حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ پیشنویس:خودتحقیری را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به خودتحقیری منتقل کرد |
ایجاد لینک داخلی |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =خودتحقیری۶.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =نعمتزاده وزیر صنعت در دولت دوازدهم: باید مدیر اقتصادی از خارج وارد کنیم | |||
|image_alt=نعمتزاده وزیر صنعت در دولت دوازدهم: باید مدیر اقتصادی از خارج وارد کنیم | |||
| فایل پادکست =خودتحقیری.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/14 | |||
| تاریخ پادکست =19-11-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|خودتحقیری}}'''، کمانگاری یا بیارزشانگاری نظاممندِ تواناییها و دستاوردهای خود. | '''{{درشت|خودتحقیری}}'''، کمانگاری یا بیارزشانگاری نظاممندِ تواناییها و دستاوردهای خود. | ||
| خط ۹: | خط ۳۷: | ||
* '''تفاوت با تواضع:''' تواضع، نشانهای از عزت نفس سالم و قدرت روحی است؛ فرد فروتن ارزشهای خود را میشناسد اما به آنها فخر نمیفروشد و نقش عوامل بیرونی و الهی را نیز میپذیرد. در مقابل، خودتحقیری ناشی از [[احساس|احساس حقارت]] و نوعی فروتنی کاذب برای جلب تأیید دیگران است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/138119/تواضع-و-فروتنى محمدی اشتهاردی، «تواضع و فروتنی»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی]؛ [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa29534 «تواضع و آثار آن چیست؟ و فرق میان تواضع و ذلّت چیست؟»، وبسایت اسلام کوئستنت].</ref> | * '''تفاوت با تواضع:''' تواضع، نشانهای از عزت نفس سالم و قدرت روحی است؛ فرد فروتن ارزشهای خود را میشناسد اما به آنها فخر نمیفروشد و نقش عوامل بیرونی و الهی را نیز میپذیرد. در مقابل، خودتحقیری ناشی از [[احساس|احساس حقارت]] و نوعی فروتنی کاذب برای جلب تأیید دیگران است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/138119/تواضع-و-فروتنى محمدی اشتهاردی، «تواضع و فروتنی»، وبسایت پرتال جامع علوم انسانی]؛ [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa29534 «تواضع و آثار آن چیست؟ و فرق میان تواضع و ذلّت چیست؟»، وبسایت اسلام کوئستنت].</ref> | ||
* '''تفاوت با تحقیر نفس''': [[تحقیر نفس]] در عرفان، اقدامی آگاهانه برای مبارزه با [[تکبر]] است، نه بیارزشسازی خویشتن؛ اما خودتحقیری فرد را به چرخهٔ منفی احساس ناتوانی و ناامیدی میکشاند.<ref>اکبری، 1384ش، ص22.</ref> | * '''تفاوت با تحقیر نفس''': [[تحقیر نفس]] در عرفان، اقدامی آگاهانه برای مبارزه با [[تکبر]] است، نه بیارزشسازی خویشتن؛ اما خودتحقیری فرد را به چرخهٔ منفی احساس ناتوانی و ناامیدی میکشاند.<ref>اکبری، 1384ش، ص22.</ref> | ||
* '''تفاوت با خودانتقادی:''' [[خودانتقادی]]، با هدف اصلاح رفتار و بهبود عملکرد، ابزاری برای رشد فردی و اجتماعی محسوب میشود. این نوع نقد برای پویایی هر جامعهای ضروری است و به [[مسئولیتپذیری]] منجر میشود. در مقابل، خودتحقیری با سرزنش کلیتِ ذات و هویت فرد یا گروه، [[امید]] به تغییر را از بین میبرد و به جای ایجاد انگیزه، حس شکست دائمی و درماندگی را تقویت میکند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/26980/خودشناسی-خودانتقادی-و-سلامت-روان موسوی و قربانی، «خودشناسی، خودانتقادی و سلامت روان»، 1385ش، ص87-89].</ref> | * '''تفاوت با خودانتقادی:''' [[خودانتقادی]]، با هدف اصلاح رفتار و بهبود عملکرد، ابزاری برای رشد فردی و اجتماعی محسوب میشود. این نوع نقد برای پویایی هر جامعهای ضروری است و به [[مسئولیتپذیری]] منجر میشود. در مقابل، خودتحقیری با سرزنش کلیتِ ذات و هویت فرد یا گروه، [[امید اجتماعی]] به تغییر را از بین میبرد و به جای ایجاد انگیزه، حس شکست دائمی و درماندگی را تقویت میکند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/26980/خودشناسی-خودانتقادی-و-سلامت-روان موسوی و قربانی، «خودشناسی، خودانتقادی و سلامت روان»، 1385ش، ص87-89].</ref> | ||
== پیشینهٔ تاریخی خودتحقیری == | == پیشینهٔ تاریخی خودتحقیری == | ||
| خط ۱۵: | خط ۴۳: | ||
=== ریشههای فردی خودتحقیری === | === ریشههای فردی خودتحقیری === | ||
پایههای نظری برای درک خودتحقیری فردی، بهطور عمده در مکاتب روانشناسی قرن بیستم گذاشته شد. این سیر با مفهوم [[عقده حقارت]] آلفرد آدلر آغاز شد که ریشه آن را در نقصهای جسمانی واقعی یا خیالی و تجربیات منفی [[کودک|کودکی]] میدید.<ref>شولتز، دوان، نظریههای شخصیت، 1384ش، ص144.</ref> در ادامه، با ظهور رویکردهایی چون انسانگرایی کارل راجرز و شناختی-رفتاری، تمرکز از نقصهای ذاتی فرد به سمت نقش تعیینکنندهٔ محیط یا همان [[تحقیرآموخته شده]] حرکت کرد. راجرز بر این باور بود که خودپندارهٔ ما محصول تعاملات اجتماعی است و نبود پذیرش بیقید و شرط در کودکی، به احساس بیارزشی منجر میشود.<ref>شاملو. مکتبها و نظریهها در روانشناسی شخصیت، 1382ش، ص92.</ref> | پایههای نظری برای درک خودتحقیری فردی، بهطور عمده در مکاتب روانشناسی قرن بیستم گذاشته شد. این سیر با مفهوم [[عقده حقارت]] آلفرد آدلر آغاز شد که ریشه آن را در نقصهای جسمانی واقعی یا خیالی و تجربیات منفی [[کودک|کودکی]] میدید.<ref>شولتز، دوان، نظریههای شخصیت، 1384ش، ص144.</ref> در ادامه، با ظهور رویکردهایی چون انسانگرایی کارل راجرز و شناختی-رفتاری، تمرکز از نقصهای ذاتی فرد به سمت نقش تعیینکنندهٔ محیط یا همان [[تحقیرآموخته شده]] حرکت کرد. راجرز بر این باور بود که [[خودپنداره|خودپندارهٔ]] ما محصول تعاملات اجتماعی است و نبود پذیرش بیقید و شرط در کودکی، به احساس بیارزشی منجر میشود.<ref>شاملو. مکتبها و نظریهها در روانشناسی شخصیت، 1382ش، ص92.</ref> | ||
رویکرد شناختی نیز نشان داد که چگونه باورهای مرکزی منفی مانند «من بیکفایتم»، که در گذشته شکل گرفتهاند، افکار خودکار منفی و رفتارهای خودتخریبگرانه را در زمان حال تولید میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/606022/اثربخشی-درمان-شناختی-رفتاری-بر-احساس-حقارت-ترس-از-تصویر-بدنی-و-خود-ارزشمندی-در-متقاضیان-عمل-زیبایی رضاییفر و همکاران، «اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر احساس حقارت، ترس از تصویر بدنی و خود ارزشمندی در متقاضیان عمل زیبایی»، 1403ش، ص217].</ref> نظریه مقایسهٔ اجتماعی لئون فستینگر نیز توضیح میدهد که چگونه مقایسههای مداوم، بهویژه در عصر رسانههای اجتماعی که افراد [[زندگی]] خود را با تصاویر ایدهآلسازیشده و غیرواقعی دیگران میسنجند، میتواند بهشدت به احساس حقارت و خودتحقیری دامن بزند.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Leon-Festinger سولز، «لئون فستینگر»، دائرة المعارف بریتانیکا].</ref> | رویکرد شناختی نیز نشان داد که چگونه باورهای مرکزی منفی مانند «من بیکفایتم»، که در گذشته شکل گرفتهاند، افکار خودکار منفی و رفتارهای خودتخریبگرانه را در زمان حال تولید میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/606022/اثربخشی-درمان-شناختی-رفتاری-بر-احساس-حقارت-ترس-از-تصویر-بدنی-و-خود-ارزشمندی-در-متقاضیان-عمل-زیبایی رضاییفر و همکاران، «اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر احساس حقارت، ترس از تصویر بدنی و خود ارزشمندی در متقاضیان عمل زیبایی»، 1403ش، ص217].</ref> نظریه مقایسهٔ اجتماعی لئون فستینگر نیز توضیح میدهد که چگونه مقایسههای مداوم، بهویژه در عصر رسانههای اجتماعی که افراد [[زندگی]] خود را با تصاویر ایدهآلسازیشده و غیرواقعی دیگران میسنجند، میتواند بهشدت به احساس حقارت و خودتحقیری دامن بزند.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Leon-Festinger سولز، «لئون فستینگر»، دائرة المعارف بریتانیکا].</ref> | ||
