شریف عظیمی (بحث | مشارکت‌ها)
شریف عظیمی (بحث | مشارکت‌ها)
جزبدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۵: خط ۳۵:


== شرم در اسلام ==
== شرم در اسلام ==
از منظر اسلام، شرم یک احساس اخلاقی مورد نیاز برای رشد و تعالی انسان است. احساس گناه عدم تطابق کردار با هنجارهای یک نظام مقدس اخلاقی و شرم در اثر کردارهای غیر اخلاقی خاص بر انگیخته می وشد که به شرطی که فرد با تأمل بر این کردارها به ناراستی ها و پلیدی های خود پی ببرد. در نتیجه با نقد و تصحیح، به رفع آن اقدام کند ص211 رویش ...
گفته شده است که از منظر اسلام، شرم به لحاظ فردی یک‌خصلت اصیل و ارزشمند انسانی<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> و یک‌احساس اخلاقی مورد نیاز برای رشد و تعالی انسان است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص211.]</ref>  به لحاظ اجتماعی نیز شرم و حیا در سبک زندگی‌اسلامی، یک‌الگوی ارتباطی مبتنی بر‌حرمت و کرامت معرفی شده است که روابط اجتماعی را تنظیم می‌کند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص221.</ref> شرم در تفکر اسلامی، یک‌احساس اخلاقی توصیف شده است<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص211.]</ref> و در روایات نیز به‌مثابۀ دیدگان عقل یا زینت و لباس رویین اسلام و بلکه کل اسلام معرفی شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار لجامعة درر أخبار الأئمة‌ألاطهار(ع)، 1404ق، ج1، ص107؛ کلینی، کافی، 1365ش، ج27، ص82.</ref> پیوند شرم و حیا با ایمان موجب شده است تا حیا در اسلام به عفت نیز معنا شود<ref>ابن‌منظور، لسان‌العرب، بی‌تا، ج3، ص429.</ref> و در روایتی قرین و یاور عفاف<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ح 5423.</ref> و همچنین علت عفاف و پاکدامنی خوانده شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و درر الکلم، 1366ش، ج2، ح5444.</ref> بدین‌جهت، کلمۀ بی‌شرمی که به بی‌حیایی، وقاحت، پررویی و بی‌عفتی معنا شده است،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C?q=%D8%A8%DB%8C%20%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A8%DB%8C%20%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C دهخدا، بی‌شرمی، و‌ب‌سایت واژه‌یاب]</ref> در فرهنگ اسلامی نوعی ناسزا به‌شمار می‌آید.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref>
 
 
احساس گناه عدم تطابق کردار با هنجارهای یک نظام مقدس اخلاقی و شرم در اثر کردارهای غیر اخلاقی خاص بر انگیخته می وشد که به شرطی که فرد با تأمل بر این کردارها به ناراستی ها و پلیدی های خود پی ببرد. در نتیجه با نقد و تصحیح، به رفع آن اقدام کند ص211 رویش ...


خود مهارگری
خود مهارگری
خط ۵۷: خط ۶۰:
کاربرد مفهوم شرم در مورد خداوند با کاربرد آن در سبک زندگی انسان فرق می‌کند؛ زیرا مبدأ شرم، یک‌احساس است که انتقال از آن مبدأ احساسی به منتهی، مستلزم ایجاد تغییرات جسمانی در وجود شرم‌کننده است، در حالی‌که خداوند جسم نیست. بدینسان، کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 26 سورۀ بقره برای خداوند، به‌معنای ترک‌کردن، نترسیدن و منصرف‌نشدن او از انجام هرکاری است که در ذات خود زشت نیست. همچنین کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 53 احزاب نیز به‌معنای منصرف‌نشدن خداوند از بیان حق است. در نتیجه، انتساب مفهوم شرم به‌خداوند، انتساب نتایج آن به ذات وی و به‌معنای منزه بودن او از انجام یک‌کار شرم‌آور است.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیا در قرآن»، وب‌سایت راسخون.] </ref>
کاربرد مفهوم شرم در مورد خداوند با کاربرد آن در سبک زندگی انسان فرق می‌کند؛ زیرا مبدأ شرم، یک‌احساس است که انتقال از آن مبدأ احساسی به منتهی، مستلزم ایجاد تغییرات جسمانی در وجود شرم‌کننده است، در حالی‌که خداوند جسم نیست. بدینسان، کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 26 سورۀ بقره برای خداوند، به‌معنای ترک‌کردن، نترسیدن و منصرف‌نشدن او از انجام هرکاری است که در ذات خود زشت نیست. همچنین کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 53 احزاب نیز به‌معنای منصرف‌نشدن خداوند از بیان حق است. در نتیجه، انتساب مفهوم شرم به‌خداوند، انتساب نتایج آن به ذات وی و به‌معنای منزه بودن او از انجام یک‌کار شرم‌آور است.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیا در قرآن»، وب‌سایت راسخون.] </ref>


== جایگاه شرم در‌اسلام ==
== جایگاه شرم در‌اسلام ==   
شرم و حیا در سبک زندگی‌اسلامی، در ارتباط با دیگران معنا پیدا می‌کند و یک‌الگوی ارتباطی مبتنی بر‌حرمت و کرامت<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص221.</ref> و یک‌خصلت اصیل و ارزشمند انسانی است که روابط اجتماعی را تنظیم می‌کند و بدین‌جهت، کلمۀ بی‌شرمی که به بی‌حیایی، وقاحت، پررویی و بی‌عفتی معنا شده است،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C?q=%D8%A8%DB%8C%20%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A8%DB%8C%20%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C دهخدا، بی‌شرمی، و‌ب‌سایت واژه‌یاب]</ref> نوعی ناسزا به‌شمار می‌آید.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> شرم و حیا در روایات اسلامی، به‌مثابۀ دیدگان عقل یا زینت و لباس رویین اسلام و بلکه کل اسلام معرفی شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار لجامعة درر أخبار الأئمة‌ألاطهار(ع)، 1404ق، ج1، ص107؛ کلینی، کافی، 1365ش، ج27، ص82.</ref> پیوند شرم و حیا با ایمان موجب شده است تا حیا در اسلام به عفت نیز معنا شود<ref>ابن‌منظور، لسان‌العرب، بی‌تا، ج3، ص429.</ref> و در روایتی قرین و یاور عفاف<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ح 5423.</ref> و همچنین علت عفاف و پاکدامنی خوانده شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و درر الکلم، 1366ش، ج2، ح5444.</ref>  


== جایگاه شرم در‌ فرهنگ‌مادی ==
== جایگاه شرم در‌ فرهنگ‌مادی ==
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/شرم»