بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
تاریخ معاصر کابل‌که با پادشاهی [[امان‌الله خان]] و کسب استقلال افغانستان از بریتانیا در ۱۹۱۹م آغاز می‌شود، نشان‌دهندهٔ فراز و نشیب‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عمیقی است. امان‌الله با اجرای اصلاحات گسترده در ساختارهای دولتی، سبک زندگی و [[فرهنگ]]، از جمله تغییر الگوهای پوشش و محدودکردن نفوذ علمای دینی، تلاش کرد تا جامعه افغانستان را به سمت سبک زندگی غربی سوق دهد. این اصلاحات اگرچه در راستای نوسازی کشور بود، اما با مخالفت‌های شدید داخلی مواجه شد و در نهایت به سقوط حکومت وی انجامید.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12570 «تاریخ افغانستان در یک نگاه»، وب‌سایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> | تاریخ معاصر کابل‌که با پادشاهی [[امان‌الله خان]] و کسب استقلال افغانستان از بریتانیا در ۱۹۱۹م آغاز می‌شود، نشان‌دهندهٔ فراز و نشیب‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عمیقی است. امان‌الله با اجرای اصلاحات گسترده در ساختارهای دولتی، سبک زندگی و [[فرهنگ]]، از جمله تغییر الگوهای پوشش و محدودکردن نفوذ علمای دینی، تلاش کرد تا جامعه افغانستان را به سمت سبک زندگی غربی سوق دهد. این اصلاحات اگرچه در راستای نوسازی کشور بود، اما با مخالفت‌های شدید داخلی مواجه شد و در نهایت به سقوط حکومت وی انجامید.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12570 «تاریخ افغانستان در یک نگاه»، وب‌سایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> | ||
===دوره محمدظاهر شاه | ===دوره محمدظاهر شاه=== | ||
در دورهٔ محمدظاهر شاه، آخرین پادشاه افغانستان، مناسبات با غرب به‌طور قابل توجهی گسترش یافت و مسئله پشتونستان به محوری‌ترین موضوع در روابط خارجی تبدیل شد. این دوره شاهد فضای نسبتاً باز سیاسی بود که زمینه را برای ظهور جنبش‌های چپگرا و شکل‌گیری احزاب سیاسی فراهم کرد. | در دورهٔ محمدظاهر شاه، آخرین پادشاه افغانستان، مناسبات با غرب به‌طور قابل توجهی گسترش یافت و مسئله پشتونستان به محوری‌ترین موضوع در روابط خارجی تبدیل شد. این دوره شاهد فضای نسبتاً باز سیاسی بود که زمینه را برای ظهور جنبش‌های چپگرا و شکل‌گیری احزاب سیاسی فراهم کرد. | ||
=== | ===دوره محمد داود=== | ||
دوران صدارت محمد داوود با تنش‌های فزاینده با پاکستان و افزایش نفوذ اتحاد جماهیر شوروی همراه بود. پس از وی، کابینه‌های متعدد نتوانستند بحران‌های فزاینده پایتخت را حل کنند. کودتای ۱۳۵۲ش توسط داوود و تشکیل جمهوری اول، دوره‌ای از نوسازی سریع را آغاز کرد که در نهایت به انقلاب ثور ۱۳۵۷ش و تشکیل حکومت کمونیستی انجامید.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12570 «تاریخ افغانستان در یک نگاه»، وب‌سایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> | دوران صدارت محمد داوود با تنش‌های فزاینده با پاکستان و افزایش نفوذ اتحاد جماهیر شوروی همراه بود. پس از وی، کابینه‌های متعدد نتوانستند بحران‌های فزاینده پایتخت را حل کنند. کودتای ۱۳۵۲ش توسط داوود و تشکیل جمهوری اول، دوره‌ای از نوسازی سریع را آغاز کرد که در نهایت به انقلاب ثور ۱۳۵۷ش و تشکیل حکومت کمونیستی انجامید.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12570 «تاریخ افغانستان در یک نگاه»، وب‌سایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> | ||
===اشغال شوروی و جنگ‌های داخلی=== | ===دوره اشغال شوروی و جنگ‌های داخلی=== | ||
مداخلهٔ نظامی شوروی در ۱۳۵۸ش مقاومت مجاهدین و [[جنگ]] داخلی را به دنبال داشت که تأثیرات ویرانگری بر کابل گذاشت. این دوره از تاریخ افغانستان، به ویژه پایتخت آن، با خشونت‌های گسترده و تخریب زیرساخت‌ها همراه بود.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12570 «تاریخ افغانستان در یک نگاه»، وب‌سایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> جنگ‌های داخلی پی‌درپی میان گروه‌های مختلف نظامی مجاهددین در دههٔ ۱۳۷۰ش شهر کابل را به صحنه‌ای از ویرانی و ناامنی مبدل ساخت. این درگیری‌ها زیرساخت‌های شهری را تخریب کرد و موجی از [[مهاجرت]] اجباری را به دنبال داشت. بسیاری از ساکنان برای حفظ جان خود مجبور به ترک [[خانه|خانهٔ]] خود شدند و کابل شاهد خالی شدن بسیاری از محلات خود بود. این مهاجرت‌ها بر بافت اجتماعی شهر تأثیر گذاشت و اقتصاد محلی را نیز با اختلالات عمیقی مواجه ساخت.<ref>[https://8am.media/fa/thor-misfortunes-kabul-destroyed-in-the-war/ «حوادث ناگوار ثور؛ کابل ویران در جنگ»، وب‌سایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | مداخلهٔ نظامی شوروی در ۱۳۵۸ش مقاومت مجاهدین و [[جنگ]] داخلی را به دنبال داشت که تأثیرات ویرانگری بر کابل گذاشت. این دوره از تاریخ افغانستان، به ویژه پایتخت آن، با خشونت‌های گسترده و تخریب زیرساخت‌ها همراه بود.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12570 «تاریخ افغانستان در یک نگاه»، وب‌سایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> جنگ‌های داخلی پی‌درپی میان گروه‌های مختلف نظامی مجاهددین در دههٔ ۱۳۷۰ش شهر کابل را به صحنه‌ای از ویرانی و ناامنی مبدل ساخت. این درگیری‌ها زیرساخت‌های شهری را تخریب کرد و موجی از [[مهاجرت]] اجباری را به دنبال داشت. بسیاری از ساکنان برای حفظ جان خود مجبور به ترک [[خانه|خانهٔ]] خود شدند و کابل شاهد خالی شدن بسیاری از محلات خود بود. این مهاجرت‌ها بر بافت اجتماعی شهر تأثیر گذاشت و اقتصاد محلی را نیز با اختلالات عمیقی مواجه ساخت.<ref>[https://8am.media/fa/thor-misfortunes-kabul-destroyed-in-the-war/ «حوادث ناگوار ثور؛ کابل ویران در جنگ»، وب‌سایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> در اثر این جنگ‌ها، بسیاری از مراکز فرهنگی، آموزشی و تاریخی کابل آسیب‌های جبران‌ناپذیری دید. دانشگاه‌ها و مکاتب برای مدت‌های طولانی تعطیل و فرایند آموزش به‌طور کامل متوقف شد. همچنین، جنگ‌های داخلی موجب تقویت گرایشات قومی و مذهبی شد و [[همزیستی]] مسالمت‌آمیز ساکنان شهر را با چالش‌های جدی مواجه ساخت. این تقسیم‌بندی‌های قومی و مذهبی تأثیری ماندگار بر ساختار اجتماعی کابل گذاشت. پیامدهای این جنگ‌ها تا سال‌ها در کابل مشهود بود و روند بازسازی شهر را با دشواری‌های فراوانی رو به رو کرد. این دوره از تاریخ کابل، به‌عنوان یکی از تاریک‌ترین فصل‌های حیات این شهر کهن به‌شمار می‌رود که تأثیرات آن تا به امروز نیز قابل مشاهده است. مردم افغانستان از این دوران به‌عنوان یکی از بحرانی‌ترین ادوار تاریخ معاصر خود یاد می‌کنند.<ref>[https://8am.media/fa/thor-misfortunes-kabul-destroyed-in-the-war/ «حوادث ناگوار ثور؛ کابل ویران در جنگ»، وب‌سایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | ||
در اثر این جنگ‌ها، بسیاری از مراکز فرهنگی، آموزشی و تاریخی کابل آسیب‌های جبران‌ناپذیری دید. دانشگاه‌ها و مکاتب برای مدت‌های طولانی تعطیل و فرایند آموزش به‌طور کامل متوقف شد. همچنین، جنگ‌های داخلی موجب تقویت گرایشات قومی و مذهبی شد و [[همزیستی]] مسالمت‌آمیز ساکنان شهر را با چالش‌های جدی مواجه ساخت. این تقسیم‌بندی‌های قومی و مذهبی تأثیری ماندگار بر ساختار اجتماعی کابل گذاشت. | |||
پیامدهای این جنگ‌ها تا سال‌ها در کابل مشهود بود و روند بازسازی شهر را با دشواری‌های فراوانی رو به رو کرد. این دوره از تاریخ کابل، به‌عنوان یکی از تاریک‌ترین فصل‌های حیات این شهر کهن به‌شمار می‌رود که تأثیرات آن تا به امروز نیز قابل مشاهده است. مردم افغانستان از این دوران به‌عنوان یکی از بحرانی‌ترین ادوار تاریخ معاصر خود یاد می‌کنند.<ref>[https://8am.media/fa/thor-misfortunes-kabul-destroyed-in-the-war/ «حوادث ناگوار ثور؛ کابل ویران در جنگ»، وب‌سایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | |||
===دوران جمهوری اسلامی افغانستان=== | ===دوران جمهوری اسلامی افغانستان=== | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۴: | ||
==زبان مردم کابل== | ==زبان مردم کابل== | ||
بیشتر مردم کابل به [[فارسی دری|زبان فارسی دری]] و پشتو صحبت می‌کنند اما فارسی دری به‌عنوان زبان ریشه دار در تاریخ کهن این منطقه اصلی‌ترین ابزار ارتباطی در تعاملات روزمره، نهادهای دولتی، فضای کسب‌وکار و عرصه‌های فرهنگی و رسانه‌ای است. | بیشتر مردم کابل به [[فارسی دری|زبان فارسی دری]] و پشتو صحبت می‌کنند اما فارسی دری به‌عنوان زبان ریشه دار در تاریخ کهن این منطقه اصلی‌ترین ابزار ارتباطی در تعاملات روزمره، نهادهای دولتی، فضای کسب‌وکار و عرصه‌های فرهنگی و رسانه‌ای است. اگرچه پشتو نیز به‌عنوان زبان رسمی در کابل حضور دارد، اما فارسی دری به‌دلیل کاربرد گسترده‌تر، زبان مشترک میان تمام اقوام ساکن پایتخت، از جمله گویشوران زبان‌هایی نظیر پشتو، ازبکی، ترکمنی و پشه‌ای محسوب شده و تسهیل‌گر ارتباطات میان‌فردی و اجتماعی در بافت چندفرهنگی شهر است. این جایگاه تاریخی و فرهنگی، فارسی دری را نه تنها به یک ابزار ارتباطی، بلکه به بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت و سبک زندگی شهروندان کابل تبدیل کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/08/15/1566272/تاریخچه-فارسی-ستیزی-و-نقش-انگلیس-در-افغانستان «تاریخچه فارسی‌ستیزی و نقش انگلیس در افغانستان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
اگرچه پشتو نیز به‌عنوان زبان رسمی در کابل حضور دارد، اما فارسی دری به‌دلیل کاربرد گسترده‌تر، زبان مشترک میان تمام اقوام ساکن پایتخت، از جمله گویشوران زبان‌هایی نظیر پشتو، ازبکی، ترکمنی و پشه‌ای محسوب شده و تسهیل‌گر ارتباطات میان‌فردی و اجتماعی در بافت چندفرهنگی شهر است. این جایگاه تاریخی و فرهنگی، فارسی دری را نه تنها به یک ابزار ارتباطی، بلکه به بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت و سبک زندگی شهروندان کابل تبدیل کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/08/15/1566272/تاریخچه-فارسی-ستیزی-و-نقش-انگلیس-در-افغانستان «تاریخچه فارسی‌ستیزی و نقش انگلیس در افغانستان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
==تقسیمات اداری کابل== | ==تقسیمات اداری کابل== | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۱: | ||
==اقتصاد مردم کابل== | ==اقتصاد مردم کابل== | ||
===کشاورزی و دامداری=== | ===کشاورزی و دامداری=== | ||
در حال‌حاضر بخش کشاورزی ولایت کابل از تنوع محصولی قابل توجهی برخوردار است که سهم میوه‌جات با ۷۲درصد در رأس آن قرار دارد. پس از آن حبوبات با ۱۷درصد، سبزیجات با ۱۰درصد و کرافس با ۱درصد قرار می‌گیرند. محصولات عمدهٔ زراعتی این منطقه شامل گندم، جو، جواری ([[ذرت]])، پیاز و کچالو ([[سیب زمینی|سیب‌زمینی]]) است که نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی دارد. | در حال‌حاضر بخش کشاورزی ولایت کابل از تنوع محصولی قابل توجهی برخوردار است که سهم میوه‌جات با ۷۲درصد در رأس آن قرار دارد. پس از آن حبوبات با ۱۷درصد، سبزیجات با ۱۰درصد و کرافس با ۱درصد قرار می‌گیرند. محصولات عمدهٔ زراعتی این منطقه شامل گندم، جو، جواری ([[ذرت]])، پیاز و کچالو ([[سیب زمینی|سیب‌زمینی]]) است که نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی دارد. در میان حبوبات، گندم و کچالو به‌عنوان محصولات استراتژیک این ولایت شناخته می‌شوند. اگرچه مقدار قابل توجهی از گندم تولیدی در بازارهای داخلی به مصرف می‌رسد، اما این میزان به نیازهای کامل منطقه پاسخ نمی‌دهد. باغداری نیز از ارکان مهم بخش زراعت کابل محسوب می‌شود که ۶۸درصد باغستان‌های آن به کشت انگور و ۳۰درصد باقیمانده به تولید [[سیب]]، زردآلو، آلوبالو و توت اختصاص یافته است. این تنوع محصولی نه تنها در تأمین معیشت روستاییان نقش اساسی دارد، بلکه در توسعهٔ اقتصادی منطقه نیز مؤثر است. بر اساس آمارهای موجود، این ولایت دارای ۱۲۵٬۰۲۲ هکتار زمین کشاورزی است و تعداد دام‌داران آن بیش از ۱۰هزار نفر تخمین زده می‌شود. همچنین حدود ۱ میلیون رأس دام شامل گوسفند، بز و گاو در این منطقه وجود دارد. ظرفیت تولید محصولات در ولایت کابل شامل ۲۲ نوع میوه، ۱۷۰ نوع محصول دامی، ۱۰۰ نوع سبزی است. در ولایت کابل زیرساخت‌های مدیریت محصولات کشاورزی در دوران جمهوری اسلامی افغانستان، مانند سردخانه و دستگاه‌های خشک‌کنندهٔ میوه ایجاد شد که بر اشتغال و زندگی روزمرهٔ مردم تأثیر بسزایی دارد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/227960/441-پروژه-مدیریت-محصولات-زراعتی-کابل-بهره-برداری-می-رسد «441 پروژه مدیریت محصولات زراعتی در کابل به بهره‌برداری می‌رسد»، خبرگزاری آوا.]</ref> | ||
در میان حبوبات، گندم و کچالو به‌عنوان محصولات استراتژیک این ولایت شناخته می‌شوند. اگرچه مقدار قابل توجهی از گندم تولیدی در بازارهای داخلی به مصرف می‌رسد، اما این میزان به نیازهای کامل منطقه پاسخ نمی‌دهد. | |||
باغداری نیز از ارکان مهم بخش زراعت کابل محسوب می‌شود که ۶۸درصد باغستان‌های آن به کشت انگور و ۳۰درصد باقیمانده به تولید [[سیب]]، زردآلو، آلوبالو و توت اختصاص یافته است. این تنوع محصولی نه تنها در تأمین معیشت روستاییان نقش اساسی دارد، بلکه در توسعهٔ اقتصادی منطقه نیز مؤثر است. | |||
بر اساس آمارهای موجود، این ولایت دارای ۱۲۵٬۰۲۲ هکتار زمین کشاورزی است و تعداد دام‌داران آن بیش از ۱۰هزار نفر تخمین زده می‌شود. همچنین حدود ۱ میلیون رأس دام شامل گوسفند، بز و گاو در این منطقه وجود دارد. ظرفیت تولید محصولات در ولایت کابل شامل ۲۲ نوع میوه، ۱۷۰ نوع محصول دامی، ۱۰۰ نوع سبزی است. | |||
در ولایت کابل زیرساخت‌های مدیریت محصولات کشاورزی در دوران جمهوری اسلامی افغانستان، مانند سردخانه و دستگاه‌های خشک‌کنندهٔ میوه ایجاد شد که بر اشتغال و زندگی روزمرهٔ مردم تأثیر بسزایی دارد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/227960/441-پروژه-مدیریت-محصولات-زراعتی-کابل-بهره-برداری-می-رسد «441 پروژه مدیریت محصولات زراعتی در کابل به بهره‌برداری می‌رسد»، خبرگزاری آوا.]</ref> | |||
===بخش صنعت=== | ===بخش صنعت=== | ||
ولایت کابل به‌عنوان قطب صنعتی افغانستان، تاریخچهٔ فعالیت‌های صنعتی خود را از اوایل دهه ۱۳۵۰ش با تأسیس نخستین پارک صنعتی در منطقهٔ پلچرخی آغاز کرد. پس از آن، با اضافه‌شدن پارک صنعتی بگرامی، این روند توسعهٔ صنعتی شتاب بیشتری به خود گرفت اما در دوران جنگ‌های داخلی به شدت آسیب دید. امروزه این ولایت میزبان تعدادی از مهم‌ترین واحدهای تولیدی و صنعتی کشور است که در زمینه‌های مختلفی از جمله تولید مواد غذایی، مصنوعات چرمی، محصولات پلاستیکی، مصالح ساختمانی و کالاهای مصرفی فعالیت می‌کند و بر اشتغال و شیوهٔ زندگی مردم اثر می‌گذارد. | ولایت کابل به‌عنوان قطب صنعتی افغانستان، تاریخچهٔ فعالیت‌های صنعتی خود را از اوایل دهه ۱۳۵۰ش با تأسیس نخستین پارک صنعتی در منطقهٔ پلچرخی آغاز کرد. پس از آن، با اضافه‌شدن پارک صنعتی بگرامی، این روند توسعهٔ صنعتی شتاب بیشتری به خود گرفت اما در دوران جنگ‌های داخلی به شدت آسیب دید. امروزه این ولایت میزبان تعدادی از مهم‌ترین واحدهای تولیدی و صنعتی کشور است که در زمینه‌های مختلفی از جمله تولید مواد غذایی، مصنوعات چرمی، محصولات پلاستیکی، مصالح ساختمانی و کالاهای مصرفی فعالیت می‌کند و بر اشتغال و شیوهٔ زندگی مردم اثر می‌گذارد. در مقایسه با سایر کشورها بخش صنعتی کابل با چالش‌های متعددی رو به رو است. عدم ثبات در تأمین برق، دسترسی محدود به بازارهای داخلی و خارجی، کمبود و گرانی مواد اولیه و وجود موانع بانکی و مالی از عوامل مهم و محدودکننده در این بخش محسوب می‌شود. همچنین نبود زیرساخت‌های حمل و نقل مناسب، ضعف در سیستم مدیریت زنجیرهٔ تأمین و چالش‌های مربوط به امنیت سرمایه‌گذاری نیز بر پیچیدگی شرایط فعالیت صنعتی در این منطقه افزوده است. کارشناسان موقعیت جغرافیایی مناسب، دسترسی به نیروی کار و وجود بازار مصرف بزرگ را از جمله مزیت‌های نسبی این ولایت برای توسعهٔ صنعتی می‌دانند.<ref>[https://swn.af/ministry-of-industry-and-commerce-26-new-industrial-parks-are-going-to-be-created-in-the-country/#:~:text=سلام‌وطندار%20را%20در%20تلگرام%20دنبال، واردات%20داخلی%20تعرفه%20بیشتر%20شود.%C2» «وزارت صنعت‌وتجارت: قرار است ۲۶ پارک صنعتی جدید در کشور ایجاد شود»، وب‌سایت سلام وطندار.]</ref> | ||
در مقایسه با سایر کشورها بخش صنعتی کابل با چالش‌های متعددی رو به رو است. عدم ثبات در تأمین برق، دسترسی محدود به بازارهای داخلی و خارجی، کمبود و گرانی مواد اولیه و وجود موانع بانکی و مالی از عوامل مهم و محدودکننده در این بخش محسوب می‌شود. | |||
همچنین نبود زیرساخت‌های حمل و نقل مناسب، ضعف در سیستم مدیریت زنجیرهٔ تأمین و چالش‌های مربوط به امنیت سرمایه‌گذاری نیز بر پیچیدگی شرایط فعالیت صنعتی در این منطقه افزوده است. کارشناسان موقعیت جغرافیایی مناسب، دسترسی به نیروی کار و وجود بازار مصرف بزرگ را از جمله مزیت‌های نسبی این ولایت برای توسعهٔ صنعتی می‌دانند.<ref>[https://swn.af/ministry-of-industry-and-commerce-26-new-industrial-parks-are-going-to-be-created-in-the-country/#:~:text=سلام‌وطندار%20را%20در%20تلگرام%20دنبال، واردات%20داخلی%20تعرفه%20بیشتر%20شود.%C2» «وزارت صنعت‌وتجارت: قرار است ۲۶ پارک صنعتی جدید در کشور ایجاد شود»، وب‌سایت سلام وطندار.]</ref> | |||
===بخش تجارت=== | ===بخش تجارت=== | ||
| خط ۲۸۴: | خط ۲۶۵: | ||
در دهه‌های گذشته، این دریاچه با چالش‌های متعددی از جمله تصرف غیرقانونی زمین، آلودگی [[آب]]، شکار بی‌رویه و تغییر مسیر آب برای مصارف کشاورزی مواجه بوده است. این عوامل موجب کاهش چشمگیر جمعیت پرندگان مهاجر و بومی این منطقه شده است. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری در دورهٔ جمهوری اسلامی افغانستان برای حفاظت و توسعهٔ این منطقه، برنامهٔ مدیریتی ۱۰ ساله‌ای تدوین کرده که شامل روش‌های مدیریت پایدار آب، بهبود معیشت جامعهٔ محلی از طریق فعالیت‌های سازگار با محیط زیست منطقه است.<ref>[https://8am.media/fa/cole-hshmtkhan-the-hunting-ground-of-kings-and-shelter-to-birds-national-park/ «کول حشمت‌خان؛ از شکارگاه شاهان و پناه‌گاه مرغان تا پارک ملی»، وب‌سایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | در دهه‌های گذشته، این دریاچه با چالش‌های متعددی از جمله تصرف غیرقانونی زمین، آلودگی [[آب]]، شکار بی‌رویه و تغییر مسیر آب برای مصارف کشاورزی مواجه بوده است. این عوامل موجب کاهش چشمگیر جمعیت پرندگان مهاجر و بومی این منطقه شده است. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری در دورهٔ جمهوری اسلامی افغانستان برای حفاظت و توسعهٔ این منطقه، برنامهٔ مدیریتی ۱۰ ساله‌ای تدوین کرده که شامل روش‌های مدیریت پایدار آب، بهبود معیشت جامعهٔ محلی از طریق فعالیت‌های سازگار با محیط زیست منطقه است.<ref>[https://8am.media/fa/cole-hshmtkhan-the-hunting-ground-of-kings-and-shelter-to-birds-national-park/ «کول حشمت‌خان؛ از شکارگاه شاهان و پناه‌گاه مرغان تا پارک ملی»، وب‌سایت روزنامۀ ۸ صبح.]</ref> | ||
برخی دیگر از جاذبه‌های مهم کابل عبارتند از: | |||
* زیارتگاه سخی: زیارتگاه سخی که در دامنهٔ کوه آسمایی واقع شده از اماکن زیارتی و مورد احترام [[شیعه|شیعیان]] و اهل سنت است. خرقهٔ منسوب به [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]]، مدتی در این مکان نگهداری شده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/کابل «کابل»، ویکی شیعه.]</ref> | |||
این منار به یادگار پیروزی بر شورش مشهور به «ملای لنگ» برضد نهضت افغانستان ساخته شده است. این منار در فراز تپهٔ کوچک در کنار پارک احمدشاهی کابل در مقابل نوآباد بریکوت از سنگ‌های رنگین و ظریف ساخته شده و در اثر جنگ‌ها آسیب دیده است. بعد از استقلال افغانستان آثار و کتیبه‌های مهم تاریخی افغانستان خطاطی شده است که از آن جمله منار علم وجهل است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/652413/نگاهی-به-جاذبه-های-گردشگری-کابل-تصاویر «نگاهی به جاذبه‌های گردشگری کابل +تصاویر»، وب‌سایت مشرق.]</ref> | * بالاحصار: بالاحصار در جنوب شهر قدیم کابل واقع شده و علاوه بر این‌که یک قصر بوده، کاربری نظامی هم داشته است.<ref>Ayoobi, An evaluation of architectural monuments in Afghanistan as in the capital city, Kabul, April 2021, p69.</ref> | ||
* مسجد عیدگاه: در سال ۱۸۹۳م ساخته شد و دومین مسجد بزرگ کابل است. در این مسجد، دو بار در سال، نماز عید اقامه می‌شود.<ref>[https://www.newworldencyclopedia.org/entry/kabul “Kabul”, New World Encyclopedia (NWE).]</ref> | |||
* مناره چاکاری: دارای صلیب شکسته بودایی ماهایانا و تراوادا بوده که در دورهٔ کوشانی ساخت شده بود و آثاری از هنر یونانی_باختری داشت. این مناره در ۱۹۹۸م تخریب شد.<ref>[[En:Kabul|“Kabul”, Wikipedia.]]</ref> | |||
* پارک زرنگار: از قدیمی‌ترین پارک‌های کابل است که قدمت آن به دورهٔ امیر عبدالرحمان خان بازمی‌گردد و مقبرهٔ او نیز در یکی از ساختمان‌های این پارک به‌نام بوستان سرا واقع شده است.<ref>[https://fa2.ifilmtv.tv/News/Content/58113/قصر-بوستان-سرا-در-زرنگار-پارک-قدیمی-در-کابل--ویدیو?%C2«Ø¨ÙستاÙ-سرا%C2»-در-پارک-زرÙگار «آشنایی با پارک تفریحی «زرنگار» در کابل»، وب‌سایت آی فیلم2.]</ref> | |||
* باغ‌وحش دهمزنگ: باغ‌وحش دهمزنگ در ۱۹۶۷م تأسیس شد و در جریان جنگ‌های داخلی خسارات بسیاری دید. بازسازی آن از ۲۰۰۱م آغاز شد و توسعه یافت.<ref>[https://36040246.khabarban.com/ «طالبان تنها باغ وحش افغانستان را از رونق انداخت»، وب‌سایت خبربان.]</ref> | |||
* قصر پغمان: تپه پغمان منطقه‌ای تفریحی در ۲۵ کیلومتری کابل است که قصر پغمان نیز در آن واقع شده است، به دنبال اعلام روز جهانی نوروز در ۱۳۹۳م، دولت تصمیم به ساخت این قصر گرفت تا برای برگزاری مراسم نوروز استفاده شود.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/7936930/کاخ-پغمان-کجاست «کاخ پغمان کجاست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
* زیادگاه ابوالفضل: از زیارتگاه‌های مورد توجه شیعیان است که در محله مرادخانی واقع شده است و منسوب به حضرت ابوالفضل است.<ref>[https://afghantravel.af/زیارتگاه-منسوب-به-حضرت-ابوالفضل/ «زیارتگاه منسوب به حضرت ابوالفضل در کابل»، وب‌سایت افغان تراول.]</ref> | |||
* عاشقان و عارفان: نام زیارت‌گاهی در دامنهٔ کوه شیردروازه است که سازه‌ای با معماری سنتی دارد. مردم محلی بر این باور هستند که «خواجه عبدالسلام» (عاشقان) و «خواجه عبدالصمد» (عارفان)، پسران [[خواجه عبدالله انصاری]] در آن مدفون هستند.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan-176200 صافی، «زیارت عاشقان و عارفان»، وب‌سایت طلوع نیوز.]</ref> | |||
* شهدای صالحی: قبرستانی در جنوب کابل است که شخصیت‌های معروف علمی، فرهنگی و سیاسی همچون میر محمدغبار، خیبر و صلاح‌الدین سلجوقی در آن مدفون هستند.<ref>[https://www.mizan.news/215264/شهدای-صالحین-افغانستان-کجاست؟/ «“شهدای صالحین” افغانستان کجاست؟»، خبرگزاری میزان.]</ref> | |||
* خانقاه‌های کابل: تصوف و عرفان بخشی از ادبیات فارسی دری است؛ ازاین‌رو شمار زیادی خانقاه در افغانستان و به‌ویژه کابل یافت می‌شود؛ تعدادی از این خانقاه‌ها عبارت‌اند از: خانقاه مرشد سید گلاب، خانقاه خواجه غریب‌نواز، خانقاه پهلوان صاحب، خانقاه علاءالدین، خانقاه انچی باغبان، خانقاه دهمزنگ، خانقاه میرواعظ کابلی، صحبت‌خانه کارته پروان، خانقاه قلعه زمانخان، خانقاه بابای خودی، خانقاه کاکری‌ها، خانقاه حضرت ابراهیم خلیل، خانقاه کوله پشته، خانقاه برکی، خانقاه ولوی فیضانی.<ref>مونس، خانقاه‌های امروز شهر کابل، کابل، 1390ش، ص ه.</ref> | |||
* آرامگاه فیض‌محمد کاتب هزاره: مورخ نامدار افغانستان، در منطقهٔ بالاجوی [[چنداول]] کابل واقع شده است. وی به‌عنوان نویسنده اثرl تاریخی «سراج‌التواریخ» و مورخ رسمی دربار شاه امیر حبیب‌الله، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ معاصر افغانستان دارد. موقعیت این آرامگاه در یکی از محلات تاریخی کابل، بر اهمیت فرهنگی و تاریخی آن می‌افزاید. این مکان به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی شهر کابل، مورد توجه پژوهشگران، تاریخ‌دوستان و علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن افغانستان قرار دارد.<ref>محمود، «چنداول کابل»، وب‌سایت افغانستان فردا.</ref> | |||
* محله‌های قدیمی و تاریخی: چنداول در دامنهٔ کوه جنوب (شیردروازه) کابل قرار دارد و از این جهت از دیدنی‌های آن شهر به حساب می‌آید. از طرف دیگر آن محله از محلات بسیار قدیمی کابل است و در درون خود خانه‌های قدیمی، گذرها و بازار بسیار مهم محلی دارد که افراد زیادی را برای بازدید به آن محله می‌کشاند.<ref>. واصل، «کوچه‌ها و گذرگاه‌های قدیم کابل: چنداول»، وب‌سایت حقیقت.</ref> | |||
* بخشی از ساختمان‌ها و ابنیهٔ چنداول بسیار قدیمی و آثار تاریخی به‌شمار می‌روند. مسجد سه دکان بسیار قدیمی و دارای تزئینات گچ‌بری و کنده‌کاری چوب بوده که در جنگ‌های اخیر (احزاب) ویران شده است. مسجد جعفریه نیز از مساجد قدیمی شهر کابل است که در این منطقه واقع شده است. [[تکیه‌خانه]]، مسجد قاضی شهاب و مسجد همت‌یاری خان نیز بسیار قدمت دارند.<ref>. واصل، «کوچه‌ها و گذرگاه‌های قدیم کابل: چنداول»، وب‌سایت حقیقت.</ref> | |||
* چهل‌ستون کابل: قصر چهل‌ستون کابل در زمان سلطنت شاه زمان سدوزایی در ۱۱۷۵ش ساخته شده و پیش از ویرانی، از کاخ‌های باشکوه کابل شمرده می‌شد. این قصر دارای دو باغ داخلی و خارجی بوده که مساحت پارک آن (باغ خارجی) حدد ۳۰ هکتار است و در حال‌حاضر به‌طور کامل ویران شده و شهرداری کابل قصد از نو سازی آن را دارد. | |||
* تپه توپ: این جاذبهٔ [[گردشگری]] در ناحیهٔ هفتم کابل، در امتداد غربی کوه تاریخی «شیردروازه» یا کوه گذرگاه در سمت شمال [[باغ بابر]] موقعیت دارد. روی این تپه دو توپ بزرگِ باروتی نصب بوده و به‌همین دلیل به‌نام «تپهٔ توپ» مشهور است. مساحت تپهٔ توپ تبه‌صورت تقریبی ۲۰۰۰ هزار مترمربع بوده و بلندی دیوارهای آن شش متر است. در پایین این تپه طاقی قرار دارد به‌نام «گنبد» که محل نگهبانی سربازان [[ظهیرالدین محمد بابر|بابرشاه]] بوده است. در نزدیک این تپهٔ سنگی، دیوار تاریخی شهر کابل نیز به چشم می‌خورد. از فراز این تپه، قسمت غرب کابل به‌خوبی مشاهده می‌شود. | |||
* منار علم و جهل: این منار به یادگار پیروزی بر شورش مشهور به «ملای لنگ» برضد نهضت افغانستان ساخته شده است. این منار در فراز تپهٔ کوچک در کنار پارک احمدشاهی کابل در مقابل نوآباد بریکوت از سنگ‌های رنگین و ظریف ساخته شده و در اثر جنگ‌ها آسیب دیده است. بعد از استقلال افغانستان آثار و کتیبه‌های مهم تاریخی افغانستان خطاطی شده است که از آن جمله منار علم وجهل است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/652413/نگاهی-به-جاذبه-های-گردشگری-کابل-تصاویر «نگاهی به جاذبه‌های گردشگری کابل +تصاویر»، وب‌سایت مشرق.]</ref> | |||
==زیرساخت‌های کابل== | ==زیرساخت‌های کابل== | ||
