بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۷۰: | خط ۷۰: | ||
== واکنشها == | == واکنشها == | ||
مراجع قضایی با انتشار بیانیههایی در پایگاههای خبری خود، از «برخورد قاطع و قانونی با آشوبگران و عوامل محارب» خبر دادند و تشکیل دادگاههای ویژه برای رسیدگی به این پروندهها را اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726500/%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA «تأکید معاون اول قوه قضاییه بر برخورد قاطع با عوامل اغتشاشات»، خبرگزاری مهر.]</ref> آیتالله | مراجع قضایی با انتشار بیانیههایی در پایگاههای خبری خود، از «برخورد قاطع و قانونی با آشوبگران و عوامل محارب» خبر دادند و تشکیل دادگاههای ویژه برای رسیدگی به این پروندهها را اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726500/%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA «تأکید معاون اول قوه قضاییه بر برخورد قاطع با عوامل اغتشاشات»، خبرگزاری مهر.]</ref> آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، در واکنش به این اغتشاشات، ماهیت رویداد را یک فتنه با ویژگیهای شبهکودتا توصیف و طراحی و هدایت آن را به نهادهای اطلاعاتی خارجی نسبت داد. همچنین بر وجود دستورکار کشتهسازی و هدف قراردادن عمدی مراکز حاکمیتی، امنیتی و اماکن مذهبی برای ایجاد بیثباتی تأکید کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/759075-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7 «رهبر انقلاب: فتنه اخیر شبیه به کودتا بود؛ سردستههای اغتشاشات در بالا بردن تعداد جانباختگان موفق شدند، دل انسان برای این جوانان غافل و بیتوجه میسوزد»، اعتماد آنلاین.]</ref> | ||
رسانههای ملی ایران در پوشش اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴، رویکردی مبتنی بر «تبیینگری» و «تفکیک میدان» را در پیش گرفتند. بر اساس اعلام مقامات رسانۀ ملی، تمرکز بر بازنمایی «تخریبهای صورتگرفته توسط گروههای تروریستی» و «هشدار به جامعه درباره اهداف جریانات معاند» بود. همچنین، با پوشش گستردۀ «اجتماعات مردمی حمایتی» نظیر تجمع ۲۲ دی، سعی در تقویت روایت «اتحاد ملی علیه نقشآفرینی دشمن خارجی» داشتند. این رسانهها عملکرد خود را واکنشی در مقابل «روایتسازی مغرضانه رسانههای معاند» و در جهت «آگاهیبخشی و بازگرداندن آرامش به جامعه» توصیف کردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/5690669 «ماموریت رسانه ای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | رسانههای ملی ایران در پوشش اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴، رویکردی مبتنی بر «تبیینگری» و «تفکیک میدان» را در پیش گرفتند. بر اساس اعلام مقامات رسانۀ ملی، تمرکز بر بازنمایی «تخریبهای صورتگرفته توسط گروههای تروریستی» و «هشدار به جامعه درباره اهداف جریانات معاند» بود. همچنین، با پوشش گستردۀ «اجتماعات مردمی حمایتی» نظیر تجمع ۲۲ دی، سعی در تقویت روایت «اتحاد ملی علیه نقشآفرینی دشمن خارجی» داشتند. این رسانهها عملکرد خود را واکنشی در مقابل «روایتسازی مغرضانه رسانههای معاند» و در جهت «آگاهیبخشی و بازگرداندن آرامش به جامعه» توصیف کردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/5690669 «ماموریت رسانه ای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | ||
بر اساس اظهارات مقامات انتظامی، نیروهای پلیس در روزهای ابتدایی حوادث دیماه ۱۴۰۴، با هدف جلوگیری از تشدید خشونت و حفظ جان شهروندان، عمدتاً از ابزارهای غیرکشنده و روشهای کنترل جمعیت بهره بردند. با این حال، پس از تشدید حملات مسلحانه و تخریبهای گسترده از ۱۹ دی، رویکرد انتظامی با قوت بیشتری برای بازپسگیری صحنه و مقابله با عناصر مسلح و خرابکار متمرکز شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6731172/%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87 «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر.]</ref> در این چارچاب، فرماندهی کل انتظامی با تفکیک میان افرادی که به گفته وی از روی فریب در آشوب حضور یافتهاند، از اغتشاشگران سازمانیافته و لیدرها، بر دو نوع برخورد متفاوت تأکید کرد. بر این اساس، با گروه اول با رویکردی تساهلآمیز و بر اساس شأن نظام جمهوری اسلامی برخورد خواهد شد، اما با عاملان و رهبران اغتشاشات مطابق قانون و با شدت عمل رفتار میشود. همچنین اعلام شد که تعداد زیادی از اغتشاشگران شناسایی شدهاند و روند قانونی برای برخورد با آنان به صورت مرحلهای در حال پیگیری است. در این مرحله، همکاری بخشهایی از جامعه با نیروهای امنیتی و انتظامی، به عنوان عاملی مؤثر در تثبیت سریعتر اوضاع گزارش شده است. این عملیات با محوریت تفکیک معترضان مسالمتآمیز از اغتشاشگران مسلح و با هدف بازگرداندن امنیت عمومی به اجرا | بر اساس اظهارات مقامات انتظامی، نیروهای پلیس در روزهای ابتدایی حوادث دیماه ۱۴۰۴، با هدف جلوگیری از تشدید خشونت و حفظ جان شهروندان، عمدتاً از ابزارهای غیرکشنده و روشهای کنترل جمعیت بهره بردند. با این حال، پس از تشدید حملات مسلحانه و تخریبهای گسترده از ۱۹ دی، رویکرد انتظامی با قوت بیشتری برای بازپسگیری صحنه و مقابله با عناصر مسلح و خرابکار متمرکز شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6731172/%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87 «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر.]</ref> در این چارچاب، فرماندهی کل انتظامی با تفکیک میان افرادی که به گفته وی از روی فریب در آشوب حضور یافتهاند، از اغتشاشگران سازمانیافته و لیدرها، بر دو نوع برخورد متفاوت تأکید کرد. بر این اساس، با گروه اول با رویکردی تساهلآمیز و بر اساس شأن نظام جمهوری اسلامی برخورد خواهد شد، اما با عاملان و رهبران اغتشاشات مطابق قانون و با شدت عمل رفتار میشود. همچنین اعلام شد که تعداد زیادی از اغتشاشگران شناسایی شدهاند و روند قانونی برای برخورد با آنان به صورت مرحلهای در حال پیگیری است. در این مرحله، همکاری بخشهایی از جامعه با نیروهای امنیتی و انتظامی، به عنوان عاملی مؤثر در تثبیت سریعتر اوضاع گزارش شده است. به گفتۀ پلیس این عملیات با محوریت تفکیک معترضان مسالمتآمیز از اغتشاشگران مسلح و با هدف بازگرداندن امنیت عمومی به اجرا درآمده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1779631/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF «فیلم/ سردار رادان خطاب به اغتشاشاگران: خودتان را تسلیم کنید»، وبسایت مشرق.]</ref> | ||
== پیامدها == | == پیامدها == | ||
=== | === پیامدهای اجتماعی === | ||
پژوهشگران حوزه جامعهشناسی، مهمترین پیامد غیرمادی این حوادث را سایش سرمایۀ اجتماعی و کاهش سطح اعتماد عمومی در لایههای مختلف جامعه میدانند. به اعتقاد این محققان، بروز خشونتهای گسترده در جریان ناآرامیها، فضای بدبینی و دوقطبیسازی را میان طیفهای مختلف اجتماعی تشدید کرده و به امنیت روانی شهروندان آسیب جدی وارد ساخته است. این ناظران تأکید دارند که فعال شدن گسلهای اجتماعی در چنین بستری، انسجام داخلی را با چالشهای ساختاری مواجه کرده است.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035043/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%86%D8%B1%D8%AE%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «بیانیه هشدارآمیز انجمن جامعهشناسی ایران درباره ناآرامی های اخیر؛ جامعه وارد چرخهای از خشونت فزاینده شده است»، وبسایت افتاب.]</ref> | |||
=== پیامدهای سیاسی === | |||
تحلیلگران مسائل سیاسی و امنیت ملی، این حوادث را زمینهساز طمع دشمنان برای سرمایهگذاری مستمر بر چالشهای داخلی با هدف تضعیف اقتدار ملی ارزیابی میکنند. در بعد بینالمللی نیز، محققان بر این باورند که رسانههای غربی و گروههای اپوزیسیون با ارائه روایتهای جانبدارانه و مخدوش کردن وجهه جمهوری اسلامی ایران در افکار عمومی جهان، تلاش کردند تا بستر حقوقی و سیاسی لازم را برای اعمال فشارهای دیپلماتیک و انزوای بینالمللی کشور فراهم آورند.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> | |||
=== پیامدهای اقتصادی === | |||
محققان حوزۀ اقتصاد، بار مالی این رویداد را شامل هزینههای مستقیم ناشی از تخریب زیرساختهای شهری، ناوگان حملونقل و اموال عمومی و خصوصی ارزیابی میکنند که ارقام قابل توجهی را به بودجههای استانی تحمیل کرده است. در کنار این هزینهها، کارشناسان بر زیانهای غیرمستقیم ناشی از اختلال در اکوسیستم کسبوکارهای دیجیتال تأکید دارند که روزانه خسارات هنگفتی به بخش تجارت و خدمات وارد آورده است. از منظر این پژوهشگران، افزایش نااطمینانی و ریسک سرمایهگذاری، منجر به ایجاد اثرات انقباضی بر فعالیتهای مولد اقتصادی در میانمدت خواهد شد.<ref>[https://charsooeghtesad.ir/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86/%D8%A8%D8%B1%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4/ «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد.]</ref> | |||
== آمار تلفات و خسارات == | == آمار تلفات و خسارات == | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۴۲: | ||
* «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | * «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | ||
* «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 بهمن 1404ش. | * «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 بهمن 1404ش. | ||
* «بیانیه هشدارآمیز انجمن جامعهشناسی ایران درباره ناآرامی های اخیر؛ جامعه وارد چرخهای از خشونت فزاینده شده است»، وبسایت افتاب، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1404ش. | |||
* «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1404ش. | * «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1404ش. | ||
* «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | * «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | ||