خط ۴: خط ۴:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
شایعه در لغت به معنای «خبرهای بی اصل و نادرست» و «خبرهای منتشر شده در حالی‌که صحت و درستی آن معلوم نیست»، آمده است.<ref>دهخدا، «لغتنامه دهخدا»، وب‌سايت آبادیس.
شایعه در لغت به معنای «خبرهای بی اصل و نادرست» و «خبرهای منتشر شده در حالی‌که صحت و درستی آن معلوم نیست»، آمده است.<ref>دهخدا، «لغتنامه دهخدا»، وب‌سايت آبادیس.</ref> معنای اصطلاحی شایعه تفاوت چندانی با لغت آن ندارد.<ref group="دیدگاه">لازم نیست که فرق آن با دروغ روشن شود؟ </ref> شایعه در اصطلاح، خبری تایید نشده است که بدون استناد به منبع مورد اطمینان به‌طور شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال می‌یابد. غالب شایعات مربوط‌به وقایع و رویدادهای مهم، اشخاص مشهور، مسئولان، مردم، سازمان‌ها و نهادهاست.<ref>[https://jpsyedu.ut.ac.ir/article_12922.html افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص3.]</ref> منبع خبر در شایعه کم‌رنگ بوده و غالبا با جملاتی مثل «می‌گویند»، «راستی شنیده‌ای» آغاز می‌شود و یا اینکه شنیدۀ خود را به افراد مورد اطلاع نسبت می‌دهند.<ref>کرامتی مقدم و دیگران، «مروری بر تاثیرات شبکه‌های اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه»،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref>
 
</ref> معنای اصطلاحی شایعه تفاوت چندانی با لغت آن ندارد.<ref group="دیدگاه">لازم نیست که فرق آن با دروغ روشن شود؟ </ref> شایعه در اصطلاح، خبری تایید نشده است که بدون استناد به منبع مورد اطمینان به‌طور شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال می‌یابد. غالب شایعات مربوط‌به وقایع و رویدادهای مهم، اشخاص مشهور، مسئولان، مردم، سازمان‌ها و نهادهاست.<ref>[https://jpsyedu.ut.ac.ir/article_12922.html افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص3.]</ref> منبع خبر در شایعه کم‌رنگ بوده و غالبا با جملاتی مثل «می‌گویند»، «راستی شنیده‌ای» آغاز می‌شود و یا اینکه شنیدۀ خود را به افراد مورد اطلاع نسبت می‌دهند.<ref>کرامتی مقدم و دیگران، «مروری بر تاثیرات شبکه‌های اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه»،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref>


گاهی برای باورپذیر کردن شایعه، بخشی از خبر تاییدشده و واقعیت در آن گنجانده می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1185625/%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A7%D حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.]</ref> قرآن شايعه‌پردازان را مرجفون ناميده<ref>سوره احزاب، آیه 60.</ref> به‌معنای کسانی‌که شایعه می‌پراکنند تا جامعه را دچار تشویش و اضطراب کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27575/17/458/%C2%AB%D9%85%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%AC%D9%90%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%C2%BB_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%C2%AB%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%81%C2%BB%D8%8C مكارم شيرازی،  تفسير نمونه، ج17، ص458.]
گاهی برای باورپذیر کردن شایعه، بخشی از خبر تاییدشده و واقعیت در آن گنجانده می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1185625/%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A7%D حسین‌نژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.]</ref> قرآن شايعه‌پردازان را مرجفون ناميده<ref>سوره احزاب، آیه 60.</ref> به‌معنای کسانی‌که شایعه می‌پراکنند تا جامعه را دچار تشویش و اضطراب کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27575/17/458/%C2%AB%D9%85%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%AC%D9%90%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%C2%BB_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%C2%AB%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%81%C2%BB%D8%8C مكارم شيرازی،  تفسير نمونه، ج17، ص458.]