بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
در دیماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامیها بود که در ابتدا بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغههای معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت به سرعت با مداخلۀ عناصر مسلح و گروههای تروریستی و همچنین تحریک رسانههای خارجی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، به سمت خشونت، تخریب اموال عمومی و درگیریهای خونین سوق یافت. بر اساس آمار رسمی، این حوادث منجر به کشتهشدن هزاران نفر از شهروندان و نیروهای امنیتی و تخریب گستردۀ زیرساختها شد. به نظر تحلیلگران ترکیبی از نارضایتیهای داخلی و طراحی و اجرای پیچیده بازیگران خارجی در تبدیل اعتراض به اغتشاش نقش اساسی داشته است. | در دیماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامیها بود که در ابتدا بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغههای معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت به سرعت با مداخلۀ عناصر مسلح و گروههای تروریستی و همچنین تحریک رسانههای خارجی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، به سمت خشونت، تخریب اموال عمومی و درگیریهای خونین سوق یافت. بر اساس آمار رسمی، این حوادث منجر به کشتهشدن هزاران نفر از شهروندان و نیروهای امنیتی و تخریب گستردۀ زیرساختها شد. به نظر تحلیلگران ترکیبی از نارضایتیهای داخلی و طراحی و اجرای پیچیده بازیگران خارجی در تبدیل اعتراض به اغتشاش نقش اساسی داشته است. | ||
== تاریخچه | == تاریخچه == | ||
ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما از تاریخ ۱۸ تا 19 دی، ماهیت این تجمعات با ظهور عناصر مسلح و توزیع سلاح بهطور چشمگیری تغییر کرد. این مرحله با شلیک به نیروهای انتظامی و غیرنظامیان، تخریب عمدی اموال عمومی و همچنین حمله و تخریب برخی مساجد، حسینیهها و نمادهای مذهبی همراه بود. این اقدامات که بهطور عمده در مناطق مختلفی از کشور رخ داد، نشان از هدفگیری عامدانۀ اماکن و نمادهای دینی و فرهنگی جامعه داشت. مقامات ایرانی، این تشدید خشونت و تخریب نظاممند اماکن عمومی و مذهبی را ناشی از طراحی و دخالت سازمانیافتۀ گروههای تروریستی وابسته به سرویسهای اطلاعاتی خارجی و حمایتهای آمریکا و اسراییل دانستند. در واکنش به این حوادث، در روز ۲۲ دیماه 1404ش تجمع بزرگی در حمایت از امنیت و محکومیت خشونتها و تخریبها در سراسر کشور برگزار شد. این گردهمایی که از سوی نهادهای مختلف و بخشهای گستردهای از مردم تشکیل شد، با هدف اعلام انسجام ملی و مخالفت با اغتشاش صورت پذیرفت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما از تاریخ ۱۸ تا 19 دی، ماهیت این تجمعات با ظهور عناصر مسلح و توزیع سلاح بهطور چشمگیری تغییر کرد. این مرحله با شلیک به نیروهای انتظامی و غیرنظامیان، تخریب عمدی اموال عمومی و همچنین حمله و تخریب برخی مساجد، حسینیهها و نمادهای مذهبی همراه بود. این اقدامات که بهطور عمده در مناطق مختلفی از کشور رخ داد، نشان از هدفگیری عامدانۀ اماکن و نمادهای دینی و فرهنگی جامعه داشت. مقامات ایرانی، این تشدید خشونت و تخریب نظاممند اماکن عمومی و مذهبی را ناشی از طراحی و دخالت سازمانیافتۀ گروههای تروریستی وابسته به سرویسهای اطلاعاتی خارجی و حمایتهای آمریکا و اسراییل دانستند. در واکنش به این حوادث، در روز ۲۲ دیماه 1404ش تجمع بزرگی در حمایت از امنیت و محکومیت خشونتها و تخریبها در سراسر کشور برگزار شد. این گردهمایی که از سوی نهادهای مختلف و بخشهای گستردهای از مردم تشکیل شد، با هدف اعلام انسجام ملی و مخالفت با اغتشاش صورت پذیرفت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
بر اساس گزارشهای رسمی نهادهای امنیتی و انتظامی، در جریان اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ عناصر خرابکار از طیف وسیعی از سلاحها استفاده کردند. این سلاحها شامل انواع سلاح گرم همچون کلت کمری، یوزی، کلاشینکف، شاتگان، تفنگ شکاری، وینچستر و سلاح تکتیرانداز دوربیندار بود. همچنین استفاده از سلاح سردی مانند چاقو، قمه، شمشیر، تبر، پنجه بکس، زنجیر و چوبهای میخدار، و نیز مواد آتشزا و انفجاری مانند کوکتل مولوتوف و نارنجکهای دستساز و جنگی ثبت شده است. شواهد و اظهارات مقامات از استفاده حتی تیربار توسط این عناصر برای شلیک به جمعیت نیز حکایت دارد.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | بر اساس گزارشهای رسمی نهادهای امنیتی و انتظامی، در جریان اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ عناصر خرابکار از طیف وسیعی از سلاحها استفاده کردند. این سلاحها شامل انواع سلاح گرم همچون کلت کمری، یوزی، کلاشینکف، شاتگان، تفنگ شکاری، وینچستر و سلاح تکتیرانداز دوربیندار بود. همچنین استفاده از سلاح سردی مانند چاقو، قمه، شمشیر، تبر، پنجه بکس، زنجیر و چوبهای میخدار، و نیز مواد آتشزا و انفجاری مانند کوکتل مولوتوف و نارنجکهای دستساز و جنگی ثبت شده است. شواهد و اظهارات مقامات از استفاده حتی تیربار توسط این عناصر برای شلیک به جمعیت نیز حکایت دارد.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | ||
=== خسارت گسترده به اموال عمومی | === خسارت گسترده به اموال عمومی === | ||
بر اساس گزارشهای رسمی منتشرشده از سوی نهادهای مدیریت شهری و استانداریها، در جریان حوادث دیماه ۱۴۰۴ش خسارات مالی گستردهای به زیرساختهای عمومی و اموال دولتی در سطح کشور وارد شد. برآورد تجمیعی اولیه حاکی از آن است که حجم کلی خسارات وارده به اموال عمومی و زیرساختها در بیش از ۲۰ استان کشور، بالغ بر ۱۸,۰۰۰ میلیارد تومان بوده است. این ارقام بر اساس اعلام مقامات محلی و استانی تا 5 بهمن به دست آمده و ممکن است با تکمیل بررسیها تغییر یابد. | |||
بر اساس این گزارشها، استان تهران با حدود ۳,۰۰۰ میلیارد تومان خسارت به اموال عمومی، بیشترین آسیب مالی را متحمل شده است. پس از آن، استانهای اصفهان با احتساب خسارت زیرساختهای فرهنگی و شهری، فارس، مازندران، کرمانشاه، گیلان، گلستان و ایلام هر کدام با خساراتی بین ۱,۰۰۰ تا ۲,۰۰۰ میلیارد تومان در ردههای بعدی قرار دارند. سایر استانها مانند خراسان رضوی بهویژه مشهد، البرز، مرکزی، همدان، کرمان، لرستان، قم، چهارمحال و بختیاری، اردبیل و سمنان نیز رقم قابلتوجهی از خسارت را گزارش کردهاند. | |||
این خسارات طیف وسیعی از تأسیسات را شامل میشود: ناوگان حملونقل عمومی مانند اتوبوسها، ایستگاهها، قطار شهری نیروگاههای، تجهیزات ترافیکی و روشنایی معابر، خودروها و ایستگاههای آتشنشانی و اورژانس، ساختمانهای دولتی و شهرداریها، شعب بانکی و دستگاههای خودپرداز، فروشگاههای زنجیرهای، اماکن مذهبی مانند مساجد، حسینیهها و امامزادهها، مراکز فرهنگی و کتابخانهها، فضای سبز و مبلمان شهری. در برخی گزارشها به آسیبدیدگی نیروهای خدماتی و امدادی نیز اشاره شده است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1360376/%D8%A2%D8%B4%D9%88%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D9%85%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D9%85-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟/ آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استان ها در حوادث تروریستی اخیر» خبرگزاری دانشجو؛] [https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | |||
=== حمله به مقدسات === | === حمله به مقدسات === | ||
| خط ۵۷: | خط ۶۱: | ||
بر اساس آمارهای رسمی اعلام شده، در جریان این حوادث تعداد قابل توجهی از شهروندان عادی و نیروهای حافظ امنیت جان خود را از دست دادند. مقامات، این تلفات را ناشی از اقدامات مسلحانه و برنامهریزی شده عناصر خرابکار دانسته و از آن با عنوان «پروژه کشتهسازی» یاد کردهاند. گزارشهای میدانی به شهادت رسیدن افرادی از گروههای سنی مختلف، از جمله کودکان، در درگیریهای خیابانی یا حملات هدفمند را تأیید کردهاند. این موارد به عنوان بخشی از تلاش برای ایجاد جو ترور و بیثباتی اجتماعی قلمداد شده است.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | بر اساس آمارهای رسمی اعلام شده، در جریان این حوادث تعداد قابل توجهی از شهروندان عادی و نیروهای حافظ امنیت جان خود را از دست دادند. مقامات، این تلفات را ناشی از اقدامات مسلحانه و برنامهریزی شده عناصر خرابکار دانسته و از آن با عنوان «پروژه کشتهسازی» یاد کردهاند. گزارشهای میدانی به شهادت رسیدن افرادی از گروههای سنی مختلف، از جمله کودکان، در درگیریهای خیابانی یا حملات هدفمند را تأیید کردهاند. این موارد به عنوان بخشی از تلاش برای ایجاد جو ترور و بیثباتی اجتماعی قلمداد شده است.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | ||
== ریشههای جامعهشناختی و روانشناختی | == ریشههای جامعهشناختی و روانشناختی == | ||
به نظر برخی تحلیلگران این نسل که در فضایی جهانیشده و تحت تأثیر سنگین شبکههای اجتماعی رشد یافته، با احساس بیآیندگی، بیعدالتی و انفصال از نهادهای رسمی دست به گریبان است. ترکیب عواملی همچون نابرابری اقتصادی، بستهبودن کانالهای تحرک اجتماعی و بیثباتی شغلی، بهویژه برای قشر شاغلان آزاد، این احساس را تشدید کرده است. ضعف نظام آموزشی در ایفای نقش جامعهپذیری و مهارتآموزی، همراه با تأثیرپذیری شدید از روایتهای هیجانی فضای مجازی، شکافی عمیق بین جهان زیست جوانان و روایت رسمی حاکم ایجاد کرده است.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب.]</ref> | به نظر برخی تحلیلگران این نسل که در فضایی جهانیشده و تحت تأثیر سنگین شبکههای اجتماعی رشد یافته، با احساس بیآیندگی، بیعدالتی و انفصال از نهادهای رسمی دست به گریبان است. ترکیب عواملی همچون نابرابری اقتصادی، بستهبودن کانالهای تحرک اجتماعی و بیثباتی شغلی، بهویژه برای قشر شاغلان آزاد، این احساس را تشدید کرده است. ضعف نظام آموزشی در ایفای نقش جامعهپذیری و مهارتآموزی، همراه با تأثیرپذیری شدید از روایتهای هیجانی فضای مجازی، شکافی عمیق بین جهان زیست جوانان و روایت رسمی حاکم ایجاد کرده است.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب.]</ref> | ||
| خط ۷۶: | خط ۸۰: | ||
رسانههای ملی ایران در پوشش اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴، رویکردی مبتنی بر «تبیینگری» و «تفکیک میدان» را در پیش گرفتند. بر اساس اعلام مقامات رسانۀ ملی، تمرکز بر بازنمایی «تخریبهای صورتگرفته توسط گروههای تروریستی» و «هشدار به جامعه درباره اهداف جریانات معاند» بود. همچنین، با پوشش گستردۀ «اجتماعات مردمی حمایتی» نظیر تجمع ۲۲ دی، سعی در تقویت روایت «اتحاد ملی علیه نقشآفرینی دشمن خارجی» داشتند. این رسانهها عملکرد خود را واکنشی در مقابل «روایتسازی مغرضانه رسانههای معاند» و در جهت «آگاهیبخشی و بازگرداندن آرامش به جامعه» توصیف کردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/5690669 «ماموریت رسانه ای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | رسانههای ملی ایران در پوشش اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴، رویکردی مبتنی بر «تبیینگری» و «تفکیک میدان» را در پیش گرفتند. بر اساس اعلام مقامات رسانۀ ملی، تمرکز بر بازنمایی «تخریبهای صورتگرفته توسط گروههای تروریستی» و «هشدار به جامعه درباره اهداف جریانات معاند» بود. همچنین، با پوشش گستردۀ «اجتماعات مردمی حمایتی» نظیر تجمع ۲۲ دی، سعی در تقویت روایت «اتحاد ملی علیه نقشآفرینی دشمن خارجی» داشتند. این رسانهها عملکرد خود را واکنشی در مقابل «روایتسازی مغرضانه رسانههای معاند» و در جهت «آگاهیبخشی و بازگرداندن آرامش به جامعه» توصیف کردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/5690669 «ماموریت رسانه ای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | ||
بر اساس اظهارات مقامات انتظامی، نیروهای پلیس در روزهای ابتدایی حوادث دیماه ۱۴۰۴، با هدف جلوگیری از تشدید خشونت و حفظ جان شهروندان، عمدتاً از ابزارهای غیرکشنده و روشهای کنترل جمعیت بهره بردند. با این حال، پس از تشدید حملات مسلحانه و تخریبهای گسترده از ۱۹ دی، رویکرد انتظامی با قوت بیشتری برای بازپسگیری صحنه و مقابله با عناصر مسلح و خرابکار متمرکز شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6731172/%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87 «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر.]</ref> در این چارچاب، فرماندهی کل انتظامی با تفکیک میان افرادی که به گفته وی از روی فریب در آشوب حضور یافتهاند، از اغتشاشگران سازمانیافته و لیدرها، بر دو نوع برخورد متفاوت تأکید کرد. بر این اساس، با گروه اول با رویکردی تساهلآمیز و بر اساس شأن نظام جمهوری اسلامی برخورد خواهد شد، اما با عاملان و رهبران اغتشاشات مطابق قانون و با شدت عمل رفتار میشود. همچنین اعلام شد که تعداد زیادی از اغتشاشگران شناسایی شدهاند و روند قانونی برای برخورد با آنان به صورت مرحلهای در حال پیگیری است. در این مرحله، همکاری بخشهایی از جامعه با نیروهای امنیتی و انتظامی، به عنوان عاملی مؤثر در تثبیت سریعتر اوضاع گزارش شده است. به گفتۀ پلیس این عملیات با محوریت تفکیک معترضان مسالمتآمیز از اغتشاشگران مسلح و با هدف بازگرداندن امنیت عمومی به اجرا درآمده است | در ادامه این رویدادها، در ۲۲ دیماه ۱۴۰۴، واکنش گستردهای از سوی مردم در سراسر کشور بهشکل راهپیماییهای خودجوش و سراسری نمود یافت. این تجمعات که با حضور اقشار مختلف جامعه در شهرهای متعدد برگزار شد، با هدف محکومیت اقدامات تخریبی و اعلام همبستگی ملی در برابر تلاشهای بیثباتکنندۀ سازماندهی شد. حضور مردم در این روز، در چارچوب روایت رسانههای ملی، بهعنوان «خیزش عظیم مردمی» و نمایش «همدلی و حمایت از نظام در مقابله با فتنه» بازنمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86050417/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B1-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
مراجع تقلید و علمای دین نیز در بیانیههای جداگانه، اقدامات تخریبگرانه و آشوبهای اخیر را محکوم کرده و بر تفکیک میان «اعتراض مشروع و اغتشاش سازمانیافته تأکید کردند. آنان با تقدیر از حضور گسترده مردم در راهپیمایی ۲۲ دی، این حضور را نشانۀ بصیرت و وفاداری ملت به نظام و آرمانهای انقلاب توصیف کردند. همچنین، از نیروهای مسلح و امنیتی برای حفظ نظم عمومی تقدیر و بر لزوم برخورد قضایی قاطع و بدون اغماض با عوامل آشوب و تخریب اموال عمومی تأکید شد. | |||
نمایدگان مجلس شورای اسلامی و چهرههای سیاسی کشور نیز ضمن محکومیت اقدامات خشونتآمیز و تخریب اموال عمومی، بر حمایت از تلاشهای نهادهای امنیتی برای بازگرداندن آرامش تأکید کردند. برخی از این چهرهها همچنین با اشاره به اعتراضات اقتصادی، خواستار توجه جدیتر به مطالبات معیشتی مردم شدند و پاسخهای نهادی به وقایع اخیر را مورد تأیید قرار دادند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/10/21/3492020/%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «شعار نمایندگان مجلس در محکومیت اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
جامعۀ ورزشکاران و هیئتهای مذهبی با انتشار بیانیهای، اقدامات خشونتآمیز اخیر را محکوم کرده و ضمن تفکیک اعتراضات مسالمتآمیز از آشوب، بر حمایت خود از مردم و ارزشهای دینی تأکید کردند.<ref>[https://farsnews.ir/Sportsnews/1768147886323495175/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بیانیه جامعه ورزش در محکومیت اغتشاشگران»، خبرگزاری فارس؛] [https://snn.ir/fa/news/1355328/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85 «واکنش هیئات و تشکلهای دینی به اغتشاشات؛ پای کار اسلام و انقلاب هستیم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> | |||
== مواجهه پلیس با اغتشاشات == | |||
بر اساس اظهارات مقامات انتظامی، نیروهای پلیس در روزهای ابتدایی حوادث دیماه ۱۴۰۴، با هدف جلوگیری از تشدید خشونت و حفظ جان شهروندان، عمدتاً از ابزارهای غیرکشنده و روشهای کنترل جمعیت بهره بردند. با این حال، پس از تشدید حملات مسلحانه و تخریبهای گسترده از ۱۹ دی، رویکرد انتظامی با قوت بیشتری برای بازپسگیری صحنه و مقابله با عناصر مسلح و خرابکار متمرکز شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6731172/%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D8%AD-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87 «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر.]</ref> در این چارچاب، فرماندهی کل انتظامی با تفکیک میان افرادی که به گفته وی از روی فریب در آشوب حضور یافتهاند، از اغتشاشگران سازمانیافته و لیدرها، بر دو نوع برخورد متفاوت تأکید کرد. بر این اساس، با گروه اول با رویکردی تساهلآمیز و بر اساس شأن نظام جمهوری اسلامی برخورد خواهد شد، اما با عاملان و رهبران اغتشاشات مطابق قانون و با شدت عمل رفتار میشود. همچنین اعلام شد که تعداد زیادی از اغتشاشگران شناسایی شدهاند و روند قانونی برای برخورد با آنان به صورت مرحلهای در حال پیگیری است. در این مرحله، همکاری بخشهایی از جامعه با نیروهای امنیتی و انتظامی، به عنوان عاملی مؤثر در تثبیت سریعتر اوضاع گزارش شده است. به گفتۀ پلیس این عملیات با محوریت تفکیک معترضان مسالمتآمیز از اغتشاشگران مسلح و با هدف بازگرداندن امنیت عمومی به اجرا درآمده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1779631/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF «فیلم/ سردار رادان خطاب به اغتشاشاگران: خودتان را تسلیم کنید»، وبسایت مشرق.]</ref> | |||
== پیامدها<ref group="دیدگاه">برخی پیامدها از جهت منفی نگریسته شده است. </ref> == | == پیامدها<ref group="دیدگاه">برخی پیامدها از جهت منفی نگریسته شده است. </ref> == | ||
| خط ۱۴۲: | خط ۱۵۵: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟/ آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استان ها در حوادث تروریستی اخیر» خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 5 اسفند 1404ش؛ | |||
* «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | * «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | ||
* «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 بهمن 1404ش. | * «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 بهمن 1404ش. | ||
* «ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعلهور کردند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 21 بهمن 1404ش. | * «ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعلهور کردند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 21 بهمن 1404ش. | ||
* «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1404ش. | |||
* «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | |||
* «بیانیه جامعه ورزش در محکومیت اغتشاشگران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1404ش. | |||
* «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1404ش. | |||
* «بیانیه هشدارآمیز انجمن جامعهشناسی ایران درباره ناآرامی های اخیر؛ جامعه وارد چرخهای از خشونت فزاینده شده است»، وبسایت افتاب، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1404ش. | * «بیانیه هشدارآمیز انجمن جامعهشناسی ایران درباره ناآرامی های اخیر؛ جامعه وارد چرخهای از خشونت فزاینده شده است»، وبسایت افتاب، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1404ش. | ||
* «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | * «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | ||
* «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1404ش. | * «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1404ش. | ||
| خط ۱۵۸: | خط ۱۷۴: | ||
* «دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | * «دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | ||
* «رهبر انقلاب: فتنه اخیر شبیه به کودتا بود؛ سردستههای اغتشاشات در بالا بردن تعداد جانباختگان موفق شدند، دل انسان برای این جوانان غافل و بیتوجه میسوزد»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1404ش. | * «رهبر انقلاب: فتنه اخیر شبیه به کودتا بود؛ سردستههای اغتشاشات در بالا بردن تعداد جانباختگان موفق شدند، دل انسان برای این جوانان غافل و بیتوجه میسوزد»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1404ش. | ||
* «شعار نمایندگان مجلس در محکومیت اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1404ش. | |||
* «طی اغتشاشات ۳۴ مسجد به آتش کشیده شد/ حمله به مراکز نظامی خط قرمز است»، ایران آنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1404ش. | * «طی اغتشاشات ۳۴ مسجد به آتش کشیده شد/ حمله به مراکز نظامی خط قرمز است»، ایران آنلاین، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1404ش. | ||
* «فرسایش اعتماد عمومی مهمترین علت اعتراض خیابانی است/بیاعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1404ش. | * «فرسایش اعتماد عمومی مهمترین علت اعتراض خیابانی است/بیاعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 12 بهمن 1404ش. | ||
| خط ۱۶۴: | خط ۱۸۱: | ||
* «نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | * «نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | ||
* «میزان تخریبها و خسارت به اموال عمومی و خصوصی در ناآرامیهای دی ماه ۱۴۰۴ به تفکیک استانها مشخص شد + تصاویر»، خبرگزاری جماران، تاریخ درج مطلب: 23 دی 1404ش. | * «میزان تخریبها و خسارت به اموال عمومی و خصوصی در ناآرامیهای دی ماه ۱۴۰۴ به تفکیک استانها مشخص شد + تصاویر»، خبرگزاری جماران، تاریخ درج مطلب: 23 دی 1404ش. | ||
* «واکنش هیئات و تشکلهای دینی به اغتشاشات؛ پای کار اسلام و انقلاب هستیم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1404ش. | |||
* «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | * «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | ||
