شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
</ref> | </ref> | ||
# بهلحاظ ریشۀ روانشناختی: در حدیثی از پیامبراسلام، حیا بهحیای قوت و حیای ضعف تقسیم شده است<ref>صدوق، الخصال،1403ق، ج1، ص55.</ref> که حیای قوت بهاقتضای ایمان بوده و مورد تأیید دین است؛<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص86.</ref> اما ضعف، آفت حیا شمرده شده است.<ref>متقی هندی، کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال، 1397ق، ج16، ص204.</ref> بدینجهت هرگاه شرم از ضعف ناشی شود، دارای وجه منفی خواهد بود که آن را کمرویی نامیده اند.<ref>پسندیده، غنچه های شرم، 1391ش، ص 84-86.</ref> | # بهلحاظ ریشۀ روانشناختی: در حدیثی از پیامبراسلام، حیا بهحیای قوت و حیای ضعف تقسیم شده است<ref>صدوق، الخصال،1403ق، ج1، ص55.</ref> که حیای قوت بهاقتضای ایمان بوده و مورد تأیید دین است؛<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص86.</ref> اما ضعف، آفت حیا شمرده شده است.<ref>متقی هندی، کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال، 1397ق، ج16، ص204.</ref> بدینجهت هرگاه شرم از ضعف ناشی شود، دارای وجه منفی خواهد بود که آن را کمرویی نامیده اند.<ref>پسندیده، غنچه های شرم، 1391ش، ص 84-86.</ref> | ||
# به لحاظ موضوعی: منشأ شرم یا کاری در نقض اخلاقیات یک جامعه و یا رفتاری در نقض حق است. موضوع ومایۀ شرم اگر کار ناپسند اخلاقی باشد، شرم اخلاقی و اگر رفتار ناپسند حقوقی باشد، شرم حقوقی گفته می شود. | |||
== نسبت شرم و گناه == | == نسبت شرم و گناه == | ||
شرم و گناه، از جمله هیجانات خود آگاه اخلاقی اند که در رابطه با امر اخلاقی تعریف شده و در مواجهه با موقعیت ها و تنگناهای اخلاقی بر انگیخته می شوند. انسان پس از یک خطای اخلاقی یا بروز یک رفتار ناشایست، رفتار خود را بد ادراک کرده و با احساس بی کفایتی، بد بودن و حس حقارت در برابر دیگران احساس شرم و گناه کرده و در صدد جبران و کم کردن خسارت های ایجاد شده بر می آید. شرم و گناه به رغم قرابت مفهومی؛ اما در مواردی باهم تفاوت دارند: | شرم و گناه، از جمله هیجانات خود آگاه اخلاقی اند که در رابطه با امر اخلاقی تعریف شده و در مواجهه با موقعیت ها و تنگناهای اخلاقی بر انگیخته می شوند. انسان پس از یک خطای اخلاقی یا بروز یک رفتار ناشایست، رفتار خود را بد ادراک کرده و با احساس بی کفایتی، بد بودن و حس حقارت در برابر دیگران احساس شرم و گناه کرده و در صدد جبران و کم کردن خسارت های ایجاد شده بر می آید. شرم و گناه به رغم قرابت مفهومی؛ اما در مواردی باهم تفاوت دارند: | ||