ایران پدیا

فحشا: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
 
(۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''{{درشت|فحشا؛}}''' رفتار یا گفتاری که زشتی آن آشکار است.  
'''{{درشت|فحشا؛}}''' رفتار یا گفتاری که زشتی آن آشکار است.


فحشا به رفتار یا گفتاری گفته می‌شود که بر پایه هنجارهای اخلاقی، عرفی، دینی یا حقوقی ناپسند یا نامشروع تلقی می‌شوند. این واژه در قرآن مفهومی عام دارد و هرچند بر هر عمل آشکارا زشت اطلاق شده، در برخی آیات به مصادیقی مانند زنا، لواط و برخی رفتارهای جنسی اشاره دارد. در کاربردهای معاصر، فحشا بیشتر برای اشاره به جرایم و روابط جنسی نامشروع، [[روسپی‌گری]] و تجارت جنسی به‌کار می‌رود و در نظام حقوقی ایران نیز در جرم‌انگاری برخی رفتارها و مراکز مرتبط با فساد و فحشا مجازات قانونی دارد.
فحشا به رفتار یا گفتاری گفته می‌شود که بر پایه هنجارهای اخلاقی، عرفی، دینی یا حقوقی ناپسند یا نامشروع تلقی می‌شوند. این واژه در [[قرآن]] کاربردهای متنوعی دارد و گاه به‌صورت عام برای اعمال بسیار ناپسند و گاه برای برخی رفتارهای جنسی مانند [[زنا]] و [[لواط]] به‌کار رفته است. در فارسی معاصر، فحشا بیشتر برای اشاره به رفتارها و روابط جنسی نامشروع یا ناپسند، از جمله [[روسپی‌گری|تن‌فروشی]] و برخی اشکال [[تجارت جنسی]]، استفاده می‌شود.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
فحشاء واژه‌ای عربی از ریشهٔ فحش است و در لغت به رفتار یا گفتاری گفته می‌شود که زشتی آن آشکار و بسیار شدید<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، 1412ق، ج1، ص626.</ref><ref> مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1368ش، ج9، ص35.</ref> و خارج از حد اعتدال باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10299/1/418/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%B4%D8%A2%D8%A1%D9%90 مکارم شیرازی، لغات در تفسير نمونه، 1387ش، ج 1، ص 418.]</ref> فحش دادن نیز از همین ریشه گرفته شده و به کاربرد الفاظ و عبارات صریح برای بیان امور زشت و قبیح گفته می‌شود.<ref>[https://www.porseman.com/!191230 «فحش به شوخی»، وب‌سایت پرسمان.]</ref>
فحشاء واژه‌ای عربی از ریشهٔ فحش است و در لغت به رفتار یا گفتاری گفته می‌شود که زشتی آن آشکار و بسیار شدید<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، 1412ق، ج1، ص626.</ref><ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1368ش، ج9، ص35.</ref> و خارج از حد اعتدال باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10299/1/418/الْفَحْشآءِ مکارم شیرازی، لغات در تفسیر نمونه، 1387ش، ج 1، ص 418.]</ref> فحش دادن نیز از همین ریشه گرفته شده و به کاربرد الفاظ و عبارات صریح برای بیان امور زشت و قبیح گفته می‌شود.<ref>[https://www.porseman.com/!191230 «فحش به شوخی»، وب‌سایت پرسمان.]</ref>


در کاربرد رایج زبان فارسی، فحشا به رفتارها یا [[رابطه جنسی|روابط جنسی‌ای]] گفته می‌شود که بر اساس هنجارهای اخلاقی، دینی یا حقوقی نامشروع یا ناپسند تلقی می‌شوند و رفتارهایی مانند زنا، [[قوادی]] و دیگر جرایم جنسی را دربر می‌گیرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/304808 مولوی گنجه، نگاهی به پدیده فحشا»، 1384ش، ص4.]</ref> این واژه در ادبیات حقوقی و اجتماعی معاصر، گاه برای اشاره به [[روسپی‌گری|تن‌فروشی]]،<ref>[http://pajoohe.ir/Product.aspx?ProductID=42112 بختیاری، «روسپی‌گری (فحشا) Prostitution»، وب‌سایت پژوهه.]</ref><ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2375802 صبوری، «علل و عوامل گرایش دختران به روسپی‌گری»، 1404ش، ص423.]</ref> [[تجارت جنسی]]<ref>[https://shouba.ir/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%AD%D8%B4%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D8%9B-%D8%A2%D9%85/ هلال، «بررسی آماری فحشا و تجارت جنسی در مصر؛ آمیزه‌ای از محرومیت‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی»، وب‌سایت شعوبا.]</ref> و در برخی منابع، [[صنعت سکس]] نیز به‌کار رفته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107549/%D9%81%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%BE%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C مکنون و عطایی، «فمینیسم و روسپی‌گری»، 1384ش.]</ref>
در کاربرد رایج زبان فارسی، فحشا به رفتارها یا [[رابطه جنسی|روابط جنسی‌ای]] گفته می‌شود که بر اساس هنجارهای اخلاقی، دینی یا حقوقی نامشروع یا ناپسند تلقی می‌شوند و رفتارهایی مانند [[زنا]]، [[قوادی]] و دیگر جرایم جنسی را دربر می‌گیرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/304808 مولوی گنجه، نگاهی به پدیده فحشا»، 1384ش، ص4.]</ref> این واژه در ادبیات حقوقی و اجتماعی معاصر، گاه برای اشاره به [[روسپی‌گری|تن‌فروشی]]،<ref>[http://pajoohe.ir/Product.aspx?ProductID=42112 بختیاری، «روسپی‌گری (فحشا) Prostitution»، وب‌سایت پژوهه.]</ref><ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2375802 صبوری، «علل و عوامل گرایش دختران به روسپی‌گری»، 1404ش، ص423.]</ref> [[تجارت جنسی]]<ref>[https://shouba.ir/بررسی-آماری-فحشا-و-تجارت-جنسی-در-مصر؛-آم/ هلال، «بررسی آماری فحشا و تجارت جنسی در مصر؛ آمیزه‌ای از محرومیت‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی»، وب‌سایت شعوبا.]</ref> و در برخی منابع، [[صنعت سکس]] نیز به‌کار رفته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107549/فمینیسم-و-روسپی-گری مکنون و عطایی، «فمینیسم و روسپی‌گری»، 1384ش.]</ref> در زبان عربی و در برخی کاربردهای فارسی، فاحشه نیز به زنی که مرتکب زنا شده است گفته می‌شود.<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/80476 «بدحجابی و فحشا»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref>


== فحشا در قرآن ==
== فحشا در قرآن ==
در قرآن، فحشاء و صورت‌های هم‌ریشهٔ آن با معانی متفاوتی به‌کار رفته‌اند. در برخی موارد، واژه معنایی عام دارد و به اعمال بسیار زشت و ناپسند اشاره می‌کند. برای نمونه، در آیهٔ ۳۳ سورهٔ اعراف، فواحش در کنار گناه، ستم و شرک از جمله اموری دانسته شده است که خداوند آنها را حرام کرده است؛ در آیهٔ ۱۵۱ سورهٔ انعام نیز از «فواحش» به‌صورت مطلق و شامل امور آشکار و پنهان نهی شده است.[۶][۷]
در قرآن، فحشاء و صورت‌های هم‌ریشهٔ آن با معانی متفاوتی به‌کار رفته‌اند. در برخی موارد، معنایی عام دارد و به اعمال بسیار زشت و ناپسند اشاره می‌کند.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Attachment/ArticleFile/20219.pdf سیدکریمی، «معناشناسی واژه فاحشه از منظر تفاسیر»، 1389ش، ص123.]</ref> برای نمونه، در آیهٔ ۳۳ سورهٔ اعراف، فواحش در کنار گناه، ستم و [[شرک به خدا|شرک]] از جمله اموری دانسته شده است که خداوند آنها را حرام کرده است.<ref>[https://kq.meybod.ac.ir/article_3329_ac8cd1808dc30460a81cab1b0e6652fa.pdf ریاحی و دیگران، «تحلیل مؤلفه‌های مفهوم فاحشه در قرآن کر یم با واکاوی ریشه‌شناسی تار یخی و روابط همنشینی»، 1402ش، ص14.]</ref> در آیه ۲۶۸ [[سوره بقره]]، به معنای بخل و ترک انفاق، آمده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10299/1/418/الْفَحْشآءِ مکارم شیرازی، لغات در تفسیر نمونه، 1387ش، ج 1، ص 418.]</ref> در برخی آیات، فاحشه برای اشاره به رفتار جنسی مشخص به‌کار رفته است؛ مانند زنا، [[لواط]] و [[ازدواج با همسر پدر]].<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Attachment/ArticleFile/20219.pdf سیدکریمی، «معناشناسی واژه فاحشه از منظر تفاسیر»، 1389ش، ص123.]</ref> برخی معتقدند کاربرد غالب این واژه در قرآن ناظر به [[انحرافات جنسی]]،<ref>[https://www.tebyan.net/news/183279/منظور-از-اشاعه-فحشا-در-قرآن «منظور از اشاعه فحشا در قرآن»، وب‌سایت تبیان.]</ref> به‌ویژه زنا و لواط است.<ref>[https://lib.eshia.ir/23017/1/527/فحشا مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، «اشاعه فحشاء»، ج1، ص527.]</ref>


در برخی آیات، «فاحشه» برای اشاره به رفتار جنسی مشخص به‌کار رفته است. در سورهٔ اسراء، زنا صراحتاً «فاحشه» خوانده شده و در آیات مربوط به قوم لوط نیز رفتار جنسی آنان «فاحشه» نامیده شده است.[۸][۹] همچنین در آیهٔ ۱۹ سورهٔ نور، «اشاعهٔ فاحشه» در میان مؤمنان نکوهش شده است.[۱۰]
در آیهٔ ۱۵۱ سورهٔ انعام نیز از فواحش که شامل امور آشکار و پنهان است، نهی شده است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Attachment/ArticleFile/20219.pdf سیدکریمی، «معناشناسی واژه فاحشه از منظر تفاسیر»، 1389ش، ص112.]</ref> همچنین در آیهٔ ۱۹ سورهٔ نور، [[اشاعه فاحشه|اشاعهٔ فاحشه]] در میان مؤمنان نکوهش شده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1611998043-1036099-84.pdf طاهری‌پور، «واکاوی آیه اشاعه فحشا و شمول آن نسبت به مصادیق نوپدید»، 1398ش، ص222.]</ref> از سوی دیگر در ادبیات قرآن، نماز عامل دوری و پرهیز از فحشا معرفی شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/116312/نماز،_بازدارنده_از_زشتی_ها_و_منکرات «نماز، بازدارنده از زشتی‌ها و منکرات»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


فحشاء در قرآن مفهومی یکسان و محدود به زنا یا سایر رفتارهای جنسی ندارد، بلکه دامنهٔ معنایی آن با توجه به محتوای آیه تغییر می‌کند و می‌تواند به اعمال بسیار زشت به‌طور عام یا به یک رفتار مشخص اشاره داشته باشد.[۱۱] قرآن همچنین در آیهٔ ۴۵ سورهٔ عنکبوت، نماز را از عواملی معرفی می‌کند که از «فحشاء و منکر» بازمی‌دارد.[۱۲]
== پانویس ==
 
در زبان عربی و در برخی کاربردهای فارسی، «فاحشه» نیز به زنی که مرتکب زنا شده است اطلاق شده است.[۱۳]
 
== مفهوم‌شناسی ==
«فَحْشاء» از مادّه‌ «فحش» شامل تمامى منكرات و قبائح واضح وآشكار مى‌گردد. و به معناى هر كار زشت و بسيار قبيح است، و در آيه ۲۶۸ [[سوره‌ بقره]]، به معناى بخل و ترك انفاق، آمده است. فرق ميان فحشاء و منكر در برخی منابع تفسیری اینگونه فحشاء» اشاره به گناهان بزرگ پنهانى، و «منكر» گناهان بزرگ آشكار است، و يا «فحشاء» گناهانى است كه بر اثر غلبه قواى شهويه، و «منكر» بر اثر غلبه قوه غضبيه صورت مى‌گيرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10299/1/418/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%AD%D9%92%D8%B4%D8%A2%D8%A1%D9%90 مکارم شیرازی، لغات در تفسير نمونه، 1387ش، ج 1، ص 418.]</ref>
 
در ادبیات قرآن، نماز را عامل دوری و پرهیز از فحشا معرفی کرده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/116312/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2%D8%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D8%B4%D8%AA%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D9%85%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA «نماز، بازدارنده از زشتی ها و منکرات»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
 
بیشتر مفسران و پژوهشگران، این واژه را در قرآن دارای مفهومی عام دانسته‌اند که هرگونه کردار یا گفتار بسیار ناپسند را دربر می‌گیرد و به زنا محدود نمی‌شود. با این حال، در برخی آیات، با توجه به لحن و قرینه‌های موجود در آیه، فحشا بر مصادیق خاصی مانند [[زنا]]، لواط، [[ازدواج با همسر پدر]] و طواف برهنه اطلاق شده است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Attachment/ArticleFile/20219.pdf سیدکریمی، «معنا شناسي واژه فاحشه ازمنظرتفاسير»، 1389ش، ص123.]</ref> کاربرد غالب این واژه در قرآن ناظر به انحرافات جنسی،<ref>[https://www.tebyan.net/news/183279/%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%AD%D8%B4%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 «منظور از اشاعه فحشا در قرآن»، وب‌سایت تبیان.]</ref> به‌ویژه زنا و [[لواط]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/23017/1/527/%D9%81%D8%AD%D8%B4%D8%A7 مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، «اشاعه فحشاء»، ج1، ص527.]</ref>
 
در زبان عربی و فارسی، فاحشه نیز به زنی که مرتکب زنا شود اطلاق شده است.<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/80476 «بدحجابی و فحشا»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref>
 
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}


==منابع==
== منابع ==
*برهانی، محسن، «سیاست کیفری ایران در قبال روسپیگری»،  فصلنامه شورای فرهنگی-اجتماعی زنان، شماره 45، 1388ش.
{{آغاز منابع}}
*پناهی، محمد، «نقش رسانه‌‏های جمعی در گسترش فحشا و پیامدهای فحشا»، دوفصلنامه یافته‌های جزا و جرم‌شناسی، شماره 2، 1400ش.
* «بدحجابی و فحشا»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۳۹۱ش.
*«تفاوت فحشا و صیغه»،  وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، تاریخ درج مطلب: 30 تیر 1389ش.
* بختیاری، مهدی، «روسپی‌گری (فحشا) Prostitution»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۳۹۳ش.
*حاجی‏ده‌‏آبادی، محمدعلی، «بررسی تحلیلی عوامل تربیتی-فرهنگی روسپی‏‌گری با چشم‏‌انداز متون دینی»،  در کتاب نظام اسلامی و مسئله روسپیگری، قم؛ مرکز مدیریت حوزه‌‏های علمیه خواهران، 1385ش
* راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق-بیروت، دارالقلم، ۱۴۱۲ق.
*راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق-بیروت، دارالقلم، 1412ق.
* ریاحی، حدیث و همکاران، «تحلیل مؤلفه‌های مفهوم فاحشه در قرآن کر یم با واکاوی ر یشه‌شناسی تار یخی و روابط همنشینی»، دو فصلنامه کتاب قیم، شماره ۲۹، ۱۴۰۲ش.
*ریموند، جنیس جی.، «توسعه صنعت سکس در اتحادیه اروپا»،  نشریه سیاحت غرب، شماره 27، 1384ش.
* سیدکریمی، سید عباس، «معناشناسی واژه فاحشه از منظر تفاسیر»، فصلنامه تخصصی تفسیر، علوم قرآن وحدیث، شماره پنجم و ششم، ۱۳۸۹ش.
*زیبایی‌‏نژاد، حسین، «نگاهی دیگر به مسئله روسپیگری؛ علل، پیامدها و رویکردها»،  در کتاب نظام اسلامی و مسئله روسپیگری، قم، مرکز مدیریت حوزه‏‌های علمیه خواهران، 1385ش.
* صبوری، فریبا و فرزانه صبوری، «علل و عوامل گرایش دختران به روسپی‌گری»، فصلنامه مطالعات روان‌شناسی و تربیتی، شماره ۱۰۳، ۱۴۰۴ش.
*شفیعی سروستانی، ابراهیم، «نظام اسلامی و ناهنجاری در روابط جنسی»،  در کتاب نظام اسلامی و مسئله روسپیگری، قم، مرکز مدیریت حوزه‌‏های علمیه خواهران، 1385ش.
* طاهری‌پور، زهرا، «واکاوی آیه اشاعه فحشا و شمول آن نسبت به مصادیق نوپدید»، مجله پژوهش دینی، شماره ۳۹، ۱۳۹۸ش.
*صفاری‌نیا، مجید، آسیب‏‌شناسی اجتماعی، تهران، ارسباران، 1399ش.
* «فحش به شوخی»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۴۰۰ش.
*عابدی ‏تهرانی، طاهره و افشاری، فاطمه، «تاثیر رسانه در گسترش مصادیق بی‌‏بندوباری و راه‌‏حل‌های آن»،  دوفصلنامه فقه‌‏وحقوق، شماره 55، 1390ش.
* مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‏، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۸ش.
*«فحش به شوخی»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1400ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، لغات در تفسیر نمونه، قم، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، ۱۳۸۷ش.
*«قانون جرایم ‏رایانه‌‏ای»،  وب‌سایت مرکز‏ پژوهش‌های مجلس ‏شورای ‏اسلامی، تاریخ درج مطلب: 3 تیر 1388ش.
* مکنون ثریا و زهره عطایی، «فمینیسم و روسپی‌گری»، مجله مطالعات راهبردی زنان، شماره ۲۸، ۱۳۸۴ش.
*«قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)»،  سامانه ملی قوانین و مقررات، تاریخ بازدید: 28 اسفند 1402ش.
* «منظور از اشاعه فحشا در قرآن»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مهر ۱۳۹۰ش.
*قنبری، حسین و همکاران، «نگاهی به ابعاد اجتماعی و ناهنجاری‌های ناشی از فحشا در نظام کیفری ایران»،  نشریه پژوهش‌های اخلاقی، شماره 3، 1401ش.
* مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، «اشاعه فحشاء»، قم، مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۲ش.
*مدنی ‏قهفرخی، سعید، بررسی ‏آسیب‏‌های اجتماعی روسپی‏گری، تهران، یادآوران، 1392ش.
* مولوی گنجه، سجاد، «نگاهی به پدیده فحشا»، نشریه اصلاح و تربیت، شماره ۴۲، ۱۳۸۴ش.
*مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‏، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش.
* «نماز، بازدارنده از زشتی‌ها و منکرات»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۸ش.
*مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، چاپ هشتم، 1377ش.
* هلال، ابراهیم، «بررسی آماری فحشا و تجارت جنسی در مصر؛ آمیزه‌ای از محرومیت‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی»، وب‌سایت شعوبا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۱ش.
*مکنون، ثریا و عطایی آشتیانی، زهره، «فمینیسم و روسپیگری»،  مطالعات راهبردی زنان، شماره 28، 1384ش.
{{پایان منابع}}
*«نماز، بازدارنده از زشتی ها و منکرات»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1398ش.
*هوگز، دونا. م.، «گردشگری جنسی در اینترنت»،  نشریه سیاحت غرب، شماره 27، 1384ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/فحشا»