سندرا هاردینگ: تفاوت میان نسخه‌ها

نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی روبروست: اگر ادعا کند که «همه‌ی شناخت‌ها نسبی هستند»، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به عنوان یک قاعده‌ی کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.<ref>مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.</ref>

 

حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربه‌ی زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همه‌ی زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.<ref>مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.</ref>

ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه شده‌اند. از جمله این آثار می‌توان به مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه فمینیستی» (ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهادید، ۱۳۸۰ش) اشاره کرد که در مجموعه‌ای ویرایش‌شده توسط عبدالکریم رشیدیان منتشر شد. همچنین مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان به چاپ رسید. اثر دیگر، «فصل زنان» (۱۳۸۴ش) است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]</ref>