خواستگاری: تفاوت میان نسخه‌ها

با ورود اسلام به ایران آداب و رسوم خواستگاری براساس سنت‌های گذشته ادامه پیدا کرد، اما احکام خاصی برای آن تعریف شد. در دوره‌های مختلف، از جمله غزنوی، ایلخانی، [[تیموریان|تیموری]] و صفوی، روش‌های مختلفی برای خواستگاری رایج بود، از جمله خواستگاری با واسطه، فرستادن نامه و معرفی دختر توسط خویشاوندان. در دورهٔ [[قاجاریه|قاجار]]، دلاله‌ها نقشی مهم در پیداکردن دختر مناسب و انجام خواستگاری داشتند. پس از پسند دختر، مراسم خواستگاری رسمی با حضور افراد باتجربه خانوادهٔ پسر و با هدایایی انجام می‌شد. اگر خانوادهٔ دختر تمایل به ازدواج نداشتند، پاسخ رد خود را به‌طور مستقیم یا نمادین اعلام می‌کردند. پس از دورهٔ قاجار، روش‌های خواستگاری تا حدودی تغییر کرد، اما همچنان انتخاب همسر تا حد زیادی توسط خانواده‌ها انجام می‌شد. در میان عشایر، ریش‌سفیدان و بزرگان طوایف در خواستگاری نقش داشتند و حضور کلانتر یا کدخدا نیز ضروری بود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/245129/خواستگاری حاجی‌زاده، «خواستگاری»، وب‌سایت دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی].</ref>

در میان [[قوم کرد|کردها]]، خواستگاری «قاصه»<ref>[https://www.isna.ir/amp/orumiyeh-10191/ «آشنایی با برخی رسوم و سنت‌های قدیمی آذربایجان غربی»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> یا «خوازمنی» نامیده می‌شود. پسر، دختر مورد علاقهٔ خود را برای [[ازدواج]] انتخاب می‌کند و مراسم خواستگاری به‌صورت زنانه با حضور مادر، خواهر یا یکی از بزرگان خانوادهٔ پسر برگزار می‌شود. این مراسم صرفاً جهت آشنایی دو خانواده است و در مورد ازدواج صحبتی نمی‌شود. در صورت موافقت مادر پسر، در مراسم دیگری پسر به‌همراه [[پدر]] و چند ریش‌سفید به منزل دختر می‌روند. در این مراسم، صحبت‌های لازم بیان می‌شود و با رضایت پدرِ دختر؛ شیربها، [[مهریه]]، وقت نامزدی، [[حنابندان]] و [[مراسم عروسی|عروسی]] تعیین می‌شود. در این مراسم، پس از قطعی شدن امر ازدواج، یک نفر از مردان خانوادهٔ داماد دست تمام مردان فامیلِ خانوادهٔ عروس را می‌بوسد. به این رسم «دسماچ» می‌گویند. چند روز بعد از خواستگاری، مقدمات مراسم عقد فراهم می‌شود.<ref>[https://saednews.com/fa/post/ashnaii-ba-mrasm-arosi-dar-krdstan «آشنایی با مراسم عروسی در کردستان»، ساعدنیوز.]</ref>

در [[قوم بلوچ]] خواستگاری اصلی دو مقدمه دارد؛ هنگامی که پسری موافقت خانوادهٔ خود را جهت [[ازدواج]] کسب می‌کند، طی مراسم «جار» با دوستان خود میان بستگان رفته و این خبر خوش را نوید می‌دهد. آنها نیز ابراز شادمانی کرده و در قالب هدیه‌هایی چون پول، [[طلا]]، [[گوسفند]]، [[شتر]]، [[گندم]]، [[برنج]]، [[آرد]] و [[روغن]]، داماد آینده را مساعدت مالی می‌کنند. هنگامی که خانوادهٔ دختر اجازهٔ حضور دادند، طی مراسم «پاگِدَران» یا خودمانی کردن، داماد با خانوادهٔ خود به خانه عروس می‌رود تا آشنایی‌های لازم صورت بگیرد. پس از این مراسم، رفت‌وآمد تنهایی داماد به خانه عروس جهت آشنایی و کمک به پدر عروس در کارها شروع می‌شود. مراسم اصلی خواستگاری «گِندونِن» نام دارد که با حضور سران فامیل پسر و گاهی با همراهی کدخدای محل و ریش‌سفید، در خانهٔ دختر برپا می‌شود. گاهی برای نشان دادن بزرگی طایفهٔ پسر، حدود صد نفر در این مراسم شرکت می‌کنند. در این مجلس، خانوادهٔ داماد جهت نشان‌کردن دختر؛ انگشتر، ساعت و تکه‌ای طلا به خانوادهٔ عروس هدیه می‌دهند؛ به این مراسم «حلقه‌کُنان» می‌گویند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/baloch-people-wedding-ceremony «مراسم پیش از ازدواج مردم بلوچ»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>

خانوادهٔ پسر در میان [[قوم عرب]]، پس از کسب اطمینان از عدم مخالفت خانوادهٔ دختر به خواستگاری می‌روند، ابتدا که زنان برای دیدن دختر به خانهٔ آنها می‌روند، خانوادهٔ عروس رضایت خود را با گفتن «مکانُکم فروشه» (جای شما فرش شده است) برای خواستگاری رسمی اعلام می‌دارند. پس از این مرحله و قبل از خواستگاری رسمی، خانوادهٔ داماد با آوردن هدایایی چون انگشتر، چادر عربی، پارچه یا لباس دختر را نشان (نیشان) کرده و مرحلهٔ نامزدی آغاز می‌شود. میان اعراب، خواستگاری، «المشیة» یا «المشایة» و «خطبه» گفته می‌شود. مراسم خطبه که خواستگاری رسمی است پس از طی مراحل آشنایی و دریافت جواب مثبت نهایی برگزار می‌شود. این مراسم در شهرهای مختلف عرب‌نشین «گَی»، «صداق»، «عده» و «صیاگ» نیز گفته می‌شود. مراسم گَی در منزل دختر یا اقوام دختر در [[مضیف]] بزرگ یا [[حسینیه]] برگزار می‌شود. این مراسم به‌شکل مردانه و با حضور یک روحانی، تعدادی از ریش‌سفیدان، آشناهای پسر و در برخی مناطق [[سید|سیدی]] از اولاد [[پیامبر اسلام|پیامبر]] برپا می‌شود؛ زنان نیز در منزلی دیگر منتظر نتیجه می‌مانند. در این مجلس بر میزان [[مهریه]] و مبلغی که از جانب خانوادهٔ پسر، جهت خرید [[جهیزیه]] به دختر باید داده شود، توافق می‌شود. در صورت ازدواج فامیلی مهریه و مبلغ موردنظر بسیار کمتر از ازدواج با فرد غریبه در نظر گرفته می‌شود. پس از توافق، مجلس با [[صلوات]] خاتمه می‌یابد؛ در برخی مناطق در پایان این مراسم فاتحه‌ای برای [[حضرت عباس]] (جهت وفاداری به قول‌وقرارها) خوانده می‌شود. در پایان مراسمَ گی، پذیرایی کامل همراه با [[قهوه]] از میهمانان صورت می‌گیرد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/marriage-population2-khuzestan.html «آیین ازدواج در بین مردم عرب»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

امروزه برخی، مراسم خواستگاری و مراسم بله‌برون را در تالارهای مجلل و با صرف هزینه‌های گزاف برگزار می‌کنند. این در حالی است که در گذشته، مراسم خواستگاری در منزل عروس و با حفظ آداب و رسوم اصیل ایرانی برگزار می‌شد. با وجود پایبندی بسیاری از افراد به سنت‌های اصیل، روحیه تجمل‌گرایی و چشم‌وهم‌چشمی، منجر به گسترش آداب و رسوم پرهزینه و غیرضروری شده است. این امر نه‌تنها هزینه‌های ازدواج را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد، بلکه موجب دلسردی و ناامیدی جوانان از ازدواج می‌شود.<ref>[http://rahtoosheh.dte.ir/article_68155.html طباطبایی ندوشن، «نقش تجملات در کاهش ازدواج جوانان»]؛ [https://hedayatgar.ir/fa/news/5410/تجمل‌گرایی-یکی-از-موانع-ازدواج امینی، «تجمل‌گرایی، یکی از موانع ازدواج»، وب‌سایت دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت].</ref>

در مسیر خواستگاری، چالش‌های زیادی وجود دارد که برای عبور از آنها راهکارهایی عنوان شده است. از جملهٔ این راه‌حل‌ها، ترویج فرهنگ ازدواج آسان، آموزش مهارت‌های لازم برای خواستگاری، احیای سنت‌های اسلامی و ایرانی، همراهی خانواده‌ها، بهره‌گیری از منابع علمی و معتبر و پرهیز از تجملات و تشریفات پرهزینه، پیشنهاد شده است. آموزش مهارت‌های ارتباط مؤثر، بهره‌مندی از مشاوره پیش از ازدواج و طرح سؤالات صحیح در جلسات خواستگاری، از بروز سوءتفاهم‌ها جلوگیری کرده و شناخت دقیق‌تری را حاصل می‌کند. احیای سنت‌های اصیل ایرانی مانند [[صبر]]، احترام متقابل و گفتگوی صادقانه، به‌جای توجه افراطی به ظواهر، انتخاب درست و پایداری را برای زندگی مشترک به همراه دارد.<ref>[https://pasokh.org/fa/Article/View/10093/روابط-دختر-و-پسر-قبل-از-ازدواج/?SearchText=البته%20اسلام،%20جایز%20دانسته%20که%20دختر%20و%20پسر%20قبل%20از%20ازدواج،%20به%20قصد%20ازدواج&LPhrase= آینه‌چی، «روابط دختر و پسر قبل از ازدواج»، وب‌سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم]؛ [https://newmiind.com/2201/premarital-dating/ «شناخت پیش از ازدواج»، وب‌سایت ذهن نو]؛ [https://rahyabpsych.com/شناخت-قبل-از-ازدواج/ «20 مورد از مهم‌ترین سوالات شناخت قبل از ازدواج که باید پرسیده شوند!»، وب‌سایت مرکز روانشناختی رهیاب].</ref>