شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جز ←انواع شرم |
||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
# به لحاظ نتیجه: در شرم، فرد میان خود واقعی و معیارهای اخلاقی خود برای مطلوب بودن، تناقض می بیند، بدین جهت از ترس سرزنش دیگران تمایل به پنهان شدن یا انتقام پیدا می کند؛ اما احساس گناه، نوعی عاطفۀ اخلاقی است که سبب اعتراف فرد به خطای خود شده و سبب تلاش او برای جبران خسارت می شود. بدین سان، شرمساری، احتمال رفتار مطلوب را کاهش می دهد؛ اما احساس گناه آن را تسهیل می کند.<ref>سهراب زاده، مهران و دیگران، فرهنگ نامۀ آسیب های اجتماعی، تهران، جامعه شناسان، 1389ش، ص235.</ref> | # به لحاظ نتیجه: در شرم، فرد میان خود واقعی و معیارهای اخلاقی خود برای مطلوب بودن، تناقض می بیند، بدین جهت از ترس سرزنش دیگران تمایل به پنهان شدن یا انتقام پیدا می کند؛ اما احساس گناه، نوعی عاطفۀ اخلاقی است که سبب اعتراف فرد به خطای خود شده و سبب تلاش او برای جبران خسارت می شود. بدین سان، شرمساری، احتمال رفتار مطلوب را کاهش می دهد؛ اما احساس گناه آن را تسهیل می کند.<ref>سهراب زاده، مهران و دیگران، فرهنگ نامۀ آسیب های اجتماعی، تهران، جامعه شناسان، 1389ش، ص235.</ref> | ||
# به لحاظ خصوصی و عمومی بودن عمل ناشایست: انسان در خطای افشا شده، احساس شرم و در خطایی که افشا نشده باشد، احساس گناه می کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره 14، سال پنجم، بهار 1394ش. ص5-6].</ref> | # به لحاظ خصوصی و عمومی بودن عمل ناشایست: انسان در خطای افشا شده، احساس شرم و در خطایی که افشا نشده باشد، احساس گناه می کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره 14، سال پنجم، بهار 1394ش. ص5-6].</ref> | ||
== شرایط بروز شرم == | |||
بروز شرم بهمفهوم پشیمانی یا خودداری فرد از انجام عمل ناشایست، منوط به تحقق شرایط ذیل است: | |||
# وجود قباحتی به حکم عقل، وجدان، شرع یا عرف | |||
# احساس ارزشمندی و عزت نفس | |||
# وجود هنجارها و معیارهایی برای تعیین حسن و قبح رفتارها | |||
# ارزیابی کردن رفتارها بر اساس هنجارهای اخلاقی | |||
# احساس حضور یک ناظرآگاه و محترم وجدانی یابیرونی بر رفتار خود | |||
# ترس فرد از بی اعتبار شدن خود.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص128-129.]</ref> | |||
== مؤلفه های شرم == | == مؤلفه های شرم == | ||
از آنجا که در متون اسلامی، حیا و شرم بهصورت هممعنا و مترادف بهکار رفته اند،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.]</ref> مباحثی مرتبط با شرم را نیز میتوان در زمرۀ مباحث حیا دنبال کرد. بدینجهت، شرم مانند حیا بهعنوان یکعنصر مؤثر در سبک زندگی انسان، چهار مؤلفه دارد؛ 1. فاعل شرمکننده، 2. فعل شرمآور، 3. حضور و نظارت ناظر، 4. مهار نفس از ارتکاب کار شرمآور <ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص31.</ref> که کنار هم قرار گرفتن این مؤلفهها سبب بروز شرم در انسان میشود: | از آنجا که در متون اسلامی، حیا و شرم بهصورت هممعنا و مترادف بهکار رفته اند،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.]</ref> مباحثی مرتبط با شرم را نیز میتوان در زمرۀ مباحث حیا دنبال کرد. بدینجهت، شرم مانند حیا بهعنوان یکعنصر مؤثر در سبک زندگی انسان، چهار مؤلفه دارد؛ 1. فاعل شرمکننده، 2. فعل شرمآور، 3. حضور و نظارت ناظر، 4. مهار نفس از ارتکاب کار شرمآور <ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص31.</ref> که کنار هم قرار گرفتن این مؤلفهها سبب بروز شرم در انسان میشود: | ||
