بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
==نامگذاری ابوسعید ابوالخیر== | ==نامگذاری ابوسعید ابوالخیر== | ||
نام اصلی این عارف | نام اصلی این عارف ایرانی، «فضلالله» است<ref>صریفینی، تاریخ نیشابور، 1403ق، ج12، ص537.</ref> و در منابع مختلف به «ابوسعید ابوالخیر» و «ابوسعید فضلالله بن ابوالخیر بن احمد میهنی»، شهرت دارد. بهدلیل جایگاه ابوسعید در تاریخ اندیشهٔ عرفان اسلامی، پژوهشگران از وی با این لقبها در آثار خود نام بردهاند: «شیخ»، «خاتمالاولیا»، «شاه میهنه»، «عزیز روزگار»، «پیر صوفیان»، «مهتر میهنه»، «میهن میهنه»، «زاهد میهنه»، «شیخ المشایخ»، «شاهنشاه محبان و ملکالملوک صوفیان»، «خاتم المشایخ»، «پیشوای مشایخ صوفیان»، «قطبالابرار»، «سلطان ابوسعید ابوالخیر»، «سلطان وقت» و «مشرف القلوب».<ref>دامادی، ابوسعیدنامه، 1374ش، ص18-19.</ref> | ||
==کودکی و تحصیلات ابوسعید ابوالخیر== | ==کودکی و تحصیلات ابوسعید ابوالخیر== | ||
ابوسعید، [[۱ محرم]] ۳۵۷ق در منطقهٔ میهنه واقع در [[سرخس]] [[خراسان]] متولد شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/226623/ابوسعید-ابوالخیر مایل هروی، «ابوسعید ابوالخیر»، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پدر وی به شغل [[عطاری]] مشغول بود و در میهنه به «بابو بوالخیر» شهرت داشت و از عارفان روزگار خود محسوب میشد.<ref>محمد بن منور، اسرار التوحید، 1366ش، ج۱، ص۱۶.</ref> وی در زادگاه خود مقدمات ادب، صرف، نحو و [[قرآن]] را نزد «ابومحمد عیاری»، آموخت و سیهزار بیت شعر را حفظ کرد. سپس به «آمو» رفت و به حلقهٔ شاگردان «امام ابوعبدالله خضری» از بزرگان مذهب شافعی و مسلک تصوف، پیوست. ابوسعید سپس از [[مرو]] به سرخس برگشت و از «خواجه امام ابوعلی زاهر» دانش تفسیر، علم اصول و احادیث را آموخت. وی با «پیر ابوالفضل سرخسی» دیدار کرد و نقطهٔ عطف زندگی و تحول معنوی وی از این زمان آغاز شد؛ این استاد به ارشاد و [[تربیت]] وی همت گماشت و همواره مراقب احوال وی بود و شرایط تهذیب اخلاق و [[تزکیه نفس]] و قواعد ریاضت را به او یاد داد.<ref>دامادی، ابوسعیدنامه، 1374ش، ص10-11.</ref> | |||
==خاستگاه تربیتی و اندیشهای ابوسعید ابوالخیر== | ==خاستگاه تربیتی و اندیشهای ابوسعید ابوالخیر== | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
===زمینههای فرهنگی و اجتماعی=== | ===زمینههای فرهنگی و اجتماعی=== | ||
خراسان در سدههای چهارم و پنجم هجری قمری، از حیث فرهنگ و تمدن، در اوج ترقی قرار داشت و ابوسعید میوهٔ این دوران محسوب میشود.<ref>[https://khrz.farhang.gov.ir/fa/news/118493/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7% «پیام حداد عادل به نخستین کنگرۀ ملی بزرگداشت ابوسعید ابوالخیر مهنه»، وبسایت ادارۀ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی.]</ref> برای مثال تعالیم عرفانی در این دوران رونق داشت و حالت زهد و ریاضت صوفیانه با عشق و خدمت به مردم همراه بود نه گوشهنشینی و دنیاگریزی. عارفان خراسانی با صمیمیت، سادگی و شوریدگی معنوی در بین مردم فعالیت میکردند و اساس عرفان اجتماعی را در این عصر بنیان نهادند. افکار و اندیشههای عارفان بزرگ که برای اشاعهٔ عرفان اسلامی تلاش میکردند، در پرورش و تکوین تکامل این مسلک در دورههای بعدی تأثیری فراوان بر جای گذاشت و شخصیت و اندیشههای عرفانی و ادبی ابوسعید نیز در این فضای فرهنگی و اجتماعی تکوین یافت.<ref>دامادی، ابوسعیدنامه، 1374ش، ص26.</ref> | [[خراسان]] در سدههای چهارم و پنجم هجری قمری، از حیث فرهنگ و تمدن، در اوج ترقی قرار داشت و ابوسعید میوهٔ این دوران محسوب میشود.<ref>[https://khrz.farhang.gov.ir/fa/news/118493/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7% «پیام حداد عادل به نخستین کنگرۀ ملی بزرگداشت ابوسعید ابوالخیر مهنه»، وبسایت ادارۀ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی.]</ref> برای مثال تعالیم عرفانی در این دوران رونق داشت و حالت زهد و ریاضت صوفیانه با عشق و خدمت به مردم همراه بود نه گوشهنشینی و دنیاگریزی. عارفان خراسانی با صمیمیت، سادگی و شوریدگی معنوی در بین مردم فعالیت میکردند و اساس عرفان اجتماعی را در این عصر بنیان نهادند. افکار و اندیشههای عارفان بزرگ که برای اشاعهٔ عرفان اسلامی تلاش میکردند، در پرورش و تکوین تکامل این مسلک در دورههای بعدی تأثیری فراوان بر جای گذاشت و شخصیت و اندیشههای عرفانی و ادبی ابوسعید نیز در این فضای فرهنگی و اجتماعی تکوین یافت.<ref>دامادی، ابوسعیدنامه، 1374ش، ص26.</ref> | ||
===سفرهای زیاد=== | ===سفرهای زیاد=== | ||
ابوسعید به شهرهای | ابوسعید به شهرهای خراسان قدیم که مهد عرفان اجتماعی و کانونهای فرهنگی آن زمان بود سفر کرد و با بزرگان تصوف ملاقاتهای فراوان داشت. برای مثال در خرقان به دیدار [[ابوالحسن خرقانی]] رفت و مورد تکریم قرار گرفت و در بسطام به [[زیارت]] مزار [[بایزید بسطامی]] رفت. او همچنین سفرهایی به باورد، نسا، آمل، دامغان، استرآباد، بست، مرورود، [[هرات]] و [[طوس]] داشت و در این سفرها میان او و عارفان بزرگ دیدارهای مؤثری صورت میگرفت. این سفرها بر پختگی، تکوین شخصیت، اندیشه و شهرت وی اثرگذار بود.<ref>دامادی، ابوسعیدنامه، 1374ش، ص14.</ref> | ||
==سیرهٔ عملی و اخلاقی ابوسعید ابوالخیر== | ==سیرهٔ عملی و اخلاقی ابوسعید ابوالخیر== | ||
ابوسعید مرد خوشزبان، شکستهنفس و مهربان بود. او در تعالیم خود با الگو قراردادن رسول خدا و با گرایش عارفانه و عاشقانه تصویر زیبا، از رفتار انسانی را در مواجهه با جامعه، مردم و مریدان خود به نمایش میگذاشت.<ref>میرگل و دیگران، «سیری برجایگاه و نقش ابوسعید ابوالخیر در عرفان عملی»، 1395ش، ص15.</ref> وی بهمنظور تزکیهٔ نفس و تهذیب اخلاق و رسیدن به مراتب کمال نفسانی از انجام اموری که با نام و ننگ اجتماعی منافات تام دارد مانند جارو گرفتن و به [[مسجد|مساجد]] رفتن و محل سکونت درویشان را پاک کردن خودداری نمیکرد.<ref>«سیرهٔ ابوسعید ابوالخیر؛ ترویج فضایل و مقابله با رذایل»، 1395ش، ص8.</ref> | ابوسعید مرد خوشزبان، شکستهنفس و مهربان بود. او در تعالیم خود با الگو قراردادن [[رسول خدا]] و با گرایش عارفانه و عاشقانه تصویر زیبا، از رفتار انسانی را در مواجهه با جامعه، مردم و مریدان خود به نمایش میگذاشت.<ref>میرگل و دیگران، «سیری برجایگاه و نقش ابوسعید ابوالخیر در عرفان عملی»، 1395ش، ص15.</ref> وی بهمنظور تزکیهٔ نفس و تهذیب اخلاق و رسیدن به مراتب کمال نفسانی از انجام اموری که با نام و ننگ اجتماعی منافات تام دارد مانند جارو گرفتن و به [[مسجد|مساجد]] رفتن و محل سکونت درویشان را پاک کردن خودداری نمیکرد.<ref>«سیرهٔ ابوسعید ابوالخیر؛ ترویج فضایل و مقابله با رذایل»، 1395ش، ص8.</ref> | ||
==اهمیت و جایگاه ابوسعید ابوالخیر== | ==اهمیت و جایگاه ابوسعید ابوالخیر== | ||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۲۱: | ||
==ابوسعیدپژوهی== | ==ابوسعیدپژوهی== | ||
نوشتن دربارهٔ شخصیت، حالات، اقوال و حکایات مربوط به زندگی ابوسعید، از زمان حیات او شروع شد و تا امروز ادامه پیدا کرده و آثار انبوهی دربارهٔ او تولید شده که از میان همهٔ آنها، «حالات و سخنان ابوسعید» و «[[اسرار التوحید|اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید]]» از پژوهشهای قدیمی<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/226623/ابوسعید-ابوالخیر مایل هروی، «ابوسعید ابوالخیر»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و «ابوسعید ابوالخیر: حقیقت و | نوشتن دربارهٔ شخصیت، حالات، اقوال و حکایات مربوط به زندگی ابوسعید، از زمان حیات او شروع شد و تا امروز ادامه پیدا کرده و آثار انبوهی دربارهٔ او تولید شده که از میان همهٔ آنها، «حالات و سخنان ابوسعید» و «[[اسرار التوحید|اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید]]» از پژوهشهای قدیمی<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/226623/ابوسعید-ابوالخیر مایل هروی، «ابوسعید ابوالخیر»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و «ابوسعید ابوالخیر: حقیقت و افسانه» بسیار مهم است. اثر اخیر از «مایر» خاورشناس و پژوهشگر بزرگ سوییسی بوده که جامعترین و ارزندهترین پژوهش دربارهٔ ابوسعید محسوب میشود. این اثر به فارسی نیز ترجمه شده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218745/هزاره-ابوسعید-ابوالخیر-برگزار-میشود «هزارۀ ابوسعید ابوالخیر برگزار میشود»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
==ابوسعید در موسیقی اصیل و سنتی ایران== | ==ابوسعید در موسیقی اصیل و سنتی ایران== | ||
