امام حسین: تفاوت میان نسخه‌ها

توجه به سیره امام حسین و به‌کارگیری ابعاد آن در جامعه معاصر، از یک‌طرف، زمینه احیاء، تبیین و ترویج معارف حسینی و نهادینه‌سازی آن‌ها در جوامع اسلامی را فراهم می‌نماید. از طرف دیگر، علاوه بر سلامت و تعالی فرهنگ اسلامی در ابعاد فردی و اجتماعی، موجبات آشنایی و جذب انسان‌های آزاداندیش از مذاهب گوناگون به این فرهنگ را فراهم می‌سازد.<ref>[https://isqt.sku.ac.ir/article_11864.html طهماسبی بلداجی، «واکاوی سیره قرآنی امام حسین(ع) در اصلاح ارزش های اعتقادی و اخلاقی جامعه اسلامی»، ۱۴۰۳ش، ص۱۳.]</ref>

* '''سیره سیاسی:''' بر اساس سیرۀ امام حسین، نهادینه‌سازی مدیریت جهادی در نظام حکمرانی و مدیریتی جامعه، نیازمند توجه به الزاماتی مانند حفظ، اصلاح و تقویت جامعۀ اسلامی؛ اشاعۀ امر به معروف و نهی از منکر؛ پرهیز از دنیاپرستی در قالب پناه بردن به خدا از حرص و بی‌تابی و پرهیز از طمع به منصب، پول و لذت؛ اخلاص؛ تمسّک به سیاست علوی و منطق اسلامی؛ عدالت‌گستری؛ ظلم‌ستیزی؛ جهل‌ستیزی؛ صبر در مسیر حق و قیام مقدس و جاویدان علیه باطل است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2207856/%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 عبدی و ملکی، «مختصات مدیریت جهادی بر اساس کتاب حماسۀ حسینی استاد شهید مرتضی مطهری: تبیین سیرۀ امام حسین(ع)»، ۱۴۰۲ش، ص۱۳۷.]</ref> الگوی رهبری حسین بن علی در قیام عاشورا در یازده مؤلفه و ذیل سه مضمون فراگیرِ هدف، اصول و روش‌ها دسته‌بندی می‌شود. هدف آن هدایت، رشد و ارشاد افراد است؛ اصول آن شامل خدامحوری، اخلاق‌محوری، احکام‌محوری، تکلیف‌محوری، بصیرت‌محوری، عقل‌گرایی و ظلم‌ستیزی و روش‌های آن شامل روشنگری، انذار، رفق و نرمش است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1168336/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7 رحمتی، خنیفر و کتابی، «الگوی رهبری امام حسین(ع)در قیام عاشورا»، ۱۳۹۵ش، ص۱۳۸.]</ref>

* '''سیره اعتقادی:''' در زمینه اصلاح و تبیین ارزش‌های اعتقادی، سیره امام حسین شامل توحید و شناخت خداوند، تنزیه خداوند از تشبیه، بیان مباحث خداشناسی در قالب پاسخ سؤالات عمومی و دعا، مباحث امامت و ولایت، پیوند توحید و ولایت، مقام اهل‌بیت و لزوم اطاعت از آنان، عدم تأکید از حاکمان غاصب و نهی از اطاعات آنان است. در زمینه اصلاح و تبیین ارزش‌های اخلاقی، سیره او شامل اجتناب از رذایل اخلاقی، بدگمانی، تجسّس، غیبت، پرهیز از خشم و غضب، اهتمام به فضایل اخلاقی، خوش‌خلقی و نرم‌خوئی و اصلاح ارزش‌های اخلاقی در بعد اجتماعی است.<ref>[https://isqt.sku.ac.ir/article_11864.html طهماسبی بلداجی، «واکاوی سیره قرآنی امام حسین(ع) در اصلاح ارزش های اعتقادی و اخلاقی جامعه اسلامی»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲-۲.]</ref>

* '''سیره اقتصادی:''' از سیره اقتصادی حسین بن علی در کتب روایی و تاریخی کمتر اشاره شده است. از مهمترین اصول اخلاقی در کسب و کار از دیدگاه امام حسین، بخشش، احترام به حق و اصل مالکیت انسان‌ها، اعتدال و میانه‌روی، نفی تکاثر، نفی انباشت درآمد و عدالت اجتماعی است.<ref>[https://civilica.com/doc/382257/ صالحی‌زاده، محمدی و جهان‌منش، «اخلاق کسب و کار در سیره و سخنان امام حسین(ع)»، ۱۳۹۴ش، بدون صفحه؛] [https://www.magiran.com/paper/1796441 مایلی، «اقتصاد در سیره امام حسین علیه‌السلام»، ۱۳۹۶ش، ص۸؛] [https://iqna.ir/fa/news/1471121/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9 «اصول حاکم بر سیره اقتصادی امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>

* '''سیره علمی و معرفتی:''' امام حسین از دانش گسترده‌<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۱۷.</ref> و آگاهی در تفسیر و علوم قرآنی، عرفان، اخلاق، فقه و مسائل سیاسی و اجتماعی برخوردار بود و در فن سخنوری نیز توانایی داشت.<ref>عبدالمحمدی، زمینه‌های قیام امام حسین، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۲۳-۲۱۹.</ref>

== آثار ==

=== آثار مکتوب و منسوب ===

==== پیاده‌روی یا راهپیمایی اربعین ====

پیاده‌روی اربعین از آیین‌های شیعی و از بزرگترین گردهمایی‌ها و یا راهپیمایی‌های مذهبی جهان و بین‌المللی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85577210/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «رفتارشناسی مردم عراق در میزبانی از زائران امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در زمان حکومت صدام حسین، محدودیت‌هایی در اجرای این مراسم اعمال شد اما پس از سقوط حزب بعث عراق در سال ۱۳۸۲ش، پیاده‌روی اربعین گسترش یافت.<ref>مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۲.</ref> این راهپیمایی از سه مسیر کاظمین، حله و طریق‌العلما یا طریق الفرات، علاوه بر مسیر اصلی نجف به کربلا، به سوی حرم امام حسین انجام می‌شود.<ref>[https://www.jahannews.com/video/811954/%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «علما از این راه به کربلا می‌روند»، وب‌سایت جهان‌نیوز.]</ref> در این آیین، زائرانی از حدود ۷۰ کشور در آن شرکت می‌کنند و پیروان ادیان و مذاهب مختلف، از جمله شیعیان، اهل‌سنت، مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان، بوداییان و ایزدیان نیز حضور دارند.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1662579900000079181/%DB%B7-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «۷ رکورد جهانی «پیاده‌روی اربعین'''»'''»، خبرگزاری فارس.]</ref> زائران ایرانی پیاده‌روی خود را از شهرهای ایران آغاز می‌کنند. مشایة الاهواز نام کاروان بزرگ پیاده‌روی اربعین از ایران است که هر سال از اهواز، مرکز استان خوزستان، به‌سوی کربلا حرکت می‌کند.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1777157/%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D9%84-%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7 «مشایه الاهواز؛ خیل عظیم مشتاقان اباعبدالله در راه کربلا»، خبرگزاری شبستان،] [https://www.imna.ir/news/780823/%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «مشایه اربعین از اهواز پیاده‌روی خود را به سمت کربلا آغاز کردند»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> شمار راهپیمایان کاروان مشایة الاهواز در سال ۱۴۰۵ش، بیش از ۴۰ هزار نفر اعلام شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86214600/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DB%B4%DB%B0-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7 «آغاز حرکت مشایه ۴۰ هزار نفری اهواز از فردا»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در سال ۱۴۰۳ش، شمار کل زائران اربعین ۲۱٬۴۸۰٬۵۲۵ نفر اعلام شد<ref>[https://www.irna.ir/news/85578453/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3 «حضور بیش از ۲۱ میلیون زائر در اربعین حسینی ۱۴۰۳»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و ۳٬۶۵۸٬۸۸۹ زائر از مرزهای ایران عبور کردند.<ref>[https://www.moi.ir/news/237624/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B1%DB%B9-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B9 «اطلاعیه شماره ۱۹ ستاد مرکزی اربعین حسینی(ع)»، وب‌سایت وزارت کشور.]</ref> در سال ۱۴۰۴ش، شمار کل زائران ۲۱٬۱۰۳٬۵۲۴ نفر<ref>[https://www.isna.ir/news/1404052515238/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF «شمار زائران اربعین به بیش از ۲۱ میلیون نفر رسید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و شمار زائران ایرانی ۳ میلیون و ۶۲۳ هزار نفر گزارش شد.<ref>[https://farsnews.ir/farhad/1755279357275919710/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%DB%B3%DB%B6-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «تعداد زائران ایرانی اربعین از مرز ۳/۶ میلیون گذشت»، خبرگزاری فارس.]</ref> در سال ۱۴۰۵ش نیز آستان مقدس عباسی شمار کل زائران را ۱۹٬۹۹۹٬۸۷۰ نفر اعلام کرد؛<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1413297/%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «آستان مقدس عباسی آمار زائران شرکت‌کننده در مراسم زیارت اربعین سال ۱۴۴۸ هجری قمری را اعلام کرد»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> شمار زائران ایرانی تا ۱۹ صفر این سال، ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر گزارش شد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/785184-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1-%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%AA «ستاد مرکزی اربعین: بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار زائر راهی عتبات عالیات شده‌اند»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref> همچنین هر سال در ایام اربعین، مراسمی با عنوان جاماندگان اربعین در شهرهای مختلف ایران برگزار می‌شود که این رسم به‌تازگی در فرهنگ عزاداری ایرانیِ اربعین امام حسین شکل گرفته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85228647/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 «حضور ۱۴میلیون نفری در آئین جاماندگان اربعین»، خبرگزاری ایرنا.] [https://www.yjc.ir/fa/news/8807038/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> در این مراسم، اقشار مختلف مردم که امکان حضور در پیاده‌روی اربعین در عراق را ندارند، مسیری مشخص را پیاده طی می‌کنند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402061509737/%D8%B5%D9%81%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B5%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «صفر تا صد پیاده‌روی جاماندگان اربعین»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> همچنین در روز اربعین، آیین‌هایی مانند نمایش هیئت‌ها، روضه‌خوانی، سینه‌زنی، زنجیرزنی، تعزیه‌خوانی و قرائت مقتل برگزار می‌شود. پخت و توزیع نذری به‌ویژه غذا، آش، شله‌زرد و حلیم، اجرای آیین‌های سوگواری سنتی و خواندن روزانه زیارت عاشورا از دهم محرم تا اربعین معروفه به چله زیارت عاشورا نیز از دیگر رسوم این ایام است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8807038/%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D9%82-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF «رسم و رسوم ایرانی‌ها برای اربعین و خلق یک سنت جدید»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> بر اساس تقویم رسمی ایران، روز اربعین تعطیل رسمی است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404080704558/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «سال ۱۴۰۵ چند روز تعطیل رسمی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

== خطر تحریف دستاوردهای عاشورا ==

پنجم، آلودن مراثی به خرافه‌ها و گزافه‌ها.<ref>اسفندیاری، از عاشورای حسین تا عاشورای شیعه، 1384ش، ص43.</ref>{{سخ}}

پژوهشگران بر این باور هستند که با دوری از زمینه‌های تحریف دستاوردهای [[نهضت حسینی]]، این قیام می‌تواند با تأکید بر [[آزادگی]]، اصلاح‌گری و مهرورزی، جاودانه بماند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص132-136.</ref> همچنین به‌دلیل خطر تحریف وقایع [[عاشورا]]، برخی از پژوهشگران نقطهٔ اشتراک گزارش‌های تاریخی مربوط به واقعه [[کربلا]] را این گونه مختصر، گفته‌اند که «درگیری، روز دهم محرم سال ۶۱ هجری رخ داده است و از همراهان امام، هر کس به سن بلوغ رسیده، با وی به شهادت رسیده است.»<ref>شهیدی، پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین، 1365ش، ص156-157.</ref>

== پانویس ==

== منابع ==

* قرآن کریم

* «آستان مقدس عباسی آمار زائران شرکت‌کننده در مراسم زیارت اربعین سال ۱۴۴۸ هجری قمری را اعلام کرد»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش.

* «آغاز حرکت مشایه ۴۰ هزار نفری اهواز از فردا»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۵ش.

* آل‌طعمه، سلمان هادی، کربلا و حرم‌های مطهر، ترجمه حسین صابری، تهران، مشعر، ۱۳۷۸ش.

* ابن‌مسکویه، ابوعلی، تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش.

* ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق.

* احمدی میانجی، علی، مکاتیب الائمة، آیت الله احمدى میانجى‏، قم، دار الحدیث‏، ۱۴۲۶ق.

* اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الأئمه، قم، رضی‏، ۱۴۲۱ق.

* اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تبریز، بنی‌هاشم، ۱۳۸۱ق.

* اسحاقی، پیمان، «پیاده‌روی اربعین»، در فرهنگ سوگ شیعی، تهران، نشر خیمه، ۱۳۹۵ش.

* اسحاقی‌فر، یاسر، «حسین بن علی و قیام عاشورا از دیدگاه اهل‌سنت»، مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، سال۲، شماره۵، ۱۳۸۹ش.

* «اصول حاکم بر سیره اقتصادی امام حسین(ع)»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۳۹۳ش.

* «اطلاعیه شماره ۱۹ ستاد مرکزی اربعین حسینی(ع)»، وب‌سایت وزارت کشور، تاریخ درج مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۳ش.

* امین، سید محسن، أعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف، ۱۳۶۲ش.

* «ایران اسلامی شادمان سالروز ولادت امام حسین(ع)»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب:  ۲۲ خرداد ۱۳۹۲ش.

* بارا، آنتوان، امام حسین در اندیشه مسیحیت، ترجمه فرامرز میرزایی و علی‌باقر طاهری‌نیا، همدان، دانشگاه بوعلی‌سینا و شوق دانش، ۱۳۸۱ش.

* بحرانی، هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر، قم، بنیاد معارف اسلامی، ۱۳۷۱ش.

* بلاذری‏، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف‏، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت‏، دار الفکر، ۱۴۱۷ق.

* بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب‌الأشراف، دمشق، ۱۹۹۶–۲۰۰۰م.

* پیشوایی، مهدی، تاریخ اسلام از سقیفه تا کربلا، تهران، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۳ش.

* پیشوایی، محمدباقر، مقتل جامع سیدالشهداء، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۷ش.

* ترمذی، محمد بن عیسی، سنن الترمذی، تحقیق و تصحیح عبدالوهاب عبد اللطیف، بیروت: دارالفکر، ۱۴۰۳ق.

* «تعداد زائران ایرانی اربعین از مرز ۳/۶ میلیون گذشت»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش.

* تهرانی، محمدمحسن(آقا بزرگ)، الذریعة الی تصانیف الشیعة، تحقیق احمد حسینی اشکوری، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق.

* «جشن‌ها و آیین‌های گرامیداشت اعیاد شعبانیه آغاز شد»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردين ۱۳۹۷ش.

* حیدری، مجتبی، «ویژگی‌های شخصیتی امام حسین»، فرهنگ زیارت، سال۱۳، شماره۵۰، ۱۴۰۱ش.

* حیدری‌نیا، علی؛ علیزایی، محمدرضا؛ اصغری حسامیه، محمد، «بررسی جایگاه قیام عاشورا و شهادت امام حسین از دیدگاه اهل‌سنت»، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، سال۱، شماره۱، ۱۳۹۴ش.

* خزعلی، انسیه، «قیام امام حسین از دیدگاه علمای اهل‌سنت»، مندرج در مجموعه مقالات همایش امام حسین(ع)، ج۱۱، مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، تهران، ۱۳۸۱ش.

* خوارزمی، موفق بن احمد، مقتل الحسین، تصحیح محمد سماوی، قم: مکتبة المفید، ۱۳۸۱ش.

* زبیری، مُصْعَب بن عبداللّه، نسب قریش، قاهره، لوی پرووانسال، ۱۹۵۳م.

* «سال ۱۴۰۵ چند روز تعطیل رسمی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۴ش.

* سایکس، سر پرسی، تاریخ ایران، ترجمه سید محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، چاپخانه علمی، ۱۳۶۸ش.

* سبط ابن‌جوزی، یوسف بن قزاوغلی، تذکرة الخواص من الأمة بذکر خصائص الأئمة، بیروت، مؤسسه اهل‌بیت، ۱۴۰۱ق.

* عنایت، حمید، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهی، تهران، خوارزمی، ۱۳۶۵ش.

* فاطمی، سیدحسن، «لغزش‌ها در تاریخ بارگاه سیدالشهداء(ع)»، آیینه پژوهش، سال۱۶، شماره۹۶، ۱۳۸۴ش.

* «فلسفه سیاهپوشی‌های محرم»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۴۰۳ش.

* فیض کاشانی، محسن، محجه البیضاء فی تهذیب الإحیاء، تصحیح و تعلیق علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۳ق.

* منتظرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، دفتر نشر معارف، چاپ سوم، ۱۳۸۴ش.

* موسوی المقرم، عبدالرزاق، مقتل الحسین (ع)، بیروت، دارالکتاب الاسلامیه، بی‌تا.

* مهدوی دامغانی، محمود؛ باغستانی، اسماعیل، «حسن بن علی، امام»، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۳، تهران، بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش.

* نجمی، محمدصادق، سخنان حسین بن علی از مدینه تا کربلا، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸ش.

* نصیری، محمد، تحلیلی از تاریخ تشیع و امامان، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۴ش.

* «نگاهي به آيين‌هاي عزاداري محرم در نقاط مختلف ايران»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۱ش.

* نیکلسون، رینولد آلین، تاریخ ادبیات عرب، ترجمه کیواندخت کیوانی، تهران، ویستار، ۱۳۸۰ش.

* هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس الهلالي، تهران، بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، ۱۴۰۵ق.