برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
در سدههای نخست حضور اسلام در ایران، جلال و شکوه خانههای سنتی ایرانی و معماری آنها، همواره مورد تحسین بوده است. در آن دوران، مصالح بیشتر خانههای شهری، از گِل بوده و بنای ساختمان نیز از سنگ و گچ ساخته میشد.<ref>اصطخری، مسالک الممالک، ۱۹۲۷م، ص123 و 126-127.</ref><br> | در سدههای نخست حضور اسلام در ایران، جلال و شکوه خانههای سنتی ایرانی و معماری آنها، همواره مورد تحسین بوده است. در آن دوران، مصالح بیشتر خانههای شهری، از گِل بوده و بنای ساختمان نیز از سنگ و گچ ساخته میشد.<ref>اصطخری، مسالک الممالک، ۱۹۲۷م، ص123 و 126-127.</ref><br> | ||
در دورۀ [[صفویان]]، بسیاری از خانهها، دارای یک یا دو طبقه بودند که از گل ساخته میشدند. نمای بیرونی خانه از کاهگل و نمای داخلی خانهها به وسیلۀ گچ سفیدکاری میشد. کف بعضی از خانهها نیز با آجر فرش میشد. بیشتر خانهها دارای پنجرههای کوچک، مهتابی و بادگیرهایی برای خنکشدن بودند.<ref>سیلوا ای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص87.</ref> برخی از خانهها دارای بالاخانهای بودند که از چهار طرف باز بوده و در مواقع نیاز با حصیر پوشانده میشدند.<ref>واله، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص266.</ref> | در دورۀ [[صفویان]]، بسیاری از خانهها، دارای یک یا دو طبقه بودند که از گل ساخته میشدند. نمای بیرونی خانه از کاهگل و نمای داخلی خانهها به وسیلۀ گچ سفیدکاری میشد. کف بعضی از خانهها نیز با آجر فرش میشد. بیشتر خانهها دارای پنجرههای کوچک، مهتابی و بادگیرهایی برای خنکشدن بودند.<ref>سیلوا ای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص87.</ref> برخی از خانهها دارای بالاخانهای بودند که از چهار طرف باز بوده و در مواقع نیاز با حصیر پوشانده میشدند.<ref>واله، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص266.</ref> همچنین، اتاقهای بدون سقفی به نام «ایوان»، در خانهها وجود داشت که خوابگاه تابستانی اهالی خانه بهشمار میرفت.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P387.</ref> بسیاری از خانهها، دارای سردر یا کتیبهای بودند که مزیّن به کلام خدا و [[اهل بیت]] بود. مردم، بر این باور بودند که این سردرها، اهالی خانه را از هر نوع شر، حوادث ناگوار و چشمزخم دور نگه میدارد.<ref>اکبری، «فرهنگ و باورها بر سردر ورودیهای خانهها»، ۱۳۸۵-۱۳۸۶ش، ص۷۰-۷۱.</ref> پس از مدتی، ساخت حوض آب از جنس سنگ مرمر یا ساروج، در حیاط خانه، متداول شد.<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص325.</ref> از این حوضها و گاهی از حوضهای درون ساختمانی، برای خنکسازی گرمای شدید [[تابستان]] استفاده میکردند. در خانههای کویری نیز از بادگیر برای خنکسازی درون خانه استفاده میکردند.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P386-387; | ||
شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص315 و 322. | شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص315 و 322. | ||
</ref> | </ref> | ||
در دوره [[قاجار]] و اوایل دوره پهلوی، ساختمانِ خانهها شامل درب ورودی، راهرو مشترک میان مهمانخانه، حیاط و چند اتاق رو به حیاط بود. خانهها از راهرویی به نام «غلامگردش» در اطراف حیاط برخوردار بودند که راه اتصال تمامی اتاقها به یکدیگر بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص247.</ref> در آن دوران، دیوار خانهها ضخیم، درها از جنس چوب، شیشههای پنجرهها کوچک و همۀ اتاقها مشرف به حیاط و نورگیر بودند. همچنین، از آبانبار خانهها، برای خنک نگهداشتن گوشت و میوه استفاده میشد. مستراح، در دورترین نقطه از ساختمان اصلی تعبیه شده و | در دوره [[قاجار]] و اوایل دوره پهلوی، ساختمانِ خانهها شامل درب ورودی، راهرو مشترک میان مهمانخانه، حیاط و چند اتاق رو به حیاط بود. خانهها از راهرویی به نام «غلامگردش» در اطراف حیاط برخوردار بودند که راه اتصال تمامی اتاقها به یکدیگر بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص247.</ref> در آن دوران، دیوار خانهها ضخیم، درها از جنس چوب، شیشههای پنجرهها کوچک و همۀ اتاقها مشرف به حیاط و نورگیر بودند. همچنین، از آبانبار خانهها، برای خنک نگهداشتن گوشت و میوه استفاده میشد. مستراح، در دورترین نقطه از ساختمان اصلی تعبیه شده و [[آشپزخانه]] ها را نیز در زیرزمین و نزدیک انبارِ خانه میساختند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص246-250.</ref> | ||
===دورۀ مدرن=== | ===دورۀ مدرن=== | ||
امروزه، معماری ساختمان و طراحی خانهها، با تفاوتهایی بسیار همراه شده است. از جمله اماکن لازم در یک خانۀ مدرن میتوان به ورودی و راهروها، نشیمن و پذیرایی، | امروزه، معماری ساختمان و طراحی خانهها، با تفاوتهایی بسیار همراه شده است. از جمله اماکن لازم در یک خانۀ مدرن میتوان به ورودی و راهروها، نشیمن و پذیرایی، [[آشپزخانه]]، غذاخوری، رختشویخانه، کتابخانه و اتاق کار، سرویس بهداشتی، پارکینگ و انبار، تأسیسات و موتورخانه اشاره کرد.<ref>[https://sepantaeng.com/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86/ «معماری ساختمان»، سایت هلیدنگ ساختمانی سپنتا.]</ref> معماری مدرن خانهها در ایران، تحت تأثیر فرهنگ غربی صورت گرفت و شروع این اثرپذیری از زمان حکومت پهلوی بوده است. با ورود فرهنگ غربی به ایران، نقشۀ خانهها تغییر کرد و استفاده از فضاهای باز مانند آشپزخانههای اوپن در ایران متداول شد. از دیگر آثار این دگرگونی میتوان به باریک شدن دیوارها، تحول مصالح مورد استفاده در ساختوساز (استفادۀ بیشتر از شیشه بهجای دیوار) و نامگذاری برخی فضاها بهصورت مدرن اشاره کرد. پژوهشگران، مهمترین اثر فرهنگ غربی بر خانههای ایرانی را تبدیل فضای درونگرای خانه به فضاهای برونگرا میدانند. آنها، خالیشدن خانهها از روح دینی، عدم هویتبخشی و انتقال ارزشها، فردی شدن خانهها، کوچکشدن خانوادهها را از دیگر آثار طراحیهای مدرن اعلام کردهاند.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1497477/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C «تأثیر فرهنگ غرب بر هویت معماری ایرانی»، سایت راسخون.]</ref> | ||
==طبقهبندی خانهها == | ==طبقهبندی خانهها == | ||
===موقعیت جغرافیایی=== | ===موقعیت جغرافیایی=== | ||