پرش به محتوا

آندره میشل: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۰۳۴ ویرایش‌ها
ابرابزار
 
(۲۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''آندره میشل؛'''</big> از زنان فمینیست، جامعه‌شناس و نویسندۀ فرانسوی.<ref group="دیدگاه">گویا دو منبع زیر که در فهرست منابع آمده، در متن مورد استفاده نبوده. لطفا بررسی کنید و اگر مطلبی دارند اضافه کنید
{{جعبه اطلاعات افراد
| تصویر            =آندره میشل.jpg
| زیرنویس تصویر    =آندره میشل
| image_alt        =آندره میشل
| فایل پادکست      =
| حجم فایلپادکست    =
| تاریخ پادکست      =
| زیرنویس عنوان    = جامعه‌شناس و نویسندهٔ فمینیست فرانسوی


مقدم، مریم، «بررسی عوامل اجتماعی موثر بر شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»،دو ماهنامه علمی تخصصی پژوهش در هنر و علوم انسانی،، شمارۀ 5، 1397ش.
| نام              = آندره
| نام خانوادگی      = میشل
| زادهٔ              = ۲۲ سپتامبر ۱۹۲۰
| ناپدید شدن        =
| درگذشت            = ۸ فوریه ۲۰۲۲


میشل، آندره، «پیکار با تبعیض جنسی»، ترجمۀ محمد جعفر پوینده، نگاه، 1376ش.</ref>
| علت مرگ          =
| مدفن              =
| محل زندگی        = فرانسه
| ملیت              = فرانسوی
| دیگر نام‌ها        = آدل ماری آلبر کنستانس ویه
| تحصیلات            = دکترای [[جامعه‌شناسی]]
| محل تحصیل        = دانشگاه اکس-مارسی{{سخ}}دانشگاه گرنوبل آلپ{{سخ}}دانشگاه پانتئون-سوربن
| شناخته‌شده برای    = پژوهش دربارهٔ تبعیض جنسیتی{{سخ}}نقد ساختار [[پدرسالاری]]{{سخ}}تحلیل کلیشه‌های جنسیتی


آندره میشل، جامعه‌شناس و فمینیست برجستۀ فرانسوی بود که آثارش تمرکز عمیقی بر تحلیل تبعیض جنسیتی، نقد ساختار پدرسالاری و بررسی کلیشه‌های جنسیتی داشت. او در کتاب‌هایی مانند «پیکار با تبعیض جنسی» این کلیشه‌ها را به‌عنوان سازه‌های اجتماعی بازتولیدکنندۀ نابرابری تحلیل کرد. میشل همچنین فعالیت‌های گستردۀ ضداستعماری و صلح‌طلبانه داشت و به بررسی همه‌جانبۀ نظامی‌گری، سرمایه‌داری و ستم جنسیتی پرداخت.  
| آثار              = پیکار با تبعیض جنسی{{سخ}}جنبش زنان فمینیسم
| منصب              = پژوهشگر مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه
| دوره              =
| پس از            =
| پیش از            =
| همسر              =
| فرزندان          =
| پدر              =
| مادر              =
| خویشاوندان        =
| جوایز            =
| افتخارات          =
| درجه نظامی        =
| درجه علمی        = دکترای جامعه‌شناسی
}}
{{درشت|'''آندره میشل'''؛}} جامعه‌شناس و نویسندهٔ فمینیست فرانسوی.
 
آندره میشل، [[جامعه‌شناس]] و [[فمینیست]] برجستهٔ فرانسوی بود که آثارش تمرکز عمیقی بر تحلیل [[تبعیض جنسیتی]]، نقد ساختار [[پدرسالاری]] و بررسی [[کلیشه‌های جنسیتی]] داشت. او در آثار مکتوب خود، این کلیشه‌ها را به‌عنوان سازه‌های اجتماعی بازتولیدکنندهٔ نابرابری تحلیل کرد. میشل همچنین فعالیت‌های گستردهٔ ضداستعماری و صلح‌طلبانه داشت و به بررسی همه‌جانبهٔ نظامی‌گری، [[سرمایه‌داری]] و [[ستم جنسیتی]] پرداخت.


== زندگی‌نامه ==
== زندگی‌نامه ==
آندره میشل، با نام تولد: آدل ماری آلبر کنستانس ویه در ۲۲ سپتامبر ۱۹۲۰م در والوریس فرانسه متولد شد. میشل پس از دریافت مدرک حقوق از دانشگاه اکس-مارسی، در رشته فلسفه در دانشگاه گرنوبل آلپ تحصیل کرد و به تدریس در مقطع دبیرستان پرداخت. پس از آزادی فرانسه، به پاریس نقل مکان کرد و در ۱۹۵۹م دکترای جامعه‌شناسی خود را از دانشگاه پانتئون-سوربن دریافت و پژوهش‌های خود را بر موضوعاتی چون تبعیض، نابرابری‌های جنسیتی و طبقاتی، نظامی‌گری و شهروندی متمرکز کرد.<ref>[https://www.puf.com/Auteur:Andr%c3%a9e_Michel Michel, Andrée; Texier, Geneviève (1963). La Condition de la Française d'aujourd'hui. Presses universitaires de France.]</ref><ref group="دیدگاه">در صفحه‌ای که متصل به این آدرس شده، مطلبی وجود ندارد.</ref>  
آندره میشل، با نام تولد آدل ماری آلبر کنستانس ویه در [[۲۲ سپتامبر]] ۱۹۲۰م در والوریس [[فرانسه]] متولد شد. میشل پس از دریافت مدرک حقوق از دانشگاه اکس-مارسی، در رشته [[فلسفه]] در دانشگاه گرنوبل آلپ تحصیل کرد و به تدریس در مقطع دبیرستان پرداخت. او در ۱۹۵۹م دکترای [[جامعه‌شناسی]] خود را از دانشگاه پانتئون-سوربن دریافت و پژوهش‌های خود را بر موضوعاتی چون تبعیض، نابرابری‌های جنسیتی و طبقاتی، نظامی‌گری و شهروندی متمرکز کرد.<ref>[https://www.puf.com/Auteur:Andrée_Michel Michel, Andrée; Texier, Geneviève (1963). La Condition de la Française d'aujourd'hui. Presses universitaires de France.]</ref> آندره میشل در ۱۹۵۱م به مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه پیوست و در خارج از کشور در چندین دانشگاه در [[آمریکا]]، [[الجزایر]]، [[کانادا]]، [[آمریکای لاتین]] و [[بلژیک]] به تدریس پرداخت. وی در [[۸ فوریه]] ۲۰۲۲م در بوسی-سن-ژرژ در ۱۰۱ سالگی درگذشت.<ref>Falquet, Jules (9 February 2022). "Continuer la lutte anti-militariste avec l'inspiration d'Andrée Michel". Mediapart (in French). Retrieved 25 February 2022</ref> کتاب‌های ''پیکار با تبعیض جنسی'' و جنبش زنان فمینیسم از نوشته‌های او در طرح [[نظریه‌های فمینیستی|نظریات فمینیستی]] به‌شمار می‌آید.<ref>[https://ketabnak.com/persons/4540/آندره+میشل «آندره میشل»، وب‌سایت کتابناک.]</ref>


نخستین اثر منتشرشده‌اش به بررسی شرایط کارگران الجزایری در فرانسه پرداخت. آندره میشل در 1951م به مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه پیوست و در خارج از کشور در چندین دانشگاه در ایالات متحده، الجزایر، کانادا، آمریکای لاتین و بلژیک به تدریس پرداخت. وی در ۸ فوریه ۲۰۲۲م در بوسی-سن-ژرژ در 101 سالگی درگذشت.<ref>Falquet, Jules (9 February 2022). "Continuer la lutte anti-militariste avec l'inspiration d'Andrée Michel". Mediapart (in French). Retrieved 25 February 2022</ref><ref group="دیدگاه">این منبع در ویکی پدیا است. منبع دیگری درج شود لطفا
== دیدگاه‌های آندره میشل ==
 
=== سرکوب تاریخی زنان ===
ضمنا اگر بحث از آثار است؛ چرا در همان آثار نیاورده اید؟</ref>
از دیدگاه آندره میشل، سرکوب زنان پدیده‌ای نوین نیست بلکه ریشه‌های آن به حدود هشت هزار سال پیش و آغاز [[عصر نوسنگی میانه]] بازمی‌گردد؛ زمانی که [[کشاورزی]] با خیش جایگزین کشاورزی با کج‌بیل شد و ساختارهای اجتماعی مبتنی بر رقابت و انباشت قدرت شکل گرفت. این نظام [[پدرسالاری|پدرسالار]] در طول تاریخ تداوم یافته و امروزه نیز در قالب [[اقتصاد سرمایه‌داری]] و ارزش‌های مسلط بازتولید می‌شود. زنان همچنان به‌عنوان «کارگران ذخیره» تلقی می‌شوند و در زمان بحران‌های اقتصادی نخستین قربانیان بیکاری هستند. آمارها نشان می‌دهد در کشورهای غربی، سهم زنان از کل بیکاران به مراتب بیشتر از سهم آنان در جمعیت فعال است. همچنین شرکت‌های چندملیتی با رقابت فشردهٔ خود، بنگاه‌های کوچک و متوسط را ورشکسته می‌کنند و این پدیده یادآور حذف تدریجی زنان از مشاغل سنتی در قرون گذشته است. بدین ترتیب، نظام اقتصادی کنونی با همان منطق نوسنگی میانه، آسیب‌پذیری زنان را تداوم می‌بخشد.<ref>میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.</ref>
 
==آثار<ref group="دیدگاه">معمولا آثار را در پایان معرفی شخصیت می‌آورند؛ دلیلی داشته که در این قسمت آورده‌اید؟</ref>==
آثار آندره میشل بر تحلیل انتقادی پدرسالاری، کلیشه‌های جنسیتی و پیوند نظام‌های ستم تمرکز دارند. او در کتاب‌هایی چون «فمینیسم» و «زن و خانواده در جوامع توسعه‌یافته» به بررسی نهاد خانواده و بازتولید نابرابری‌ها می‌پردازد. رویکرد او در آثارش تلفیقی از جامعه‌شناسی فمینیستی، نظریه انتقادی و صلح‌طلبی است. چند اثر از وی به فارسی ترجمه شده که به‌طور عموم حول محور تبعیض جنسیتی و نقد کلیشه‌ها هستند:<ref group="دیدگاه">این مطلب در چه منبعی آمده است؟</ref>
 
۱. پیکار با تبعیض جنسی؛
 
۲. تبعیض موقوف!؛
 
۳. جامعه‌شناسی خانواده و ازدواج؛  


۴. جنبش اجتماعی زنان؛
=== تحول فمینیسم ===
به باور آندره میشل، تاریخ زنان نه‌تنها روایت سرکوب، بلکه داستان مقاومت پیگیر آنان در برابر این سرکوب است. این مقاومت از عصر [[رنسانس]] با صورت‌بندی آرمان‌های رهایی فردی آغاز شد و به‌تدریج گسترش یافت تا در دهه ۱۹۷۰م به جنبش‌های آزادی‌بخش زنان در کشورهای شمال انجامید. [[فمینیسم]] از آغاز شکل‌گیری تا امروز، [[امواج فمینیسم|امواج گوناگونی]] را تجربه کرده است. در دهه‌های آغازین قرن بیست‌ویکم میلادی، انجمن‌های فمینیستی کشورهای جنوب با پویایی چشمگیری جایگاه محوری یافته‌اند. این انجمن‌ها ضمن تأکید بر [[کرامت زنان]]، بر ضرورت ارائه آلترناتیوی برای الگوی توسعه‌ای تأکید می‌کنند که فقر را تشدید می‌کند. اگرچه در گذشته میان [[فمینیسم رادیکال|فمینیست‌های رادیکال]] و زنان فعال در نهادهای دولتی فاصله عمیقی وجود داشت، امروزه همکاری میان آنان برای پیشبرد امور زنان افزایش یافته است. همچنین شکاف‌های پیشین میان فمینیست‌های شمال و جنوب جای خود را به همگرایی در موضوعاتی چون [[خشونت]] و [[توسعه]] داده است. این همگرایی در کنفرانس‌های جهانی زنان از مکزیکو (۱۹۷۵م) تا پکن (۱۹۹۵م) تبلور یافته است.<ref>میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.</ref>


۵. راهنمای تحلیل تبعیض جنسی؛  
=== خشونت علیه زنان ===
از منظر آندره میشل، نخستین وفاق میان فمینیست‌های سراسر جهان، طرد همه‌گونه [[خشونت علیه زنان]] است. این خشونت‌ها طیف وسیعی از [[خشونت خانگی]] و [[همسرآزاری]] تا [[تجاوز جنسی]] در [[جنگ]]‌ها را در بر می‌گیرد. زنان جهان عرب و [[آفریقا]] که همواره قربانی خشونت‌های [[افراط‌گرایی مذهبی|افراطیون مذهبی]] هستند، نمونه‌ای برجسته از مقاومت در برابر این پدیده به‌شمار می‌روند. [[کنفرانس حقوق بشر وین]] (۱۹۹۳م) با تأکید بر این‌که [[حقوق زن|حقوق زنان]] بخشی جدایی‌ناپذیر از [[حقوق بشر]] است، گامی مهم در این مسیر بود. همچنین [[دادگاه بین‌المللی لاهه]] تحت تأثیر فشارهای فمینیستی، تجاوز جنسی در [[جنگ بوسنی]] را [[جنایت علیه بشریت]] اعلام کرد که نشان‌دهندهٔ تأثیرگذاری این مبارزات بر [[حقوق بین‌الملل]] است. انجمن‌های متعددی مانند SOS برای حمایت از قربانیان [[خشونت جنسی در اروپا]] شکل گرفته‌اند. با این حال، همهٔ فمینیست‌ها این خشونت‌ها را به نظام پدرسالاری خودکامه نسبت نمی‌دهند، اما طرد خشونت به‌عنوان یک عامل وحدت‌بخش میان آنان عمل می‌کند.<ref>میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.</ref>


۶. کلیشه‌های تبعیض جنسی؛  
=== الگوی توسعه ===
دومین توافق مهم فمینیست‌های شمال و جنوب، نقد الگوی توسعه‌ای است که توسط قدرت‌های اقتصادی بزرگ و نهادهای بین‌المللی مانند [[صندوق بین‌المللی پول]] و [[بانک جهانی]] تحمیل می‌شود. این مدل مبتنی بر رقابت شدید در چارچوب [[جهانی‌سازی اقتصاد]]، مرزها را برای تجارت باز می‌کند، اما پیامدهایی چون [[بیکاری]]، [[فقر]] و نابودی [[امنیت غذایی]] به‌همراه دارد. به باور [[آندره میشل]]، برنامه‌های سازگاری ساختاری، کشورهای فقیر را زیر بار وام‌های سنگین از پا درمی‌آورند و شرکت‌های چندملیتی با رفتار خود، کشاورزی معیشتی را نابود می‌کنند. آمارهای کنفرانس‌های جهانی زنان نشان می‌دهد که زنان با وجود انجام ۶۶درصد ساعات کار جهانی، تنها ۱۰درصد درآمد و یک درصد مالکیت زمین را در اختیار دارند. فمینیست‌های آفریقایی در [[نایروبی]] (۱۹۸۵م) سلطهٔ [[استعمار نوین]] و اولویت‌های تحمیلی توسعه را افشا کردند که نیازهای اساسی زنان را نادیده می‌گیرد. در مقابل، زنان جنوب، تعاونی‌های تولیدی و اعتباری جایگزینی ایجاد کرده‌اند که الگویی مبتنی بر همکاری، نه رقابت، ارائه می‌دهد.<ref>میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.</ref>


۷. نباید با زنان به عنوان جنس دوم رفتار شود؛
=== نظامی‌گری ===
به اعتقاد آندره میشل، مقاومت زنان در برابر خشونت به حوزهٔ نظامی‌گری نیز گسترش می‌یابد. فمینیست‌ها با افزایش مخارج نظامی و [[تجارت اسلحه]] مخالفت می‌کنند و [[دیپلماسی]] را جایگزین راه‌حل‌های نظامی می‌دانند. براساس گزارش [[سازمان ملل متحد]]، زنان ۶۴درصد نیروهای [[صلح]] را تشکیل می‌دهند. آنان دریافته‌اند که قدرت نظامی بازوی مسلح ثروتمندان برای حفظ امتیازات‌شان است و هزینه افزایش بودجه نظامی به قیمت حذف مشاغل غیرنظامی تمام می‌شود که زنان بیشترین آسیب را از آن می‌بینند. نمونه‌های تاریخی از مخالفت زنان با نظامی‌گری در سراسر جهان وجود دارد: از اردوگاه صلح گرینهام کامن در [[انگلیس]] که سال‌ها در برابر [[سلاح هسته‌ای|سلاح‌های هسته‌ای]] مقاومت کرد تا مادران روسی که خواستار بازگشت پسران‌شان از جبهه چچن شدند. در [[کلمبیا]]، [[الجزایر]]، [[بوسنی]] و [[لبنان]] نیز زنان با ابتکارات خود علیه خشونت نظامی ایستادگی کرده‌اند. شکاف جنسیتی در نگرش به خشونت نظامی مشهود است؛ زنان دو تا سه برابر مردان با توسل به زور مخالفت می‌کنند و پیشگام گفتگو و مذاکره هستند.<ref>میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.</ref>


۸. حقوق عمومی.<ref>[https://www.nlai.ir/ «ميشل، آندره»، وب‌سایت کتابخانه ملی.]</ref><ref group="دیدگاه">در این صفحه که لینک شده است، اسمی از آثار آندره میشل نیامده.</ref>
=== بقای بشر ===
از منظر آندره میشل، طی چند سال گذشته، تحولی بنیادین در آگاهی و خواسته‌های زنان رخ داده است. فمینیست‌ها بر ضرورت رعایت حقوق انسانی تمام زنان تأکید و شبکه‌های همبستگی فرامرزی ایجاد می‌کنند. این جنبش با افشای پیوند میان [[نابرابری جنسیتی]]، طبقاتی و بین‌المللی، مدل مسلطی را به چالش می‌کشد که بر پایه تحقیر نیازهای اساسی اکثریت استوار شده و به رشد افراط‌گرایی انجامیده است. از این منظر، جهانی‌شدن عدالت میان جنسیت‌ها، طبقات و ملت‌ها، فرصت طلایی برای بقای بشریت در قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شود.<ref>میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.</ref>


== دیدگاه‌های آندره میشل ==
=== کلیشه‌های جنسیتی ===
میشل، [[کلیشه‌های جنسیتی]] را در پنج دسته کلی جای می‌دهد:
# نقش‌های گوناگون در درون [[خانواده]]: [[مادر]]، نقش خدمت رسان خانوادگی و وابسته به [[همسر]] را به عهده دارد و [[پدر]] نقش [[نان‌آور]] و تکیه‌گاه را.
# خصوصیات شخصیتی: [[پسران]] و [[مردان]] آفریننده، تصمیم‌گیر و اهل عمل هستند (فعال)، اما [[دختران]] وابسته و نظاره‌گر (منفعل).
# نقش‌های اجتماعی و سیاسی: [[زنان]] در سطوح کوچک و محلی فعال‌اند، اما مردان از مسئولیت برخوردارند یا رهبر سیاسی هستند.
# نقش حرفه‌ای: مشاغل به دو بخش زنانه و مردانه تقسیم شده‌اند. زنان منشی یا پرستارند و مردان کارفرما یا پزشک.
# کلیشه‌ها همواره باورها و نگرش‌ها به [[مردانگی]] و [[زنانگی]] را شکل داده و بر نقش‌های اجتماعی [[زن]] و [[مرد]] اثر می‌گذارند.


=== فمینیسم ===
میشل هدف کلیشه‌های [[تبعیض جنسی]] را، تقویت و توجیه وابستگی، فرودستی و نابرابری موقعیت زنان در جامعه می‌داند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/97716/99 مقدم، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»، 1397ش، ص94.]</ref>
آندره میشل از فعالان صریح‌اللهجه<ref group="دیدگاه">این عبارت در صورتی میتواند بیاید که در منبع شما نیز به همین شکل ذکر شده باشد.</ref> فمینیستی در فرانسه بود که در جنبش‌هایی مانند تنظیم خانواده و پنه‌لوپه مشارکت داشت. در ۱۹۶۵م به همراه مادلین گیلبرت، مارگریت تیبرت و ژیزل حلیمی، در جنبش دموکراتیک زنان فعالیت کرد. او میزبان اولین دورۀ آموزشی تاریخ زنان در فرانسه در پردیس جوسیو در ۱۹۷۳م بود و در کنفرانس‌های متعددی از جمله «زنان و خانواده در جوامع توسعه‌یافته» حضور یافت.<ref>[https://avanabook.com/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D8%B6-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C/ «کتاب پیکار با تبعیض جنسی»، در سایت آوا تاک  ]</ref>


میشل نویسندۀ کتاب «زنان و خانواده در جوامع توسعه‌یافته» است که در مجموعه «من چه می‌دانم؟» منتشر شد. وی از منتقدان ساختار پدرسالاری در فرانسه بود و در کتاب «پیکار با تبعیض جنسی» که به درخواست یونسکو تألیف شد، به بررسی کلیشه‌های جنسیتی در کتاب‌های درسی و ادبیات کودکان پرداخت. به باور او، کلیشه‌سازی موجب تعمیم نادرست ویژگی‌ها به گروه‌های جنسیتی می‌شود و تبعیض جنسی را به عنوان رفتاری اجتماعی ناعادلانه تقویت می‌کند.<ref>ثقفی، و فیروز، «بررسی رابطه کلیشه‌های جنسیتی با مشارکت اجتماعی در بین دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسالمی شهر میاندوآب»، 9313ش، ص33.</ref><ref group="دیدگاه">منبع را لینک کنید</ref>
=== تحولات ساختار خانواده در غرب ===
آندره میشل در مطالعات خود از اضمحلال تدریجی [[خانواده هسته‌ای]] و جایگزینی آن با الگوهای جدید خانوادگی خبر می‌دهد. به باور وی، [[کشورهای اروپایی]] با افزایش چشمگیر تعداد افراد مجرد مواجه شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۹۸۵م در [[فرانسه]] ۲۷درصد مردان و ۲۶درصد زنان گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال به‌تنهایی زندگی می‌کردند. این وضعیت در [[آمریکا]] نیز با کاهش شدید [[نرخ ازدواج]] همراه بوده است، چنان‌که درصد زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله که هرگز [[ازدواج]] نکرده بودند، در فاصله سال‌های ۱۹۸۰م تا ۱۹۹۱م از ۶٫۲درصد به ۱۲درصد افزایش یافت.<ref>هاجری، «اسارتهای کهنه در جنبش‌های نو»، 1379ش، ص36-43.</ref>


میشل کلیشه‌های جنسیتی را در پنج دسته طبقه‌بندی می‌کند: نقش‌های خانوادگی، ویژگی‌های شخصیتی، نقش‌های اجتماعی و سیاسی، مشاغل جنسیتی شده، و باورهای کلی درباره مردانگی و زنانگی. به عقیده او، این کلیشه‌ها به توجیه نابرابری موقعیت زنان در جامعه می‌انجامند.<ref>ثقفی، و فیروز، «بررسی رابطه کلیشه‌های جنسیتی با مشارکت اجتماعی در بین دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسالمی شهر میاندوآب»، 9313ش، ص33.</ref><ref group="دیدگاه">منبع را لینک کنید</ref>
میشل همچنین به افزایش چشمگیر [[رابطه جنسی نامشروع|روابط نامشروع]] و [[حاملگی ناخواسته|حاملگی‌های ناخواسته]] میان نوجوانان اشاره می‌کند و می‌نویسد بیش از ۴۰درصد زنانی که پیش از بیست‌سالگی [[ازدواج]] می‌کنند، [[بارداری دختران مجرد|باردار]] هستند و این رقم در نروژ به ۹۰درصد می‌رسد. وی رابطه معناداری میان [[اشتغال زنان]] و کاهش [[نرخ باروری]] می‌بیند و با استناد به تحقیقات انجام‌شده در فرانسه و آمریکا نشان می‌دهد که تعداد فرزندان زنان شاغل به‌طور معمول کمتر از زنان [[خانه‌داری|خانه‌دار]] است. از نگاه میشل، یکی از مهم‌ترین پیامدهای این تحولات، افزایش شمار [[خانواده تک‌والدی|خانواده‌های تک‌والدی]] است که در آنها فرزندان تنها با یکی از والدین (در بیش از ۹۰درصد موارد با [[مادر]]) زندگی می‌کنند. به گزارش [[یونسکو،]] در سال ۱۹۸۰م، ۴۰درصد کودکان سوئدی از مادران بی‌شوهر متولد شدند و در فرانسه نیز میان سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۶م شمار این کودکان ۵۰درصد افزایش یافت و به ۲۲درصد کل نوزادان رسید.<ref>هاجری، «اسارتهای کهنه در جنبش‌های نو»، 1379ش، ص36-43.</ref>
 
=== مواضع ضداستعماری و صلح‌طلبانه   ===
میشل در دوران جنگ الجزایر از اعضای شبکۀ مقاومت ژانسون بود و در دادگاه‌ها به دفاع از متهمان می‌پرداخت. او پیشنهاد انتشار کتابی دربارۀ تجربۀ بازماندگان اردوگاه آشویتز را به شارلوت دلبو ارائه داد. وی نخستین زنی بود که به‌عنوان پژوهشگر در انجمن دانشمندان حوزۀ انرژی هسته‌ای فعالیت کرد و در ۱۹۸۵م به همراه مونیک سنه، به بررسی رابطه بین نظامی‌سازی و خشونت علیه زنان پرداخت. میشل با آزمایش‌های هسته‌ای فرانسه در تاهیتی و نیوکالدونیا مخالفت و با قربانیان این آزمایش‌ها ابراز همبستگی کرد.<ref>Michel, Andrée (2012). ''Féminisme et antimilitarisme'' (in French). Éditions iXe.</ref>
 
او از پیشگامان استفاده از اصطلاح «مجموعه نظامی-صنعتی» در ادبیات فرانسوی بود و آثارش در این زمینه مقدمه‌ای بر مفهوم اینترسکشنالیتی (تداخل عوامل مختلف هویتی و اجتماعی در ایجاد سیستم‌های نابرابری) محسوب می‌شوند. میشل در ۱۹۸۴م خود را «ضدنظامی» خواند و در ۱۹۹۰م شبکه‌ای شهروندی برای صلح تأسیس کرد که هزاران امضاء علیه جنگ خلیج فارس به سازمان ملل ارسال کرد. در ۱۹۹۵م با انتشار کتاب «عدالت و حقیقت برای بوسنی هرزگوین»، نسبت به کشتار سربرنیتسا واکنش نشان داد و در آثار بعدی خود به نقد بهره‌گیری پدرسالاری از مفاهیم امنیتی برای سرکوب زنان پرداخت.<ref>Michel, Andrée (2012). ''Féminisme et antimilitarisme'' (in French). Éditions iXe.</ref><ref group="دیدگاه">اطلاعات این منبع در فهرست منابع نیامده است.</ref>
 
== انتقادها به آندره میشل ==
محققان با بررسی دیدگاه‌های اندره میشل معتقدند که تحلیل او از کلیشه‌های جنسیتی به‌عنوان سازه‌های اجتماعیِ تبعیض‌آمیز، در بستر فرهنگی غربی شکل گرفته است. میشل این کلیشه‌ها را عاملی مهم در بازتولید نابرابری جنسیتی می‌داند که از طریق نهادهای اجتماعی مانند خانواده، آموزش و رسانه تحکیم می‌شوند. از منظر وی، این الگوهای قالبی نه‌تنها زنان را در نقش‌های فرودست و محدود قرار می‌دهند، بلکه با تقویت صفات خاصی مانند پرخاشگری و عاطفه‌گریزی، به مردان نیز آسیب می‌رسانند.<ref>دشتی خویدکی و حسینی، «بررسی مقایسه‌ای میزان پذیرش کلیشه‌های جنسیتی و رابطه‌ی آن با میزان دینداری (مطالعه زنان و مردان بالای 20 سال منطقه 6 تهران در سال 1392)»، مجلۀ مطالعات زن و خانواده، شمارۀ 6، 1394ش، ص160-172.</ref><ref group="دیدگاه">لینک برای این منبع و سه مورد بعدی درج شود</ref>
 
در مواجهه با این چارچوب نظری، برخی پژوهشگران بر این نکته تأکید می‌ورزند که نقد کلیشه‌های جنسیتی در جامعۀ ایرانی می‌بایست با در نظر گرفتن دو لایۀ متمایز صورت پذیرد: یکی، لایۀ آموزه‌های اسلامی که بر کرامت ذاتی انسان و تفاوت‌های تکمیلی نقش‌ها تأکید دارد؛ و دیگری، لایۀ سنت‌ها و قرائت‌های اجتماعی که ممکن است تحت تأثیر عرف یا برداشت‌های خاص، به تبعیض‌آمیزشدن این تفاوت‌ها بینجامد. از این منظر، مسئلۀ اصلی نه خودِ تفاوت‌های جنسیتی، بلکه تبدیل‌شدن این تفاوت‌ها به ابزاری برای محرومیت، تحقیر یا محدودکردن ظرفیت‌های انسانی هر یک از دو جنس است.<ref>دشتی خویدکی و حسینی، «بررسی مقایسه‌ای میزان پذیرش کلیشه‌های جنسیتی و رابطه‌ی آن با میزان دینداری (مطالعه زنان و مردان بالای 20 سال منطقه 6 تهران در سال 1392)»، 1394ش، ص160-172.</ref>
 
برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد که در فضای فرهنگی ایران اسلامی، می‌توان پذیرای نقد میشل دربارۀ پیامدهای منفی کلیشه‌سازی بود، اما راه‌حل را لزوماً در حذف کامل هرگونه تمایز نقش‌ها جست‌وجو نمی‌کنند، بلکه بر بازخوانی و بازتعریف این نقش‌ها در چارچوب ارزش‌هایی مانند عدالت، مصلحت خانواده و تکامل فردی تأکید دارند.<ref>دشتی خویدکی و حسینی، «بررسی مقایسه‌ای میزان پذیرش کلیشه‌های جنسیتی و رابطه‌ی آن با میزان دینداری (مطالعه زنان و مردان بالای 20 سال منطقه 6 تهران در سال 1392)»، 1394ش، ص160-172.</ref>  


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس}}
 
{{پانویس پیش‌نویس}}
== منابع ==
== منابع ==
* ثقفی، زهرا و راد، فیروز، «بررسی رابطه کلیشه‌های جنسیتی با مشارکت اجتماعی در بین دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی شهر میاندوآب»، مجلۀ مطالعات جامعه‌شناسی، شمارۀ 22، 9313ش.
{{آغاز منابع}}
* دشتی خویدکی، منصوره و حسینی، سیدحسن، «بررسی مقایسه‌ای میزان پذیرش کلیشه‌های جنسیتی و رابطه‌ی آن با میزان دینداری (مطالعه زنان و مردان بالای 20 سال منطقه 6 تهران در سال 1392)»، مجلۀ مطالعات زن و خانواده، شمارۀ 6، 1394ش.
* «آندره میشل»، وب‌سایت کتابناک، تاریخ بازدید: ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «کتاب پیکار با تبعیض جنسی»،  وب‌سایت آوا تاک، تاریخ بازدید: 23 بهمن 1401ش.
* مقدم، مریم، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»، پژوهش در هنر و علوم انسانی، سال سوم، شماره ۵، پیاپی ۱۳، ۱۳۹۷ش.
* «ميشل، آندره»، وب‌سایت کتابخانه ملی. تاریخ بازدید: 5 بهمن 1404ش.
* میشل، آندره، جنبش زنان؛ «فمینیسم»، ترجمه هما زنجانی زاده، تهران، نیکا، ۱۳۸۷ش.
*مقدم، مریم، «بررسی عوامل اجتماعی موثر بر شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»،دو ماهنامه علمی تخصصی پژوهش در هنر و علوم انسانی،، شمارۀ 5، 1397ش.
* هاجری، عبدالرسول، «اسارت‍های کهنه در جنبش‌های نو»، مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۱۰، ۱۳۷۹ش.
*میشل، آندره، «پیکار با تبعیض جنسی»، ترجمۀ محمد جعفر پوینده، نگاه، 1376ش.
{{آغاز چپ‌چین}}
Michel, Andrée; Texier, Geneviève (1963). La Condition de la Française d'aujourd'hui. Presses universitaires de France.
* Michel, Andrée; Texier, Geneviève (1963). La Condition de la Française d'aujourd'hui. Presses universitaires de France.
* Falquet, Jules (۹ فوریه ۲۰۲۲). "Continuer la lutte anti-militariste avec l'inspiration d'Andrée Michel". Mediapart (in French). Retrieved 25 February 2022.
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان منابع}}
{{فمینیسم}}


Falquet, Jules (9 February 2022). "Continuer la lutte anti-militariste avec l'inspiration d'Andrée Michel". Mediapart (in French). Retrieved 25 February 2022.
[[رده:جامعه‌شناسان اهل فرانسه]]
[[رده:درگذشتگان ۲۰۲۲ (میلادی)]]
[[رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)]]
[[رده:فمینیست‌های اهل فرانسه]]

نسخهٔ کنونی تا ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۰۷

آندره میشل
آندره میشل
آندره میشل
جامعه‌شناس و نویسندهٔ فمینیست فرانسوی
نامآندره
نام خانوادگیمیشل
محل زندگیفرانسه
ملیتفرانسوی
تحصیلاتدکترای جامعه‌شناسی
محل تحصیلدانشگاه اکس-مارسی
دانشگاه گرنوبل آلپ
دانشگاه پانتئون-سوربن
شناخته‌شده
برای		پژوهش دربارهٔ تبعیض جنسیتی
نقد ساختار پدرسالاری
تحلیل کلیشه‌های جنسیتی
آثارپیکار با تبعیض جنسی
جنبش زنان فمینیسم
منصبپژوهشگر مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه

آندره میشل؛ جامعه‌شناس و نویسندهٔ فمینیست فرانسوی.

آندره میشل، جامعه‌شناس و فمینیست برجستهٔ فرانسوی بود که آثارش تمرکز عمیقی بر تحلیل تبعیض جنسیتی، نقد ساختار پدرسالاری و بررسی کلیشه‌های جنسیتی داشت. او در آثار مکتوب خود، این کلیشه‌ها را به‌عنوان سازه‌های اجتماعی بازتولیدکنندهٔ نابرابری تحلیل کرد. میشل همچنین فعالیت‌های گستردهٔ ضداستعماری و صلح‌طلبانه داشت و به بررسی همه‌جانبهٔ نظامی‌گری، سرمایه‌داری و ستم جنسیتی پرداخت.

زندگی‌نامه

آندره میشل، با نام تولد آدل ماری آلبر کنستانس ویه در ۲۲ سپتامبر ۱۹۲۰م در والوریس فرانسه متولد شد. میشل پس از دریافت مدرک حقوق از دانشگاه اکس-مارسی، در رشته فلسفه در دانشگاه گرنوبل آلپ تحصیل کرد و به تدریس در مقطع دبیرستان پرداخت. او در ۱۹۵۹م دکترای جامعه‌شناسی خود را از دانشگاه پانتئون-سوربن دریافت و پژوهش‌های خود را بر موضوعاتی چون تبعیض، نابرابری‌های جنسیتی و طبقاتی، نظامی‌گری و شهروندی متمرکز کرد.[۱] آندره میشل در ۱۹۵۱م به مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه پیوست و در خارج از کشور در چندین دانشگاه در آمریکا، الجزایر، کانادا، آمریکای لاتین و بلژیک به تدریس پرداخت. وی در ۸ فوریه ۲۰۲۲م در بوسی-سن-ژرژ در ۱۰۱ سالگی درگذشت.[۲] کتاب‌های پیکار با تبعیض جنسی و جنبش زنان فمینیسم از نوشته‌های او در طرح نظریات فمینیستی به‌شمار می‌آید.[۳]

دیدگاه‌های آندره میشل

سرکوب تاریخی زنان

از دیدگاه آندره میشل، سرکوب زنان پدیده‌ای نوین نیست بلکه ریشه‌های آن به حدود هشت هزار سال پیش و آغاز عصر نوسنگی میانه بازمی‌گردد؛ زمانی که کشاورزی با خیش جایگزین کشاورزی با کج‌بیل شد و ساختارهای اجتماعی مبتنی بر رقابت و انباشت قدرت شکل گرفت. این نظام پدرسالار در طول تاریخ تداوم یافته و امروزه نیز در قالب اقتصاد سرمایه‌داری و ارزش‌های مسلط بازتولید می‌شود. زنان همچنان به‌عنوان «کارگران ذخیره» تلقی می‌شوند و در زمان بحران‌های اقتصادی نخستین قربانیان بیکاری هستند. آمارها نشان می‌دهد در کشورهای غربی، سهم زنان از کل بیکاران به مراتب بیشتر از سهم آنان در جمعیت فعال است. همچنین شرکت‌های چندملیتی با رقابت فشردهٔ خود، بنگاه‌های کوچک و متوسط را ورشکسته می‌کنند و این پدیده یادآور حذف تدریجی زنان از مشاغل سنتی در قرون گذشته است. بدین ترتیب، نظام اقتصادی کنونی با همان منطق نوسنگی میانه، آسیب‌پذیری زنان را تداوم می‌بخشد.[۴]

تحول فمینیسم

به باور آندره میشل، تاریخ زنان نه‌تنها روایت سرکوب، بلکه داستان مقاومت پیگیر آنان در برابر این سرکوب است. این مقاومت از عصر رنسانس با صورت‌بندی آرمان‌های رهایی فردی آغاز شد و به‌تدریج گسترش یافت تا در دهه ۱۹۷۰م به جنبش‌های آزادی‌بخش زنان در کشورهای شمال انجامید. فمینیسم از آغاز شکل‌گیری تا امروز، امواج گوناگونی را تجربه کرده است. در دهه‌های آغازین قرن بیست‌ویکم میلادی، انجمن‌های فمینیستی کشورهای جنوب با پویایی چشمگیری جایگاه محوری یافته‌اند. این انجمن‌ها ضمن تأکید بر کرامت زنان، بر ضرورت ارائه آلترناتیوی برای الگوی توسعه‌ای تأکید می‌کنند که فقر را تشدید می‌کند. اگرچه در گذشته میان فمینیست‌های رادیکال و زنان فعال در نهادهای دولتی فاصله عمیقی وجود داشت، امروزه همکاری میان آنان برای پیشبرد امور زنان افزایش یافته است. همچنین شکاف‌های پیشین میان فمینیست‌های شمال و جنوب جای خود را به همگرایی در موضوعاتی چون خشونت و توسعه داده است. این همگرایی در کنفرانس‌های جهانی زنان از مکزیکو (۱۹۷۵م) تا پکن (۱۹۹۵م) تبلور یافته است.[۵]

خشونت علیه زنان

از منظر آندره میشل، نخستین وفاق میان فمینیست‌های سراسر جهان، طرد همه‌گونه خشونت علیه زنان است. این خشونت‌ها طیف وسیعی از خشونت خانگی و همسرآزاری تا تجاوز جنسی در جنگ‌ها را در بر می‌گیرد. زنان جهان عرب و آفریقا که همواره قربانی خشونت‌های افراطیون مذهبی هستند، نمونه‌ای برجسته از مقاومت در برابر این پدیده به‌شمار می‌روند. کنفرانس حقوق بشر وین (۱۹۹۳م) با تأکید بر این‌که حقوق زنان بخشی جدایی‌ناپذیر از حقوق بشر است، گامی مهم در این مسیر بود. همچنین دادگاه بین‌المللی لاهه تحت تأثیر فشارهای فمینیستی، تجاوز جنسی در جنگ بوسنی را جنایت علیه بشریت اعلام کرد که نشان‌دهندهٔ تأثیرگذاری این مبارزات بر حقوق بین‌الملل است. انجمن‌های متعددی مانند SOS برای حمایت از قربانیان خشونت جنسی در اروپا شکل گرفته‌اند. با این حال، همهٔ فمینیست‌ها این خشونت‌ها را به نظام پدرسالاری خودکامه نسبت نمی‌دهند، اما طرد خشونت به‌عنوان یک عامل وحدت‌بخش میان آنان عمل می‌کند.[۶]

الگوی توسعه

دومین توافق مهم فمینیست‌های شمال و جنوب، نقد الگوی توسعه‌ای است که توسط قدرت‌های اقتصادی بزرگ و نهادهای بین‌المللی مانند صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی تحمیل می‌شود. این مدل مبتنی بر رقابت شدید در چارچوب جهانی‌سازی اقتصاد، مرزها را برای تجارت باز می‌کند، اما پیامدهایی چون بیکاری، فقر و نابودی امنیت غذایی به‌همراه دارد. به باور آندره میشل، برنامه‌های سازگاری ساختاری، کشورهای فقیر را زیر بار وام‌های سنگین از پا درمی‌آورند و شرکت‌های چندملیتی با رفتار خود، کشاورزی معیشتی را نابود می‌کنند. آمارهای کنفرانس‌های جهانی زنان نشان می‌دهد که زنان با وجود انجام ۶۶درصد ساعات کار جهانی، تنها ۱۰درصد درآمد و یک درصد مالکیت زمین را در اختیار دارند. فمینیست‌های آفریقایی در نایروبی (۱۹۸۵م) سلطهٔ استعمار نوین و اولویت‌های تحمیلی توسعه را افشا کردند که نیازهای اساسی زنان را نادیده می‌گیرد. در مقابل، زنان جنوب، تعاونی‌های تولیدی و اعتباری جایگزینی ایجاد کرده‌اند که الگویی مبتنی بر همکاری، نه رقابت، ارائه می‌دهد.[۷]

نظامی‌گری

به اعتقاد آندره میشل، مقاومت زنان در برابر خشونت به حوزهٔ نظامی‌گری نیز گسترش می‌یابد. فمینیست‌ها با افزایش مخارج نظامی و تجارت اسلحه مخالفت می‌کنند و دیپلماسی را جایگزین راه‌حل‌های نظامی می‌دانند. براساس گزارش سازمان ملل متحد، زنان ۶۴درصد نیروهای صلح را تشکیل می‌دهند. آنان دریافته‌اند که قدرت نظامی بازوی مسلح ثروتمندان برای حفظ امتیازات‌شان است و هزینه افزایش بودجه نظامی به قیمت حذف مشاغل غیرنظامی تمام می‌شود که زنان بیشترین آسیب را از آن می‌بینند. نمونه‌های تاریخی از مخالفت زنان با نظامی‌گری در سراسر جهان وجود دارد: از اردوگاه صلح گرینهام کامن در انگلیس که سال‌ها در برابر سلاح‌های هسته‌ای مقاومت کرد تا مادران روسی که خواستار بازگشت پسران‌شان از جبهه چچن شدند. در کلمبیا، الجزایر، بوسنی و لبنان نیز زنان با ابتکارات خود علیه خشونت نظامی ایستادگی کرده‌اند. شکاف جنسیتی در نگرش به خشونت نظامی مشهود است؛ زنان دو تا سه برابر مردان با توسل به زور مخالفت می‌کنند و پیشگام گفتگو و مذاکره هستند.[۸]

بقای بشر

از منظر آندره میشل، طی چند سال گذشته، تحولی بنیادین در آگاهی و خواسته‌های زنان رخ داده است. فمینیست‌ها بر ضرورت رعایت حقوق انسانی تمام زنان تأکید و شبکه‌های همبستگی فرامرزی ایجاد می‌کنند. این جنبش با افشای پیوند میان نابرابری جنسیتی، طبقاتی و بین‌المللی، مدل مسلطی را به چالش می‌کشد که بر پایه تحقیر نیازهای اساسی اکثریت استوار شده و به رشد افراط‌گرایی انجامیده است. از این منظر، جهانی‌شدن عدالت میان جنسیت‌ها، طبقات و ملت‌ها، فرصت طلایی برای بقای بشریت در قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شود.[۹]

کلیشه‌های جنسیتی

میشل، کلیشه‌های جنسیتی را در پنج دسته کلی جای می‌دهد:

  1. نقش‌های گوناگون در درون خانواده: مادر، نقش خدمت رسان خانوادگی و وابسته به همسر را به عهده دارد و پدر نقش نان‌آور و تکیه‌گاه را.
  2. خصوصیات شخصیتی: پسران و مردان آفریننده، تصمیم‌گیر و اهل عمل هستند (فعال)، اما دختران وابسته و نظاره‌گر (منفعل).
  3. نقش‌های اجتماعی و سیاسی: زنان در سطوح کوچک و محلی فعال‌اند، اما مردان از مسئولیت برخوردارند یا رهبر سیاسی هستند.
  4. نقش حرفه‌ای: مشاغل به دو بخش زنانه و مردانه تقسیم شده‌اند. زنان منشی یا پرستارند و مردان کارفرما یا پزشک.
  5. کلیشه‌ها همواره باورها و نگرش‌ها به مردانگی و زنانگی را شکل داده و بر نقش‌های اجتماعی زن و مرد اثر می‌گذارند.

میشل هدف کلیشه‌های تبعیض جنسی را، تقویت و توجیه وابستگی، فرودستی و نابرابری موقعیت زنان در جامعه می‌داند.[۱۰]

تحولات ساختار خانواده در غرب

آندره میشل در مطالعات خود از اضمحلال تدریجی خانواده هسته‌ای و جایگزینی آن با الگوهای جدید خانوادگی خبر می‌دهد. به باور وی، کشورهای اروپایی با افزایش چشمگیر تعداد افراد مجرد مواجه شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۹۸۵م در فرانسه ۲۷درصد مردان و ۲۶درصد زنان گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال به‌تنهایی زندگی می‌کردند. این وضعیت در آمریکا نیز با کاهش شدید نرخ ازدواج همراه بوده است، چنان‌که درصد زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله که هرگز ازدواج نکرده بودند، در فاصله سال‌های ۱۹۸۰م تا ۱۹۹۱م از ۶٫۲درصد به ۱۲درصد افزایش یافت.[۱۱]

میشل همچنین به افزایش چشمگیر روابط نامشروع و حاملگی‌های ناخواسته میان نوجوانان اشاره می‌کند و می‌نویسد بیش از ۴۰درصد زنانی که پیش از بیست‌سالگی ازدواج می‌کنند، باردار هستند و این رقم در نروژ به ۹۰درصد می‌رسد. وی رابطه معناداری میان اشتغال زنان و کاهش نرخ باروری می‌بیند و با استناد به تحقیقات انجام‌شده در فرانسه و آمریکا نشان می‌دهد که تعداد فرزندان زنان شاغل به‌طور معمول کمتر از زنان خانه‌دار است. از نگاه میشل، یکی از مهم‌ترین پیامدهای این تحولات، افزایش شمار خانواده‌های تک‌والدی است که در آنها فرزندان تنها با یکی از والدین (در بیش از ۹۰درصد موارد با مادر) زندگی می‌کنند. به گزارش یونسکو، در سال ۱۹۸۰م، ۴۰درصد کودکان سوئدی از مادران بی‌شوهر متولد شدند و در فرانسه نیز میان سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۶م شمار این کودکان ۵۰درصد افزایش یافت و به ۲۲درصد کل نوزادان رسید.[۱۲]

پانویس

  1. ↑ Michel, Andrée; Texier, Geneviève (1963). La Condition de la Française d'aujourd'hui. Presses universitaires de France.
  2. ↑ Falquet, Jules (9 February 2022). "Continuer la lutte anti-militariste avec l'inspiration d'Andrée Michel". Mediapart (in French). Retrieved 25 February 2022
  3. ↑ «آندره میشل»، وب‌سایت کتابناک.
  4. ↑ میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.
  5. ↑ میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.
  6. ↑ میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.
  7. ↑ میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.
  8. ↑ میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.
  9. ↑ میشل، جنبش زنان «فمینیسم»، 1387ش، ص142-154.
  10. ↑ مقدم، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»، 1397ش، ص94.
  11. ↑ هاجری، «اسارتهای کهنه در جنبش‌های نو»، 1379ش، ص36-43.
  12. ↑ هاجری، «اسارتهای کهنه در جنبش‌های نو»، 1379ش، ص36-43.

منابع

  • «آندره میشل»، وب‌سایت کتابناک، تاریخ بازدید: ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • مقدم، مریم، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»، پژوهش در هنر و علوم انسانی، سال سوم، شماره ۵، پیاپی ۱۳، ۱۳۹۷ش.
  • میشل، آندره، جنبش زنان؛ «فمینیسم»، ترجمه هما زنجانی زاده، تهران، نیکا، ۱۳۸۷ش.
  • هاجری، عبدالرسول، «اسارت‍های کهنه در جنبش‌های نو»، مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۱۰، ۱۳۷۹ش.
  • Michel, Andrée; Texier, Geneviève (1963). La Condition de la Française d'aujourd'hui. Presses universitaires de France.
  • Falquet, Jules (۹ فوریه ۲۰۲۲). "Continuer la lutte anti-militariste avec l'inspiration d'Andrée Michel". Mediapart (in French). Retrieved 25 February 2022.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=آندره_میشل&oldid=47991»