اغتشاش: تفاوت میان نسخه‌ها

اعتراض با شعارهای هنجارشنکنانه، اعتراض با بستن راه، ایجاد درگیری و آسیب رساندن به اموال عمومی. از جمله مصادیقی است که در قوانین جزایی و کیفری جرم‌انگاری شده و اعتراض مدنی محسوب نمی‌شود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1634970218-10371-29-4.pdf عروتی موفق، محمدمهدی و فتحی، یونس، «اعتراض مدنی، حدود و قلمرو آن از منظر قوانین جمهوری اسلامی ایران»، 1400ش، ص42.]</ref>

== مقابله با اغتشاش در قوانین ایران ==

بعد از انقلاب اسلامی یکی از مباحثی که در قانونگذاری ایران دچار تحول ساختاری شد، خشونت سیاسی و قیام علیه جمهوری اسلامی است. قانونگذار ایران در وضع مقررات و جرائم علیه امنیت، قیام علیه امنیت حکومت اسلامی و طرح براندازی حکومت اسلامی را جرم و آن را محاربه یعنی جنگ با خدا و رسول خدا دانست. بدین ترتیب هرگونه تغییر و تحول در حکومت و ساختار قدرت به ساز و کارهای پیشبینی شده در قانون اساسی محدود شده است.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_172455_11a20cb1084e95d00a533bdc52f05512.pdf شفیع‌زاده و دیگران، «تحلیل جرم‌شناختی تجمعات سالانه پاسارگادبا نگاهی به جایگاه این تجمعات در فقه و حقوق سیاسی»، جامعه شناسی سیاسی ایران، س3، ش3، 1399ش، ص398.]</ref>

گردیدطبق ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیر متعارف یا تعرض به افراد باعث اخلال در نظم و آسایش و آرامش عمومی گردد یا مانع از کسب و کار مردم گردد به حبس از سه ماه تا یک سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

پیشینه اعتراضات پس از انقلاب در ایران به اندکی پس از پیروزی انقلاب در سال‌های پایانی دهه 50ش و همچنین دهه ۶۰ش باز می‌گردد. در این سال‌ها اعتراضات اغلب از سوی سازمان‌های شناسنامه‌دار مخالف نظام (گروه‌های مخالف و معاند) شکل می‌گرفت، غالباً ماهیت سیاسی داشت ولی عموم جامعه را با خود همراه نمی‌کرد. از آغاز دهه‌ ۷۰ش با از بین رفتن این گروه‌ها، ساختار و شکل اعتراضات نسبت به گذشته فرق کرد. اعتراضات سراسری سال 1371ش در مشهد به بهانه تخریب سکونتگاه‌های غیررسمی، اعتراضات سراسری فروردین 1374ش در اسلامشهر به بهانه افزایش نرخ تاکسی<ref>[https://www.irna.ir/news/83589323/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B7%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87 «تبارشناسی اعتراض‌ در ایران طی سه دهه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 20 آذر 1398ش.]</ref>و اعتراضات و سپس اغتشاشات بعـد از حادثـه كوی دانشگاه تهران در 18 تير 1378ش از جمله مهمترین حوادث دهه هفتاد شمسی به‌حساب می‌آید. ناآرامی ها و اعتراضات دانشجویی خرداد و تیر 1382ش تهران و مهمتر از آن ناآرامی‌های بعـد از انتخابات رياست جمهوری 1388ش از جمله مهمترین اغتشاشات مهم كشور در دهه هشتاد شمسی محسوب می‌شود كـه به طور جدی سيستم امنيتی و سياسی كشور را به چالش كشيد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329103726-2080-31.pdf شریفی، رضا، «بررسی ابعاد روان شناختی خشونت گرايی جمعيت اغتشاشگر و روشهای تأثير گذاری بر آن»، فصلنامه مطالعات بسيج، س12، ش45، ص7، 1388ش.]</ref>   

مهمترین اعتراضات دهه 90ش در دو برهه دی‌ماه 1396ش و آبان‌ماه 1398ش اتفاق افتاد. افزایش قیمت‌ها، به‌ویژه افزایش قیمت در کالاهای اساسی به همراه مشکلات اقتصادی، بیکاری و فساد در دولت جرقه اعتراضات را در مشهد روشن کرد و سپس به سایر شهرها و مناطق ایران گسترش یافت. این اعتراضات در ادامه به درگیری کشیده شد.<ref>[https://vatanemrooz.ir/fa/news/404369/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B6 «داستان دی ۱۳۹۶»، وب‌سایت روزنامه وطن امروز، تاریخ درج مطلب: 18 فروردین 1404ش.]</ref>

نتیجه افزایش نرخ بنزین در آبان‌ماه 1398 اغتشاشات ایران از کجا شروع شد؟<ref>[https://defapress.ir/fa/news/620003/%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF پیشینه]</ref>