بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴۹ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
* '''اهداف قیام:''' با استناد به سخنان امام حسین و زیارت‌های او، ده هدف برای قیام امام حسین برشمرده شده است.<ref>مکارم شیرازی، اهداف قیام حسینی، ۱۳۸۹ش، ص۱۱ و ۱۸.</ref> این اهداف عبارت از اصلاح جامعه اسلامی و امت پیامبر، امر به معروف و نهی از منکر، احیای سنت پیامبر و از میان بردن بدعت‌ها، حمایت از حق و مبارزه با باطل، مبارزه با جهل و نجات مردم از گمراهی، تشکیل حکومت اسلامی، اجرای عدالت و جلوگیری از ظلم، افشای چهره منافقان، آزمون مسلمانان و دستیابی به مقام شفاعت عظمی است.<ref>مکارم شیرازی، اهداف قیام حسینی، ۱۳۸۹ش، ص۲۲-۲۱ و ۳۷ و ۴۸-۴۷ و ۶۱ و ۷۳ و ۸۳ و ۹۳ و ۹۷ و ۱۰۵ و ۱۱۱ و ۱۱۷.</ref> سیدعلی خامنه‌ای، هدف از قیام امام حسین را حاکمیت دین و اقامۀ عدل می‌دانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1694425/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B8%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C عطاریان، «علل و اهداف قیام امام حسین(ع) از منظر مقام معظم رهبری «مدظلّه‌العالی»»، ۱۳۹۷ش، ص۹.]</ref> | * '''اهداف قیام:''' با استناد به سخنان امام حسین و زیارت‌های او، ده هدف برای قیام امام حسین برشمرده شده است.<ref>مکارم شیرازی، اهداف قیام حسینی، ۱۳۸۹ش، ص۱۱ و ۱۸.</ref> این اهداف عبارت از اصلاح جامعه اسلامی و امت پیامبر، امر به معروف و نهی از منکر، احیای سنت پیامبر و از میان بردن بدعت‌ها، حمایت از حق و مبارزه با باطل، مبارزه با جهل و نجات مردم از گمراهی، تشکیل حکومت اسلامی، اجرای عدالت و جلوگیری از ظلم، افشای چهره منافقان، آزمون مسلمانان و دستیابی به مقام شفاعت عظمی است.<ref>مکارم شیرازی، اهداف قیام حسینی، ۱۳۸۹ش، ص۲۲-۲۱ و ۳۷ و ۴۸-۴۷ و ۶۱ و ۷۳ و ۸۳ و ۹۳ و ۹۷ و ۱۰۵ و ۱۱۱ و ۱۱۷.</ref> سیدعلی خامنه‌ای، هدف از قیام امام حسین را حاکمیت دین و اقامۀ عدل می‌دانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1694425/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B8%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C عطاریان، «علل و اهداف قیام امام حسین(ع) از منظر مقام معظم رهبری «مدظلّه‌العالی»»، ۱۳۹۷ش، ص۹.]</ref> | ||
* '''پیامدهای قیام:''' احیای دین اسلام و سنت پیامبر، تضعیف و سرانجام انقراض سلسله اموی، انجام اصلاحات و مقابله با تبعیض نژادی، تکاثر، ریاکاری و فاصله طبقاتی و شکل‌گیری قیام‌های مسلمانان پس از واقعه عاشورا از جمله آثار و پیامدهای قیام حسین بن علی است. این واقعه همچنین به گسترش تشیع، تقویت همبستگی میان شیعیان و فراهم‌شدن زمینه برای بروز و گسترش نهضت‌های شیعی کمک کرد. قیام امام حسین مردم را به‌عنوان عاملی برای عزت و رهایی در برابر حکومت اموی مطرح ساخت و در شکل‌گیری قیام‌های خونین مسلمانان در فاصله سال‌های ۶۱ تا ۱۶۹ق تأثیر گذاشت. قیام توابین و قیام مختار از جمله این حرکت‌ها بودند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/20479/%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7 محمدی، «نهضت عاشورا، پیام‌ها و پیامدها»، ۱۳۸۲ش، ص۶۹-۶۴.]</ref> | * '''پیامدهای قیام:''' احیای دین اسلام و سنت پیامبر، تضعیف و سرانجام انقراض سلسله اموی، انجام اصلاحات و مقابله با تبعیض نژادی، تکاثر، ریاکاری و فاصله طبقاتی و شکل‌گیری قیام‌های مسلمانان پس از واقعه عاشورا از جمله آثار و پیامدهای قیام حسین بن علی است. این واقعه همچنین به گسترش تشیع، تقویت همبستگی میان شیعیان و فراهم‌شدن زمینه برای بروز و گسترش نهضت‌های شیعی کمک کرد. قیام امام حسین مردم را به‌عنوان عاملی برای عزت و رهایی در برابر حکومت اموی مطرح ساخت و در شکل‌گیری قیام‌های خونین مسلمانان در فاصله سال‌های ۶۱ تا ۱۶۹ق تأثیر گذاشت. قیام توابین و قیام مختار از جمله این حرکت‌ها بودند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/20479/%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7 محمدی، «نهضت عاشورا، پیام‌ها و پیامدها»، ۱۳۸۲ش، ص۶۹-۶۴.]</ref> | ||
* '''دیدگاه اهلسنت:''' دیدگاه نویسندگان اهلسنت درباره قیام امام حسین متفاوت بوده است و در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان دیدگاه آنان را به سه گروه تقسیم کرد؛ مخالفان قیام، محتاطان مردد و مؤیدان قیام.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1729144/%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA خزعلی، «قیام امام حسین علیه‌السلام از دیدگاه علمای اهلسنت»، ۱۳۸۱ش، ج۱۱، ص۷۰-۵۸.]</ref> اشخاصی مانند قاضی ابوبکر بن عربی و ابن‌تیمیه قیام عاشورا را برخلاف سیره رسول خدا می‌دانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1729144/%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA خزعلی، «قیام امام حسین از دیدگاه علمای اهلسنت»، ۱۳۸۱ش، ج۱۱، ص۶۰-۵۸.] ابن‌تیمیه، منهاج‌السنه، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۵۳۰.</ref> هرچند در صد سال اخیر، به‌ویژه پس از دوره سید جمال‌الدین اسدآبادی، غالب اهلسنت جزء موافقان و تأییدکنندگان قیام امام هستند و بر این باورند که قیام او، خاندان و یارانش بر حق و صحیح بوده است.<ref>عنایت، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۴؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1166582/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA حیدری‌نیا؛ علیزایی؛ اصغری حسامیه، «بررسی جایگاه قیام عاشورا و شهادت امام حسین از دیدگاه اهلسنت»، ۱۳۹۴ش، ص۱.]</ref> برخی از عالمان و شاعران اهلسنت | * '''دیدگاه اهلسنت:''' دیدگاه نویسندگان اهلسنت درباره قیام امام حسین متفاوت بوده است و در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان دیدگاه آنان را به سه گروه تقسیم کرد؛ مخالفان قیام، محتاطان مردد و مؤیدان قیام.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1729144/%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA خزعلی، «قیام امام حسین علیه‌السلام از دیدگاه علمای اهلسنت»، ۱۳۸۱ش، ج۱۱، ص۷۰-۵۸.]</ref> اشخاصی مانند قاضی ابوبکر بن عربی و ابن‌تیمیه قیام عاشورا را برخلاف سیره رسول خدا می‌دانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1729144/%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA خزعلی، «قیام امام حسین از دیدگاه علمای اهلسنت»، ۱۳۸۱ش، ج۱۱، ص۶۰-۵۸.] ابن‌تیمیه، منهاج‌السنه، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۵۳۰.</ref> هرچند در صد سال اخیر، به‌ویژه پس از دوره سید جمال‌الدین اسدآبادی، غالب اهلسنت جزء موافقان و تأییدکنندگان قیام امام هستند و بر این باورند که قیام او، خاندان و یارانش بر حق و صحیح بوده است.<ref>عنایت، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۴؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1166582/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA حیدری‌نیا؛ علیزایی؛ اصغری حسامیه، «بررسی جایگاه قیام عاشورا و شهادت امام حسین از دیدگاه اهلسنت»، ۱۳۹۴ش، ص۱.]</ref> گزارش‌هایی از سوگواری اهلسنت به ویژه علمای آنان ازجمله؛ امام نجم‌الدین بَلمَعانی حَنَفی، خواجه علی غَزنَوی، ابوحنیفه و امام شافعی در ایام محرم نقل شده است.<ref>سبط ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۲۴۰؛ قزوینی رازی، النقض، ۱۳۵۸ش، ص۳۷۰ و ۴۰۳-۴۰۱.</ref> برخی از عالمان و شاعران اهلسنت مانند امام شافعی،<ref>قزوینی رازی، النقض، ۱۳۵۸ش، ص۳۷۰.</ref> خالد بن معدان<ref>امین، أعيان الشيعه، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۶۲۳.</ref> و یحیی بن سلامه حفصکی<ref>جعفریان، تأملی در نهضت عاشورا، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۲۸۲.</ref> درباره امام حسین و واقعه عاشورا مرثیه سروده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1335856/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA اسحاقی‌فر، «حسین بن علی و قیام عاشورا از دیدگاه اهلسنت»، ۱۳۸۹ش، ص۹۰-۸۸.]</ref> | ||
* '''دیدگاه مستشرقان:''' ادوارد گرانویل براون، رینولد آلین نیکلسون، آنتوان بارا، مایکل آلن کوک، آنه‌ماری شیمل و سر پرسی سایکس، عموماً رویکردی همدلانه به واقعه عاشورا داشته‌اند. آنان به‌ترتیب بر تأثیر عاطفی و جایگاه اخلاقی واقعه کربلا،<ref>براون، تاریخ ادبیات ایران، ۱۳۶۹ش، ج۴، ص۱۸۵.</ref> نقد حکومت اموی،<ref>نیلکسون، تاریخ ادبیات عرب، ۱۳۸۰ش، ص۲۱۱.</ref> بُعد معنوی قیام،<ref>بارا، امام حسین در اندیشه مسیحیت، ۱۳۸۱ش، ص۴۲ و ۴۸-۴۷ و ۸۴-۸۳.</ref> پیوند آن با اصل امر به معروف و نهی از منکر،<ref>کوک، امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۹ـ ۱۸ و ۴۲۰-۴۱۹.</ref> مسئولیت یزید در شهادت امام حسین<ref>شیمل، ابعاد عرفانی اسلام، ۱۳۸۴ش، ص۱۱۰ـ ۱۰۹.</ref> و شجاعت و پایداری امام و یارانش تأکید کرده‌اند.<ref>سایکس، تاریخ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۷۵۲ـ۷۵۱.</ref> از طرفی یولیوس ولهاوزن، هیو کندی، جان بایرانس، دزموند هارنی، کارل بروکلمان، هنری لامنس، جان نورمن هالیستر، دیوید پینولت و دیوایت دونالدسن انگیزه‌هایی مانند رویکرد جاه‌طلبانه و ریاست‌طلبانه برای رسیدن به حکومت، دعوت کوفیان و قیامی غیرعاقلانه و انتقام و خونخواهی مسلم بن عقیل را برای قیام امام حسین بیان کرده‌ند.<ref>[https://farhangeahlalbayt.ir/article_191723.html عباس‌نیا، «تحلیل انتقادی آرای مستشرقان درباره علل و انگیزه‌های نهضت حسینی»، ۱۴۰۲ش، ص۱۶۵.] [https://imamiya.urd.ac.ir/article_219165.html طهماسبی بلداجی، «گونه‌شناسی آراء خاورشناسان درباره اهداف امام حسین(ع) از نهضت عاشورا با رویکرد تحلیلی–انتقادی»، ۱۴۰۴ش، ص۱۰۸ و ۱۲۳.] [https://religion.mofidu.ac.ir/article_710031.html کریمپور قراملکی، «نقد و بررسی نگاه مستشرقان به قیام امام حسین(ع) از منظر اخلاق هنجاری»، ۱۴۰۲ش، ص۲۸۶-۲۷۷.]</ref> نتایج حاصل از مطالعات مستشرقان و اسلام‌شناسان در برخی از موارد با آنچه واقعیت امر وجود دارد، متفاوت است. بی‌توجهی به بُعد قرآنی قیام امام حسین، تحلیل سطحی و نادرستی در تفسیر منابع، بی‌توجهی به بُعد معنوی قیام عاشورا، ناآشنایی با منابع اسلامی و شیعی از عواملی هستند که مانع ارائه تصویری دقیق از امام حسین و قیام عاشورا شده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2169103/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C شم‌آبادی و دشتی، «نقد پژوهی دیدگاه خاورشناسان درباره قیام عاشورا با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری»، ۱۴۰۲ش، ص۳۰۶.]</ref> | * '''دیدگاه مستشرقان:''' ادوارد گرانویل براون، رینولد آلین نیکلسون، آنتوان بارا، مایکل آلن کوک، آنه‌ماری شیمل و سر پرسی سایکس، عموماً رویکردی همدلانه به واقعه عاشورا داشته‌اند. آنان به‌ترتیب بر تأثیر عاطفی و جایگاه اخلاقی واقعه کربلا،<ref>براون، تاریخ ادبیات ایران، ۱۳۶۹ش، ج۴، ص۱۸۵.</ref> نقد حکومت اموی،<ref>نیلکسون، تاریخ ادبیات عرب، ۱۳۸۰ش، ص۲۱۱.</ref> بُعد معنوی قیام،<ref>بارا، امام حسین در اندیشه مسیحیت، ۱۳۸۱ش، ص۴۲ و ۴۸-۴۷ و ۸۴-۸۳.</ref> پیوند آن با اصل امر به معروف و نهی از منکر،<ref>کوک، امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۹ـ ۱۸ و ۴۲۰-۴۱۹.</ref> مسئولیت یزید در شهادت امام حسین<ref>شیمل، ابعاد عرفانی اسلام، ۱۳۸۴ش، ص۱۱۰ـ ۱۰۹.</ref> و شجاعت و پایداری امام و یارانش تأکید کرده‌اند.<ref>سایکس، تاریخ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۷۵۲ـ۷۵۱.</ref> از طرفی یولیوس ولهاوزن، هیو کندی، جان بایرانس، دزموند هارنی، کارل بروکلمان، هنری لامنس، جان نورمن هالیستر، دیوید پینولت و دیوایت دونالدسن انگیزه‌هایی مانند رویکرد جاه‌طلبانه و ریاست‌طلبانه برای رسیدن به حکومت، دعوت کوفیان و قیامی غیرعاقلانه و انتقام و خونخواهی مسلم بن عقیل را برای قیام امام حسین بیان کرده‌ند.<ref>[https://farhangeahlalbayt.ir/article_191723.html عباس‌نیا، «تحلیل انتقادی آرای مستشرقان درباره علل و انگیزه‌های نهضت حسینی»، ۱۴۰۲ش، ص۱۶۵.] [https://imamiya.urd.ac.ir/article_219165.html طهماسبی بلداجی، «گونه‌شناسی آراء خاورشناسان درباره اهداف امام حسین(ع) از نهضت عاشورا با رویکرد تحلیلی–انتقادی»، ۱۴۰۴ش، ص۱۰۸ و ۱۲۳.] [https://religion.mofidu.ac.ir/article_710031.html کریمپور قراملکی، «نقد و بررسی نگاه مستشرقان به قیام امام حسین(ع) از منظر اخلاق هنجاری»، ۱۴۰۲ش، ص۲۸۶-۲۷۷.]</ref> نتایج حاصل از مطالعات مستشرقان و اسلام‌شناسان در برخی از موارد با آنچه واقعیت امر وجود دارد، متفاوت است. بی‌توجهی به بُعد قرآنی قیام امام حسین، تحلیل سطحی و نادرستی در تفسیر منابع، بی‌توجهی به بُعد معنوی قیام عاشورا، ناآشنایی با منابع اسلامی و شیعی از عواملی هستند که مانع ارائه تصویری دقیق از امام حسین و قیام عاشورا شده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2169103/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C شم‌آبادی و دشتی، «نقد پژوهی دیدگاه خاورشناسان درباره قیام عاشورا با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری»، ۱۴۰۲ش، ص۳۰۶.]</ref> | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۲: | ||
در منابع حدیثی و تفسیری شیعه و اهلسنت فضائلی درباره امام حسین، از زمان ولادت تا شهادت او، نقل شده است. شمار آیات مرتبط با امام حسین از ۱۲۸ تا ۲۵۰ آیه ذکر شده است. آیاتی مانند آیه مباهله، تطهیر، ذوالقربی، اطعام،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/72732/%D8%B4%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 ماندگار، «شمه‌ای از فضائل امام حسین علیه‌السلام»، ۱۳۸۱ش، ص۴۴.]</ref> مودّت و اولی‌الأمر،<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۸۵.</ref> آیاتی از سوره انسان درباره اهل کساء، آیه ۱۵ سوره احقاف، حروف مقطعه آغاز سوره مریم (کهیعص)، آیه ۶ سوره احزاب، آیه ۲۸ سوره زخرف، آیه ۷۷ سوره نساء، آیه ۳۳ سوره اسراء و آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره فجر، در ارتباط با ولادت، شهادت و تداوم امامت در نسل امام حسین بر او تطبیق شده یا از مصادیق آن دانسته شده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1711268/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85 عمادی حائری، «حسین بن علی، امام»، ۱۳۸۸ش، ج۱۳، ص۳۹۹-۴۰۰.] رضائی زارچ، «جایگاه امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) در منابع زیدیه»، ۱۳۹۸ش، ص۶۳-۵۰.</ref> | در منابع حدیثی و تفسیری شیعه و اهلسنت فضائلی درباره امام حسین، از زمان ولادت تا شهادت او، نقل شده است. شمار آیات مرتبط با امام حسین از ۱۲۸ تا ۲۵۰ آیه ذکر شده است. آیاتی مانند آیه مباهله، تطهیر، ذوالقربی، اطعام،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/72732/%D8%B4%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 ماندگار، «شمه‌ای از فضائل امام حسین علیه‌السلام»، ۱۳۸۱ش، ص۴۴.]</ref> مودّت و اولی‌الأمر،<ref>صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۸۵.</ref> آیاتی از سوره انسان درباره اهل کساء، آیه ۱۵ سوره احقاف، حروف مقطعه آغاز سوره مریم (کهیعص)، آیه ۶ سوره احزاب، آیه ۲۸ سوره زخرف، آیه ۷۷ سوره نساء، آیه ۳۳ سوره اسراء و آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره فجر، در ارتباط با ولادت، شهادت و تداوم امامت در نسل امام حسین بر او تطبیق شده یا از مصادیق آن دانسته شده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1711268/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85 عمادی حائری، «حسین بن علی، امام»، ۱۳۸۸ش، ج۱۳، ص۳۹۹-۴۰۰.] رضائی زارچ، «جایگاه امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) در منابع زیدیه»، ۱۳۹۸ش، ص۶۳-۵۰.</ref> | ||
روایات متعددی نیز درباره فضائل و جایگاه حسین بن علی گزارش شده است. شوشتری در کتاب الخصائص الحسینیه بیش از سیصد ویژگی اختصاصی برای امام حسین نقل کرده است.<ref>شوشتری، الخصائص الحسینیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۰.</ref> از موضوعات روایات مشترک درباره اهل‌بیت، امام حسن و امام حسین، حدیث ثقلین،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/270998/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%AB%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%AA%D8%B1 رسولی، «حدیث ثقلین، حدیثی صحیح و متواتر»، ۱۳۸۶ش، ص۹۴.] حسینی رودباری، الامامان الحسن و الحسین، ۱۴۲۸ق، ص۴۲.</ref> سفینه نوح،<ref name=":0">ابن‌حنبل، فضائل اهل‌البیت من کتاب فضائل الصحابه، ۱۴۲۹ق، ص۲۸۴.</ref> امان<ref name=":1">حسینی رودباری، الامامان الحسن و الحسین، ۱۴۲۸ق، ص۴۴.</ref> سِلم،<ref name=":2">ابن‌حنبل، فضائل اهل‌البیت من کتاب فضائل الصحابه، ۱۲۹ق، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ إِمَامَانِ قَامَا أَوْ قَعَدَا،<ref>بحرانی اصفهانی، عوالم العلوم، ۱۳۸۲ش، ص۳۲۱.</ref> الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ سَیِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّة،<ref>صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۷۹؛ ترمذی، سنن الترمذی، ۱۴۰۳ق، ج۵، ص۶۵۶.</ref> توجه پیامبر به آن دو، شیوه رفتار او با آنان، سفارش به دوست‌داشتن آن دو و نقش محبت آنان در ورود به حوض کوثر است.<ref>رضائی زارچ، «جایگاه امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) در منابع زیدیه»، ۱۳۹۸ش، ص۵۸.</ref> در برخی روایات، امام حسن و امام حسین به گل‌های خوشبوی پیامبر<ref>ابن‌حنبل، فضائل اهل‌البیت من کتاب فضائل الصحابه، ۱۴۲۹ق، ص۲۷۹؛ عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۸۳.</ref> و ثمره درخت نبوت تشبیه شده‌اند.<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۸۴-۱۸۳.</ref> در روایتی نیز سیادت، حلم و هیبت به امام حسن و جود، رحمت<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۵۳۶.</ref> و شجاعت به امام حسین نسبت داده شده است.<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، سیدالشهدا امام حسین، ۱۳۹۳ش، ص۸۰.</ref> | روایات متعددی نیز درباره فضائل و جایگاه حسین بن علی گزارش شده است. شوشتری در کتاب الخصائص الحسینیه بیش از سیصد ویژگی اختصاصی برای امام حسین نقل کرده است.<ref>شوشتری، الخصائص الحسینیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۰.</ref> از موضوعات روایات مشترک درباره اهل‌بیت، امام حسن و امام حسین، حدیث ثقلین،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/270998/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%AB%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%AA%D8%B1 رسولی، «حدیث ثقلین، حدیثی صحیح و متواتر»، ۱۳۸۶ش، ص۹۴.] حسینی رودباری، الامامان الحسن و الحسین، ۱۴۲۸ق، ص۴۲.</ref> سفینه نوح،<ref name=":0">ابن‌حنبل، فضائل اهل‌البیت من کتاب فضائل الصحابه، ۱۴۲۹ق، ص۲۸۴.</ref> امان<ref name=":1">حسینی رودباری، الامامان الحسن و الحسین، ۱۴۲۸ق، ص۴۴.</ref> سِلم،<ref name=":2">ابن‌حنبل، فضائل اهل‌البیت من کتاب فضائل الصحابه، ۱۲۹ق، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ إِمَامَانِ قَامَا أَوْ قَعَدَا،<ref>بحرانی اصفهانی، عوالم العلوم، ۱۳۸۲ش، ص۳۲۱.</ref> الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ سَیِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّة،<ref>صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۷۹؛ ترمذی، سنن الترمذی، ۱۴۰۳ق، ج۵، ص۶۵۶.</ref> توجه پیامبر به آن دو، شیوه رفتار او با آنان، سفارش به دوست‌داشتن آن دو و نقش محبت آنان در ورود به حوض کوثر است.<ref>رضائی زارچ، «جایگاه امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) در منابع زیدیه»، ۱۳۹۸ش، ص۵۸.</ref> در برخی روایات، امام حسن و امام حسین به گل‌های خوشبوی پیامبر<ref>ابن‌حنبل، فضائل اهل‌البیت من کتاب فضائل الصحابه، ۱۴۲۹ق، ص۲۷۹؛ عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۸۳.</ref> و ثمره درخت نبوت تشبیه شده‌اند.<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۸۴-۱۸۳.</ref> در روایتی نیز سیادت، حلم و هیبت به امام حسن و جود، رحمت<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۵۳۶.</ref> و شجاعت به امام حسین نسبت داده شده است.<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، سیدالشهدا امام حسین، ۱۳۹۳ش، ص۸۰.</ref> حدیث حُسَینٌ مِنّی و اَنا مِن حسین به معنای حسین از من است و من از حسینم و روایتی درباره محبت خداوند به دوستداران امام حسین از پیامبر نقل شده است.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۴۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۳۸۵؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۳، ص۱۹۹-۱۹۸.</ref> در حدیث اِنَّ الحسینَ مِصباحُ الهُدی و سَفینةُ النَجاة نیز امام حسین چراغ هدایت و کشتی نجات معرفی شده است.<ref>صدوق، کمال‌الدین و تمام النعمة، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۲۶۵.</ref> همچنین، در دسته فضایل و جایگاه دینی امام حسین، درباره فضیلت گریه بر مظلومیت و مصیبت‌های حسین بن علی و یاران او، روایات بسیاری از پیامبر و اهل‌بیت نقل شده که در آنها بر گریستن برای مصائب امام حسین تأکید<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج ۴۴، ص۲۷۸.</ref> و پاداش فراوانی برای آن ذکر شده است.<ref>حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۱۴، ص۵۰۱.</ref> | ||
=== '''ویژگی‌های جسمانی، شخصیتی و اخلاقی''' === | === '''ویژگی‌های جسمانی، شخصیتی و اخلاقی''' === | ||
| خط ۷۹: | خط ۷۹: | ||
ویژگی‌های شخصتی و اخلاقی امام حسین در دو دسته فردی و اجتماعی اشاره شده است. آگاهی از قرآن و سنت، استواری ایمان و اعتقاد،<ref>شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، 1380ش، ج1، ص144؛ عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، 1383ش، ج2، ص199– 201.</ref> اراده قوی،<ref>شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، 1380ش، ج1، ص130.</ref> پاکدامنی، عبادت و زهد در برابر جلوه‌های دنیوی،<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> [[صداقت]] و صراحت،<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۴۹.</ref> عدم [[تکبر]]،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، سیدالشهدا امام حسین، ۱۳۹۳ش، ص۴۶.</ref> تواضع و فروتنی،<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۴۱۱؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۴، ص۱۸۱.</ref> حلم و بردباری،<ref>شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۴۸-۱۴۷؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> بخشنده،<ref>محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام حسین، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۱۴-۱۱۸؛ صدوق، الخصال، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۳۵.</ref> عزت نفس، شجاعت، صبر، غیرت‌ورزی، سخاوت، طمأنینه و آرامش، اعتماد به نفس، قوت قلب و عظمت روح، همت بلند، خوش‌بینی و مثبت‌اندیشی، حسن ظن به خدا و دیگران،<ref>[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_184861.html حیدری، «ویژگی‌های شخصیتی امام حسین»، ۱۴۰۱ش، ص۴۹-۱۸.] عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۵۷ و ۲۲۵-۲۰۲ و ۲۳۵؛ شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۳۰؛ فیض کاشانی، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، ۱۳۸۳ق، ج۴، ص۲۲۵؛ حسینی رودباری، الامامان الحسن و الحسین، ۱۴۲۸ق، ص۹۶.</ref> گذشت از جرم و عمل ناشایست،<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۵۳۳-۵۳۲؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۹۰ش، ص۱۷۹.</ref> مهمان‌نوازی<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۵۷۵؛ فیض کاشانی، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، ۱۳۸۳ق، ج۴، ص۲۲۷؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۴، ص۱۸۵.</ref> خوش‌رفتاری،<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۷۰، ص۱۹۶ـ۱۹۷.</ref> احساس و علاقه اجتماعی، ظلم‌ستیزی و دفاع از مظلوم<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> و غیرت دینی در قبال تعطیلی حدود الهی<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۵۳.</ref> از ویژگی‌های او شمرده شده است. بنابر گزارش‌های تاریخی، امام حسین ۲۵ بار پیاده به حج رفت.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸، ج۱۰، ص۴۰۱؛ ابن عبدالبرّ، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۹۷.</ref> | ویژگی‌های شخصتی و اخلاقی امام حسین در دو دسته فردی و اجتماعی اشاره شده است. آگاهی از قرآن و سنت، استواری ایمان و اعتقاد،<ref>شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، 1380ش، ج1، ص144؛ عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، 1383ش، ج2، ص199– 201.</ref> اراده قوی،<ref>شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، 1380ش، ج1، ص130.</ref> پاکدامنی، عبادت و زهد در برابر جلوه‌های دنیوی،<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> [[صداقت]] و صراحت،<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۴۹.</ref> عدم [[تکبر]]،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، سیدالشهدا امام حسین، ۱۳۹۳ش، ص۴۶.</ref> تواضع و فروتنی،<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۴۱۱؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۴، ص۱۸۱.</ref> حلم و بردباری،<ref>شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۴۸-۱۴۷؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> بخشنده،<ref>محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام حسین، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۱۴-۱۱۸؛ صدوق، الخصال، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۱۳۵.</ref> عزت نفس، شجاعت، صبر، غیرت‌ورزی، سخاوت، طمأنینه و آرامش، اعتماد به نفس، قوت قلب و عظمت روح، همت بلند، خوش‌بینی و مثبت‌اندیشی، حسن ظن به خدا و دیگران،<ref>[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_184861.html حیدری، «ویژگی‌های شخصیتی امام حسین»، ۱۴۰۱ش، ص۴۹-۱۸.] عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۵۷ و ۲۲۵-۲۰۲ و ۲۳۵؛ شریف قرشی، زندگانی حضرت امام حسین، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۳۰؛ فیض کاشانی، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، ۱۳۸۳ق، ج۴، ص۲۲۵؛ حسینی رودباری، الامامان الحسن و الحسین، ۱۴۲۸ق، ص۹۶.</ref> گذشت از جرم و عمل ناشایست،<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۵۳۳-۵۳۲؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۹۰ش، ص۱۷۹.</ref> مهمان‌نوازی<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۵۷۵؛ فیض کاشانی، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، ۱۳۸۳ق، ج۴، ص۲۲۷؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۴، ص۱۸۵.</ref> خوش‌رفتاری،<ref>ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۷۰، ص۱۹۶ـ۱۹۷.</ref> احساس و علاقه اجتماعی، ظلم‌ستیزی و دفاع از مظلوم<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> و غیرت دینی در قبال تعطیلی حدود الهی<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۵۳.</ref> از ویژگی‌های او شمرده شده است. بنابر گزارش‌های تاریخی، امام حسین ۲۵ بار پیاده به حج رفت.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸، ج۱۰، ص۴۰۱؛ ابن عبدالبرّ، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۹۷.</ref> | ||
دانش گسترده، | دانش گسترده، آگاهی از تفسیر و علوم قرآنی، عرفان، اخلاق، فقه، تحولات سیاسی و اجتماعی و فن سخنوری، | ||
== سیره امام حسین == | == سیره امام حسین == | ||
توجه به سیره امام حسین و به‌کارگیری ابعاد آن در جامعه معاصر، از یک‌طرف، زمینه احیاء، تبیین و ترویج معارف حسینی و نهادینه‌سازی آنها در جوامع اسلامی را فراهم می‌نماید. از طرف دیگر، علاوه بر سلامت و تعالی فرهنگ اسلامی در ابعاد فردی و اجتماعی، موجبات آشنایی و جذب انسان‌های آزاداندیش از مذاهب گوناگون به این فرهنگ را فراهم می‌سازد.<ref>[https://isqt.sku.ac.ir/article_11864.html طهماسبی بلداجی، «واکاوی سیره قرآنی امام حسین(ع) در اصلاح ارزش های اعتقادی و اخلاقی جامعه اسلامی»، ۱۴۰۳ش، ص۱۳.]</ref> | |||
* '''سیره سیاسی:''' بر اساس سیرۀ امام حسین، نهادینه‌سازی مدیریت جهادی در نظام حکمرانی و مدیریتی جامعه، نیازمند توجه به الزاماتی مانند حفظ، اصلاح و تقویت جامعۀ اسلامی؛ اشاعۀ امر به معروف و نهی از منکر؛ پرهیز از دنیاپرستی در قالب پناه بردن به خدا از حرص و بی‌تابی و پرهیز از طمع به منصب، پول و لذت؛ اخلاص؛ تمسّک به سیاست علوی و منطق اسلامی؛ عدالت‌گستری؛ ظلم‌ستیزی؛ جهل‌ستیزی؛ صبر در مسیر حق و قیام مقدس و جاویدان علیه باطل است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2207856/%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 عبدی و ملکی، «مختصات مدیریت جهادی بر اساس کتاب حماسۀ حسینی استاد شهید مرتضی مطهری: تبیین سیرۀ امام حسین(ع)»، ۱۴۰۲ش، ص۱۳۷.]</ref> الگوی رهبری حسین بن علی در قیام عاشورا در یازده مؤلفه و ذیل سه مضمون فراگیرِ هدف، اصول و روش‌ها دسته‌بندی می‌شود. هدف آن هدایت، رشد و ارشاد افراد است؛ اصول آن شامل خدامحوری، اخلاق‌محوری، احکام‌محوری، تکلیف‌محوری، بصیرت‌محوری، عقل‌گرایی و ظلم‌ستیزی و روش‌های آن شامل روشنگری، انذار، رفق و نرمش است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1168336/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7 رحمتی، خنیفر و کتابی، «الگوی رهبری امام حسین(ع)در قیام عاشورا»، ۱۳۹۵ش، ص۱۳۸.]</ref> | |||
* '''سیره اجتماعی:''' سیره اجتماعی امام حسین شامل رفتارها و گفتارهای او در ارتباط با جامعه و گروه‌های مختلف اجتماعی است. این سیره، ابعاد نظری و عملی روابط اجتماعی را در حوزه‌هایی مانند خانواده، تعاملات اجتماعی، تعلیم و تربیت و اقتصاد اجتماعی دربرمی‌گیرد و چگونگی تعامل با دیگران را بر پایه آموزه‌های دینی و اخلاقی نشان می‌دهد.<ref>جهاندیده، «سیره اجتماعی امام دوم تا چهارم(ع)»، ۱۳۹۳ش، ص۵.</ref> آزادگی و عزت در رفتار اجتماعی، دفاع از حقوق اهل‌بیت و مظلومیت امام حسین در واقعه کربلا نیز از موضوعات مرتبط با این سیره است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/581314/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D9%90-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C مشایخی ساردو و اسلامی، «سیره و زندگی حضرت امام حسین(ع) در متون دینی، تاریخی و ادبیِ زبان فارسی و عربی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۰۰-۱۹۲.]</ref> | |||
* '''سیره اعتقادی:''' در زمینه اصلاح و تبیین ارزش‌های اعتقادی، سیره امام حسین شامل توحید و شناخت خداوند، تنزیه خداوند از تشبیه، بیان مباحث خداشناسی در قالب پاسخ سؤالات عمومی و دعا، مباحث امامت و ولایت، پیوند توحید و ولایت، مقام اهل‌بیت و لزوم اطاعت از آنان، عدم تأکید از حاکمان غاصب و نهی از اطاعات آنان است. در زمینه اصلاح و تبیین ارزش‌های اخلاقی، سیره او شامل اجتناب از رذایل اخلاقی، بدگمانی، تجسّس، غیبت، پرهیز از خشم و غضب، اهتمام به فضایل اخلاقی، خوش‌خلقی و نرم‌خوئی و اصلاح ارزش‌های اخلاقی در بعد اجتماعی است.<ref>[https://isqt.sku.ac.ir/article_11864.html طهماسبی بلداجی، «واکاوی سیره قرآنی امام حسین(ع) در اصلاح ارزش های اعتقادی و اخلاقی جامعه اسلامی»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲-۲.]</ref> | |||
* '''سیره اقتصادی:''' از سیره اقتصادی حسین بن علی در کتب روایی و تاریخی کمتر اشاره شده است. از مهمترین اصول اخلاقی در کسب و کار از دیدگاه امام حسین، بخشش، احترام به حق و اصل مالکیت انسان‌ها، اعتدال و میانه‌روی، نفی تکاثر، نفی انباشت درآمد و عدالت اجتماعی است.<ref>[https://civilica.com/doc/382257/ صالحی‌زاده، محمدی و جهان‌منش، «اخلاق کسب و کار در سیره و سخنان امام حسین(ع)»، ۱۳۹۴ش، بدون صفحه؛] [https://www.magiran.com/paper/1796441 مایلی، «اقتصاد در سیره امام حسین علیه‌السلام»، ۱۳۹۶ش، ص۸؛] [https://iqna.ir/fa/news/1471121/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9 «اصول حاکم بر سیره اقتصادی امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | |||
* '''سیره علمی و معرفتی:''' امام حسین از دانش گسترده<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> و آگاهی در تفسیر و علوم قرآنی، عرفان، اخلاق، فقه و مسائل سیاسی و اجتماعی برخوردار بود و در فن سخنوری نیز توانایی داشت.<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۲۳-۲۱۹.</ref> | |||
* '''سیره عبادی:''' سیره عبادی امام را باید در زمینه‌هایی مانند نماز، روزه، مناجات، اهتمام به قرآن، اخلاص، زهد و حج بیان کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1694118/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 آزادیان، «نگاهی به سیره عبادی امام حسین(ع)»، ۱۳۹۶ش، ص۱۲۶-۱۱۸.] خالومحمدی، «بررسی و تحلیل سیره عبادی و اخلاقی امام حسین(ع)»، ۱۳۸۸ش، ص۴.</ref> | |||
== آثار == | == آثار == | ||
در منابع حدیثی و تاریخی، سخنان، دعاها، نامه‌ها، خطبه‌ها، وصیت و اشعاری به امام حسین نسبت داده شده است. بخشی از این آثار در کتاب‌های مسند الامام الشهید، تألیف عزیزالله عطاردی،<ref>عطاردی، مسند الامام الشهید، ۱۳۷۶ش، شناسنامه کتاب و فهرست مطالب.</ref> موسوعه کلمات الامام الحسین اثر جمعی از محققان پژوهشکده باقرالعلوم<ref>جمعی از نویسندگان، فرهنگ جامع سخنان امام حسین‌ع، ۱۳۸۲ش، ص۲۲-۱۹.</ref> و حکمت‌نامه امام حسین گردآوری شده است.<ref>محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه امام حسین علیه‌السلام، ۱۳۸۳ش، شناسه کتاب و فهرست مطالب.</ref> | در منابع حدیثی و تاریخی، سخنان، دعاها، نامه‌ها، خطبه‌ها، حکمت‌ها، وصیت و اشعاری به امام حسین نسبت داده شده است. بخشی از این آثار در کتاب‌های بلاغه الحسین اثر سیدمصطفی محسن آل‌اعتماد،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2175085/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 صحتی سردرودی، «کتاب‌شناسی توصیفی سخنان امام حسین(ع)»، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸-۱۴۷.]</ref> مسند الامام الشهید، تألیف عزیزالله عطاردی،<ref>عطاردی، مسند الامام الشهید، ۱۳۷۶ش، شناسنامه کتاب و فهرست مطالب.</ref> موسوعه کلمات الامام الحسین اثر جمعی از محققان پژوهشکده باقرالعلوم<ref>جمعی از نویسندگان، فرهنگ جامع سخنان امام حسین‌ع، ۱۳۸۲ش، ص۲۲-۱۹.</ref> و حکمت‌نامه امام حسین گردآوری شده است.<ref>محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه امام حسین علیه‌السلام، ۱۳۸۳ش، شناسه کتاب و فهرست مطالب.</ref> | ||
=== آثار مکتوب و منسوب === | === آثار مکتوب و منسوب === | ||
| خط ۱۰۰: | خط ۱۰۷: | ||
== شهادت و محل دفن == | == شهادت و محل دفن == | ||
درباره روز هفته عاشورا،<ref>مسعودی، إثبات الوصیه، ۱۳۶۲ش، ص۳۰۴.</ref> گزارش‌هایی از شنبه،<ref>مفید، الارشاد، ۱۳۹۹ق، ج۲، ص۲۵۲؛ قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۷۲۷.</ref> دوشنبه<ref>مسعودی، إثبات الوصیه، ۱۳۶۲ش، ص۳۱۰ (پاورقی).</ref> یا جمعه<ref>مسعودی، إثبات الوصیه، 1362ش، ص310.</ref> دهم [[محرم]] سال ۶۱ق<ref>مفید، الارشاد، ۱۳۹۹ق، ج۲، ص۲۵۲؛ قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۷۲۷.</ref> نقل شده است. پیکر حسین و دیگر شهدای کربلا، بنا بر گزارش‌های تاریخی، در ۱۱ یا ۱۳ محرم و در همان مکان به خاک سپرده شد.<ref>مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹م، ج۳، ص۶۳؛ ابن‌‌شهر آشوب؛ مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۱۱۲؛ مقرم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۵–۳۳۶.</ref> برخی گزارش‌ها دفن آنان را به بنی‌اسد نسبت داده‌اند<ref>مفید؛ الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۱۴.</ref> و در روایات امامیه، از حضور و نقش امام سجاد در دفن حسین نیز یاد شده است.<ref>مقرم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۵-۳۳۶.</ref> در مورد محل دفن، حسین بن علی در محل شهادت، علی‌اکبر<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۱۴.</ref> و علی‌اصغر در نزدیکی قبر حسین، عباس بن علی،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۱۶۹.</ref> حر بن یزید ریاحی و حبیب بن مظاهر نیز در آرامگاه‌های جداگانه دفن شده‌اند.<ref>امین، | درباره روز هفته عاشورا،<ref>مسعودی، إثبات الوصیه، ۱۳۶۲ش، ص۳۰۴.</ref> گزارش‌هایی از شنبه،<ref>مفید، الارشاد، ۱۳۹۹ق، ج۲، ص۲۵۲؛ قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۷۲۷.</ref> دوشنبه<ref>مسعودی، إثبات الوصیه، ۱۳۶۲ش، ص۳۱۰ (پاورقی).</ref> یا جمعه<ref>مسعودی، إثبات الوصیه، 1362ش، ص310.</ref> دهم [[محرم]] سال ۶۱ق<ref>مفید، الارشاد، ۱۳۹۹ق، ج۲، ص۲۵۲؛ قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۷۲۷.</ref> نقل شده است. پیکر حسین و دیگر شهدای کربلا، بنا بر گزارش‌های تاریخی، در ۱۱ یا ۱۳ محرم و در همان مکان به خاک سپرده شد.<ref>مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹م، ج۳، ص۶۳؛ ابن‌‌شهر آشوب؛ مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۱۱۲؛ مقرم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۵–۳۳۶.</ref> برخی گزارش‌ها دفن آنان را به بنی‌اسد نسبت داده‌اند<ref>مفید؛ الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۱۴.</ref> و در روایات امامیه، از حضور و نقش امام سجاد در دفن حسین نیز یاد شده است.<ref>مقرم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۵-۳۳۶.</ref> در مورد محل دفن، حسین بن علی در محل شهادت، علی‌اکبر<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۱۴.</ref> و علی‌اصغر در نزدیکی قبر حسین، عباس بن علی،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۱۶۹.</ref> حر بن یزید ریاحی و حبیب بن مظاهر نیز در آرامگاه‌های جداگانه دفن شده‌اند.<ref>امین، أعیان الشیعه، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۶۱۳.</ref> دیگر یاران امام نیز در نزدیکی قبر حسین بن علی و به‌صورت جمعی دفن شدند.<ref>کشی، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۴۶۴-۴۶۳.</ref> درباره محل دفن سرهای شهدای کربلا نیز دیدگاه‌های مختلفی نقل شده است.<ref>مفید، الإرشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۱۸-۱۱۳؛ ابن‌طاووس، اللهوف، ۱۳۴۸ش، ص۱۴۴-۱۴۳.</ref> | ||
حرم امام حسین و شهدای کربلا در شهر کربلا است. پس از دفن حسین بن علی و یارانش در کربلا، آرامگاه آنان در آغاز با نشانه‌هایی از خاک مشخص بود.<ref>قریشی، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، ۱۳۹۱ش، ص۲۲.</ref> در دوره خلافت هارون‌الرشید عباسی به‌علت اینکه شیعیان بسیار زیاد به زیارت امام حسین می‌رفتند بنای آرامگاه و نشانه‌های آن تخریب شد. در دوره مأمون عباسی، آرامگاه بازسازی شد و اجازه زیارت به شیعیان داده شد،<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۹۵-۹۳.</ref> اما متوکل عباسی در سال ۲۳۶ق دستور تخریب آن را صادر کرد.<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۷، ج۹، ص۱۸۵.</ref> در دوره منتصر عباسی در سال ۲۴۷ق، گنبدی بر مرقد امام حسین ساخته بعد از حدود ده سال در دوره داعی صغیر، میان سال‌های ۲۷۹ تا ۲۸۹ق، حرم مجدداْ بازسازی شد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۰-۹۹.</ref>. در دوره آل‌بویه، به‌ویژه در زمان عضدالدوله و معزالدوله، در سال ۶۲۰ق و دوره جلایریان در سده هشتم قمری و در دوره صفویه به‌ویژه دوران شاه اسماعیل صفوی، شاه اسماعیل دوم و شاه عباس صفوی ساخت ضریح مسی و تزیین گنبد با کاشی انجام شد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۶ـ۱۰۰ و ۱۱۰.</ref> در دوره نادرشاه بین سال‌های ۱۱۳۵ تا ۱۱۵۵ق، نیز اقداماتی برای نوسازی و تزیین بنا انجام شد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۱-۱۱۰.</ref> در دوره قاجار، آقامحمدخان گنبد را طلاکاری کرد؛ در سال ۱۲۱۶ق، وهابیان به کربلا حمله کردند و ضریح و رواق را ویران و گنجینه حرم را غارت کردند؛ فتحعلی‌شاه در سال‌های ۱۲۲۷، ۱۲۳۲ و ۱۲۵۰ق حرم را مرمت و بازسازی کرد، ضریح نقره‌ای ساخت و دستور تزیین گنبدها را داد؛ ناصرالدین‌شاه نیز در سال ۱۲۷۳ق گنبد و طلاکاری‌های آن را مرمت و در سال ۱۲۸۳ق صحن را توسعه داد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۱؛ [https://jap.isca.ac.ir/article_1656.html?lang=fa فاطمی، «لغزش‌ها در تاریخ بارگاه سیدالشهدا(ع)، ۱۳۸۴ش، ص۱۲.]</ref> در دوره معاصر، از سده چهاردهم قمری به بعد، بخش‌هایی از حرم، ازجمله گنبد، گلدسته‌ها، ایوان‌ها و صحن، بازسازی و توسعه یافتند.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۶ـ۱۰۰ و ۱۱۲-۱۱۱.</ref> در سال‌های اخیر نیز طرح‌هایی برای توسعه فضای حرم و افزایش ارتفاع گنبد مطرح شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/93092112668/%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-700-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «گنبد حرم امام حسین پس از 700 سال تغییر می‌کند»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | حرم امام حسین و شهدای کربلا در شهر کربلا است. پس از دفن حسین بن علی و یارانش در کربلا، آرامگاه آنان در آغاز با نشانه‌هایی از خاک مشخص بود.<ref>قریشی، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، ۱۳۹۱ش، ص۲۲.</ref> در دوره خلافت هارون‌الرشید عباسی به‌علت اینکه شیعیان بسیار زیاد به زیارت امام حسین می‌رفتند بنای آرامگاه و نشانه‌های آن تخریب شد. در دوره مأمون عباسی، آرامگاه بازسازی شد و اجازه زیارت به شیعیان داده شد،<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۹۵-۹۳.</ref> اما متوکل عباسی در سال ۲۳۶ق دستور تخریب آن را صادر کرد.<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۷، ج۹، ص۱۸۵.</ref> در دوره منتصر عباسی در سال ۲۴۷ق، گنبدی بر مرقد امام حسین ساخته بعد از حدود ده سال در دوره داعی صغیر، میان سال‌های ۲۷۹ تا ۲۸۹ق، حرم مجدداْ بازسازی شد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۰-۹۹.</ref>. در دوره آل‌بویه، به‌ویژه در زمان عضدالدوله و معزالدوله، در سال ۶۲۰ق و دوره جلایریان در سده هشتم قمری و در دوره صفویه به‌ویژه دوران شاه اسماعیل صفوی، شاه اسماعیل دوم و شاه عباس صفوی ساخت ضریح مسی و تزیین گنبد با کاشی انجام شد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۶ـ۱۰۰ و ۱۱۰.</ref> در دوره نادرشاه بین سال‌های ۱۱۳۵ تا ۱۱۵۵ق، نیز اقداماتی برای نوسازی و تزیین بنا انجام شد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۱-۱۱۰.</ref> در دوره قاجار، آقامحمدخان گنبد را طلاکاری کرد؛ در سال ۱۲۱۶ق، وهابیان به کربلا حمله کردند و ضریح و رواق را ویران و گنجینه حرم را غارت کردند؛ فتحعلی‌شاه در سال‌های ۱۲۲۷، ۱۲۳۲ و ۱۲۵۰ق حرم را مرمت و بازسازی کرد، ضریح نقره‌ای ساخت و دستور تزیین گنبدها را داد؛ ناصرالدین‌شاه نیز در سال ۱۲۷۳ق گنبد و طلاکاری‌های آن را مرمت و در سال ۱۲۸۳ق صحن را توسعه داد.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۱؛ [https://jap.isca.ac.ir/article_1656.html?lang=fa فاطمی، «لغزش‌ها در تاریخ بارگاه سیدالشهدا(ع)، ۱۳۸۴ش، ص۱۲.]</ref> در دوره معاصر، از سده چهاردهم قمری به بعد، بخش‌هایی از حرم، ازجمله گنبد، گلدسته‌ها، ایوان‌ها و صحن، بازسازی و توسعه یافتند.<ref>آل‌طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۶ـ۱۰۰ و ۱۱۲-۱۱۱.</ref> در سال‌های اخیر نیز طرح‌هایی برای توسعه فضای حرم و افزایش ارتفاع گنبد مطرح شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/93092112668/%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-700-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «گنبد حرم امام حسین پس از 700 سال تغییر می‌کند»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۱۶: | ||
==== '''آیین‌های ولادت''' ==== | ==== '''آیین‌های ولادت''' ==== | ||
سالروز ولادت امام حسین در ایران با برگزاری آیین‌های مذهبی و فرهنگی مانند [[آذین‌بندی]] و [[چراغانی]] [[مسجد|اماکن مذهبی مانند مساجد]]، [[تکیه|تکایا]]، [[حسینیه|حسینیه‌ها]]، [[بقاع متبرکه]]، [[حرم|حرم‌ها]]، اماکن عمومی، خیابان‌ها، میدان‌ها، معابر و سردر مغازه‌ها و نیز جشن، [[شعرخوانی]]، [[مولودی‌خوانی]]، منقبت‌خوانی، مدیحه‌سرایی، اجرای تواشیح و سخنرانی مذهبی و برنامه‌های فرهنگی و توزیع نقل، [[شیرینی]]، [[شربت]] و [[نذر|نذورات]] مردمی همراه است. برگزاری ایستگاه‌های پذیرایی نیز از دیگر رسوم این مناسبت است. حرم امام رضا، حرم فاطمه‌معصومه، مسجد جمکران و شاهچراغ از مکان‌های اصلی برگزاری جشن‌های سالروز ولادت امام حسین هستند.<ref>[https://www.irib-news.ir/fa/news/31895/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9- «ایران اسلامی شادمان سالروز ولادت امام حسین(ع)»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> همچنین، سوم شعبان، سالروز ولادت امام حسین، در ایران به‌عنوان روز پاسدار نامگذاری شده است. این مناسبت پس‌از پیروزی انقلاب اسلامی در تقویم ایران ثبت شد و نامگذاری آن با جایگاه امام حسین به‌عنوان نماد ایثار، شجاعت و فاع از حق و مبارزه با ظلم در فرهنگ اسلامی ارتباط دارد.<ref>[https://www.imna.ir/news/833400/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «روز پاسدار و جانباز چه روزی است؟ تاریخ ولادت امام حسین(ع) و زندگینامه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> تکریم پاسداران و جانبازان و برگزاری مراسم شادی و عقد و ازدواج جوانان از برنامه‌های این ایام است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/6506124 «جشن‌ها و آیین‌های گرامیداشت اعیاد شعبانیه آغاز شد»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
==== '''آیین‌های شهادت''' ==== | ==== '''آیین‌های شهادت''' ==== | ||
در ماه‌های محرم و صفر آدابی نیز در میان برخی ایرانیان رواج داشته است. در گذشته، گروهی از مردم در این دو ماه لباس سیاه عزا می‌پوشیدند و تا پایان آن، لباس عزا را از تن بیرون نمی‌آوردند؛ این رسم هنوز هم در برخی مناطق رعایت می‌شود. برگزارنکردن مجالس شادی نیز از آداب رایج این دوره بوده است. همچنین، بنا بر گزارش‌های مربوط به رسوم گذشته، برخی افراد به احترام عزاداری امام حسین از حنا گذاشتن بر دست و سر، تراشیدن موی سر و ریش و استفاده از زیورآلات در این دو ماه خودداری | عزاداری و آیین‌های سوگواری شیعیان در ماه محرم و صفر شامل سیاه‌پوش کردن مساجد، تکایا، هیئت‌ها، نصب پرچم و عَلَم بر سر در منازل و مغازه‌ها،<ref>[https://www.irna.ir/news/4430323/%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%88%DA%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «شمیم محرم درکوچه و خیابانهای کرمانشاه پیچیده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> مرثیه‌سرایی، سینه‌زنی، روضه‌خوانی، تعزیه‌خوانی، دسته عزاداری، زنجیرزنی، عَلَم‌گردانی، كُتل، حمل پرچم‌های سبز، نخل‌گردانی، تابوت‌گردانی،<ref>[https://www.irna.ir/news/80428827/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86 «نگاهي به آيين‌هاي عزاداري محرم در نقاط مختلف ايران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> قمه‌زنی،<ref>مظاهری، «قمه‌زنی»، در فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۳۸۹-۳۸۸.</ref> شام غریبان<ref>حجتی، «شام غریبان»، در فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۳۰۱.</ref> و پیاده‌روی اربعین است.<ref>اسحاقی، «پیاده‌روی اربعین»، در فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۹۹.</ref> در ماه‌های محرم و صفر آدابی نیز در میان برخی ایرانیان رواج داشته است. در گذشته، گروهی از مردم در این دو ماه لباس سیاه عزا می‌پوشیدند و تا پایان آن، لباس عزا را از تن بیرون نمی‌آوردند؛ این رسم هنوز هم در برخی مناطق رعایت می‌شود. لباس مشکی در ایام عزاداری نماد اجتماعی پذیرفته شده است و در محرم این نماد عمومیت می‌یابد.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1771896/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 «فلسفه سیاهپوشی‌های محرم»، خبرگزاری شبستان.] ابوالحسنی، سیاهپوشی در سوگ ائمه نور، ۱۳۷۵ش، ص۵۱.</ref> برگزارنکردن مجالس شادی نیز از آداب رایج این دوره بوده است. همچنین، بنا بر گزارش‌های مربوط به رسوم گذشته، برخی افراد به احترام عزاداری امام حسین از حنا گذاشتن بر دست و سر، تراشیدن موی سر و ریش و استفاده از زیورآلات در این دو ماه خودداری می‌کنند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8807038/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> روز عاشورا نمادین‌ترین مراسم آیینی و عزاداری شیعیان است که نقش مهمی در حیات اجتماعی ایرانیان داشته و می‌توان عینیتی از تنوع قومیتی را مشاهده کرد که در سوگ امام حسین به وحدت و همبستگی می‌رسند. اشکال متنوع عزاداری عاشورا که ریشه در بسترهای فرهنگی اقوام دارد همواره مورد توجه بوده است. از آیین‌های عزاداری محرم در ایران می‌توان به نخل‌گردانی در روستای نوا در بخش لاریجان شهرستان آمل و یزد، چهل منبر در گرگان و لاهیجان، کرب‌زنی در لاهیجان، سنج و دمام در بوشهر، حرکت شترها و نخل‌گردانی در سمنان، روز «یا عباس یا عباس» در شاهرود، سینه‌زنی در سیستان و بلوچستان، گل‌مالی در استان‌های لرستان، کرمانشاه و ایلام، طشت‌گذاری در اردبیل، شاه حسین (شاخسی) در تبریز، بیل‌زنی در شهرستان خوسف خراسان جنوبی، اجتماع بزرگ سینه‌زنی در زنجان، چغچغه‌زنی در روستای انجدان اراک، مشعل‌گردانی در میان عرب‌های خوزستان و چاووش عزا در کاشان اشاره کرد. همچنین، مراسم سنتی عاشورا در ابیانه، قالیشویان در مشهد اردهال کاشان، شله‌پزان در مشهد، پخت نذری در روستای باغملک اصفهان، چایینه به‌عنوان آیین عزاداری زنان ایلامی و چمر به‌عنوان مراسم عزاداری عمومی در ایلام برگزار می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85180793/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «کدام آیین‌های عزاداری محرم برای عکاسان جذاب است؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> تاسوعا به روز نهم محرم و عاشورا به روز دهم این ماه گفته می‌شود و هر دو روز در ایران تعطیل رسمی هستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404080704558/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «سال ۱۴۰۵ چند روز تعطیل رسمی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
==== پیاده‌روی یا راهپیمایی اربعین ==== | ==== پیاده‌روی یا راهپیمایی اربعین ==== | ||
پیاده‌روی اربعین از آیین‌های شیعی و از بزرگترین گردهمایی‌ها و یا راهپیمایی‌های مذهبی جهان و بین‌المللی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85577210/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «رفتارشناسی مردم عراق در میزبانی از زائران امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در زمان حکومت صدام حسین، محدودیت‌هایی در اجرای این مراسم اعمال شد اما پس از سقوط حزب بعث عراق در سال ۱۳۸۲ش، پیاده‌روی اربعین گسترش یافت.<ref>مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۲.</ref> این راهپیمایی از سه مسیر کاظمین، حله و طریق‌العلما یا طریق الفرات، علاوه بر مسیر اصلی نجف به کربلا، به سوی حرم امام حسین انجام می‌شود.<ref>[https://www.jahannews.com/video/811954/%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «علما از این راه به کربلا می‌روند»، وب‌سایت جهان‌نیوز.]</ref> در این آیین، زائرانی از حدود ۷۰ کشور در آن شرکت می‌کنند و پیروان ادیان و مذاهب مختلف، از جمله شیعیان، اهلسنت، مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان، بوداییان و ایزدیان نیز حضور دارند.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1662579900000079181/%DB%B7-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «۷ رکورد جهانی «پیاده‌روی اربعین'''»'''»، خبرگزاری فارس.]</ref> زائران ایرانی پیاده‌روی خود را از شهرهای ایران آغاز می‌کنند. مشایة الاهواز نام کاروان بزرگ پیاده‌روی اربعین از ایران است که هر سال از اهواز، مرکز استان خوزستان، به‌سوی کربلا حرکت می‌کند.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1777157/%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7 «مشایه الاهواز؛ خیل عظیم مشتاقان اباعبدالله در راه کربلا»، خبرگزاری شبستان،] [https://www.imna.ir/news/780823/%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «مشایه اربعین از اهواز پیاده‌روی خود را به سمت کربلا آغاز کردند»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> شمار راهپیمایان کاروان مشایة الاهواز در سال ۱۴۰۵ش، بیش از ۴۰ هزار نفر اعلام شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86214600/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DB%B4%DB%B0-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «آغاز حرکت مشایه ۴۰ هزار نفری اهواز از فردا»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در سال ۱۴۰۳ش، شمار کل زائران اربعین ۲۱٬۴۸۰٬۵۲۵ نفر اعلام شد<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3 «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و ۳٬۶۵۸٬۸۸۹ زائر از مرزهای ایران عبور کردند.<ref>[https://www.moi.ir/news/237624/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B9-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B9 «اطلاعیه شماره ۱۹ ستاد مرکزی اربعین حسینی(ع)»، وب‌سایت وزارت کشور.]</ref> در سال ۱۴۰۴ش، شمار کل زائران ۲۱٬۱۰۳٬۵۲۴ نفر<ref>[https://www.isna.ir/news/1404052515238/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF «شمار زائران اربعین به بیش از ۲۱ میلیون نفر رسید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و شمار زائران ایرانی ۳ میلیون و ۶۲۳ هزار نفر گزارش شد.<ref>[https://farsnews.ir/farhad/1755279357275919710/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DB%B3%DB%B6-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «تعداد زائران ایرانی اربعین از مرز ۳/۶ میلیون گذشت»، خبرگزاری فارس.]</ref> در سال ۱۴۰۵ش نیز آستان مقدس عباسی شمار کل زائران را ۱۹٬۹۹۹٬۸۷۰ نفر اعلام کرد؛<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1413297/%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «آستان مقدس عباسی آمار زائران شرکت‌کننده در مراسم زیارت اربعین سال ۱۴۴۸ هجری قمری را اعلام کرد»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> شمار زائران ایرانی تا ۱۹ صفر این سال، ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر گزارش شد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/785184-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%AA «ستاد مرکزی اربعین: بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار زائر راهی عتبات عالیات شده‌اند»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref> همچنین هر سال در ایام اربعین، مراسمی با عنوان جاماندگان اربعین در شهرهای مختلف ایران برگزار می‌شود که این رسم به‌تازگی در فرهنگ عزاداری ایرانیِ اربعین امام حسین شکل گرفته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85228647/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «حضور ۱۴میلیون نفری در آئین جاماندگان اربعین»، خبرگزاری ایرنا.] [https://www.yjc.ir/fa/news/8807038/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> در این مراسم، اقشار مختلف مردم که امکان حضور در پیاده‌روی اربعین در عراق را ندارند، مسیری مشخص را پیاده طی می‌کنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402061509737/%D8%B5%D9%81%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B5%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «صفر تا صد پیاده‌روی جاماندگان اربعین»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | پیاده‌روی اربعین از آیین‌های شیعی و از بزرگترین گردهمایی‌ها و یا راهپیمایی‌های مذهبی جهان و بین‌المللی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85577210/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «رفتارشناسی مردم عراق در میزبانی از زائران امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در زمان حکومت صدام حسین، محدودیت‌هایی در اجرای این مراسم اعمال شد اما پس از سقوط حزب بعث عراق در سال ۱۳۸۲ش، پیاده‌روی اربعین گسترش یافت.<ref>مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۲.</ref> این راهپیمایی از سه مسیر کاظمین، حله و طریق‌العلما یا طریق الفرات، علاوه بر مسیر اصلی نجف به کربلا، به سوی حرم امام حسین انجام می‌شود.<ref>[https://www.jahannews.com/video/811954/%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «علما از این راه به کربلا می‌روند»، وب‌سایت جهان‌نیوز.]</ref> در این آیین، زائرانی از حدود ۷۰ کشور در آن شرکت می‌کنند و پیروان ادیان و مذاهب مختلف، از جمله شیعیان، اهلسنت، مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان، بوداییان و ایزدیان نیز حضور دارند.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1662579900000079181/%DB%B7-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «۷ رکورد جهانی «پیاده‌روی اربعین'''»'''»، خبرگزاری فارس.]</ref> زائران ایرانی پیاده‌روی خود را از شهرهای ایران آغاز می‌کنند. مشایة الاهواز نام کاروان بزرگ پیاده‌روی اربعین از ایران است که هر سال از اهواز، مرکز استان خوزستان، به‌سوی کربلا حرکت می‌کند.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1777157/%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7 «مشایه الاهواز؛ خیل عظیم مشتاقان اباعبدالله در راه کربلا»، خبرگزاری شبستان،] [https://www.imna.ir/news/780823/%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «مشایه اربعین از اهواز پیاده‌روی خود را به سمت کربلا آغاز کردند»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> شمار راهپیمایان کاروان مشایة الاهواز در سال ۱۴۰۵ش، بیش از ۴۰ هزار نفر اعلام شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86214600/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DB%B4%DB%B0-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «آغاز حرکت مشایه ۴۰ هزار نفری اهواز از فردا»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در سال ۱۴۰۳ش، شمار کل زائران اربعین ۲۱٬۴۸۰٬۵۲۵ نفر اعلام شد<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3 «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و ۳٬۶۵۸٬۸۸۹ زائر از مرزهای ایران عبور کردند.<ref>[https://www.moi.ir/news/237624/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B9-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B9 «اطلاعیه شماره ۱۹ ستاد مرکزی اربعین حسینی(ع)»، وب‌سایت وزارت کشور.]</ref> در سال ۱۴۰۴ش، شمار کل زائران ۲۱٬۱۰۳٬۵۲۴ نفر<ref>[https://www.isna.ir/news/1404052515238/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF «شمار زائران اربعین به بیش از ۲۱ میلیون نفر رسید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و شمار زائران ایرانی ۳ میلیون و ۶۲۳ هزار نفر گزارش شد.<ref>[https://farsnews.ir/farhad/1755279357275919710/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DB%B3%DB%B6-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «تعداد زائران ایرانی اربعین از مرز ۳/۶ میلیون گذشت»، خبرگزاری فارس.]</ref> در سال ۱۴۰۵ش نیز آستان مقدس عباسی شمار کل زائران را ۱۹٬۹۹۹٬۸۷۰ نفر اعلام کرد؛<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1413297/%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «آستان مقدس عباسی آمار زائران شرکت‌کننده در مراسم زیارت اربعین سال ۱۴۴۸ هجری قمری را اعلام کرد»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> شمار زائران ایرانی تا ۱۹ صفر این سال، ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر گزارش شد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/785184-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%AA «ستاد مرکزی اربعین: بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار زائر راهی عتبات عالیات شده‌اند»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref> همچنین هر سال در ایام اربعین، مراسمی با عنوان جاماندگان اربعین در شهرهای مختلف ایران برگزار می‌شود که این رسم به‌تازگی در فرهنگ عزاداری ایرانیِ اربعین امام حسین شکل گرفته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85228647/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «حضور ۱۴میلیون نفری در آئین جاماندگان اربعین»، خبرگزاری ایرنا.] [https://www.yjc.ir/fa/news/8807038/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> در این مراسم، اقشار مختلف مردم که امکان حضور در پیاده‌روی اربعین در عراق را ندارند، مسیری مشخص را پیاده طی می‌کنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402061509737/%D8%B5%D9%81%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B5%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «صفر تا صد پیاده‌روی جاماندگان اربعین»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> همچنین در روز اربعین، آیین‌هایی مانند نمایش هیئت‌ها، روضه‌خوانی، سینه‌زنی، زنجیرزنی، تعزیه‌خوانی و قرائت مقتل برگزار می‌شود. پخت و توزیع نذری به‌ویژه غذا، آش، شله‌زرد و حلیم، اجرای آیین‌های سوگواری سنتی و خواندن روزانه زیارت عاشورا از دهم محرم تا اربعین معروفه به چله زیارت عاشورا نیز از دیگر رسوم این ایام است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8807038/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> بر اساس تقویم رسمی ایران، روز اربعین تعطیل رسمی است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404080704558/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «سال ۱۴۰۵ چند روز تعطیل رسمی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
در | === '''بازتاب فرهنگی و هنری''' === | ||
* '''خوشنویسی:''' | |||
* '''هنرهای تجسمی:''' | |||
* '''موسیقی و سرود:''' | |||
* '''ادبیات و شعر:''' | |||
* '''سینما، تلویزیون و رادیو:''' | |||
* '''معماری:''' | |||
=== '''نام‌گذاری‌ها''' === | |||
بر اساس داده‌های پایگاه اطلاعات جمعیت کشور از سال ۱۲۹۷ش تاکنون، مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور، نام حسین را در شمار نام‌های پرتکرار در ایران اعلام کرده است.<ref>[https://cdn.asriran.com/fa/news/1092489/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پرتکرارترین نام‌های مرد در ایران»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> بر اساس آمار این مرکز، تا شهریور ۱۴۰۴ش، نام حسین با فراوانی ۱٬۸۸۴٬۱۴۵ نفر، از پرتکرارترین نام‌های مردان در ایران بوده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85934064/%D9%BE%D8%B1%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D8%B1 «پرتکرارترین نام مردان در ایران/ محمد در صدر»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
نامگذاری فضاهای شهری می‌تواند در شکل‌گیری هویت شهر و بازتاب ارزش‌های جامعه نقش داشته باشد و در ابعاد کالبدی، کارکردی و بصری نمود پیدا کند. نام این فضاها معمولاً از زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و طبیعی تأثیر می‌پذیرد و ممکن است از سوی مدیریت شهری یا به‌صورت غیررسمی از سوی مردم انتخاب شود.<ref>[https://rau.soore.ac.ir/article_703230.html مولائی، «بازشناسی شاخص‌های نامگذاری فضاهای شهری با تأکید بر هویت موردپژوهی: میدان‌های انقلاب، امام حسین، رسالت و سبزه‌میدان تهران»، ۱۴۰۱ش، ص۲۶-۲۵.]</ref> در ایران شماری از مساجد، کانون فرهنگی هنری، حسینیه، معابر، بزرگراه‌ها، میدان‌ها، مراکز آموزشی و درمانی و دیگر فضاهای عمومی منتسب به نام و القاب امام حسین است. در سال ۱۴۰۱ش، در سراسر کشور ۱٬۹۳۸ مسجد، ۶۹۸ کانون فرهنگی هنری و ۷۵۷ مرکز مشترک مسجد و کانون به نام امام حسین یا القاب او فعالیت می‌کنند که در مجموع ۳٬۳۹۳ مرکز را شامل می‌شود.<ref>[https://www.irib-news.ir/fa/news/3535388/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%87-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%DB%B3%DB%B9%DB%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B3%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «فعالیت سه هزار و ۳۹۳ باب کانون فرهنگی و مسجد منتسب به نام و القاب امام حسین(ع)»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> بر اساس آمار سامانه جامع مدیریت و نظارت بر مساجد و حسینیه‌ها با عنوان نمافر، حدود ۳٬۱۰۰ حسینیه در ایران ثبت شده است.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/1001745/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «نگاهی به وسعت و گسترش مراکز مذهبی در ایران»، پایگاه خبری ـ تحلیلی قدس آنلاین.]</ref> همچنین، میدان امام حسین در تهران،<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1766154/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DB%B8%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «این میدان ۸۰ ساله در تهران از پهلوی تا امروز چگونه نامگذاری شد؟»، وب‌سایت خبرآنلاین.]</ref> اصفهان<ref>[https://www.imna.ir/news/486930/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 «ساماندهی میدان امام حسین(ع) اصفهان»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> مشهد<ref>[https://www.isna.ir/news/91081307933/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF «افتتاح بی‌نظیرترین پل کابلی ایران در مشهد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و شیراز<ref>[https://www.isna.ir/news/fars-55455/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2 «افتتاح ایستگاه میدان امام حسین(ع) مترو شیراز»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> از نمونه‌های نامگذاری فضاهای شهری به نام این امام است. | |||
=== '''پویش‌های مردمی''' === | |||
محور اصلی این فعالیت‌ها، ترویج فرهنگ حسینی، گسترش شعائر مذهبی، تقویت مشارکت مردمی در آیین‌های عزاداری و پیاده‌روی اربعین، ترویج سبک زندگی اسلامی، افزایش آگاهی مذهبی و تاریخی درباره واقعه عاشورا و معرفی محصولات اربعینی، ارائه نرم‌افزارهای رایگان همراه و بهره‌گیری از سامانه‌های گفت‌وگوی هوشمند است. ازجمله این فعالیت‌ها باید به پویش زیارت سبز در قالب چهار زیرپویش ۱۰ قدم سبز، لیوان همراه، کیسه پارچه‌ای و موکب سبز،<ref>[https://boushehr.irib-news.ir/fa/news/5868076/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF «پویش «زیارت سبز» همزمان با ایام اربعین آغاز شد»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> باید برخاست،<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4366486/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86 «آغاز پویش «باید برخاست» در بستر فناوری‌های نوین»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> نماز اول وقت در طریق‌الحسین،<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/05/06/3363911/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF «پویش ملی نماز اول وقت در پیاده روی اربعین آغاز شد»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> اطعام و احسان حسینی، به عشق حسین،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6862336/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B7%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «اجرای پویش‌های «اطعام و احسان حسینی» و «به عشق حسین(ع)»»، خبرگزار مهر.]</ref> با چفیه می‌آییم،<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1403/05/21/3138044/%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «تلویزیون در اربعین حسینی چه برنامه‌هایی دارد؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> هدیه‌ای برای رهبر شهیدم (نذر کاشی حرم)،<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/03/26/3618664/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1405 «اعلام سه طرح اولویت‌دار ستاد عتبات در سال ۱۴۰۵»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> حیاتنا حسین، طریق‌القدس،<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1403/05/03/3127767/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D9%88%D9%85-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B5%D9%81%D8%B1 «ایجاد زیست‌بوم فرهنگی دینی در تهران تا پایان ماه صفر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> با حسین بمان،<ref>[https://www.irib-news.ir/fa/news/3922619/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%85%D8%A7%D9%86 «آغاز پویش با حسین بمان»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> روضه‌خوان، سلام بر حسین و علمدار اشاره کرد. همچنین سوگواره‌های تکیه ملت، بلندا، تعزیت خورشید و نوگلان حسینی، ویژه‌برنامه‌های جلوه سوگ و نی‌ناله، آیین‌های عطر سیب و پرده عشاق از دیگر طرح‌ها و برنامه‌های مردمی در راستای ترویج فرهنگ حسینی به شمار می‌روند.<ref>[https://www.irib-news.ir/fa/news/3527630/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B6%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D8%AD%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C «از اجرای پویش‌های «سلام برحسین و روضه‌خوان» تا حمایت از طرح‌های مردمی برای ترویج فرهنگ حسینی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | |||
== خطر تحریف دستاوردهای عاشورا == | == خطر تحریف دستاوردهای عاشورا == | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۴۹: | ||
پنجم، آلودن مراثی به خرافه‌ها و گزافه‌ها.<ref>اسفندیاری، از عاشورای حسین تا عاشورای شیعه، 1384ش، ص43.</ref>{{سخ}} | پنجم، آلودن مراثی به خرافه‌ها و گزافه‌ها.<ref>اسفندیاری، از عاشورای حسین تا عاشورای شیعه، 1384ش، ص43.</ref>{{سخ}} | ||
پژوهشگران بر این باور هستند که با دوری از زمینه‌های تحریف دستاوردهای [[نهضت حسینی]]، این قیام می‌تواند با تأکید بر [[آزادگی]]، اصلاح‌گری و مهرورزی، جاودانه بماند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص132-136.</ref> همچنین به‌دلیل خطر تحریف وقایع [[عاشورا]]، برخی از پژوهشگران نقطهٔ اشتراک گزارش‌های تاریخی مربوط به واقعه [[کربلا]] را این گونه مختصر، گفته‌اند که «درگیری، روز دهم محرم سال ۶۱ هجری رخ داده است و از همراهان امام، هر کس به سن بلوغ رسیده، با وی به شهادت رسیده است.»<ref>شهیدی، پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین، 1365ش، ص156-157.</ref> | پژوهشگران بر این باور هستند که با دوری از زمینه‌های تحریف دستاوردهای [[نهضت حسینی]]، این قیام می‌تواند با تأکید بر [[آزادگی]]، اصلاح‌گری و مهرورزی، جاودانه بماند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص132-136.</ref> همچنین به‌دلیل خطر تحریف وقایع [[عاشورا]]، برخی از پژوهشگران نقطهٔ اشتراک گزارش‌های تاریخی مربوط به واقعه [[کربلا]] را این گونه مختصر، گفته‌اند که «درگیری، روز دهم محرم سال ۶۱ هجری رخ داده است و از همراهان امام، هر کس به سن بلوغ رسیده، با وی به شهادت رسیده است.»<ref>شهیدی، پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین، 1365ش، ص156-157.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۵۵: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* قرآن کریم | * قرآن کریم | ||
* آزادیان، مصطفی، «نگاهی به سیره عبادی امام حسین(ع)»، ره توشه، سال۲۰، شماره۱۰۷، ۱۳۹۶ش. | |||
* «آستان مقدس عباسی آمار زائران شرکت‌کننده در مراسم زیارت اربعین سال ۱۴۴۸ هجری قمری را اعلام کرد»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش. | * «آستان مقدس عباسی آمار زائران شرکت‌کننده در مراسم زیارت اربعین سال ۱۴۴۸ هجری قمری را اعلام کرد»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش. | ||
* «آغاز پویش با حسین بمان»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۳۱ تير ۱۴۰۲ش. | |||
* «آغاز پویش «باید برخاست» در بستر فناوری‌های نوین»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۴۰۵ش. | |||
* «آغاز حرکت مشایه ۴۰ هزار نفری اهواز از فردا»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۵ش. | * «آغاز حرکت مشایه ۴۰ هزار نفری اهواز از فردا»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۵ش. | ||
* آل‌طعمه، سلمان هادی، کربلا و حرم‌های مطهر، ترجمه حسین صابری، تهران، مشعر، ۱۳۷۸ش. | * آل‌طعمه، سلمان هادی، کربلا و حرم‌های مطهر، ترجمه حسین صابری، تهران، مشعر، ۱۳۷۸ش. | ||
| خط ۱۶۲: | خط ۱۸۲: | ||
* ابن‌مسکویه، ابوعلی، تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش. | * ابن‌مسکویه، ابوعلی، تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش. | ||
* ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق. | * ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق. | ||
* «اجرای پویش‌های «اطعام و احسان حسینی» و «به عشق حسین(ع)»»، خبرگزار مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ش. | |||
* احمدی میانجی، علی، مکاتیب الائمة، آیت الله احمدى میانجى، قم، دار الحدیث، ۱۴۲۶ق. | * احمدی میانجی، علی، مکاتیب الائمة، آیت الله احمدى میانجى، قم، دار الحدیث، ۱۴۲۶ق. | ||
* اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الأئمه، قم، رضی، ۱۴۲۱ق. | * اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الأئمه، قم، رضی، ۱۴۲۱ق. | ||
* اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تبریز، بنی‌هاشم، ۱۳۸۱ق. | * اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تبریز، بنی‌هاشم، ۱۳۸۱ق. | ||
* «از اجرای پویش‌های «سلام برحسین و روضه‌خوان» تا حمایت از طرح‌های مردمی برای ترویج فرهنگ حسینی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۹ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* اسحاقی، پیمان، «پیاده‌روی اربعین»، در فرهنگ سوگ شیعی، تهران، نشر خیمه، ۱۳۹۵ش. | |||
* اسحاقی‌فر، یاسر، «حسین بن علی و قیام عاشورا از دیدگاه اهلسنت»، مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، سال۲، شماره۵، ۱۳۸۹ش. | * اسحاقی‌فر، یاسر، «حسین بن علی و قیام عاشورا از دیدگاه اهلسنت»، مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، سال۲، شماره۵، ۱۳۸۹ش. | ||
* اسفندیاری، محمد، از عاشورای حسین تا عاشورای شیعه، قم، صحیفه خرد، چاپ اول، ۱۳۸۴ش. | * اسفندیاری، محمد، از عاشورای حسین تا عاشورای شیعه، قم، صحیفه خرد، چاپ اول، ۱۳۸۴ش. | ||
* «اصول حاکم بر سیره اقتصادی امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۳۹۳ش. | |||
* «اطلاعیه شماره ۱۹ ستاد مرکزی اربعین حسینی(ع)»، وب‌سایت وزارت کشور، تاریخ درج مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۳ش. | * «اطلاعیه شماره ۱۹ ستاد مرکزی اربعین حسینی(ع)»، وب‌سایت وزارت کشور، تاریخ درج مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۳ش. | ||
* امین، سید محسن، | * «اعلام سه طرح اولویت‌دار ستاد عتبات در سال ۱۴۰۵»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ش. | ||
* «افتتاح ایستگاه میدان امام حسین(ع) مترو شیراز»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۳۹۷ش. | |||
* «افتتاح بی‌نظیرترین پل کابلی ایران در مشهد»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۱ش. | |||
* امین، سید محسن، أعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف، ۱۳۶۲ش. | |||
* «ایجاد زیست‌بوم فرهنگی دینی در تهران تا پایان ماه صفر»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۳ مرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* «ایران اسلامی شادمان سالروز ولادت امام حسین(ع)»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۲ خرداد ۱۳۹۲ش. | |||
* «این میدان ۸۰ ساله در تهران از پهلوی تا امروز چگونه نامگذاری شد؟»، وب‌سایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
* بارا، آنتوان، امام حسین در اندیشه مسیحیت، ترجمه فرامرز میرزایی و علی‌باقر طاهری‌نیا، همدان، دانشگاه بوعلی‌سینا و شوق دانش، ۱۳۸۱ش. | * بارا، آنتوان، امام حسین در اندیشه مسیحیت، ترجمه فرامرز میرزایی و علی‌باقر طاهری‌نیا، همدان، دانشگاه بوعلی‌سینا و شوق دانش، ۱۳۸۱ش. | ||
* بحرانی، هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر، قم، بنیاد معارف اسلامی، ۱۳۷۱ش. | * بحرانی، هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر، قم، بنیاد معارف اسلامی، ۱۳۷۱ش. | ||
| خط ۱۷۴: | خط ۲۰۴: | ||
* بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۷ق. | * بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۷ق. | ||
* بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب‌الأشراف، دمشق، ۱۹۹۶–۲۰۰۰م. | * بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب‌الأشراف، دمشق، ۱۹۹۶–۲۰۰۰م. | ||
* «پرتکرارترین نام مردان در ایران/ محمد در صدر»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴ش. | |||
* «پرتکرارترین نام‌های مرد در ایران»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴ش. | |||
* «پویش «زیارت سبز» همزمان با ایام اربعین آغاز شد»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۷ مرداد ۱۴۰۵ش. | |||
* «پویش ملی نماز اول وقت در پیاده روی اربعین آغاز شد»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۶ مرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* پیشوایی، مهدی، تاریخ اسلام از سقیفه تا کربلا، تهران، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۳ش. | * پیشوایی، مهدی، تاریخ اسلام از سقیفه تا کربلا، تهران، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۳ش. | ||
* پیشوایی، محمدباقر، مقتل جامع سیدالشهداء، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۷ش. | * پیشوایی، محمدباقر، مقتل جامع سیدالشهداء، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۷ش. | ||
* ترمذی، محمد بن عیسی، سنن الترمذی، تحقیق و تصحیح عبدالوهاب عبد اللطیف، بیروت: دارالفکر، ۱۴۰۳ق. | * ترمذی، محمد بن عیسی، سنن الترمذی، تحقیق و تصحیح عبدالوهاب عبد اللطیف، بیروت: دارالفکر، ۱۴۰۳ق. | ||
* «تعداد زائران ایرانی اربعین از مرز ۳/۶ میلیون گذشت»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | * «تعداد زائران ایرانی اربعین از مرز ۳/۶ میلیون گذشت»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* «تلویزیون در اربعین حسینی چه برنامه‌هایی دارد؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* تهرانی، محمدمحسن(آقا بزرگ)، الذریعة الی تصانیف الشیعة، تحقیق احمد حسینی اشکوری، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق. | * تهرانی، محمدمحسن(آقا بزرگ)، الذریعة الی تصانیف الشیعة، تحقیق احمد حسینی اشکوری، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق. | ||
* «جشن‌ها و آیین‌های گرامیداشت اعیاد شعبانیه آغاز شد»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردين ۱۳۹۷ش. | |||
* جعفریان، رسول، تأملی در نهضت عاشورا، قم، انصاریان، ۱۳۸۱ش. | |||
* جعفریان، رسول، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، قم، انصاریان، چاپ یازدهم، ۱۳۹۰ش. | * جعفریان، رسول، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، قم، انصاریان، چاپ یازدهم، ۱۳۹۰ش. | ||
* جمعی از نویسندگان، فرهنگ جامع سخنان امام حسین‌ع، ترجمه علی مؤیدی، تهران، امیر کبیر، ۱۳۸۲ش. | * جمعی از نویسندگان، فرهنگ جامع سخنان امام حسین‌ع، ترجمه علی مؤیدی، تهران، امیر کبیر، ۱۳۸۲ش. | ||
* جهاندیده، اکرم، «سیره اجتماعی امام دوم تا چهارم(ع)»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۹۳ش. | |||
* حاکم نیشابوری، محمد بن عبداللّه، المستدرک علی‌الصحیحین، چاپ یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت ۱۴۰۶ق. | * حاکم نیشابوری، محمد بن عبداللّه، المستدرک علی‌الصحیحین، چاپ یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت ۱۴۰۶ق. | ||
* حجتی، علی، «شام غریبان»، در فرهنگ سوگ شیعی، تهران، نشر خیمه، ۱۳۹۵ش. | |||
* حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۹ق. | |||
* حسینی رودباری، مصطفی، الامامان الحسن و الحسین، تهران، مجمع علمی تقریب بین المذاهب الاسلامیه، ۱۴۲۸ق. | * حسینی رودباری، مصطفی، الامامان الحسن و الحسین، تهران، مجمع علمی تقریب بین المذاهب الاسلامیه، ۱۴۲۸ق. | ||
* «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۴ شهریور ۱۴۰۳ش. | * «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۴ شهریور ۱۴۰۳ش. | ||
| خط ۱۸۸: | خط ۲۲۸: | ||
* حیدری، مجتبی، «ویژگی‌های شخصیتی امام حسین»، فرهنگ زیارت، سال۱۳، شماره۵۰، ۱۴۰۱ش. | * حیدری، مجتبی، «ویژگی‌های شخصیتی امام حسین»، فرهنگ زیارت، سال۱۳، شماره۵۰، ۱۴۰۱ش. | ||
* حیدری‌نیا، علی؛ علیزایی، محمدرضا؛ اصغری حسامیه، محمد، «بررسی جایگاه قیام عاشورا و شهادت امام حسین از دیدگاه اهلسنت»، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، سال۱، شماره۱، ۱۳۹۴ش. | * حیدری‌نیا، علی؛ علیزایی، محمدرضا؛ اصغری حسامیه، محمد، «بررسی جایگاه قیام عاشورا و شهادت امام حسین از دیدگاه اهلسنت»، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، سال۱، شماره۱، ۱۳۹۴ش. | ||
* خالومحمدی، هدایت، «بررسی و تحلیل سیره عبادی و اخلاقی امام حسین(ع)»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشکده اصول‌الدین، ۱۳۸۸ش. | |||
* خزعلی، انسیه، «قیام امام حسین از دیدگاه علمای اهلسنت»، مندرج در مجموعه مقالات همایش امام حسین(ع)، ج۱۱، مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، تهران، ۱۳۸۱ش. | * خزعلی، انسیه، «قیام امام حسین از دیدگاه علمای اهلسنت»، مندرج در مجموعه مقالات همایش امام حسین(ع)، ج۱۱، مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، تهران، ۱۳۸۱ش. | ||
* خوارزمی، موفق بن احمد، مقتل الحسین، تصحیح محمد سماوی، قم: مکتبة المفید، ۱۳۸۱ش. | * خوارزمی، موفق بن احمد، مقتل الحسین، تصحیح محمد سماوی، قم: مکتبة المفید، ۱۳۸۱ش. | ||
* دینوری، احمد بن داوود، الاخبار الطوال، تحقیق عبدالمنعم عامر مراجعه جمال الدین شیال، قم، منشورات رضی، ۱۳۶۸ش. | * دینوری، احمد بن داوود، الاخبار الطوال، تحقیق عبدالمنعم عامر مراجعه جمال الدین شیال، قم، منشورات رضی، ۱۳۶۸ش. | ||
* ذهبی، شمس‌الدین، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، بیروت، دار الكتاب العربى، ۱۴۰۹ق. | * ذهبی، شمس‌الدین، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، بیروت، دار الكتاب العربى، ۱۴۰۹ق. | ||
* رحمتی، محمدحسین؛ خنیفر، حسین؛ کتابی، ابراهیم، «الگوی رهبری امام حسین(ع)در قیام عاشورا»، مدیریت اسلامی، سال۹، شماره۹۶، ۱۳۹۵ش. | |||
* «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ شهریور ۱۴۰۳ش. | * «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ شهریور ۱۴۰۳ش. | ||
* رسولی، دادکریم، «حدیث ثقلین، حدیثی صحیح و متواتر»، اندیشه تقریب، سال۴، شماره۱۲، ۱۳۸۶ش. | * رسولی، دادکریم، «حدیث ثقلین، حدیثی صحیح و متواتر»، اندیشه تقریب، سال۴، شماره۱۲، ۱۳۸۶ش. | ||
| خط ۱۹۷: | خط ۲۳۹: | ||
* «رفتارشناسی مردم عراق در میزبانی از زائران امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳ شهریور ۱۴۰۳ش. | * «رفتارشناسی مردم عراق در میزبانی از زائران امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳ شهریور ۱۴۰۳ش. | ||
* رنجبر گل‌افشانی، موسی، «زمینه‌های قیام امام حسین علیه‌السلام»، مندرج در مجموعه مقالات همایش امام حسین(ع)، ج۶، مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، تهران، ۱۳۸۱ش. | * رنجبر گل‌افشانی، موسی، «زمینه‌های قیام امام حسین علیه‌السلام»، مندرج در مجموعه مقالات همایش امام حسین(ع)، ج۶، مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، تهران، ۱۳۸۱ش. | ||
* «روز پاسدار و جانباز چه روزی است؟ تاریخ ولادت امام حسین(ع) و زندگینامه»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۷ بهمن ۱۴۰۳ش. | |||
* زبیری، مُصْعَب بن عبداللّه، نسب قریش، قاهره، لوی پرووانسال، ۱۹۵۳م. | * زبیری، مُصْعَب بن عبداللّه، نسب قریش، قاهره، لوی پرووانسال، ۱۹۵۳م. | ||
* «سال ۱۴۰۵ چند روز تعطیل رسمی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۴ش. | |||
* «ساماندهی میدان امام حسین(ع) اصفهان»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ش. | |||
* سایکس، سر پرسی، تاریخ ایران، ترجمه سید محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، چاپخانه علمی، ۱۳۶۸ش. | * سایکس، سر پرسی، تاریخ ایران، ترجمه سید محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، چاپخانه علمی، ۱۳۶۸ش. | ||
* سبط ابن‌جوزی، یوسف بن قزاوغلی، تذکرة الخواص من الأمة بذکر خصائص الأئمة، بیروت، مؤسسه اهل‌بیت، ۱۴۰۱ق. | * سبط ابن‌جوزی، یوسف بن قزاوغلی، تذکرة الخواص من الأمة بذکر خصائص الأئمة، بیروت، مؤسسه اهل‌بیت، ۱۴۰۱ق. | ||
| خط ۲۰۶: | خط ۲۵۱: | ||
* شم‌آبادی، مسعود؛ دشتی، محمدجواد، «نقد پژوهی دیدگاه خاورشناسان درباره قیام عاشورا با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری»، قرآن‌پژوهی خاورشناسان، سال۱۸، شماره۳۵، ۱۴۰۲ش. | * شم‌آبادی، مسعود؛ دشتی، محمدجواد، «نقد پژوهی دیدگاه خاورشناسان درباره قیام عاشورا با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری»، قرآن‌پژوهی خاورشناسان، سال۱۸، شماره۳۵، ۱۴۰۲ش. | ||
* «شمار زائران اربعین به بیش از ۲۱ میلیون نفر رسید»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مرداد ۱۴۰۴ش. | * «شمار زائران اربعین به بیش از ۲۱ میلیون نفر رسید»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* «شمیم محرم درکوچه و خیابانهای کرمانشاه پیچیده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آذر ۱۳۸۸ش. | |||
* شوشتری، جعفر بن حسن، الخصائص الحسینیة، قم، شریف رضی، ۱۴۲۳ق. | * شوشتری، جعفر بن حسن، الخصائص الحسینیة، قم، شریف رضی، ۱۴۲۳ق. | ||
* شهیدی، سیدجعفر، پس از پنجاه سال؛ پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین(ع)، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۰ش. | * شهیدی، سیدجعفر، پس از پنجاه سال؛ پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین(ع)، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۰ش. | ||
* شیمل، آنه‌ماری، ابعاد عرفانی اسلام، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۴ش. | * شیمل، آنه‌ماری، ابعاد عرفانی اسلام، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۴ش. | ||
* صالحی‌زاده، محمداسماعیل؛ محمدی، روح‌الله؛ جهان‌منش، حسین، «اخلاق کسب و کار در سیره و سخنان امام حسین(ع)»، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، همایش سراسری علمی پژوهشی شناخت اخلاق و آداب حسینی، ۱۳۹۴ش. | |||
* صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق. | * صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق. | ||
* صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، قم، ۱۳۶۳ش. | * صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، قم، ۱۳۶۳ش. | ||
| خط ۲۲۰: | خط ۲۶۷: | ||
* طوسى، محمد بن حسن، الخلاف، تحقیق على خراسانى، سیدجواد شهرستانى، مهدى طه نجف، مجتبى عراقى، قم، دفتر انتشارات اسلامى، ۱۴۰۷ق. | * طوسى، محمد بن حسن، الخلاف، تحقیق على خراسانى، سیدجواد شهرستانى، مهدى طه نجف، مجتبى عراقى، قم، دفتر انتشارات اسلامى، ۱۴۰۷ق. | ||
* طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق. | * طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق. | ||
* طهماسبی بلداجی، اصغر، «واکاوی سیره قرآنی امام حسین(ع) در اصلاح ارزش های اعتقادی و اخلاقی جامعه اسلامی»، مطالعات بین رشته‌ای قرآن و الهیات، سال۱، شماره۱، ۱۴۰۳ش. | |||
* طهماسبی بلداجی، اصغر، «گونه‌شناسی آراء خاورشناسان درباره اهداف امام حسین(ع) از نهضت عاشورا با رویکرد تحلیلی–انتقادی»، پژوهش‌نامه امامیه، سال۱۱، شماره۲۱، ۱۴۰۴ش. | * طهماسبی بلداجی، اصغر، «گونه‌شناسی آراء خاورشناسان درباره اهداف امام حسین(ع) از نهضت عاشورا با رویکرد تحلیلی–انتقادی»، پژوهش‌نامه امامیه، سال۱۱، شماره۲۱، ۱۴۰۴ش. | ||
* عباس نیا، علی، «تحلیل انتقادی آرای مستشرقان درباره علل و انگیزه‌های نهضت حسینی»، فرهنگ و سیره اهل‌بیت(ع)، سال۲، شماره۷، ۱۴۰۲ش. | * عباس نیا، علی، «تحلیل انتقادی آرای مستشرقان درباره علل و انگیزه‌های نهضت حسینی»، فرهنگ و سیره اهل‌بیت(ع)، سال۲، شماره۷، ۱۴۰۲ش. | ||
* عبدالحمید، عبدالرحمان، سیرهٔ اهل بیت، قم، مکتبه الاسلامیه، بی‌تا. | * عبدالحمید، عبدالرحمان، سیرهٔ اهل بیت، قم، مکتبه الاسلامیه، بی‌تا. | ||
* عبدالمحمدی، حسین، زمینه‌های قیام امام حسین، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۳ش. | * عبدالمحمدی، حسین، زمینه‌های قیام امام حسین، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۳ش. | ||
* عبدی، بهنام؛ ملکی، مجید، «مختصات مدیریت جهادی بر اساس کتاب حماسۀ حسینی استاد شهید مرتضی مطهری: تبیین سیرۀ امام حسین(ع)»، مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال۱۲، شماره۱، ۱۴۰۲ش. | |||
* عطار، طاهره؛ رنجبر حسینی، محمد؛ «روش‌شناسی مناظرات امام حسین(ع) در جریان قیام عاشورا»، پژوهش‌نامه معارف حسینی، سال۱، شماره۲، ۱۳۹۵ش. | * عطار، طاهره؛ رنجبر حسینی، محمد؛ «روش‌شناسی مناظرات امام حسین(ع) در جریان قیام عاشورا»، پژوهش‌نامه معارف حسینی، سال۱، شماره۲، ۱۳۹۵ش. | ||
* عطاردی قوچانی، عزیزالله، مسند الامام الشهید، تهران، عطارد، ۱۳۷۶ش. | * عطاردی قوچانی، عزیزالله، مسند الامام الشهید، تهران، عطارد، ۱۳۷۶ش. | ||
| خط ۲۳۱: | خط ۲۸۰: | ||
* عنایت، حمید، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهی، تهران، خوارزمی، ۱۳۶۵ش. | * عنایت، حمید، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهی، تهران، خوارزمی، ۱۳۶۵ش. | ||
* فاطمی، سیدحسن، «لغزش‌ها در تاریخ بارگاه سیدالشهداء(ع)»، آیینه پژوهش، سال۱۶، شماره۹۶، ۱۳۸۴ش. | * فاطمی، سیدحسن، «لغزش‌ها در تاریخ بارگاه سیدالشهداء(ع)»، آیینه پژوهش، سال۱۶، شماره۹۶، ۱۳۸۴ش. | ||
* «فعالیت سه هزار و ۳۹۳ باب کانون فرهنگی و مسجد منتسب به نام و القاب امام حسین(ع)»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* «فلسفه سیاهپوشی‌های محرم»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۴۰۳ش. | |||
* فیض کاشانی، محسن، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، تصحیح و تعلیق علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۳ق. | * فیض کاشانی، محسن، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، تصحیح و تعلیق علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۳ق. | ||
* قریشی، عبدالامیر، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش. | * قریشی، عبدالامیر، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش. | ||
* قزوین رازی، عبدالجلیل، النقض، تصحیح میر جلال محدث، تهران، انتشارات انجمن آثار ملی، ۱۳۵۸ش. | |||
* قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، هجرت، ۱۳۷۱ش. | * قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، هجرت، ۱۳۷۱ش. | ||
* قمی، عباس، نفس المهموم، قم، مکتبة الحیدریة، ۱۳۷۹ش-۱۴۲۱ق. | * قمی، عباس، نفس المهموم، قم، مکتبة الحیدریة، ۱۳۷۹ش-۱۴۲۱ق. | ||
* کاشی، عبدالوهاب، مصرع الحسین(ع)، بیروت، دار الزهراء، ۱۴۰۸ق. | * کاشی، عبدالوهاب، مصرع الحسین(ع)، بیروت، دار الزهراء، ۱۴۰۸ق. | ||
* «کدام آیین‌های عزاداری محرم برای عکاسان جذاب است؟»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۴۰۲ش. | |||
* کرباسی، محمدصادق، دائرة المعارف الحسینیة، دیوان الامام الحسین، لندن، المرکز الحسینی للدراسات، ۲۰۰۱م. | * کرباسی، محمدصادق، دائرة المعارف الحسینیة، دیوان الامام الحسین، لندن، المرکز الحسینی للدراسات، ۲۰۰۱م. | ||
* کریمپور قراملکی، علی، «نقد و بررسی نگاه مستشرقان به قیام امام حسین(ع) از منظر اخلاق هنجاری»، دین و دنیای معاصر، سال۱۰، شماره۱- شماره پیاپی۱۸، ۱۴۰۲ش. | * کریمپور قراملکی، علی، «نقد و بررسی نگاه مستشرقان به قیام امام حسین(ع) از منظر اخلاق هنجاری»، دین و دنیای معاصر، سال۱۰، شماره۱- شماره پیاپی۱۸، ۱۴۰۲ش. | ||
| خط ۲۴۳: | خط ۲۹۶: | ||
* «گنبد حرم امام حسین پس از 700 سال تغییر می‌کند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۳۹۳ش. | * «گنبد حرم امام حسین پس از 700 سال تغییر می‌کند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۳۹۳ش. | ||
* ماندگار، محمدمهدی، «شمه‌ای از فضائل امام حسین علیه‌السلام»، مبلغان، سال۴، شماره۲۸، ۱۳۸۱ش. | * ماندگار، محمدمهدی، «شمه‌ای از فضائل امام حسین علیه‌السلام»، مبلغان، سال۴، شماره۲۸، ۱۳۸۱ش. | ||
* مایلی، وحید، «اقتصاد در سیره امام حسین علیه‌السلام»، ماهنامه تیتر صبح، شماره پیاپی۲، ۱۳۹۶ش. | |||
* مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | ||
* مجلسی، محمدباقر، زادالمعاد، تصحیح و تحقیق علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسة الاعلمی، ۱۴۲۳ق. | * مجلسی، محمدباقر، زادالمعاد، تصحیح و تحقیق علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسة الاعلمی، ۱۴۲۳ق. | ||
| خط ۲۵۱: | خط ۳۰۵: | ||
* مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیه، ترجمه محمدجواد نجفی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۶۲ش. | * مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیه، ترجمه محمدجواد نجفی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۶۲ش. | ||
* مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق اسعد داغر، قم، دارالهجره، ۱۴۰۹ق. | * مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق اسعد داغر، قم، دارالهجره، ۱۴۰۹ق. | ||
* مشایخی ساردو، منصوره؛ اسلامی، اسماعیل، «سیره و زندگی حضرت امام حسین(ع) در متون دینی، تاریخی و ادبیِ زبان فارسی و عربی»، مطالعات ادبیات تطبیقی، سال۱۸، شماره۶۹، ۱۴۰۳ش. | |||
* «مشایه اربعین از اهواز پیاده‌روی خود را به سمت کربلا آغاز کردند»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ش. | * «مشایه اربعین از اهواز پیاده‌روی خود را به سمت کربلا آغاز کردند»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۴۰۳ش. | ||
* «مشایه الاهواز؛ خیل عظیم مشتاقان اباعبدالله در راه کربلا»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۳ش. | * «مشایه الاهواز؛ خیل عظیم مشتاقان اباعبدالله در راه کربلا»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۳ش. | ||
* مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، تهران، صدرا، چاپ چهاردهم، ۱۳۷۱ش. | * مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، تهران، صدرا، چاپ چهاردهم، ۱۳۷۱ش. | ||
* مظاهری، محسن‌حسام، فرهنگ سوگ شیعی، تهران، خیمه، ۱۳۹۵ش. | * مظاهری، محسن‌حسام، فرهنگ سوگ شیعی، تهران، خیمه، ۱۳۹۵ش. | ||
* مظاهری، محسن حسام، «قمه‌زنی»، در فرهنگ سوگ شیعی، تهران، نشر خیمه، ۱۳۹۵ش. | |||
* معروف حسنی، هاشم، زندگی دوازده امام، ترجمه محمد مقدس، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۹ش. | * معروف حسنی، هاشم، زندگی دوازده امام، ترجمه محمد مقدس، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۹ش. | ||
* مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۹ق. | * مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۹ق. | ||
| خط ۲۶۳: | خط ۳۱۹: | ||
* منتظرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، دفتر نشر معارف، چاپ سوم، ۱۳۸۴ش. | * منتظرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، دفتر نشر معارف، چاپ سوم، ۱۳۸۴ش. | ||
* موسوی المقرم، عبدالرزاق، مقتل الحسین (ع)، بیروت، دارالکتاب الاسلامیه، بی‌تا. | * موسوی المقرم، عبدالرزاق، مقتل الحسین (ع)، بیروت، دارالکتاب الاسلامیه، بی‌تا. | ||
* مولائی، اصغر، «بازشناسی شاخص‌های نامگذاری فضاهای شهری با تأکید بر هویت موردپژوهی: میدان‌های انقلاب، امام حسین، رسالت و سبزه‌میدان تهران»، رهپویه معماری و شهرسازی، سال۱، شماره۴، ۱۴۰۱ش. | |||
* مهدوی دامغانی، محمود؛ باغستانی، اسماعیل، «حسن بن علی، امام»، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۳، تهران، بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش. | * مهدوی دامغانی، محمود؛ باغستانی، اسماعیل، «حسن بن علی، امام»، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۳، تهران، بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش. | ||
* نجمی، محمدصادق، سخنان حسین بن علی از مدینه تا کربلا، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸ش. | * نجمی، محمدصادق، سخنان حسین بن علی از مدینه تا کربلا، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸ش. | ||
* نصیری، محمد، تحلیلی از تاریخ تشیع و امامان، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۴ش. | * نصیری، محمد، تحلیلی از تاریخ تشیع و امامان، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۴ش. | ||
* «نگاهي به آيين‌هاي عزاداري محرم در نقاط مختلف ايران»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۱ش. | |||
* «نگاهی به وسعت و گسترش مراکز مذهبی در ایران»، پایگاه خبری ـ تحلیلی قدس آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳ مرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* نیکلسون، رینولد آلین، تاریخ ادبیات عرب، ترجمه کیواندخت کیوانی، تهران، ویستار، ۱۳۸۰ش. | * نیکلسون، رینولد آلین، تاریخ ادبیات عرب، ترجمه کیواندخت کیوانی، تهران، ویستار، ۱۳۸۰ش. | ||
* هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس الهلالي، تهران، بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، ۱۴۰۵ق. | * هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس الهلالي، تهران، بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، ۱۴۰۵ق. | ||
