کردی‌دوزی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''کردی‌دوزی؛''' سوزن‌دوزی پارچه با نقوش مختلف.

کردی‌دوزی یکی از سوزن‌دوزی‌های سنتی استان خراسان شمالی است که بیش از هشت هزار سال قدمت دارد. این هنر شامل هفت نوع دوخت می‌باشد که پرکاربرد‌ترین آن ساقه‌دوزی است. نقوش کردی‌دوزی برگرفته از ذهن هنرمندان منطقه و با الهام از طبیعت شکل می‌گیرد. زنان هنرمند کردی‌دوزی را روی لباس‌های محلی خود، رومبلی، کوسن و سایر منسوجات پارچه‌ای اجرا می‌کنند.

کردی‌دوزی یکی از سوزن‌دوزی‌های سنتی است که قدمت آن به بیش از هشت ‌هزار سال می‌رسد.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وب‌سایت میراث آریا|ف=کردی‌دوزی، کوک‌های آمیخته با ذوق و هنر}}</ref> در این [[سوزن‌دوزی]]، زمینۀ پارچه با دوخت بخیه پوشانده و سپس روی آن با نقوش مختلف پر می‌شود.<ref>{{پک/بن|اصالت|ک=خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)|ف=کردی‌دوزی، هنری از رنگ و اصالت}}</ref> این هنر کاربردی بخش مهمی از فرهنگ استان خراسان شمالی به‌شمار می‌رود و اغلب میان [[قوم کرمانج]] معروف است. فنون و مهارت کردی‌دوزی در سال 1399ش در فهرست [[آثار ملی ایران|آثار ملی کشور]] به ثبت رسیده است.<ref>{{پک/بن|هنر1|ک=وب‌سایت میراث آریا|ف=کردی‌دوزی، کوک‌های آمیخته با ذوق و هنر}}</ref>

امروزه کردی‌دوزی روی تشک، متکا، بالشت، رومبلی، تخت‌خواب و سایر منسوجات پارچه‌ای به‌کار می‌رود. این هنر با وجود فراز و نشیب‌های متعدد، به‌آسانی میان خانواده‌های روستایی و شهری راه یافته و رشد کرده و زنان زیادی از طریق کردی‌دوزی کسب درآمد می‌کنند.<ref>{{پک/بن|هنر2|ک=وب‌سایت میراث آریا|ف=کردی‌دوزی، کوک‌های آمیخته با ذوق و هنر}}</ref> لباس کردی از لباس‌های زیبا و پوشیده است که در جشنواره‌های مختلف بین‌المللی رتبۀ اول را به خود اختصاص داده است. لباس‌های زنان کرد در قسمت سر آستین، پای لباس، دور یقه، جلیقه، چادر، کفش و کلاه با هنر کردی‌دوزی تزیین شده است. زنان این قوم برای تزیین پوستین و چاروق از نخ ابریشم و گلابتون استفاده می‌کنند.<ref>{{پک/بن|اصالت1|ک=خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)|ف=کردی‌دوزی، هنری از رنگ و اصالت}}</ref>

کردی‌دوزی و آداب مربوط به دوخت آن ریشه در فرهنگ منطقه دارد و یکی از مهم‌ترین جهیزیه‌ای که خانوادۀ عروس تهیه می‌کنند، کردی‌دوزی است.<ref>{{پک/بن|جوان|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=کردی‌دوزی هنری برخاسته از فرهنگ مردمان خراسان شمالی}}</ref>

طرح‌های کردی‌دوزی اغلب از ذهن و بینش شخصی هنرمندان و از محیط طبیعت شکل می‌گیرد. این نقوش شامل گل‌وبوته‌های تمثیلی، انواع پرندگان، حیوانات اهلی و درخت سرو است که با رنگ‌های شاد و زنده روی پارچه دوخته می‌شود.<ref>{{پک/بن|جوان1|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=کردی‌دوزی هنری برخاسته از فرهنگ مردمان خراسان شمالی}}</ref>

کردی‌دوزی از هفت نوع دوخت تشکیل شده که شامل ساقه‌دوزی، دندان‌موشی،صرافی‌دوزی، [[خامه‌دوزی]]، متن‌دوزی، برگ‌دوزی و زیگزاگ است. ساقه‌دوزی از دوخت‌های پرکاربرد این هنر است که برای دوخت شاخه‌های درختان و ساقه‌های گل استفاده می‌شود.<ref>{{پک/بن|اصالت2|ک=خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)|ف=کردی‌دوزی، هنری از رنگ و اصالت}}</ref>

از ابزار و وسایل کردی‌دوزی می‌توان به سوزن، انگشتانه و نخ اشاره کرد. سوزن که در گویش کرمانجی به آن درزی می‌گویند، اندازه و نوع آن نقش مهمی در کردی‌دوزی دارد. از سوزن‌های نازک برای پارچه‌های ظریف و از سوزن پنبه‌دوزی برای پارچه‌های ضخیم استفاده می‌شود. هنگام انجام کردی‌دوزی از انگشتانه استفاده می‌شود. انگشتانه علاوه‌بر سرعت در کار، ظرافت و زیبایی کار را افزایش می‌دهد و نوک انگشت را از خراشیده‌شدن با سوزن محافظت می‌کند. نخ‌های مورد استفاده در کردی‌دوزی، نخ دمسه، عمامه (برای دوخت‌های درشت و طرح‌های برجسته)، نخ ابریشم، نخ پشم، الیاف فلزی (برای تزیین) و نخ بوکله است.<ref>{{پک/بن|جوان2|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=کردی‌دوزی هنری برخاسته از فرهنگ مردمان خراسان شمالی}}</ref>

* {{یادکرد وب|عنوان=کردی‌دوزی، کوک‌های آمیخته با ذوق و هنر|نشانی=https://www.chtn.ir/news/1400111786147/%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B0%D9%88%D9%82-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1|تاریخ=22 بهمن 1400|تاریخ بازبینی=9 شهریور 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هنر}}|وبگاه=وب‌سایت میراث آریا}}

* {{یادکرد وب|عنوان=کردی‌دوزی، هنری از رنگ و اصالت|نشانی=https://www.isna.ir/news/1400112317765/%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA|تاریخ=23 بهمن 1400|تاریخ بازبینی=9 شهریور 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اصالت}}|وبگاه=خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)}}

* {{یادکرد وب|عنوان=کردی‌دوزی هنری برخاسته از فرهنگ مردمان خراسان شمالی|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/8061735/%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C|تاریخ=29 بهمن 1400|تاریخ بازبینی=9 شهریور 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|جوان}}|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}}