برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==واژهشناسی== | ==واژهشناسی== | ||
خاورمیانه، سرزمینی با ویژگیهای گوناگون است که توسط اروپاییان نامگذاری و برای نخستینبار توسط آمریکاییها استفاده شد. منظور از خاورمیانه، منطقهای در اطراف [[خلیج فارس]] است که اگر از اروپا به آن نگاه کنیم نه نزدیک است (خاور نزدیک شامل مناطق بین دریای مدیترانه و خلیج فارس) و نه دور (خاور دور شامل مناطق ساحلی اقیانوس آرام)، بلکه میانه (خاور میانه) است. این واژه در زبان انگلیسی بهصورت «Middle East» خوانده شده و در زبان عربی نیز به «الشرقالاوسط» معروف است.<ref> [https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref> | خاورمیانه، سرزمینی با ویژگیهای گوناگون است که توسط اروپاییان نامگذاری و برای نخستینبار توسط آمریکاییها استفاده شد. منظور از خاورمیانه، منطقهای در اطراف [[خلیج فارس]] است که اگر از [[اروپا]] به آن نگاه کنیم نه نزدیک است (خاور نزدیک شامل مناطق بین [[دریای مدیترانه]] و خلیج فارس) و نه دور (خاور دور شامل مناطق ساحلی [[اقیانوس آرام]])، بلکه میانه (خاور میانه) است. این واژه در زبان انگلیسی بهصورت «Middle East» خوانده شده و در [[زبان عربی]] نیز به «الشرقالاوسط» معروف است.<ref> [https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref> | ||
=== اصطلاح غرب آسیا === | === اصطلاح غرب آسیا === | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
این اصطلاح، برای نخستینبار، توسط یک مورخ آمریکایی در | این اصطلاح، برای نخستینبار، توسط یک مورخ آمریکایی در ۱۹۰۲م، به کار گرفته شد. او، برای تشریح منطقۀ [[خلیج فارس]]، از واژه خاورمیانه استفاده کرد. شواهدی دیگر نیز به استفاده از این واژه، توسط وزارت خارجه بریتانیا، در اواسط دهۀ نوزده میلادی وجود دارد. این مفهوم، در طول جنگ جهانی دوم و درست در زمانی که مقر نیروهای بریتانیا و متفقین در [[قاهره]] بود (معروف به مقر خاورمیانه)، برای جهانیان روشن شد.<ref>Beaumont, The Middle East: A Geographical Study, 1988, P1, 3; | ||
درایسدل، جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال افریقا، ۱۳۷۴ش، ص20. | درایسدل، جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال افریقا، ۱۳۷۴ش، ص20. | ||
</ref> | </ref> | ||
==جغرافیای خاورمیانه== | ==جغرافیای خاورمیانه== | ||
در تعریف این اصطلاح سیاسی، هیچ محدوده دقیقی برای خاورمیانه در نظر گرفته نشده و هیچ تعریف ثابتی برای آن وجود ندارد. کشورهای | در تعریف این اصطلاح سیاسی، هیچ محدوده دقیقی برای خاورمیانه در نظر گرفته نشده و هیچ تعریف ثابتی برای آن وجود ندارد. کشورهای [[ترکیه]]، [[ایران]]، [[فلسطین]]، [[اردن]]، [[سوریه]]، [[لبنان]]، [[عراق]]، [[عربستان]]، [[یمن]]، [[عمان]]، [[امارات متحده عربی]]، [[قطر]]، [[بحرین]]، [[مصر]] و [[لیبی]]، بهطور قطع، عضو خاورمیانه که بهعنوان پل ارتباطی بین سه قارۀ [[اروپا]]، [[آسیا]] و [[آفریقا]] است، محسوب میشوند. برخی از کشورهای دیگر مانند [[سودان]]، [[قبرس]]، [[الجزایر]]، [[تونس]] و [[مراکش]] نیز گاهی به این لیست اضافه میشوند.<ref>Berle, Tides of Crisis, 1968, P151; Beaumont, The Middle East: A Geographical Study, 1988, P186; Held, Middle East Patterns, 1994, P74; | ||
درایسدل، جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال افریقا، ۱۳۷۴ش، ص20. | درایسدل، جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال افریقا، ۱۳۷۴ش، ص20. | ||
</ref> | </ref> | ||
==دین در خاورمیانه== | ==دین در خاورمیانه== | ||
خاورمیانه، از نخستین خاستگاههای تمدن بشری در جهان محسوب میشود. این منطقه، مهد اصلی سه دین و آیین یکتاپرستی یعنی | خاورمیانه، از نخستین خاستگاههای تمدن بشری در جهان محسوب میشود. این منطقه، مهد اصلی سه [[دین]] و آیین یکتاپرستی یعنی [[یهودیت]]، [[مسیحیت]] و [[اسلام]] است.<ref>Held, Middle East Patterns, 1994, P13-14; Berle, Tides of Crisis, 1968, P155, 161; <br> | ||
Beaumont, The Middle East: A Geographical Study, 1988, P200.</ref> همچنین، کارشناسان، خاورمیانه را مهد ادیان غیر ابراهیمی مانند دین | Beaumont, The Middle East: A Geographical Study, 1988, P200.</ref> همچنین، کارشناسان، خاورمیانه را مهد ادیان غیر ابراهیمی مانند دین [[زردشتی]]، آیین مهر و مانوی میدانند.<ref>[https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref> | ||
==پیدایی ملیگرایی در خاورمیانه== | ==پیدایی ملیگرایی در خاورمیانه== | ||
ظهور اندیشه ملیگرایی در خاورمیانه، منشأ بسیاری از تحولات منطقهای شد. این اندیشه متأثر از عواملی همچون فروپاشی حکومت عثمانی، شکلگیری دولتهای جدید، تأسیس مدارس و افزایش آگاهیهای سیاسی بوده است. این ملیگرایی، بهصورت همزمان سبب پیدایش ملیگرایی عرب، ترک، ایرانی و یهودی در خاورمیانه شد.<ref>Albert Hourani, The emergence of the modern Middle East, 1990, P18.</ref> احزاب و جمعیتهای مختلفی در شهرهای بیروت، دمشق، بغداد و قاهره (در توسعۀ ملیگرایی عرب) تشکیل شدند که گروهی از آنها، خواهان خودمختاری اعراب در چهارچوب حکومت عثمانی و گروهی دیگر نیز خواهان تحول در دولت عثمانی و حتی جدایی از آن حکومت بودند. ملیگرایی ترک نیز توسط جنبش ترکهای جوان، صورت گرفته و بنای تأسیس جمهوری ترکیه، به رهبری مصطفی کمال آتاتورک را فراهم کردند.<ref>مجید خدوری، الاتجاهات السیاسة فی العالم العربی: دور الافکار و المثل العلیا فی السیاسة، ۱۹۷۲م، ص28-31.</ref> در ایران نیز، از اوایل قرن چهاردهم قمری، ملیگرایی ایرانی در میان روشنفکران نوگرا رواج یافت. هدف اصلی آنها، ایجاد حکومتی متمرکز و مقتدر بود که به فساد حکومتی پایان دهد.<ref>ریچارد کاتم، ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدیّن، تهران، کویر، ۱۳۷۸ش، ص35-36.</ref> | ظهور اندیشه ملیگرایی در خاورمیانه، منشأ بسیاری از تحولات منطقهای شد. این اندیشه متأثر از عواملی همچون فروپاشی حکومت عثمانی، شکلگیری دولتهای جدید، تأسیس مدارس و افزایش آگاهیهای سیاسی بوده است. این ملیگرایی، بهصورت همزمان سبب پیدایش ملیگرایی عرب، ترک، ایرانی و یهودی در خاورمیانه شد.<ref>Albert Hourani, The emergence of the modern Middle East, 1990, P18.</ref> احزاب و جمعیتهای مختلفی در شهرهای بیروت، دمشق، بغداد و قاهره (در توسعۀ ملیگرایی عرب) تشکیل شدند که گروهی از آنها، خواهان خودمختاری اعراب در چهارچوب حکومت عثمانی و گروهی دیگر نیز خواهان تحول در دولت عثمانی و حتی جدایی از آن حکومت بودند. ملیگرایی ترک نیز توسط جنبش ترکهای جوان، صورت گرفته و بنای تأسیس جمهوری ترکیه، به رهبری مصطفی کمال آتاتورک را فراهم کردند.<ref>مجید خدوری، الاتجاهات السیاسة فی العالم العربی: دور الافکار و المثل العلیا فی السیاسة، ۱۹۷۲م، ص28-31.</ref> در ایران نیز، از اوایل قرن چهاردهم قمری، ملیگرایی ایرانی در میان روشنفکران نوگرا رواج یافت. هدف اصلی آنها، ایجاد حکومتی متمرکز و مقتدر بود که به فساد حکومتی پایان دهد.<ref>ریچارد کاتم، ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدیّن، تهران، کویر، ۱۳۷۸ش، ص35-36.</ref> | ||
