پاکدامنی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''پاکدامنی'''}}؛ فضیلت اخلاقیِ حفظ عفت پرهیز از رفتارها و روابط جنسی نامشروع یا ناپسند. | |||
پاکدامنی مفهومی اخلاقی کنایه از نجابت، عفاف و خودداری از رفتارها و روابط جنسی نامشروع یا ناپسند است. این مفهوم در آموزههای اسلامی و قرآن از ویژگیهای مؤمنان دانسته شده و بر حفظ عفت و خودداری از روابط جنسی حرام تأکید دارد. پاکدامنی در ادبیات فارسی نیز بهعنوان یکی از فضایل اخلاقی و از ویژگیهای مطلوب انسان، بهویژه زنان، بازتاب یافته است. | پاکدامنی مفهومی اخلاقی کنایه از نجابت، عفاف و خودداری از رفتارها و روابط جنسی نامشروع یا ناپسند است. این مفهوم در آموزههای اسلامی و قرآن از ویژگیهای مؤمنان دانسته شده و بر حفظ عفت و خودداری از روابط جنسی حرام تأکید دارد. پاکدامنی در ادبیات فارسی نیز بهعنوان یکی از فضایل اخلاقی و از ویژگیهای مطلوب انسان، بهویژه زنان، بازتاب یافته است. | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
پاکدامنی در زبان فارسی کنایه از [[نجابت]]، پارسایی<ref>[https://vajehyab.com/amid/پاک-دامن?q=پاکدامن عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامن.]</ref> و [[عفاف]] است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/پاک-دامنی?q=پاکدامنی عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامنی.]</ref> در لغتنامهٔ دهخدا، پاکدامن و عفیفالازار مترادف دانسته شدهاند.<ref>[https://vajehyab.com/motaradef/عفاف?q=عفاف دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه عفاف.]</ref> | پاکدامنی در زبان فارسی کنایه از [[نجابت]]، پارسایی<ref>[https://vajehyab.com/amid/پاک-دامن?q=پاکدامن عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامن.]</ref> و [[عفاف]] است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/پاک-دامنی?q=پاکدامنی عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامنی.]</ref> در لغتنامهٔ دهخدا، پاکدامن و عفیفالازار مترادف دانسته شدهاند.<ref>[https://vajehyab.com/motaradef/عفاف?q=عفاف دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه عفاف.]</ref> آزار در این تعبیر به جامهای گفته میشود که بخش پایین [[بدن]] را میپوشاند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/53064?volumeNumber=2&pageNumber=1970&viewType=pdf دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه آزار.]</ref> معادل انگلیسی پاکدامنی، ''Chastity''، نیز به معنای پرهیز از [[تنظیم روابط جنسی|روابط جنسی]] خارج از ازدواج است.<ref>[https://dic.b-amooz.com/en/dictionary/w?word=chastity "chastity»، وبسایت مجموعه آموزشی بیاموز.]</ref> | ||
== پاکدامنی در قرآن == | == پاکدامنی در قرآن == | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۱: | ||
== در ادبیات فارسی == | == در ادبیات فارسی == | ||
در [[شعر فارسی]]، پاکدامنی از فضایل اخلاقی و در بسیاری از متون، از ویژگیهای مطلوب زنان دانسته شده است.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.]</ref> علاوهبر این، زندگی خانوادگی ایرانیان همیشه بهگونهای بوده که [[زن|زنان]] با مردان بیگانه در ارتباط نباشند؛ ازاینروی خانهها بهصورت بیرونی و اندرونی ساخته میشد.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.]</ref> زن شایسته در ''شاهنامه'' فردوسی نیز با ویژگیهایی مانند عفت، حیا، پوشیدگی و پاکدامنی توصیف شده است.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش،ص48.]</ref> بااینحال، پاکدامنی در برخی متون فارسی فضیلتی عمومی و شایستهٔ همهٔ افراد تلقی شده است.<ref>[https://ganjoor.net/jamal/divan/tarkib/sh2 عبدالرزاق اصفهانی، «دیوان اشعار»، ترکیبات، شماره 2، وبسایت گنجور.]</ref> برخی معتقدند، ذکر نکردن نام زنان در غزلهای عاشقانهٔ فارسی برای حفظ اخلاق عمومی و پاسداری از پاکدامنی تلقی شده و هرگونه تصویرپردازی از عشق میان زن و مرد، ضد اجتماعی و توهین به [[غیرت]] مردان [[خانواده]] محسوب میشده است. از اینرو توصیف [[شراب|مِی]] نوشی و مستی بهعنوان یکی از درونمایههای برجستهٔ شعر غنایی فارسی بهکار رفته اما چنین امتیازی به توصیف زنان یا ابراز عشق به آنان تعلق نگرفته است.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gazal-2/ Yarshater, "ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions", 2006.]</ref> | در [[شعر فارسی]]، پاکدامنی از فضایل اخلاقی و در بسیاری از متون، از ویژگیهای مطلوب زنان دانسته شده است.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.]</ref> علاوهبر این، زندگی خانوادگی ایرانیان همیشه بهگونهای بوده که [[زن|زنان]] با مردان بیگانه در ارتباط نباشند؛ ازاینروی خانهها بهصورت بیرونی و اندرونی ساخته میشد.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.]</ref> زن شایسته در ''شاهنامه'' فردوسی نیز با ویژگیهایی مانند عفت، حیا، پوشیدگی و پاکدامنی توصیف شده است.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش،ص48.]</ref> بااینحال، پاکدامنی در برخی متون فارسی فضیلتی عمومی و شایستهٔ همهٔ افراد تلقی شده است.<ref>[https://ganjoor.net/jamal/divan/tarkib/sh2 عبدالرزاق اصفهانی، «دیوان اشعار»، ترکیبات، شماره 2، وبسایت گنجور.]</ref> برخی معتقدند، ذکر نکردن نام زنان در غزلهای عاشقانهٔ فارسی برای حفظ اخلاق عمومی و پاسداری از پاکدامنی تلقی شده و هرگونه تصویرپردازی از عشق میان زن و مرد، ضد اجتماعی و توهین به [[غیرت]] مردان [[خانواده]] محسوب میشده است. از اینرو توصیف [[شراب|مِی]] نوشی و مستی بهعنوان یکی از درونمایههای برجستهٔ شعر غنایی فارسی بهکار رفته اما چنین امتیازی به توصیف زنان یا ابراز عشق به آنان تعلق نگرفته است.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gazal-2/ Yarshater, "ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions", 2006.]</ref> | ||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم | * قرآن کریم | ||
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۴ش. | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، مصحح: مصطفی حسین احمد، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۷ق. | * زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، مصحح: مصطفی حسین احمد، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۷ق. | ||
* طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق. | * طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق. | ||
* عبدالرزاق اصفهانی، جمالالدین، «دیوان اشعار»، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۴ش. | * عبدالرزاق اصفهانی، جمالالدین، «دیوان اشعار»، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۴ش. | * عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
* فضلالله، محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک، ۱۴۱۹ق. | * فضلالله، محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک، ۱۴۱۹ق. | ||
* مطهری، مرتضی، مسئله حجاب، وبسایت بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مطهری، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. | * مطهری، مرتضی، مسئله حجاب، وبسایت بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مطهری، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
* مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، نویسنده، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش. | * مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، نویسنده، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش. | ||
* یعقوبی، حسن، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، پویش در آموزش علوم انسانی، سال سوم، شماره ۹، زمستان ۱۳۹۶ش. | * یعقوبی، حسن، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، پویش در آموزش علوم انسانی، سال سوم، شماره ۹، زمستان ۱۳۹۶ش. | ||
* Chastity»، وبسایت مجموعه آموزشی بیامور»، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. | * Chastity»، وبسایت مجموعه آموزشی بیامور»، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
{{چپچین}} | |||
* Yarshater, Ehsan, "ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions", Iranica, November 15, 2006. | * Yarshater, Ehsan, "ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions", Iranica, November 15, 2006. | ||
{{پایان چپچین}}{{پایان منابع}} | |||
{{ | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۰
پاکدامنی؛ فضیلت اخلاقیِ حفظ عفت پرهیز از رفتارها و روابط جنسی نامشروع یا ناپسند.
پاکدامنی مفهومی اخلاقی کنایه از نجابت، عفاف و خودداری از رفتارها و روابط جنسی نامشروع یا ناپسند است. این مفهوم در آموزههای اسلامی و قرآن از ویژگیهای مؤمنان دانسته شده و بر حفظ عفت و خودداری از روابط جنسی حرام تأکید دارد. پاکدامنی در ادبیات فارسی نیز بهعنوان یکی از فضایل اخلاقی و از ویژگیهای مطلوب انسان، بهویژه زنان، بازتاب یافته است.
مفهومشناسی
پاکدامنی در زبان فارسی کنایه از نجابت، پارسایی[۱] و عفاف است.[۲] در لغتنامهٔ دهخدا، پاکدامن و عفیفالازار مترادف دانسته شدهاند.[۳] آزار در این تعبیر به جامهای گفته میشود که بخش پایین بدن را میپوشاند.[۴] معادل انگلیسی پاکدامنی، Chastity، نیز به معنای پرهیز از روابط جنسی خارج از ازدواج است.[۵]
پاکدامنی در قرآن
در قرآن، پاکدامنی با مفاهیمی مانند حفظ عورت[۶][۷] و خودداری از روابط جنسی حرام بیان شده و از ویژگیهای مؤمنان دانسته شده است.[۸][۹] در آیات ۳۰ و ۳۱ سورهٔ نور، در کنار دستور به غضّ بصر، بر حفظ عورت تأکید شده است؛ سید محمدحسین طباطبایی این تعبیر را ناظر به پوشاندن عورت از نگاه نامحرمان دانسته است.[۱۰] مرتضی مطهری معتقد است آن را میتواند به معنای حفظ دامن از اعمالی مانند زنا و فحشا نیز دانست.[۱۱] در سورهٔ مؤمنون[۱۲] و سورهٔ معارج[۱۳] نیز حفظ پاکدامنی از ویژگیهای مؤمنان بیان شده است.[۱۴] همچنین آیهٔ ۳۳ سورهٔ نور بر تلاش برای حفظ عفاف تأکید دارد.[۱۵]
در ادبیات فارسی
در شعر فارسی، پاکدامنی از فضایل اخلاقی و در بسیاری از متون، از ویژگیهای مطلوب زنان دانسته شده است.[۱۶] علاوهبر این، زندگی خانوادگی ایرانیان همیشه بهگونهای بوده که زنان با مردان بیگانه در ارتباط نباشند؛ ازاینروی خانهها بهصورت بیرونی و اندرونی ساخته میشد.[۱۷] زن شایسته در شاهنامه فردوسی نیز با ویژگیهایی مانند عفت، حیا، پوشیدگی و پاکدامنی توصیف شده است.[۱۸] بااینحال، پاکدامنی در برخی متون فارسی فضیلتی عمومی و شایستهٔ همهٔ افراد تلقی شده است.[۱۹] برخی معتقدند، ذکر نکردن نام زنان در غزلهای عاشقانهٔ فارسی برای حفظ اخلاق عمومی و پاسداری از پاکدامنی تلقی شده و هرگونه تصویرپردازی از عشق میان زن و مرد، ضد اجتماعی و توهین به غیرت مردان خانواده محسوب میشده است. از اینرو توصیف مِی نوشی و مستی بهعنوان یکی از درونمایههای برجستهٔ شعر غنایی فارسی بهکار رفته اما چنین امتیازی به توصیف زنان یا ابراز عشق به آنان تعلق نگرفته است.[۲۰]
پانویس
- ↑ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامن.
- ↑ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامنی.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه عفاف.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه آزار.
- ↑ "chastity»، وبسایت مجموعه آموزشی بیاموز.
- ↑ زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل ، 1407ق، ج3، ص177.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ق، ج16، ص314.
- ↑ فضلالله، من وحی القرآن، 1419ق، ج16، ص135.
- ↑ فضلالله، من وحی القرآن، 1419ق، ج 18، ص308.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 13190ق، ج15، ص111.
- ↑ مطهری، مسئله حجاب، ص129، بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مطهری.
- ↑ سوره مومنون، آیه 5.
- ↑ سوره معارج، آیه 29.
- ↑ مکارم شیرازی و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، 1371ش، ج14، ص197.
- ↑ زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، 1407ق، ج3، ص237.
- ↑ یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.
- ↑ یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.
- ↑ یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، 1396ش،ص48.
- ↑ عبدالرزاق اصفهانی، «دیوان اشعار»، ترکیبات، شماره 2، وبسایت گنجور.
- ↑ Yarshater, "ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions", 2006.
منابع
- قرآن کریم
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۴ش.
- زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، مصحح: مصطفی حسین احمد، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۷ق.
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- عبدالرزاق اصفهانی، جمالالدین، «دیوان اشعار»، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۴ش.
- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۴ش.
- فضلالله، محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک، ۱۴۱۹ق.
- مطهری، مرتضی، مسئله حجاب، وبسایت بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مطهری، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
- مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، نویسنده، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش.
- یعقوبی، حسن، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوهگاه شعر پارسی»، پویش در آموزش علوم انسانی، سال سوم، شماره ۹، زمستان ۱۳۹۶ش.
- Chastity»، وبسایت مجموعه آموزشی بیامور»، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
- Yarshater, Ehsan, "ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions", Iranica, November 15, 2006.