شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
# بهلحاظ ریشۀ روانشناختی: در حدیثی از پیامبراسلام، حیا بهحیای قوت و حیای ضعف تقسیم شده است<ref>صدوق، الخصال،1403ق، ج1، ص55.</ref> که حیای قوت بهاقتضای ایمان بوده و مورد تأیید دین است؛<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص86.</ref> اما ضعف، آفت حیا شمرده شده است.<ref>متقی هندی، کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال، 1397ق، ج16، ص204.</ref> بدینجهت هرگاه شرم از ضعف ناشی شود، دارای وجه منفی خواهد بود که آن را کمرویی نامیده اند.<ref>پسندیده، غنچه های شرم، 1391ش، ص 84-86.</ref> | # بهلحاظ ریشۀ روانشناختی: در حدیثی از پیامبراسلام، حیا بهحیای قوت و حیای ضعف تقسیم شده است<ref>صدوق، الخصال،1403ق، ج1، ص55.</ref> که حیای قوت بهاقتضای ایمان بوده و مورد تأیید دین است؛<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص86.</ref> اما ضعف، آفت حیا شمرده شده است.<ref>متقی هندی، کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال، 1397ق، ج16، ص204.</ref> بدینجهت هرگاه شرم از ضعف ناشی شود، دارای وجه منفی خواهد بود که آن را کمرویی نامیده اند.<ref>پسندیده، غنچه های شرم، 1391ش، ص 84-86.</ref> | ||
== نسبت شرم و گناه == | == نسبت شرم و گناه == | ||
شرم و گناه، از جمله هیجانات خود آگاه اخلاقی اند که در رابطه با امر اخلاقی تعریف شده و در مواجهه با موقعیت ها و تنگناهای اخلاقی بر انگیخته می شوند. انسان پس از یک خطای اخلاقی یا بروز یک رفتار ناشایست، رفتار خود را بد ادراک کرده و با احساس بی کفایتی، بد | شرم و گناه، از جمله هیجانات خود آگاه اخلاقی اند که در رابطه با امر اخلاقی تعریف شده و در مواجهه با موقعیت ها و تنگناهای اخلاقی بر انگیخته می شوند. انسان پس از یک خطای اخلاقی یا بروز یک رفتار ناشایست، رفتار خود را بد ادراک کرده و با احساس بی کفایتی، بد بودن و حس حقارت در برابر دیگران احساس شرم و گناه کرده و در صدد جبران و کم کردن خسارت های ایجاد شده بر می آید. شرم و گناه به رغم قرابت مفهومی؛ اما در مواردی باهم تفاوت دارند: | ||
# به لحاظ توجه به خود فرد یا عملکرد او: در شرم، تمرکز بر خود انسان؛ اما در گناه، تمرکز بر رفتار ناشایست است، به گونۀ که انسان شرمسار، نظر به شخصیت خود، احساس شرم می کند؛ اما انسان گناهکار با توجه به رفتار معصیت آمیز خود، احساس گناه می کند. | # به لحاظ توجه به خود فرد یا عملکرد او: در شرم، تمرکز بر خود انسان؛ اما در گناه، تمرکز بر رفتار ناشایست است، به گونۀ که انسان شرمسار، نظر به شخصیت خود، احساس شرم می کند؛ اما انسان گناهکار با توجه به رفتار معصیت آمیز خود، احساس گناه می کند. | ||