خانه: تفاوت میان نسخه‌ها

(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)

خط ۱۵:

در سده‌های نخست حضور اسلام در ایران، جلال و شکوه خانه‌های سنتی ایرانی و معماری آنها، همواره مورد تحسین بوده است. در آن دوران، مصالح بیشتر خانه‌های شهری، از گِل بوده و بنای ساختمان نیز از سنگ و گچ ساخته می‌شد.<ref>اصطخری، مسالک الممالک، ۱۹۲۷م، ص123 و 126-127.</ref><br>

در دورۀ [[صفویان]]، بسیاری از خانه‌ها، دارای یک یا دو طبقه بودند که از گل ساخته می‌شدند. نمای بیرونی خانه از کاهگل و نمای داخلی خانه‌ها به وسیلۀ گچ سفیدکاری می‌شد. کف بعضی از خانه‌ها نیز با آجر فرش می‌شد. بیشتر خانه‌ها دارای پنجره‌های کوچک‌، مهتابی و بادگیرهایی برای خنک‌شدن بودند.<ref>سیلوا ای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص87.</ref> برخی از خانه‌ها دارای بالاخانه‌ای بودند که از چهار طرف باز بوده و در مواقع نیاز با حصیر پوشانده می‌شدند.<ref>واله، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص266.</ref> همچنین، اتاق‌های بدون سقفی به نام «ایوان»، در خانه‌ها وجود داشت که خوابگاه تابستانی اهالی خانه به‌شمار می‌رفت.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P387.</ref> بسیاری از خانه‌ها، دارای سردر یا کتیبه‌ای بودند که مزیّن به کلام خدا و اهل بیت بود. مردم، بر این باور بودند که این سردرها، اهالی خانه را از هر نوع شر، حوادث ناگوار و چشم‌زخم دور نگه می‌دارد.<ref>اکبری، «فرهنگ و باورها بر سردر ورودی‌های خانه‌ها»، ۱۳۸۵-۱۳۸۶ش، ص۷۰-۷۱.</ref> پس از مدتی، ساخت حوض آب از جنس سنگ مرمر یا ساروج، در حیاط خانه، متداول شد.<ref>شاردن، سیاحت‌نامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص325.</ref> از این حوض‌ها و گاهی از حوض‌های درون ساختمانی، برای خنک‌سازی گرمای شدید [[تابستان]] استفاده می‌کردند. در خانه‌های کویری نیز از بادگیر برای خنک‌سازی درون خانه استفاده می‌کردند.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P386-387;

در دورۀ [[صفویان]]، بسیاری از خانه‌ها، دارای یک یا دو طبقه بودند که از گل ساخته می‌شدند. نمای بیرونی خانه از کاهگل و نمای داخلی خانه‌ها به وسیلۀ گچ سفیدکاری می‌شد. کف بعضی از خانه‌ها نیز با آجر فرش می‌شد. بیشتر خانه‌ها دارای پنجره‌های کوچک‌، مهتابی و بادگیرهایی برای خنک‌شدن بودند.<ref>سیلوا ای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص87.</ref> برخی از خانه‌ها دارای بالاخانه‌ای بودند که از چهار طرف باز بوده و در مواقع نیاز با حصیر پوشانده می‌شدند.<ref>واله، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص266.</ref> همچنین، اتاق‌های بدون سقفی به نام «ایوان»، در خانه‌ها وجود داشت که خوابگاه تابستانی اهالی خانه به‌شمار می‌رفت.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P387.</ref> بسیاری از خانه‌ها، دارای سردر یا کتیبه‌ای بودند که مزیّن به کلام خدا و [[اهل بیت]] بود. مردم، بر این باور بودند که این سردرها، اهالی خانه را از هر نوع شر، حوادث ناگوار و چشم‌زخم دور نگه می‌دارد.<ref>اکبری، «فرهنگ و باورها بر سردر ورودی‌های خانه‌ها»، ۱۳۸۵-۱۳۸۶ش، ص۷۰-۷۱.</ref> پس از مدتی، ساخت حوض آب از جنس سنگ مرمر یا ساروج، در حیاط خانه، متداول شد.<ref>شاردن، سیاحت‌نامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص325.</ref> از این حوض‌ها و گاهی از حوض‌های درون ساختمانی، برای خنک‌سازی گرمای شدید [[تابستان]] استفاده می‌کردند. در خانه‌های کویری نیز از بادگیر برای خنک‌سازی درون خانه استفاده می‌کردند.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P386-387;

شاردن، سیاحت‌نامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص315 و 322.

</ref>

در دوره [[قاجار]] و اوایل دوره پهلوی، ساختمانِ خانه‌ها شامل درب ورودی، راهرو مشترک میان مهمان‌خانه، حیاط و چند اتاق رو به حیاط بود. خانه‌ها از راهرویی به نام «غلام‌گردش» در اطراف حیاط برخوردار بودند که راه اتصال تمامی اتاق‌ها به یکدیگر بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص247.</ref> در آن دوران، دیوار خانه‌ها ضخیم، درها از جنس چوب، شیشه‌های پنجره‌ها کوچک و همۀ اتاق‌ها مشرف به حیاط و نورگیر بودند. همچنین، از آب‌انبار خانه‌ها، برای خنک نگه‌داشتن گوشت و میوه استفاده می‌شد. مستراح، در دورترین نقطه از ساختمان اصلی تعبیه شده و [[آشپزخانه]]ها را نیز در زیرزمین و نزدیک انبارِ خانه می‌ساختند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص246-250.</ref>

در دوره [[قاجار]] و اوایل دوره پهلوی، ساختمانِ خانه‌ها شامل درب ورودی، راهرو مشترک میان مهمان‌خانه، حیاط و چند اتاق رو به حیاط بود. خانه‌ها از راهرویی به نام «غلام‌گردش» در اطراف حیاط برخوردار بودند که راه اتصال تمامی اتاق‌ها به یکدیگر بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص247.</ref> در آن دوران، دیوار خانه‌ها ضخیم، درها از جنس چوب، شیشه‌های پنجره‌ها کوچک و همۀ اتاق‌ها مشرف به حیاط و نورگیر بودند. همچنین، از آب‌انبار خانه‌ها، برای خنک نگه‌داشتن گوشت و میوه استفاده می‌شد. مستراح، در دورترین نقطه از ساختمان اصلی تعبیه شده و [[آشپزخانه]] ها را نیز در زیرزمین و نزدیک انبارِ خانه می‌ساختند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص246-250.</ref>

===دورۀ مدرن===

@@ خط ۱۵: / خط ۱۵: @@
 در سده‌های نخست حضور اسلام در ایران، جلال و شکوه خانه‌های سنتی ایرانی و معماری آنها، همواره مورد تحسین بوده است. در آن دوران، مصالح بیشتر خانه‌های شهری، از گِل بوده و بنای ساختمان نیز از سنگ و گچ ساخته می‌شد.<ref>اصطخری، مسالک الممالک، ۱۹۲۷م، ص123 و 126-127.</ref><br>
-در دورۀ [[صفویان]]، بسیاری از خانه‌ها، دارای یک یا دو طبقه بودند که از گل ساخته می‌شدند. نمای بیرونی خانه از کاهگل و نمای داخلی خانه‌ها به وسیلۀ گچ سفیدکاری می‌شد. کف بعضی از خانه‌ها نیز با آجر فرش می‌شد. بیشتر خانه‌ها دارای پنجره‌های کوچک‌، مهتابی و بادگیرهایی برای خنک‌شدن بودند.<ref>سیلوا ای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص87.</ref>  برخی از خانه‌ها دارای بالاخانه‌ای بودند که از چهار طرف باز بوده و در مواقع نیاز با حصیر پوشانده می‌شدند.<ref>واله، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص266.</ref> همچنین، اتاق‌های بدون سقفی به نام «ایوان»، در خانه‌ها وجود داشت که خوابگاه تابستانی اهالی خانه به‌شمار می‌رفت.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P387.</ref> بسیاری از خانه‌ها، دارای سردر یا کتیبه‌ای بودند که مزیّن به کلام خدا و اهل بیت بود. مردم، بر این باور بودند که این سردرها، اهالی خانه را از هر نوع شر، حوادث ناگوار و چشم‌زخم دور نگه می‌دارد.<ref>اکبری، «فرهنگ و باورها بر سردر ورودی‌های خانه‌ها»، ۱۳۸۵-۱۳۸۶ش، ص۷۰-۷۱.</ref>  پس از مدتی، ساخت حوض آب از جنس سنگ مرمر یا ساروج، در حیاط خانه، متداول شد.<ref>شاردن، سیاحت‌نامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص325.</ref>  از این حوض‌ها و گاهی از حوض‌های درون ساختمانی، برای خنک‌سازی گرمای شدید [[تابستان]] استفاده می‌کردند. در خانه‌های کویری نیز از بادگیر برای خنک‌سازی درون خانه استفاده می‌کردند.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P386-387;
+در دورۀ [[صفویان]]، بسیاری از خانه‌ها، دارای یک یا دو طبقه بودند که از گل ساخته می‌شدند. نمای بیرونی خانه از کاهگل و نمای داخلی خانه‌ها به وسیلۀ گچ سفیدکاری می‌شد. کف بعضی از خانه‌ها نیز با آجر فرش می‌شد. بیشتر خانه‌ها دارای پنجره‌های کوچک‌، مهتابی و بادگیرهایی برای خنک‌شدن بودند.<ref>سیلوا ای فیگروا، سفرنامه، ۱۳۶۳ش، ص87.</ref>  برخی از خانه‌ها دارای بالاخانه‌ای بودند که از چهار طرف باز بوده و در مواقع نیاز با حصیر پوشانده می‌شدند.<ref>واله، سفرنامه، ۱۳۴۸ش، ص266.</ref> همچنین، اتاق‌های بدون سقفی به نام «ایوان»، در خانه‌ها وجود داشت که خوابگاه تابستانی اهالی خانه به‌شمار می‌رفت.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P387.</ref> بسیاری از خانه‌ها، دارای سردر یا کتیبه‌ای بودند که مزیّن به کلام خدا و [[اهل بیت]] بود. مردم، بر این باور بودند که این سردرها، اهالی خانه را از هر نوع شر، حوادث ناگوار و چشم‌زخم دور نگه می‌دارد.<ref>اکبری، «فرهنگ و باورها بر سردر ورودی‌های خانه‌ها»، ۱۳۸۵-۱۳۸۶ش، ص۷۰-۷۱.</ref>  پس از مدتی، ساخت حوض آب از جنس سنگ مرمر یا ساروج، در حیاط خانه، متداول شد.<ref>شاردن، سیاحت‌نامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص325.</ref>  از این حوض‌ها و گاهی از حوض‌های درون ساختمانی، برای خنک‌سازی گرمای شدید [[تابستان]] استفاده می‌کردند. در خانه‌های کویری نیز از بادگیر برای خنک‌سازی درون خانه استفاده می‌کردند.<ref>Tavernier, Les Six voyages, 1677, V.I, P386-387;
 شاردن، سیاحت‌نامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص315 و 322.
 </ref>
-در دوره [[قاجار]] و اوایل دوره پهلوی، ساختمانِ خانه‌ها شامل درب ورودی، راهرو مشترک میان مهمان‌خانه، حیاط و چند اتاق رو به حیاط بود. خانه‌ها از راهرویی به نام «غلام‌گردش» در اطراف حیاط برخوردار بودند که راه اتصال تمامی اتاق‌ها به یکدیگر بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص247.</ref>  در آن دوران، دیوار خانه‌ها ضخیم، درها از جنس چوب، شیشه‌های پنجره‌ها کوچک و همۀ اتاق‌ها مشرف به حیاط و نورگیر بودند. همچنین، از آب‌انبار خانه‌ها، برای خنک نگه‌داشتن گوشت و میوه استفاده می‌شد. مستراح، در دورترین نقطه از ساختمان اصلی تعبیه شده و [[آشپزخانه]]ها را نیز در زیرزمین و نزدیک انبارِ خانه می‌ساختند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص246-250.</ref>
+در دوره [[قاجار]] و اوایل دوره پهلوی، ساختمانِ خانه‌ها شامل درب ورودی، راهرو مشترک میان مهمان‌خانه، حیاط و چند اتاق رو به حیاط بود. خانه‌ها از راهرویی به نام «غلام‌گردش» در اطراف حیاط برخوردار بودند که راه اتصال تمامی اتاق‌ها به یکدیگر بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص247.</ref>  در آن دوران، دیوار خانه‌ها ضخیم، درها از جنس چوب، شیشه‌های پنجره‌ها کوچک و همۀ اتاق‌ها مشرف به حیاط و نورگیر بودند. همچنین، از آب‌انبار خانه‌ها، برای خنک نگه‌داشتن گوشت و میوه استفاده می‌شد. مستراح، در دورترین نقطه از ساختمان اصلی تعبیه شده و [[آشپزخانه]] ها را نیز در زیرزمین و نزدیک انبارِ خانه می‌ساختند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص246-250.</ref>
 ===دورۀ مدرن===