زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
سیمین خلیلی، معروف به بهبهانی، در ۲۸ تیر ۱۳۰۶ش در تهران زاده شد. او در خانوادهای کاملاً فرهنگی و ادبی رشد کرد. پدرش، عباس خلیلی دیپلمات، روزنامهنگار (مدیر روزنامۀ اقدام) و رماننویس بود. او به دو زبان فارسی و عربی شعر میگفت و شخصیتی سیاسی داشت. مادرش، فخرعظمی ارغون، زنی بسیار پیشرو، شاعر، معلم زبان فرانسه و از مؤسسان کانون بانوان بود. او از سنین بسیار کم به شعر علاقهمند شد و در ۱۴ سالگی اولین شعرش را منتشر کرد و همین خانوادهٔ ادبی، زمینهٔ رشد هنری او را فراهم کرد.<ref>[https://www.andishmandpub.com/mainPage/Article/details/624+%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C «زندگینامه و آثار سیمین بهبهانی»، وبسایت انتشارات اندیشمند.]</ref> | سیمین خلیلی، معروف به بهبهانی، در ۲۸ تیر ۱۳۰۶ش در تهران زاده شد. او در خانوادهای کاملاً فرهنگی و ادبی رشد کرد. پدرش، عباس خلیلی دیپلمات، روزنامهنگار (مدیر روزنامۀ اقدام) و رماننویس بود. او به دو زبان فارسی و عربی شعر میگفت و شخصیتی سیاسی داشت. مادرش، فخرعظمی ارغون، زنی بسیار پیشرو، شاعر، معلم زبان فرانسه و از مؤسسان کانون بانوان بود. او از سنین بسیار کم به شعر علاقهمند شد و در ۱۴ سالگی اولین شعرش را منتشر کرد و همین خانوادهٔ ادبی، زمینهٔ رشد هنری او را فراهم کرد.<ref>[https://www.andishmandpub.com/mainPage/Article/details/624+%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C «زندگینامه و آثار سیمین بهبهانی»، وبسایت انتشارات اندیشمند.]</ref> | ||
پدر و مادر سیمین سال 1303ش ازدواج کردند، اما خیلی زود در سال 1309ش وقتی سیمین بسیار کوچک بود، از هم جدا شدند. سیمین با مادرش ماند و تأثیر مادر بر شخصیت مستقل و مبارز او بسیار پررنگتر از پدرش بود. مادرش بعداً با عادل خلعتبری، ازدواج کرد و سیمین صاحب خواهر و برادرانی ناتنی شد. سیمین کتابی به نام «با مادرم همراه» دارد که شرح حال زندگی مادرش و در واقع ریشههای خود او است. | پدر و مادر سیمین سال 1303ش ازدواج کردند، اما خیلی زود در سال 1309ش وقتی سیمین بسیار کوچک بود، از هم جدا شدند. سیمین با مادرش ماند و تأثیر مادر بر شخصیت مستقل و مبارز او بسیار پررنگتر از پدرش بود. مادرش بعداً با عادل خلعتبری، مدیر روزنامه آینده، ازدواج کرد و سیمین صاحب خواهر و برادرانی ناتنی شد. سیمین کتابی به نام «با مادرم همراه» دارد که شرح حال زندگی مادرش و در واقع ریشههای خود او است.<ref>[https://vminds.info/@tajahmadi/108pa1exx78y تاج احمدی، «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وبسایت دهکده اندیشهها.]</ref> | ||
== ازدواج و فرزندان == | == ازدواج و فرزندان == | ||
=== ازدواج اول === | === ازدواج اول === | ||
سیمین بهبهانی در 19 سالگی با حسن بهبهانی ازدواج کرد. نام اصلی او سیمین خلیلی بود، اما پس از ازدواج، نام خانوادگی همسرش را برگزید و با نام بهبهانی، به شهرت رسید و حتی پس از طلاق نیز آن را تغییر نداد. ثمرۀ این ازدواج سه فرزند بود؛ دو پسر به نامهای علی و حسین و یک دختر به نام امید. سیمین نام دخترش را بهخاطر علاقۀ زیادی که به شعر مهدی اخوان ثالث، (م. امید) داشت، امید گذاشت. زندگی مشترک سیمین با حسن بهبهانی، حدود ۲۴ سال طول کشید، اما در نهایت در سال ۱۳۴۹ش به جدایی انجامید. گفته میشود تفاوتهای فکری در این جدایی بیتأثیر نبوده است. | سیمین بهبهانی در 19 سالگی با حسن بهبهانی ازدواج کرد. نام اصلی او سیمین خلیلی بود، اما پس از ازدواج، نام خانوادگی همسرش را برگزید و با نام بهبهانی، به شهرت رسید و حتی پس از طلاق نیز آن را تغییر نداد. ثمرۀ این ازدواج سه فرزند بود؛ دو پسر به نامهای علی و حسین و یک دختر به نام امید. سیمین نام دخترش را بهخاطر علاقۀ زیادی که به شعر مهدی اخوان ثالث، (م. امید) داشت، امید گذاشت. زندگی مشترک سیمین با حسن بهبهانی، حدود ۲۴ سال طول کشید، اما در نهایت در سال ۱۳۴۹ش به جدایی انجامید. گفته میشود تفاوتهای فکری در این جدایی بیتأثیر نبوده است.<ref>[https://palizbook.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/ «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وبسایت پالیزبوک.]</ref> | ||
=== ازدواج دوم === | === ازدواج دوم === | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
* فقر، تنهایی و امید انسانها. | * فقر، تنهایی و امید انسانها. | ||
او فرمهای کلاسیک شعر فارسی، بهویژه غزل را احیا و بازآفرینی کرد و با استفاده از زبان امروزی و دیدگاه یک زن، موضوعات اجتماعی را در این قالبها گنجاند. | او فرمهای کلاسیک شعر فارسی، بهویژه غزل را احیا و بازآفرینی کرد و با استفاده از زبان امروزی و دیدگاه یک زن، موضوعات اجتماعی را در این قالبها گنجاند. او سنتهای ادبی قدیم را با دیدگاه مدرن و زنانه همراه کرد. سیمین به نامهای '''بانوی غزل'''، '''نیمای غزل'''، '''شاعر ملی''' و '''شیرزن ایران''' شناخته شده است. | ||
== آثار == | == آثار == | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
# یک دریچه آزادی (۱۳۷۸ش)؛ | # یک دریچه آزادی (۱۳۷۸ش)؛ | ||
# کلید رنسانس (۱۳۸۲ش)، غزلیات؛ | # کلید رنسانس (۱۳۸۲ش)، غزلیات؛ | ||
# یکی مثلا این که (۱۳۸۵ش)، شامل شعرهای سپید. | # یکی مثلا این که (۱۳۸۵ش)، شامل شعرهای سپید.<ref>[https://palizbook.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/ «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وبسایت پالیزبوک.]</ref> | ||
کتابهای غیر شعری سیمین نیز عبارتند از: | کتابهای غیر شعری سیمین نیز عبارتند از: | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
سیمین بهبهانی در سال ۱۳۴۲ش به عضویت انجمن ادبی ایران درآمد و یکی از معدود زنان عضو این انجمن بود. بههمین ترتیب فعالیتهای ادبی او تداوم یافت تا اینکه در سال ۱۳۴۸ش به شورای شعر و موسیقی راه پیدا کرد؛ شورایی که با حضور چهرههای شاخصی چون هوشنگ ابتهاج، نادر نادرپور، یدالله رؤیایی، بیژن جلالی، فریدون مشیری و خود سیمین اداره میشد. وی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ش نیز مدتی عضو شورای موسیقی رادیو و تلویزیون ملی ایران بود و برای رادیو ترانه میسرود. همچنین سیمین در سال ۱۳۵۷ش عضویت در کانون نویسندگان ایران را پذیرفت. | سیمین بهبهانی در سال ۱۳۴۲ش به عضویت انجمن ادبی ایران درآمد و یکی از معدود زنان عضو این انجمن بود. بههمین ترتیب فعالیتهای ادبی او تداوم یافت تا اینکه در سال ۱۳۴۸ش به شورای شعر و موسیقی راه پیدا کرد؛ شورایی که با حضور چهرههای شاخصی چون هوشنگ ابتهاج، نادر نادرپور، یدالله رؤیایی، بیژن جلالی، فریدون مشیری و خود سیمین اداره میشد. وی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ش نیز مدتی عضو شورای موسیقی رادیو و تلویزیون ملی ایران بود و برای رادیو ترانه میسرود. همچنین سیمین در سال ۱۳۵۷ش عضویت در کانون نویسندگان ایران را پذیرفت. | ||
اشعار سیمین با استقبال گستردهای از سوی خوانندگان موسیقی ایرانی روبهرو شد و هنرمندان بزرگی آنها را اجرا کردند. از جملۀ این خوانندگان میتوان به محمدرضا شجریان، همایون شجریان، اکبر گلپایگانی، داریوش، ایرج، عارف، سیما بینا، مرضیه، لیلا فروهر، الهه، رامش، دلکش، کورس سرهنگزاده، سپیده، عهدیه و پوران اشاره کرد. | اشعار سیمین با استقبال گستردهای از سوی خوانندگان موسیقی ایرانی روبهرو شد و هنرمندان بزرگی آنها را اجرا کردند. از جملۀ این خوانندگان میتوان به محمدرضا شجریان، همایون شجریان، اکبر گلپایگانی، داریوش، ایرج، عارف، سیما بینا، مرضیه، لیلا فروهر، الهه، رامش، دلکش، کورس سرهنگزاده، سپیده، عهدیه و پوران اشاره کرد.<ref>[https://ketabrah.com/author/64148-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C «زندگینامه سیمین بهبهانی»، وبسایت کتابراه.]</ref> | ||
=== نقش اجتماعی === | === نقش اجتماعی === | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۴: | ||
# جایزهٔ هلمن-همت گرانت از سازمان ''دیدبان حقوق بشر'' بهخاطر دفاع از حقوق بشر و آزادی بیان در سال 1998م. | # جایزهٔ هلمن-همت گرانت از سازمان ''دیدبان حقوق بشر'' بهخاطر دفاع از حقوق بشر و آزادی بیان در سال 1998م. | ||
# مدال کارل فون اوسیتسکی از جوایز حقوق بشری معتبر در آلمان، بهخاطر فعالیتهای حقوق بشری و آزادی بیان در سال 1999م. | # مدال کارل فون اوسیتسکی از جوایز حقوق بشری معتبر در آلمان، بهخاطر فعالیتهای حقوق بشری و آزادی بیان در سال 1999م. | ||
# جایزهٔ آزادی بیان از اتحادیهٔ نویسندگان نروژ بهخاطر شجاعت در بیان آزاد و دفاع از آزادی ادبی در سال 2006م. | # جایزهٔ آزادی بیان از اتحادیهٔ نویسندگان نروژ بهخاطر شجاعت در بیان آزاد و دفاع از آزادی ادبی در سال 2006م.<ref>[https://ketabrah.com/author/64148-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C «زندگینامه سیمین بهبهانی»، وبسایت کتابراه.]</ref> | ||
# جایزهٔ شاعر برتر، عنوانی که معمولاً برای تقدیر از شاعران معاصر داده میشود، در سال 2009م. | # جایزهٔ شاعر برتر، عنوانی که معمولاً برای تقدیر از شاعران معاصر داده میشود، در سال 2009م. | ||
# جایزهٔ یانوش پانونیوش از انجمن قلم مجارستان بهخاطر نقش فرهنگی و ادبی و تلاش در گفتوگوی بین فرهنگها در سال 2013م. | # جایزهٔ یانوش پانونیوش از انجمن قلم مجارستان بهخاطر نقش فرهنگی و ادبی و تلاش در گفتوگوی بین فرهنگها در سال 2013م. | ||
# جایزهٔ میراث فرهنگی از بنیاد فرهنگی در آمریکا؛ تقدیر از مشارکت فرهنگی و ادبی سیمین بهبهانی در سال 2011م؛ | # جایزهٔ میراث فرهنگی از بنیاد فرهنگی در آمریکا؛ تقدیر از مشارکت فرهنگی و ادبی سیمین بهبهانی در سال 2011م؛ | ||
# جایزۀ زن و آزادی سیمون دو بووار در سال ۲۰۰۹م؛ | # جایزۀ زن و آزادی سیمون دو بووار در سال ۲۰۰۹م؛ | ||
# نامزدی دو مرتبه برای جایزهٔ نوبل | # نامزدی دو مرتبه برای جایزهٔ نوبل ادبیات؛ | ||
# جایزۀ بهترین غزل در دو دورهٔ مختلف از جشنوارهٔ فروغ | # جایزۀ بهترین غزل در دو دورهٔ مختلف از جشنوارهٔ فروغ فرخزاد؛ | ||
# جایزهٔ ویژهٔ خانهٔ هنرمندان ایران در مراسم بزرگداشت او در سال 1388ش؛ | # جایزهٔ ویژهٔ خانهٔ هنرمندان ایران در مراسم بزرگداشت او در سال 1388ش؛ | ||
# تقدیرنامه و جوایز متعدد از سوی انجمنهای ادبی داخلی و نشریات فرهنگی. | # تقدیرنامه و جوایز متعدد از سوی انجمنهای ادبی داخلی و نشریات فرهنگی. | ||
== درگذشت == | == درگذشت == | ||
سیمین بهبهانی در ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ش در سن ۸۷ سالگی در تهران درگذشت. پیکر او پس از مراسم تشییع، در قطعۀ هنرمندان بهشت زهرا، به خاک سپرده شد. مراسم خاکسپاری وی با حضور گستردۀ دوستداران، شاعران، نویسندگان و روشنفکران همراه بود که این استقبال، نشان از جایگاه مردمی و تأثیر عمیق او داشت. | سیمین بهبهانی در ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ش در سن ۸۷ سالگی به علت بیماری تنفسی و قلبی در تهران درگذشت. پیکر او پس از مراسم تشییع، در قطعۀ هنرمندان بهشت زهرا، به خاک سپرده شد. مراسم خاکسپاری وی با حضور گستردۀ دوستداران، شاعران، نویسندگان و روشنفکران همراه بود که این استقبال، نشان از جایگاه مردمی و تأثیر عمیق او داشت. | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وبسایت پالیزبوک، تاریخ بازدید: 16 بهمن 1404ش. | |||
* تاج احمدی، محمد، «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وبسایت دهکده اندیشهها، تاریخ بازدید: 16 بهمن 1404ش. | * تاج احمدی، محمد، «بیوگرافی سیمین بهبهانی»، وبسایت دهکده اندیشهها، تاریخ بازدید: 16 بهمن 1404ش. | ||
* «زندگینامه و آثار سیمین بهبهانی»، وبسایت انتشارات اندیشمند. | * «زندگینامه و آثار سیمین بهبهانی»، وبسایت انتشارات اندیشمند. | ||
* «زندگینامه سیمین بهبهانی»، وبسایت کتابراه، تاریخ بازدید: 16 بهمن 1404ش. | |||
