شرم: تفاوت میان نسخه‌ها

شرم به‌رغم آنکه از منظر روان‌شناختی، هیجانی معطوف به‌رابطۀ با خود معنا می‌شود؛ اما به‌عنوان یک‌تجربۀ ارتباطی وابسته به‌نگاه و داوری دیگران، در ارتباط با دیگری معنا پیدا می‌کند.<ref name=":2" />  

شرم در اسلام با اخلاق و اجتماع پیوند دارد و به‌لحاظ فردی یک‌خصلت اصیل و ارزشمند انسانی<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> و احساس‌اخلاقی مورد نیاز برای رشد و تعالی انسان توصیف شده است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص211.]</ref> به‌لحاظ اجتماعی نیز شرم و حیا در سبک زندگی‌اسلامی، یک‌الگوی ارتباطی مبتنی بر‌حرمت و کرامت معرفی شده است که روابط اجتماعی را تنظیم می‌کند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص221.</ref>  

بر اساس اعتقاد به خدا و آخرت در آموزه های اسلامی، سرپیچی از دستورات الهی که آدمی را آفریده و نعمت داده است، موجب احساس شرم معرفی شده است که در باور اسلامی تأثیر مثبت و بازدارنده در سبک زندگی انسان دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، 1390ش، ج1، ص99.]</ref>  

شرم به‌عنوان یک‌هیجان اخلاقی، با هنجارهای اخلاقی جامعه پیوند دارد؛<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/222266-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86 قاضی مرادی، حسن، «احساس شرم از عناصر اخلاقی مدرن»، وب سایت شبکه شرق، تاریخ درج مطلب: 18 خرداد 1398ش.]</ref> اما برخی به‌این باورند که در سبک زندگی مادی، کلیت و قداست صورت‌های سه‌گانۀ مرجعیت اخلاقی شامل ایده، متن و شخص زدوده شده است<ref>[https://iej.ihu.ac.ir/article_200827.html بناهان، مریم و دیگران، «تبیینی از مبانی نظری اندیشۀ مرجعیت زدایی اخلاقی پسا ساختار گرا و نقد آن» پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال بیستم، ش15، تابستان 1391ش، ص141.]</ref> و خوشایندی و نا خوشایندی ارزش‌های اخلاقی در فرهنگ مادی، نسبی و شخصی است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/673588 احمدی طباطبایی، محمد رضا، «اخلاق در فلسفۀ غرب»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 23 بهمن 1391ش.]</ref>بدین‌جهت، به‌خلاف جامعۀ سنتی که شرم بر هنجارهای ابلاغ‌پذیر استوار است، در سبک‌زندگی مدرن، شرم کار کرد اخلاقی جامعه‌پسند ندارد؛ بلکه بر هنجارهای خود انگیختۀ فردی استوار است؛<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/222266-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86 قاضی مرادی، حسن، «احساس شرم از عناصر اخلاقی مدرن»، وب سایت شبکه شرق، تاریخ درج مطلب: 18 خرداد 1398ش.]</ref>  

برخی از روان‌شناسان غربی، احساس شرم را نظر به پیامدهای منفی آن برای فردیت انسان و تأثیر آن در به‌وجود آوردن احساس نالایقی و بی‌ارزشی و در معرض دید و انتقاد قرار دادن افراد، مورد نکوهش قرار داده و همگان را به دوری از شرم سفارش کرده اند.<ref>ميدلتون موز، ''روان‌شناسي شرم و گناه''، ترجمه شهلا ارژنگ، 1373ش، ص28.</ref>بعضی از مکاتب و متفکران غربی نیز به‌دیدۀ منفی نسبت به‌شرم نگریسته و آن را حالت انفعالي و ناشي از ضعف انسان تفسیر کرده اند؛ چنانچه مونتسکیو شرم را خجلتی ناشی از نقص و عدم کمال انسان تعریف کرده است.<ref>مونتسکیو، روح‌القوانین، ترجمه علی‌اکبر مهتدی، 1339ش، ص440.</ref>  بدین جهت است که گفته شده است، در فرهنگ مادی، شرم نه‌تنها بی‌ارزرش است؛ بلکه بی‌شرمی نوعی کمال شمرده شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجاده‌های سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref>