جودیت باتلر: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''جودیت باتلر؛'''</big> فمینیسم پساساختارگرا، منتقد فمنیست آمریکایی.

جودیت باتلر، استاد دانشگاه کلمبیا، از نظریه‌پردازان برجسته در حوزۀ جنسیت و فلسفه سیاسی است. اثر مشهور او «آشفتگی جنسیتی» با ارائه نظریه «اجرای جنسیت»، جنسیت را نه یک هویت ذاتی، بلکه یک اجرای اجتماعی و قابل تغییر می‌داند. وی با رد دسته‌بندی‌های ثابت دودویی، معتقد است تقسیم‌بندی جنسیتی ریشه در گفتمان‌های سلطه‌گر دارد. نظریه‌های باتلر پایه‌ای اساسی برای مطالعات کوییر، فمینیسم موج سوم و نظریه‌های پسافمینیستی فراهم کرده‌اند.

جودیت باتلر، فیلسوف فمینیست و نظریه‌پرداز جنسیت آمریکایی، در ۲۴ فوریه ۱۹۵۶م در کلیولند در یک خانواده یهودی-مجارستانی و یهودی-روسی تبار به دنیا آمد.<ref>Regina Michalik (May 2001). "Interview with Judith Butler". ''Lola Press''. Archived from the original on December 19, 2006. Retrieved March 1, 2010.</ref> وی تحصیلات عالی خود را در دانشگاه ییل گذراند و در ۱۹۷۸م مدرک کارشناسی و در  ۱۹۸۴م دکترای فلسفه دریافت کرد. باتلر از ۱۹۹۳م به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیوست و در نهایت به سمت استاد کرسی مکسین الیوت در گروه‌های رتوریک و ادبیات تطبیقی منصوب شد. وی همچنین از بنیانگذاران برنامه تئوری انتقادی در همان دانشگاه است.<ref>"Tanner Lecture on Human Values: 2004–2005 Lecture Series". ''UC Berkeley''. March 2005. Archived from the original on 2004-12-11. Retrieved March 1, 2010.</ref>

شهرت جهانی باتلر به‌طور عمده مرهون انتشار کتاب اثرگذار «آشفتگی جنسیتی: فمینیسم و برهم‌زدن هویت» در ۱۹۹۰م است.<ref>Thulin, Lesley (19 April 2012). "Feminist theorist Judith Butler rethinks kinship". ''Columbia Spectator''. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.</ref> نظریۀ محوری او با عنوان «اجرای جنسیت» که نخست در مقالۀ ۱۹۸۸م با عنوان «کنش‌های اجرایی و تکوین جنسیت» بسط داده شد، جنسیت را نه یک ماهیت ذاتی بلکه یک عملکرد اجتماعی و تکرارشونده می‌داند.<ref>Butler, Judith (1988). ''Performative Acts and Gender Constitution: An Essay in Phenomenology and Feminist Theory''p. 520.</ref>  

باتلر در کتاب مهم دیگر خود، «اجساد مهم: درباره حدود گفتمانی جنس» (۱۹۹۳م)، به بسط و تصحیح خوانش‌ها از نظریه اجرایی خود پرداخت و در آثار بعدی خود مانند «زندگی آسیب‌پذیر» (۲۰۰۴م) و «قاب‌های جنگ» (۲۰۰۹م) به مسائل سیاسی‌تری از جمله خشونت، سوگ و آسیب‌پذیری مشترک انسانی پرداخت.<ref>Butler, Judith (2004). ''Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence''. Verso Books. p. 20.</ref> باتلر به‌عنوان یک کنشگر سیاسی نیز شناخته می‌شود و دربارۀ حقوق فلسطینیان، مخالفت با صهیونیسم و دفاع از حقوق LGBTQIA به‌طور گسترده سخن گفته و نوشته است.<ref>"Judith Butler". ''McGill Reporter''. McGill. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.</ref>

آثار باتلر که به ده‌ها زبان ترجمه شده، تأثیر عمیقی بر فلسفۀ قاره‌ای، مطالعات جنسیت، نظریۀ فمینیستی و علوم سیاسی گذاشته است. وی یکی از برجسته‌ترین و بحث‌برانگیزترین متفکران معاصر در حوزه نظریه انتقادی  محسوب می‌شود.<ref>Rottenberg, Catherine (27 August 2003). "Judith Butler". The Literary Encyclopedia؛ Loizidou, Elena (2007-04-11). ''Judith Butler: Ethics, Law, Politics''. p. 1</ref>

== دیدگاه‌های <big>'''جودیت باتلر'''</big> ==

مهم‌ترین رویکرد متاخر در مطالعات جنسیت از دید بسیاری از نظریه‌پردازان، مفهوم‌پردازی «اجرای جنسیت» توسط جودیت باتلر است. از دیدگاه وی، جنسیت نه یک هویت ذاتی، بلکه یک کردار گفتمانی و اجرایی اجتماعی است که در بستر جامعه شکل می‌گیرد.<ref> میلنر؛  براویت، «درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر»، چ 5، 1394ش</ref> باتلر رابطه سنتی بین جنس (زیستی) و جنسیت (فرهنگی) را وارونه می‌کند و استدلال می‌کند که این جنسیت است که هویت جنسی را می‌سازد، نه بالعکس.<ref> باتلر، «آشفتگیِ جنسیت»، چ 1، 1389ش</ref>

این رویکرد رادیکال، با به‌کارگیری مدل فوکویی، تمام طبقه‌بندی‌های هویتی را متأثر از نهادها، اعمال و گفتمان‌ها می‌داند و تمایز بنیادین بین جنس و جنسیت را به چالش می‌کشد. نتیجۀ این دیدگاه، امکان «آشفتگی جنسیتی» است؛ یعنی افراد با اجراهای هنجارشکن می‌توانند گفتمان‌های مسلط (مانند دگرجنس‌خواهی اجباری) و معانی قطعی آنها را به چالش بکشند.<ref>Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press p 15.</ref> از این منظر، حتی «جسم» نیز یک امر برساختۀ فرهنگی تلقی می‌شود.<ref>مشیرزاده، «از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم»، چ 5، ص 445، 1390ش</ref> این ایده که هیچ هویت جنسی راستین و ذاتی وجود ندارد، اساس نظریات فمینیسم موج سوم، پست‌فمینیسم و به‌ویژه نظریۀ کوییر را تشکیل داده و پیش‌فرض وجود یک هویت مشترک زنانه را در جنبش فمینیستی مورد تردید اساسی قرار داده است.<ref>اپیگنانسی، «پست مدرنیسم: قدم اول»، چ 1، ص 101و103، 1388ش</ref>

== نقد دیدگاه‌های <big>'''جودیت باتلر'''</big> ==

دیدگاه برساخت‌گرایی رادیکال باتلر، با تأکید بر تاریخمندی و نسبیت تمام پدیده‌های اجتماعی، با نقدهای متعددی مواجه است. یک نقد فلسفی کلان، اشاره به «تناقض درونی نسبیت‌گرایی» دارد: اگر همه شناخت‌ها نسبی هستند، پس خود این ادعا نیز نسبی است و نمی‌تواند به‌عنوان یک اصل مطلق مطرح شود.<ref>مصباح یزدی، «آموزش فلسفه-جلد اول»، ص 105، 1383ش</ref> از سوی دیگر، این رویکرد «علم حضوری» مانند ادراک مستقیم فرد از وجود خویش و بسیاری از حقایق مطلق در علوم حصولی را نادیده می‌گیرد.<ref>ریترز، نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، 1391ش، ص471.</ref>

 

در حوزۀ خاص مطالعات جنسیت، منتقدان استدلال می‌کنند که انکار هرگونه ارتباط بین تفاوت‌های جنسیتی و ویژگی‌های طبیعی و زیستی، نیازمند دلایل علمی محکمی است که ارائه نشده است.<ref>بار، جنسيت و روانشناسي اجتماعی، 1383ش؛ ص50؛ گاردنر، جنگ علیه خانواده،  1396ش، ص 192-198؛ پیز، آنچه زنان و مردان نمی‌دانند: حقایقی درباره برقراری ارتباط با جنس مخالف، 1397ش، ص338. </ref> شواهد فراوان علمی حاکی از آن است که اگرچه عناصر اجتماعی در شکل‌گیری هویت جنسی نقش دارند، اما یک پایۀ زیستی و روانی طبیعی این هویت را استوار ساخته و به آن مشروعیت می‌بخشد. بنابراین، تقلیل تمام تفاوت‌ها به برساخت‌های فرهنگی و نادیده‌انگاری کامل بنیان‌های زیستی، از نقاط ضعف اساسی این نظریه تلقی می‌شود.<ref>اتکینسون؛  نولن هوکسما؛ بم؛ اسمیت؛ اتکینسون، « زمینه ی روانشناسی هیلگارد»، ص 198، 1400ش</ref>

باتلر در طول حیات علمی خود موفق به دریافت افتخارات معتبر بین‌المللی شده است. از جمله مهم‌ترین این افتخارات می‌توان به دریافت جایزۀ تئودور آدورنو در ۲۰۱۲م<ref>Smith, Amelia (August 29, 2012). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents".</ref> و انتخاب به‌عنوان عضو آکادمی هنر و علوم آمریکا در ۲۰۱۹م اشاره کرد.<ref>[https://web.archive.org/web/20200302174101/https://members.amacad.org/content/members/newFellows.aspx "2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election"]</ref>

==منابع==

*ریتا ال اتکینسون، ریچاردسی و دیگران، زمینة روان‌شناسی هیلگارد، ترجمه محمد‌نقی براهنی، تهران، رشد، 1385ش.

*مصباح یزدی، محمد تقی، «آموزش فلسفه»، تهران، امیرکبیر، 1383ش.

*ريچارد آپيگنانزي و گريس كارات، «پسامدرنيسم، قدم اول»، ترجمه فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه، 1388ش.

*حميرا مشيرزاده، «از جنبش تا نظریة اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم»، تهران، شیرازه، 1390ش.

*استیون، سیدمن، «کشاکش آرا در جامعه‌شناسی»، ترجمه هادی جلیلی، تهران، نی، 1386ش.

*میلنر، اندرو؛ براویت، جف، «درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر»، ترجمه جمال محمدی، ققنوس، 1385ش.

*1988,Butler, Judith, ''Performative Acts and Gender Constitution: An Essay in Phenomenology and Feminist Theory''. The Johns Hopkins University ,Press.

*Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press.

*"2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election". ''members.amacad.org''. Archived from the original on March 2, 2020. Retrieved 2020-03-04.

*Smith, Amelia (August 29, 2012). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents". Middle East Monitor. Archived from the original on September 1, 2012.