ابرابزار |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
=== ساخت موزهٔ ایران باستان === | === ساخت موزهٔ ایران باستان === | ||
در سال ۱۳۰۸ش، ساخت بنایی مستقل برای نمایش آثار باستانشناسی در دستور کار قرار گرفت و طراحی آن به آندره گدار، معمار و باستانشناس فرانسوی، واگذار شد.<ref>ملک شهمیرزادی، ایران در پیش از تاریخ، 1382ش، ص46-70.</ref> طراحی موزه با الهام از [[معماری دوره ساسانی|معماری دورهٔ ساسانی]] و طاق کسری انجام گرفت.<ref> [https://irannationalmuseum.ir/fa/ | در سال ۱۳۰۸ش، ساخت بنایی مستقل برای نمایش آثار باستانشناسی در دستور کار قرار گرفت و طراحی آن به آندره گدار، معمار و باستانشناس فرانسوی، واگذار شد.<ref>ملک شهمیرزادی، ایران در پیش از تاریخ، 1382ش، ص46-70.</ref> طراحی موزه با الهام از [[معماری دوره ساسانی|معماری دورهٔ ساسانی]] و طاق کسری انجام گرفت.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/معرفی-موزه-ایران-باستان/?utm_source=chatgpt.com «معرفی موزۀ ایران باستان»، وبسایت موزۀ ملی ایران.]</ref> این بنا با همکاری ماکسیم سیرو و اجرای عباسعلی معمارباشی و مراد تبریزی ساخته و در سال ۱۳۱۶ش گشایش یافت. ماکت ساختمان موزه نیز بهدستور علیاصغر حکمت در سال ۱۳۱۴ش ساخته شد که امروزه در موزهٔ ایران باستان نگهداری میشود.<ref>ملک شهمیرزادی، ایران در پیش از تاریخ، 1382ش، ص46-70.</ref> | ||
=== شکلگیری مجموعهٔ موزهٔ ملی ایران === | === شکلگیری مجموعهٔ موزهٔ ملی ایران === | ||
در سال ۱۳۷۵ش، همزمان با افتتاح ساختمان موزهٔ باستانشناسی و هنر دوران اسلامی، عنوان موزهٔ ملی ایران برای این مجموعه رسمیت یافت.<ref>[https://www.sharghdaily.com/ | در سال ۱۳۷۵ش، همزمان با افتتاح ساختمان موزهٔ باستانشناسی و هنر دوران اسلامی، عنوان موزهٔ ملی ایران برای این مجموعه رسمیت یافت.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/847449-موزه-ایران-باستان-نمایانگر-مع «موزۀ ایران باستان نمایانگر معماری ساسانی»، خبرگزاری شبکۀ شرق.]</ref> | ||
== ساختار و بخشها == | == ساختار و بخشها == | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
=== موزهٔ ایران باستان === | === موزهٔ ایران باستان === | ||
این موزه، به نمایش آثار دوران پیش از تاریخ تا پایان دورهٔ ساسانی اختصاص دارد. طبقهٔ فوقانی این موزه شامل آثار پارینهسنگی تا اواخر هزارهٔ چهارم پیش از میلاد بوده و طبقهٔ همکف به دورههای تاریخی از [[عیلامی]] تا ساسانی میپردازد. مسیر بازدید بر پایهٔ توالی زمانی سامان یافته است.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/ | این موزه، به نمایش آثار دوران پیش از تاریخ تا پایان دورهٔ ساسانی اختصاص دارد. طبقهٔ فوقانی این موزه شامل آثار پارینهسنگی تا اواخر هزارهٔ چهارم پیش از میلاد بوده و طبقهٔ همکف به دورههای تاریخی از [[عیلامی]] تا ساسانی میپردازد. مسیر بازدید بر پایهٔ توالی زمانی سامان یافته است.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/معرفی-موزه-ایران-باستان/?utm_source=chatgpt.com «معرفی موزۀ ایران باستان»، وبسایت موزۀ ملی ایران]</ref> | ||
=== موزهٔ باستانشناسی و هنر دوران اسلامی ایران === | === موزهٔ باستانشناسی و هنر دوران اسلامی ایران === | ||
این موزه در سال ۱۳۷۵ش افتتاح شد. بنای این موزه با الگوبرداری از معماری ساسانی و با نقشهای چلیپایی در سه طبقه ساخته شده است.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/معرفی-موزه-ملی/ «معرفی موزۀ ملی»، وبسایت موزۀ ملی ایران.]</ref> آثار این موزه از سدههای نخست اسلامی تا پایان دورهٔ قاجار را دربر گرفته و شامل تالارهای صدر اسلام، [[سلجوقی]]، [[ایلخانی]]، [[تیموری]]، [[صفویه|صفوی]] و [[قاجار]] است. تالار قرآن در مرکز طبقهٔ اول قرار داشته و قرآن بایسنقری از آثار شاخص آن بهشمار میآید.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/ | این موزه در سال ۱۳۷۵ش افتتاح شد. بنای این موزه با الگوبرداری از معماری ساسانی و با نقشهای چلیپایی در سه طبقه ساخته شده است.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/معرفی-موزه-ملی/ «معرفی موزۀ ملی»، وبسایت موزۀ ملی ایران.]</ref> آثار این موزه از سدههای نخست اسلامی تا پایان دورهٔ قاجار را دربر گرفته و شامل تالارهای صدر اسلام، [[سلجوقی]]، [[ایلخانی]]، [[تیموری]]، [[صفویه|صفوی]] و [[قاجار]] است. تالار قرآن در مرکز طبقهٔ اول قرار داشته و قرآن بایسنقری از آثار شاخص آن بهشمار میآید.<ref>[https://irannationalmuseum.ir/fa/معرفی-موزه-ملی/ «معرفی موزۀ ملی»، وبسایت موزۀ ملی ایران.]</ref> | ||
===گستره و تنوع مجموعهها === | === گستره و تنوع مجموعهها === | ||
بر اساس گزارشهای رسمی، موزهٔ ملی ایران بیش از سه میلیون اثر فرهنگی و تاریخی را در اختیار دارد. حدود سه هزار و ۲۰۰ اثر در سالنهای نمایش دائمی ارائه شده و سایر آثار در مخازن تخصصی نگهداری میشوند.<ref>[https://www.aryanews.com/fa/News/20220623095934294/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D9%87-%D9%85%D9%8A%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B «وجود سه میلیون اثر تاریخی ارزشمند در شهر تهران»، خبرگزاری آریا.]</ref> | بر اساس گزارشهای رسمی، موزهٔ ملی ایران بیش از سه میلیون اثر فرهنگی و تاریخی را در اختیار دارد. حدود سه هزار و ۲۰۰ اثر در سالنهای نمایش دائمی ارائه شده و سایر آثار در مخازن تخصصی نگهداری میشوند.<ref>[https://www.aryanews.com/fa/News/20220623095934294/%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D9%87-%D9%85%D9%8A%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B «وجود سه میلیون اثر تاریخی ارزشمند در شهر تهران»، خبرگزاری آریا.]</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
همچنین، تمامی اشیاء دارای شناسنامههای اطلاعاتی هستند. در بخش ایران باستان، نقشهها، جدولهای زمانی و تابلوهای توضیحی بزرگ، تصویری کلی از روند تاریخی ارائه میدهند. در بخش اسلامی، ابزارهای آموزشی محدودتر بوده و بیشتر به شناسنامهها و چند نمایشگر دیجیتال اختصاص دارد. تالار قرآن با تمرکز بر یک برگ از قرآن بایسنقری در فضای مرکزی گنبدخانه، نمونهای از تلاش برای ایجاد پیوند مفهومی و معنایی میان فضا و محتوا بهشمار میرود.<ref>[https://athar.richt.ir/article-2-1737-fa.html روحی عزیزی و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزۀ ملی ایران»، 1403ش، ص136-137.]</ref> | همچنین، تمامی اشیاء دارای شناسنامههای اطلاعاتی هستند. در بخش ایران باستان، نقشهها، جدولهای زمانی و تابلوهای توضیحی بزرگ، تصویری کلی از روند تاریخی ارائه میدهند. در بخش اسلامی، ابزارهای آموزشی محدودتر بوده و بیشتر به شناسنامهها و چند نمایشگر دیجیتال اختصاص دارد. تالار قرآن با تمرکز بر یک برگ از قرآن بایسنقری در فضای مرکزی گنبدخانه، نمونهای از تلاش برای ایجاد پیوند مفهومی و معنایی میان فضا و محتوا بهشمار میرود.<ref>[https://athar.richt.ir/article-2-1737-fa.html روحی عزیزی و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزۀ ملی ایران»، 1403ش، ص136-137.]</ref> | ||
== الگوهای چیدمان== | == الگوهای چیدمان == | ||
در چیدمان آثار موزه ملی ایران، سه الگوی اصلی مشاهده میشود: | در چیدمان آثار موزه ملی ایران، سه الگوی اصلی مشاهده میشود: | ||
* '''چیدمان گاهشمارانه و جغرافیایی:''' الگوی غالب، چینش خطی از قدیم به جدید بوده که در دورههای پیش از تاریخ بر پایهٔ جغرافیا و در دورههای تاریخی براساس سلسلههای حاکم تنظیم شده است. این الگو در هر دو بخش ایران باستان و اسلامی دیده میشود.<ref>[https://athar.richt.ir/article-2-1737-fa.html روحی عزیزی و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزۀ ملی ایران»، 1403ش، ص141.]</ref> | * '''چیدمان گاهشمارانه و جغرافیایی:''' الگوی غالب، چینش خطی از قدیم به جدید بوده که در دورههای پیش از تاریخ بر پایهٔ جغرافیا و در دورههای تاریخی براساس سلسلههای حاکم تنظیم شده است. این الگو در هر دو بخش ایران باستان و اسلامی دیده میشود.<ref>[https://athar.richt.ir/article-2-1737-fa.html روحی عزیزی و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزۀ ملی ایران»، 1403ش، ص141.]</ref> | ||
* '''چیدمان موضوعی:''' در برخی تالارها و ویترینها، اشیاء بر اساس موضوع مشترک در کنار هم قرار گرفتهاند؛ مانند نمایش مجموعهای از ریتونها یا آثار مرتبط با یک کارکرد مشخص.<ref>[https://athar.richt.ir/article-2-1737-fa.html روحی عزیزی و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزۀ ملی ایران»، 1403ش، ص142.]</ref> | * '''چیدمان موضوعی:''' در برخی تالارها و ویترینها، اشیاء بر اساس موضوع مشترک در کنار هم قرار گرفتهاند؛ مانند نمایش مجموعهای از ریتونها یا آثار مرتبط با یک کارکرد مشخص.<ref>[https://athar.richt.ir/article-2-1737-fa.html روحی عزیزی و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزۀ ملی ایران»، 1403ش، ص142.]</ref> | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۲: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس پیشنویس}} | {{پانویس پیشنویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* پیرامون، محسن، «مصاحبه با یکی از متخصصین ترمیم آثار باستانی»، | * پیرامون، محسن، «مصاحبه با یکی از متخصصین ترمیم آثار باستانی»، مجلهٔ هنر و مردم، دورهٔ ۷، شمارهٔ ۷۷ و ۷۸، ۱۳۴۷ش. | ||
* روحی عزیزی، مژده و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در | * روحی عزیزی، مژده و دیگران، «بررسی و تحلیل بر نمایش تاریخ و باستانشناسی در موزهٔ ملی ایران»، فصلنامهٔ علمی اثر، دورهٔ ۴۵، شمارهٔ ۱۰۶، ۱۴۰۳ش. | ||
* «معرفی | * «معرفی موزهٔ ایران باستان»، وبسایت موزهٔ ملی ایران، تاریخ بازدید: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «معرفی | * «معرفی موزهٔ ملی»، وبسایت موزهٔ ملی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* مصطفوی، سید محمدتقی، «تلاش در راه خدمت به آثار ملی و امید به آینده»، گزارشهای باستانشناسی، | * مصطفوی، سید محمدتقی، «تلاش در راه خدمت به آثار ملی و امید به آینده»، گزارشهای باستانشناسی، ج۳، ادارهٔ کل باستانشناسی، تهران، ۱۳۳۴ش. | ||
* ملک شهمیرزادی، صادق، ایران در پیش از تاریخ، ناشر معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، | * ملک شهمیرزادی، صادق، ایران در پیش از تاریخ، ناشر معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۲ش. | ||
* | * «موزهٔ ایران باستان نمایانگر معماری ساسانی»، خبرگزاری شبکهٔ شرق، تاریخ بارگذاری: ۹ خرداد ۱۴۰۱ش. | ||
* نیاکان، لیلی و سلطانی، پروانه، | * نیاکان، لیلی و سلطانی، پروانه، «پیشینهٔ بخش حفاظت و مرمت موزهٔ ملی ایران، نخستین گامها»، مجلهٔ موزهٔ ملی ایران، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۲، پیاپی ۳، ۱۴۰۰ش. | ||
* «وجود سه میلیون اثر تاریخی ارزشمند در شهر تهران»، خبرگزاری آریا، تاریخ بارگذاری: | * «وجود سه میلیون اثر تاریخی ارزشمند در شهر تهران»، خبرگزاری آریا، تاریخ بارگذاری: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
