سورۀ انفال، آیۀ 45.</ref> در شروع هر کار، تقسیم هر چیزی و داوری‌کردن، <ref>[https://lib.eshia.ir/27250/13/268/%D8%A7%D9%8F%D8%B0%D9%83%D9%8F%D8%B1%D9%90_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8E_%D8%B9%D9%90%D9%86%D8%AF%D9%8E_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%91%D9%90%D9%83%D9%8E_%D8%A5%D8%B0%D8%A7_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%85%D8%AA%D9%8E محمدی ری‌شهری، دانشنامۀ امیرالمؤمنین بر پایۀ قرآن، حدیث و تاریخ، 1382ش، ج13، ص268.]</ref> هنگام رعد و برق، زمان غافل‌بودن مردم، در تنهایی، در شروع سخن‌گفتن، هنگام خوردن، هنگام خواب، هنگام برخاستن، در مسجد، مکه، خانه، بازار، سفر و با هر کسی که یاد خدا می‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/171 محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص171-211.]</ref>
+در سبک زندگی مؤمنانه برخی اوقات برای ذکر و یاد خدا به‌دلیل اثربخشی بیشتر، مورد تاکید واقع شده است، مانند بامدادان و شامگاهان، <ref>. سورۀ کهف، آیۀ 28.</ref> یکم تا سیزدهم ماه ذی‌الحجه، <ref>. سورۀ بقره، آیۀ 203.</ref> روز [[جمعه]]، <ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 9.</ref> [[ماه رمضان]]، <ref>[https://lib.eshia.ir/27281/1/719/%D8%B0%D8%A7%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%90_%D9%81%D9%8A_%D8%B1%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B6%D8%A7%D9%86%D9%8E_%D9%85%D9%8E%D8%BA%D9%81%D9%88%D8%B1%D9%8C_%D9%84%D9%8E%D9%87%D9%8F محمدی ری‌شهری، گزیده حکمت‌نامۀ پیامبر اعظم، 1385ش، ج1، ص719.]</ref> هنگام جنگ، <ref>. سورۀ انفال، آیۀ 45.</ref> در شروع هر کار، تقسیم هر چیزی و داوری‌کردن، <ref>[https://lib.eshia.ir/27250/13/268/%D8%A7%D9%8F%D8%B0%D9%83%D9%8F%D8%B1%D9%90_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%91%D9%87_%D9%8E_%D8%B9%D9%90%D9%86%D8%AF%D9%8E_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%91%D9%90%D9%83%D9%8E_%D8%A5%D8%B0%D8%A7_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%85%D8%AA%D9%8E محمدی ری‌شهری، دانشنامۀ امیرالمؤمنین بر پایۀ قرآن، حدیث و تاریخ، 1382ش، ج13، ص268.]</ref> هنگام رعد و برق، زمان غافل‌بودن مردم، در تنهایی، در شروع سخن‌گفتن، هنگام خوردن، هنگام خواب، هنگام برخاستن، در [[مسجد]]، [[مکه]]، [[خانه]]، [[بازار]]، [[سفر]] و با هر کسی که یاد خدا می‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27360/1/171 محمدی ری‌شهری، نهج الذکر، 1387ش، ج1، ص171-211.]</ref>
 ==مواضع ذکر==
-یکی از ویژگی‌های تربیتی ذکر، ایجاد حرکت و پویایی در انسان است. یاد خد ا در سبک زندگی مؤمنانه به‌ویژه در موقعیت‌های حساس مورد تاکید قرار گرفته است، مانند زمان رویارویی با دشمن (دشمن درونی مانند نفس اماره و دشمن بیرونی مثل شیطان)،  هنگام غم و‌اندوه، هنگام داوری و تقسیم، هنگام خشم،<ref>. مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج110، ص384.</ref> هنگام شادی، هنگام تنهایی، هنگام ورود به بازار (بازار به‌دلیل مشغولیت‌های آن ممکن است انسان را به غفلت‌اندازد).<ref>[https://erfan.ir/farsi/24895.html «ذکر و نقش آن در تربیت اخلاقی»،  وب‌سایت عرفان.]</ref>
+یکی از ویژگی‌های تربیتی ذکر، ایجاد حرکت و پویایی در انسان است. یاد خد ا در سبک زندگی مؤمنانه به‌ویژه در موقعیت‌های حساس مورد تاکید قرار گرفته است، مانند زمان رویارویی با دشمن (دشمن درونی مانند [[نفس اماره]] و دشمن بیرونی مثل [[شیطان]])،  هنگام غم و‌اندوه، هنگام داوری و تقسیم، هنگام [[خشم]]،<ref>. مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج110، ص384.</ref> هنگام شادی، هنگام تنهایی، هنگام ورود به [[بازار]] (بازار به‌دلیل مشغولیت‌های آن ممکن است انسان را به [[غفلت‌]] اندازد).<ref>[https://erfan.ir/farsi/24895.html «ذکر و نقش آن در تربیت اخلاقی»،  وب‌سایت عرفان.]</ref>
 ==آثار ذکر==
-براساس منابع دینی، یاد خدا در سبک زندگی اسلامی با آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی گوناگون، همراه است. کسی که در طول زندگی همواره خدا را یاد کند، خدا نیز هنگام سختی‌ها او را یاری خواهد کرد؛<ref>. سورۀ بقره، آیۀ 152.</ref> همنشینی با خدا در طول زندگی،<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/7/149/%D9%85%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%91%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%91%D8%AA%D9%8A_%D9%84%D9%85_%D8%AA%D8%BA%D9%8A%D9%91%D8%B1_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89 حر عاملی، وسائل الشیعه، بی‌تا، ج7، ص149.]</ref> جلب محبت خدا،<ref>[https://lib.eshia.ir/71832/3/181/%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%92%D9%87 نراقی، جامع السعادة، بی‌تا، ج3، ص181.]</ref> رستگاری،<ref>. سورۀ انفال، آیۀ 36.</ref> آرامش،<ref>. سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> غذای روحانی،<ref>[https://lib.eshia.ir/26352/1/28/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%89_%D8%BA%D8%B0%D8%A7%D9%89_%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D9%88_%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%AF_%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%89_%D8%A7%D8%B3%D8%AA نگارش، راههای تقویت باورهای دینی، بی‌تا، ج1، ص28.]</ref> دوری از شیطان<ref>. سورۀ اعراف، آیۀ 201.</ref> و دستیابی به کمال،<ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 10.</ref> از آثار فردی یاد خدا است. همچنین امنیت اجتماعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی، رونق‌یافتن مناسک دینی، گسترش وفاق اجتماعی و افزایش رفاه در جامعه<ref>[https://www.samamos.com/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B0%DA%A9%D8%B1/ منصوری، «آثار معنوی و اجتماعی ذکر»،  وب‌سایت سماموس.]</ref> از پیامدهای اجتماعی یاد خدا است.
+براساس منابع دینی، یاد خدا در سبک زندگی اسلامی با آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی گوناگون، همراه است. کسی که در طول زندگی همواره خدا را یاد کند، خدا نیز هنگام سختی‌ها او را یاری خواهد کرد؛<ref>. سورۀ بقره، آیۀ 152.</ref> همنشینی با خدا در طول زندگی،<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/7/149/%D9%85%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%91%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%91%D8%AA%D9%8A_%D9%84%D9%85_%D8%AA%D8%BA%D9%8A%D9%91%D8%B1_%D8%A3%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89 حر عاملی، وسائل الشیعه، بی‌تا، ج7، ص149.]</ref> جلب محبت خدا،<ref>[https://lib.eshia.ir/71832/3/181/%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%83%D9%92%D8%AB%D9%8E%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%92%D9%87 نراقی، جامع السعادة، بی‌تا، ج3، ص181.]</ref> رستگاری،<ref>. سورۀ انفال، آیۀ 36.</ref> آرامش،<ref>. سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> غذای روحانی،<ref>[https://lib.eshia.ir/26352/1/28/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%B0%D9%83%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%89_%D8%BA%D8%B0%D8%A7%D9%89_%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D9%88_%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%AF_%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%89_%D8%A7%D8%B3%D8%AA نگارش، راههای تقویت باورهای دینی، بی‌تا، ج1، ص28.]</ref> دوری از شیطان<ref>. سورۀ اعراف، آیۀ 201.</ref> و دستیابی به کمال،<ref>. سورۀ جمعه، آیۀ 10.</ref> از آثار فردی یاد خدا است. همچنین [[امنیت اجتماعی]]، کاهش آسیب‌های اجتماعی، رونق‌یافتن مناسک دینی، گسترش وفاق اجتماعی و افزایش رفاه در جامعه<ref>[https://www.samamos.com/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%B0%DA%A9%D8%B1/ منصوری، «آثار معنوی و اجتماعی ذکر»،  وب‌سایت سماموس.]</ref> از پیامدهای اجتماعی یاد خدا است.
 ==تداوم ذکر==