بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''اغتشاشات دی ۱۴۰۴؛'''}} تخریب اموال عمومی، ایجاد رعب در میان شهروندان، اختلال عمدی در نظم جامعه و تضعیف حاکمیت ملی توسط اغتشاشگران در ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ش. | {{درشت|'''اغتشاشات دی ۱۴۰۴؛'''}} تخریب اموال عمومی، ایجاد رعب در میان شهروندان، اختلال عمدی در نظم جامعه و تضعیف حاکمیت ملی توسط اغتشاشگران در ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ش. | ||
در دیماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامیها بود که در ابتدا بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغههای معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت بهسرعت با مداخلهٔ عناصر مسلح و گروههای تروریستی و همچنین تحریک رسانههای خارجی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، بهسمت خشونت، تخریب اموال عمومی و درگیریهای خونین سوق یافت. بر اساس آمار رسمی، این حوادث منجر به کشتهشدن هزاران نفر از شهروندان و نیروهای امنیتی و تخریب گستردهٔ زیرساختها شد. به نظر تحلیلگران ترکیبی از نارضایتیهای داخلی و طراحی و اجرای پیچیدهٔ بازیگران خارجی در تبدیل اعتراض به اغتشاش نقش اساسی داشته است. | در دیماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامیها بود که در ابتدا بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغههای معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت بهسرعت با مداخلهٔ عناصر مسلح و گروههای تروریستی و همچنین تحریک رسانههای خارجی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، بهسمت خشونت، تخریب اموال عمومی و درگیریهای خونین سوق یافت. بر اساس آمار رسمی، این حوادث منجر به کشتهشدن هزاران نفر از شهروندان و نیروهای امنیتی و تخریب گستردهٔ زیرساختها شد. به نظر تحلیلگران ترکیبی از نارضایتیهای داخلی و طراحی و اجرای پیچیدهٔ بازیگران خارجی در تبدیل اعتراض به اغتشاش نقش اساسی داشته است. | ||
== شروع درگیری و اغتشاشات == | == شروع درگیری و اغتشاشات == | ||
ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد؛<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/758520-سفارت-جمهوری-اسلامی-ایران-رسانه-غربی-ناآرامی-ها-در-ایران «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما طی روزهای نهم تا هفدهم و بهویژه ۱۸ تا ۱۹ | ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد؛<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/758520-سفارت-جمهوری-اسلامی-ایران-رسانه-غربی-ناآرامی-ها-در-ایران «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما طی روزهای نهم تا هفدهم و بهویژه ۱۸ تا ۱۹ دی که با فراخوان رضا پهلوی همراه بود،<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/07/iran-short-news-reza-pahlavis-first-call-for-protests «یازدهمین روز اعتراضها؛ معترضان در دهها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وبسایت یورو نیوز.]</ref> ماهیت این تجمعات با ورود افراد مسلح و توزیع سلاح بهطور چشمگیری تغییر کرد. این بازۀ زمانی با درگیریهای مسلحانه، آسیب به زیرساختهای شهری و همچنین ورود خسارت به اماکن عبادی و نمادهای مذهبی همراه شد که به گفتۀ ناظران، حاکی از هدف قرار گرفتن مراکز فرهنگی و دینی بود. مسئولان رسمی ایران، افزایش خشونتها و تخریبهای صورت گرفته را نتیجۀ برنامهریزی و مداخلۀ گروههای مسلح و سرویسهای اطلاعاتی برخی کشورها از جمله آمریکا و اسرائیل عنوان کردند. در ادامه این رویدادها، در ۲۲ دیماه ۱۴۰۴، راهپیماییهای گستردهای در شهرهای مختلف با هدف حمایت از ثبات داخلی و ابراز مخالفت با خشونتهای خیابانی برگزار شد که مشارکتکنندگان در آن بر حفظ پیوستگی ملی تأکید کردند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/بیانیه-شورای-امنیت-کشور-درباره-ناآرامی-های-دیماه-یک-جنایت-تمام-عیار-علیه-ملت-ایران-شکل-گرفت «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامیهای دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
== علل و عوامل اغتشاشات == | == علل و عوامل اغتشاشات == | ||
| خط ۵۵: | خط ۱۱: | ||
=== عوامل خارجی === | === عوامل خارجی === | ||
به باور تحلیلگران، ریشههای خارجی ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ش در چارچوب یک جنگ ترکیبی با هدف فرسایش ارادهٔ ملی و بیثباتسازی درونی نظام و ملت ایران قابل ارزیابی است. از این منظر، استفاده از اتاقهای عملیات سایبری برای هدایت شبکههای اغتشاش و ترویج خشونتهای سازمانیافته، در کنار اعمال تحریمهای اقتصادی بهعنوان ابزار تحریک اجتماعی، با هدف تبدیل نارضایتیهای معیشتی به خشم سیاسی صورت گرفته است. کارشناسان معتقدند پروژهٔ بینالمللی مشروعیتزدایی از طریق گزارشهای جهتدار و همافزایی اپوزیسیون برونمرزی با دولتهای متخاصم، تلاش کرده است تا حاکمیت را نظامی اصلاحناپذیر جلوه داده و مسیر مطالبات را بهسمت تقابل فیزیکی سوق دهد. | به باور تحلیلگران، ریشههای خارجی ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ش در چارچوب یک جنگ ترکیبی با هدف فرسایش ارادهٔ ملی و بیثباتسازی درونی نظام و ملت ایران قابل ارزیابی است. از این منظر، استفاده از اتاقهای عملیات سایبری برای هدایت شبکههای اغتشاش و ترویج خشونتهای سازمانیافته، در کنار اعمال تحریمهای اقتصادی بهعنوان ابزار تحریک اجتماعی، با هدف تبدیل نارضایتیهای معیشتی به خشم سیاسی صورت گرفته است. کارشناسان معتقدند پروژهٔ بینالمللی مشروعیتزدایی از طریق گزارشهای جهتدار و همافزایی اپوزیسیون برونمرزی با دولتهای متخاصم، تلاش کرده است تا حاکمیت را نظامی اصلاحناپذیر جلوه داده و مسیر مطالبات را بهسمت تقابل فیزیکی سوق دهد. در نهایت بومیسازی الگوهای انقلابهای رنگی و آشوبهای نیابتی در ایران، نشاندهندهٔ تلاشی سازمانیافته برای سوءاستفاده از مطالبات مشروع بهمنظور ایجاد بیثباتی و اسقاط ساختار سیاسی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86064426/فرسایش-اعتماد-عمومی-مهم-ترین-علت-اعتراض-خیابانی-است-بی-اعتبارسازی «فرسایش اعتماد عمومی مهمترین علت اعتراض خیابانی است/بیاعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
=== نقش آمریکا و اسراییل === | === نقش آمریکا و اسراییل === | ||
| خط ۶۴: | خط ۲۰: | ||
کارشناسان پیامهای مختلف ترامپ در مراحل مختلف حوادث دی 1404ش را در راستایی پشتیبانی مستقیم وی از اغتشاشات ارزیابی میکنند:<ref>[https://nournews.ir/fa/news/272429/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%9F «ترامپ از جان ایران چه میخواهد؟»، وبسایت نور نیوز.]</ref> | کارشناسان پیامهای مختلف ترامپ در مراحل مختلف حوادث دی 1404ش را در راستایی پشتیبانی مستقیم وی از اغتشاشات ارزیابی میکنند:<ref>[https://nournews.ir/fa/news/272429/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%9F «ترامپ از جان ایران چه میخواهد؟»، وبسایت نور نیوز.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| | |تاریخ | ||
| | |بستر/رسانه | ||
|محور اصلی موضعگیری | |محور اصلی موضعگیری | ||
| | |گزارههای کلیدی و اقدامات | ||
|- | |- | ||
| | |۸ دی | ||
|کنفرانس مشترک با نتانیاهو | |کنفرانس مشترک با نتانیاهو | ||
|تهدید نظامی مشروط | |تهدید نظامی مشروط | ||
|هشدار نسبت به بازسازی توان نظامی؛ تهدید به نابودی سریع تأسیسات در صورت پیشرفت فعالیتها. | |هشدار نسبت به بازسازی توان نظامی؛ تهدید به نابودی سریع تأسیسات در صورت پیشرفت فعالیتها. | ||
|- | |- | ||
| | |۱۲ دی | ||
|تروث سوشال | |تروث سوشال | ||
|اعلام آمادگی برای مداخله | |اعلام آمادگی برای مداخله | ||
|ادعای آمادگی برای اقدام فوری و نجات معترضان؛ قرارگرفتن نیروهای آمریکایی در وضعیت آمادهباش. | |ادعای آمادگی برای اقدام فوری و نجات معترضان؛ قرارگرفتن نیروهای آمریکایی در وضعیت آمادهباش. | ||
|- | |- | ||
| | |۱۴ دی | ||
|گفتگو با خبرنگاران | |گفتگو با خبرنگاران | ||
|الگوسازی از ونزوئلا | |الگوسازی از ونزوئلا | ||
|مقایسه وضعیت ایران با مدل بازداشت | |مقایسه وضعیت ایران با مدل بازداشت مادورو، ریسجمهور ونزوئلا | ||
|- | |- | ||
| | |۲۰ دی | ||
|تروث سوشال | |تروث سوشال | ||
|حمایت از نمادهای سیاسی | |حمایت از نمادهای سیاسی | ||
|بازنشر تصاویر پرچم شیر و خورشید بر فراز سفارت ایران در لندن؛ اعلام آمادگی مجدد برای کمک. | |بازنشر تصاویر پرچم شیر و خورشید بر فراز سفارت ایران در لندن؛ اعلام آمادگی مجدد برای کمک. | ||
|- | |- | ||
| | |۲۲ دی | ||
|بیانیه رسمی | |بیانیه رسمی | ||
|فشار حداکثری اقتصادی | |فشار حداکثری اقتصادی | ||
|وضع تعرفه ۲۵ درصدی برای کشورهای طرف معامله با ایران جهت خفهکردن شریانهای مالی. | |وضع تعرفه ۲۵ درصدی برای کشورهای طرف معامله با ایران جهت خفهکردن شریانهای مالی. | ||
|- | |- | ||
| | |۲۳ دی | ||
|تروث سوشال و سخنرانی | |تروث سوشال و سخنرانی | ||
|تحریک به کنش تهاجمی | |تحریک به کنش تهاجمی | ||
|تکرار عبارت کمک در راه است؛ فراخوان به تصرف نهادهای دولتی و ثبت نام نیروهای حافظ نظم. | |تکرار عبارت کمک در راه است؛ فراخوان به تصرف نهادهای دولتی و ثبت نام نیروهای حافظ نظم. | ||
|- | |- | ||
| | |۲۴ دی | ||
|اظهارات رسانهای | |اظهارات رسانهای | ||
|تغییر لحن ناگهانی | |تغییر لحن ناگهانی | ||
|ادعای توقف خشونتها بر اساس منابع موثق؛ عقبنشینی موقت از هشدارهای تند نظامی. | |ادعای توقف خشونتها در ایران بر اساس منابع موثق؛ عقبنشینی موقت از هشدارهای تند نظامی. | ||
|- | |- | ||
| | |۲۶ دی | ||
|تروث سوشال | |تروث سوشال | ||
|قدردانی و دیپلماسی | |قدردانی و دیپلماسی | ||
|تشکر از مقامات ایران بابت ادعای لغو اعدامها؛ تلاش برای ایجاد فضای مثبت. | |تشکر از مقامات ایران بابت ادعای لغو اعدامها؛ تلاش برای ایجاد فضای مثبت. | ||
|- | |- | ||
| | |۲۷ دی | ||
|گفتگو با پولیتیکو | |گفتگو با پولیتیکو | ||
|تغییر ساختار سیاسی | |تغییر ساختار سیاسی | ||
|صراحت در بیان لزوم جستجو برای یافتن رهبری جدید در ایران. | |صراحت در بیان لزوم جستجو برای یافتن رهبری جدید در ایران. | ||
|- | |- | ||
| | |۶ بهمن | ||
|گفتگو با اکسیوس | |گفتگو با اکسیوس | ||
|نمایش قدرت دریایی | |نمایش قدرت دریایی | ||
|اشاره به حضور ناوگان عظیم در سواحل ایران؛ تأکید همزمان بر تمایل به توافق و معامله. | |اشاره به حضور ناوگان عظیم در سواحل ایران؛ تأکید همزمان بر تمایل به توافق و معامله. | ||
|- | |- | ||
| | |۸ بهمن | ||
|تروث سوشال | |تروث سوشال | ||
|پیوند اعتراضات به هستهای | |پیوند اعتراضات به هستهای | ||
|هشدار درباره عملیات چکش نیمهشب؛ تهدید به حمله مخرب در صورت عدم پذیرش توافق جدید. | |هشدار درباره عملیات چکش نیمهشب؛ تهدید به حمله مخرب در صورت عدم پذیرش توافق جدید. | ||
|- | |- | ||
| | |۱۰ بهمن | ||
|حاشیه اکران ملانیا | |حاشیه اکران ملانیا | ||
|تعیین شروط نهایی | |تعیین شروط نهایی | ||
| خط ۱۶۳: | خط ۱۱۹: | ||
* ضعف پیوند دینی و خانوادگی: بر اساس برآوردهای میدانی بسیاری از دستگیرشدگان یا دین را بهطور جدی نمیشناختند یا صاحبدین شناسنامهای بودند. این امر همراه با گسست در روابط خانوادگی و ارتباطات عاطفیِ ازهمگسیخته بین والدین و فرزندان، منجر به ضعف در شکلگیری هویت پایدار و تابآوری روانی شده است. | * ضعف پیوند دینی و خانوادگی: بر اساس برآوردهای میدانی بسیاری از دستگیرشدگان یا دین را بهطور جدی نمیشناختند یا صاحبدین شناسنامهای بودند. این امر همراه با گسست در روابط خانوادگی و ارتباطات عاطفیِ ازهمگسیخته بین والدین و فرزندان، منجر به ضعف در شکلگیری هویت پایدار و تابآوری روانی شده است. | ||
* تأثیر فضای مجازی و بازیهای رایانهای: بسیاری از این جوانان و نوجوانان، گیمرهای حرفهای بودند. به باور روانشناسان، قرارگرفتن در معرض خشونتِ سیستماتیک در برخی بازیها، میتواند منجر به بروز «رفتار تکانشی» (Impulsive Behavior) و کاهش حساسیت نسبت به خشونت در دنیای واقعی شود. این امر در کنار دامنزدن برخی رسانهها به التهابات روانی، شدت پرخاشگری و هنجارشکنی در حوادث اخیر را قابل درک میسازد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/11/3505370/اغتشاشات-دی-ماه-از-کجا-سرچشمه-گرفت «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم]</ref> | * تأثیر فضای مجازی و بازیهای رایانهای: بسیاری از این جوانان و نوجوانان، گیمرهای حرفهای بودند. به باور روانشناسان، قرارگرفتن در معرض خشونتِ سیستماتیک در برخی بازیها، میتواند منجر به بروز «رفتار تکانشی» (Impulsive Behavior) و کاهش حساسیت نسبت به خشونت در دنیای واقعی شود. این امر در کنار دامنزدن برخی رسانهها به التهابات روانی، شدت پرخاشگری و هنجارشکنی در حوادث اخیر را قابل درک میسازد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/11/3505370/اغتشاشات-دی-ماه-از-کجا-سرچشمه-گرفت «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم]</ref> | ||
== ویژگیها == | == ویژگیها == | ||
| خط ۱۷۶: | خط ۱۳۱: | ||
* '''ورود به فاز مسلحانه و خشونت سازمانیافته''': کشف سلاحهای غیرنظامی در برخی مناطق، نشان از برنامهریزی برای تبدیل اغتشاش به شورش مسلحانه و آزمودن آستانهٔ تحمل امنیتی کشور داشت. | * '''ورود به فاز مسلحانه و خشونت سازمانیافته''': کشف سلاحهای غیرنظامی در برخی مناطق، نشان از برنامهریزی برای تبدیل اغتشاش به شورش مسلحانه و آزمودن آستانهٔ تحمل امنیتی کشور داشت. | ||
* '''استفاده ابزاری از زنان و کودکان''': قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط جلوی درگیری، بهمنظور ایجاد محدودیت عمل برای نیروهای امنیتی و تولید محتوای رسانهای جهت محکومیت بینالمللی صورت گرفت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/01/3498296/دی-1404-اغتشاشات-مهندسی-شده-با-محور-اقتصاد-جنگ-شناختی-و-فاز-مسلحانه «دی 1404؛ اغتشاشات مهندسیشده با محور اقتصاد، جنگ شناختی و فاز مسلحانه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | * '''استفاده ابزاری از زنان و کودکان''': قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط جلوی درگیری، بهمنظور ایجاد محدودیت عمل برای نیروهای امنیتی و تولید محتوای رسانهای جهت محکومیت بینالمللی صورت گرفت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/01/3498296/دی-1404-اغتشاشات-مهندسی-شده-با-محور-اقتصاد-جنگ-شناختی-و-فاز-مسلحانه «دی 1404؛ اغتشاشات مهندسیشده با محور اقتصاد، جنگ شناختی و فاز مسلحانه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
* '''خشونت سازمانیافته | * '''خشونت سازمانیافته:''' مثلهکردن پیکر نیروهای خدمترسان، امدادی و انتظامی، بهآتشکشیدن آمبولانسها، ماشینهای آتشنشانی، مراکز هلالاحمر و بانکها و مراکز خدمات عمومی و خانهها، مغازههای مردم بهویژه فروشگاههای مواد غذایی نشاندهندۀ طراحی عملیاتهای ضربتی و هدفمند برای ایجاد ناامنی و بیثباتی در کشور.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/385594/%D8%AF%D8%B1-%DB%B1%DB%B8-%D9%88-%DB%B1%DB%B9%E2%80%8C-%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF «در ۱۸ و ۱۹ دیماه چه اتفاقی در کشور افتاد؟»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref> | ||
=== ویژگیهای جمعیتشناختی اغتشاشگران === | === ویژگیهای جمعیتشناختی اغتشاشگران === | ||
بر اساس گزارشهای تحلیلی مبتنی بر دادههای میدانی که از پروفایل | بر اساس گزارشهای تحلیلی مبتنی بر دادههای میدانی که از پروفایل ۲۵۲.۱۱ نفر از دستگیرشدگان حوادث دیماه ۱۴۰۴ش گرفته شده است، تصویری روشن از تیپولوژی معترضان ارائه میشود. یافتهها حاکی از آن است که این پدیده بهطور عمده ماهیتی اجتماعی، هویتی و اقتصادی دارد و نمیتوان آن را صرفاً به خوانشهای امنیتی یا ایدئولوژیک تقلیل داد.<ref>[[«آسیبشناسی آماری ناآرامیهای اخیر در کشور؟»، خبرگزاری رکنا.|«آسیبشناسی آماری ناآرامیهای اخیر در کشور؟»، خبرگزاری رکنا]]؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1136210/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-25-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C «آسیبشناسی حوادث اخیر بر اساس داده های 25 هزار بازداشتی»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> | ||
الگوی غالب معترضان را مردان جوان، مجرد، کمتحصیل، فاقد سابقهٔ کیفری و متعلق به طبقات متوسط و فرودست تشکیل میدهند. آمارها نشان میدهد ۷۷درصد دستگیرشدگان زیر ۳۰ سال و ۲۷درصد زیر ۱۸ سال سن داشتهاند. ۸۲درصد مجرد بودند که این امر با عواملی مانند ناپایداری هویتی، ریسکپذیری بالاتر و ضعف پیوندهای اجتماعی سنتی مرتبط است. از نظر اقتصادی، ۶۵درصد متعلق به طبقهٔ متوسط و ۳۲درصد متعلق به طبقهٔ فرودست بودند که بیانگر تأثیر احساس نابرابری و فقدان تحرک اجتماعی حتی در اقشار غیرفقیر است. از نظر تحصیلی، ۸۸درصد دارای دیپلم یا سطح پایینتر بوده و تنها ۲درصد شاغل در بخش دولتی بودند. حضور ۱۷درصدی دانشآموزان در این آمار، زنگ خطری برای نهادهای آموزشی کشور محسوب میشود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/آماری-از-اعتراضات-دی-ماه-۱۴۰۴-چه-افرادی-بودند-و-چه-می-خواستند «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه میخواستند؟»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref> | الگوی غالب معترضان را مردان جوان، مجرد، کمتحصیل، فاقد سابقهٔ کیفری و متعلق به طبقات متوسط و فرودست تشکیل میدهند. آمارها نشان میدهد ۷۷درصد دستگیرشدگان زیر ۳۰ سال و ۲۷درصد زیر ۱۸ سال سن داشتهاند. ۸۲درصد مجرد بودند که این امر با عواملی مانند ناپایداری هویتی، ریسکپذیری بالاتر و ضعف پیوندهای اجتماعی سنتی مرتبط است. از نظر اقتصادی، ۶۵درصد متعلق به طبقهٔ متوسط و ۳۲درصد متعلق به طبقهٔ فرودست بودند که بیانگر تأثیر احساس نابرابری و فقدان تحرک اجتماعی حتی در اقشار غیرفقیر است. از نظر تحصیلی، ۸۸درصد دارای دیپلم یا سطح پایینتر بوده و تنها ۲درصد شاغل در بخش دولتی بودند. حضور ۱۷درصدی دانشآموزان در این آمار، زنگ خطری برای نهادهای آموزشی کشور محسوب میشود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/آماری-از-اعتراضات-دی-ماه-۱۴۰۴-چه-افرادی-بودند-و-چه-می-خواستند «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه میخواستند؟»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref> | ||
== اقدامات اغتشاشگران | == اقدامات اغتشاشگران == | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|حوزه اقدام | |حوزه اقدام | ||
|نوع فعالیت و جزئیات عملیاتی | |نوع فعالیت و جزئیات عملیاتی | ||
|مصادیق خسارات و تلفات انسانی | |مصادیق خسارات و تلفات انسانی | ||
|- | |||
|آمادهسازی روانی و عملی | |||
|تجهیز، آموزش و تخدیر | |||
|دریافت آموزشهای هدفمند؛ مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی برای کاهش ترس؛ همراه داشتن اسپری فلفل برای ایجاد آشوب و اختلال در کنترل جمعیت.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/9047354 «اعترافات برخی از عناصر بازداشتشده در جریان اغتشاشات اخیر، از آموزشهای سازمانیافته برای ایجاد درگیری پرده برمیدارد»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
|- | |- | ||
|بهکارگیری جنگافزار | |بهکارگیری جنگافزار | ||
|سلاحهای گرم | |سلاحهای گرم و سنگین | ||
|استفاده از کلت کمری، یوزی اسرائیلی، کلاشینکف، شاتگان، سلاح شکاری و تیربار | |استفاده از کلت کمری، یوزی اسرائیلی، کلاشینکف، شاتگان، سلاح شکاری و شلیک با تیربار به سمت تجمع از پشتسر.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DB%B3%DB%B0-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87 «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref> | ||
| | |||
|- | |- | ||
| | | | ||
| | |سلاحهای سرد و انفجاری | ||
| | |بهکارگیری چاقو، قمه، شمشیر، تبر، پنجهبکس، افشانههای آتش، زنجیر و چوبهای میخدار؛ پرتاب کوکتلمولوتوف، نارنجک جنگی و دستساز. | ||
|- | |- | ||
|تلفات انسانی و پروژه کشتهسازی | |تلفات انسانی و پروژه کشتهسازی | ||
| | |هدفقراردادن نیروهای حافظ امنیت و مردم | ||
| | |کشتن ۲ هزار و ۴۲۷ نفر شامل نیروهای حافظ امنیت و قشرهای مختلف مردم. | ||
|- | |- | ||
| | | | ||
|هدفقرار دادن کودکان و جوانان | |هدفقرار دادن کودکان و جوانان | ||
| | |کشتن بهار سیفی ۲ ساله در نیشابور، ملینا اسدی ۳ ساله در کرمانشاه، آنیلا ۸ ساله در خودرو و سپهر ابراهیمی ۱۸ ساله با دشنه<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DB%B3%DB%B0-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87 «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| | | | ||
| | | دروغهای رسانهای | ||
| | |تأیید سلامت افرادی که رسانههای معاند مانند اینترنشنال آنها را کشته اعلام کرده بودند: ۱. محمدعلی زنگویی ۲. هانی بورقی ۳. امیر عباس رعنایی ۴. علی صادقی ۵. مهدی سماواتی ۶. محمد رسول بیاتی ۷. سعید ریاضی ۸. علی خانی ۹. مهدیسا ۱۰. رضا نیکنام ۱۱. آرین شمس ۱۲. سمیرا عتمادی ۱۳. کامران مرادی ۱۴. پویا سامعی ۱۵. مبیا (مبینا) بهشتی ۱۶.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1356418/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «اسامی کشتههایی که زنده شدند! + عکس»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |حمله به مقدسات | ||
|اماکن مذهبی و | |اماکن مذهبی و مذهبی | ||
|حمله به حرم | |آسیب و تحریق ۳۵۰ مسجد در کشور؛ حمله به حرم امامزاده سبزقبا دزفول؛ آتشزدن بقاع امامزادگان در مازندران، گیلان، فارس، اصفهان، مشهد، ایلام و چهارمحالوبختیاری. | ||
|- | |- | ||
| | | | ||
| خط ۲۲۹: | خط ۱۷۶: | ||
|آتش زدن قرآن کریم در جریان حمله به امامزادگان و آسیب به ۲ کلیسای ارامنه. | |آتش زدن قرآن کریم در جریان حمله به امامزادگان و آسیب به ۲ کلیسای ارامنه. | ||
|- | |- | ||
|حمله به مراکز نظامی | |حمله به مراکز نظامی | ||
|هجوم | |هجوم مسلحانه | ||
|حمله | |حمله به ۷۴۹ کلانتری از جمله تهرانپارس، کیانمهر کرج، کلانتری ۱۰۸، کرمان، چناران، ازنا و چالوس و ۱۲۰ مرکز بسیج. | ||
|- | |- | ||
|تخریب اموال و زیرساختها | |||
|ناوگان امدادی و شهری | |||
|آسیب سنگین به ۳۰۵ آمبولانس و اتوبوس، ۵۳ خودروی آتشنشانی، ۳۸۶ ایستگاه اتوبوس، ۴ ایستگاه مترو، ۱۰۰۰ چراغ راهنمایی و ۷ هزار مخزن زباله. | |||
|تخریب اموال | |||
| | |||
|آسیب سنگین به ۳۰۵ | |||
|- | |- | ||
| | | | ||
|مراکز عمومی و رفاهی | |||
|تخریب ۷۵۰ بانک، ۷۰۰ فروشگاه، ۶۰۰ دستگاه خودپرداز، ۲۴ جایگاه سوخت، ۴۱۴ ساختمان دولتی، ساختمانهای قوه قضائیه، ۲۰۰ مدرسه و ۱۵ کتابخانه،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DB%B3%DB%B0-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87 «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref> آتشزدن بازار رشت و سوختن اموال صاحبان بیش از ۵۰۰ مغازه در شهر رشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86054328/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%88%DA%A9-%D8%A2%D8%AA%D8%B4 «بازار رشت همچنان در شوکِ آتش»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب.]</ref> | |||
|مراکز | |||
| | |||
|} | |} | ||
== واکنشها == | |||
== واکنشها | |||
=== واکنشهای داخلی === | === واکنشهای داخلی === | ||
* مراجع قضایی از برخورد قاطع و قانونی با آشوبگران و عوامل محارب خبر دادند و تشکیل دادگاههای ویژه برای رسیدگی به این پروندهها را اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726500/تأکید-معاون-اول-قوه-قضاییه-بر-برخورد-قاطع-با-عوامل-اغتشاشات «تأکید معاون اول قوه قضاییه بر برخورد قاطع با عوامل اغتشاشات»، خبرگزاری مهر.]</ref> آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، در واکنش به این اغتشاشات، ماهیت رویداد را یک فتنه با ویژگیهای شبهکودتا توصیف و طراحی و هدایت آن را به نهادهای اطلاعاتی خارجی نسبت داد. همچنین بر وجود دستورکار کشتهسازی و هدف قراردادن عمدی مراکز حاکمیتی، امنیتی و اماکن مذهبی برای ایجاد بیثباتی تأکید کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/759075-حوادث-دی-ماه-رهبری-کودتا «رهبر انقلاب: فتنه اخیر شبیه به کودتا بود؛ سردستههای اغتشاشات در بالا بردن تعداد جانباختگان موفق شدند، دل انسان برای این جوانان غافل و بیتوجه میسوزد»، اعتماد آنلاین.]</ref> | * مراجع قضایی از برخورد قاطع و قانونی با آشوبگران و عوامل محارب خبر دادند و تشکیل دادگاههای ویژه برای رسیدگی به این پروندهها را اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726500/تأکید-معاون-اول-قوه-قضاییه-بر-برخورد-قاطع-با-عوامل-اغتشاشات «تأکید معاون اول قوه قضاییه بر برخورد قاطع با عوامل اغتشاشات»، خبرگزاری مهر.]</ref> آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، در واکنش به این اغتشاشات، ماهیت رویداد را یک فتنه با ویژگیهای شبهکودتا توصیف و طراحی و هدایت آن را به نهادهای اطلاعاتی خارجی نسبت داد. همچنین بر وجود دستورکار کشتهسازی و هدف قراردادن عمدی مراکز حاکمیتی، امنیتی و اماکن مذهبی برای ایجاد بیثباتی تأکید کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/759075-حوادث-دی-ماه-رهبری-کودتا «رهبر انقلاب: فتنه اخیر شبیه به کودتا بود؛ سردستههای اغتشاشات در بالا بردن تعداد جانباختگان موفق شدند، دل انسان برای این جوانان غافل و بیتوجه میسوزد»، اعتماد آنلاین.]</ref> | ||
| خط ۳۱۱: | خط ۲۱۹: | ||
=== پیامدهای اقتصادی === | === پیامدهای اقتصادی === | ||
محققان حوزهٔ اقتصاد، بار مالی این رویداد را شامل هزینههای مستقیم ناشی از تخریب زیرساختهای شهری، ناوگان حملونقل و اموال عمومی و خصوصی ارزیابی میکنند که ارقام قابل توجهی را به بودجههای استانی تحمیل کرده است. در کنار این هزینهها، کارشناسان بر زیانهای غیرمستقیم ناشی از اختلال در اکوسیستم کسبوکارهای دیجیتال تأکید دارند که روزانه خسارات هنگفتی به بخش تجارت و خدمات وارد آورده است. از منظر این پژوهشگران، افزایش نااطمینانی و ریسک سرمایهگذاری، منجر به ایجاد اثرات انقباضی بر فعالیتهای مولد اقتصادی در میانمدت خواهد شد.<ref>[https://charsooeghtesad.ir/اقتصاد-ایران/اقتصاد-کلان/برآورد-خسارت-اقتصادی-اغتشاشات-دی-۱۴۰۴/ «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد.]</ref> | محققان حوزهٔ اقتصاد، بار مالی این رویداد را شامل هزینههای مستقیم ناشی از تخریب زیرساختهای شهری، ناوگان حملونقل و اموال عمومی و خصوصی ارزیابی میکنند که ارقام قابل توجهی را به بودجههای استانی تحمیل کرده است. در کنار این هزینهها، کارشناسان بر زیانهای غیرمستقیم ناشی از اختلال در اکوسیستم کسبوکارهای دیجیتال تأکید دارند که روزانه خسارات هنگفتی به بخش تجارت و خدمات وارد آورده است. از منظر این پژوهشگران، افزایش نااطمینانی و ریسک سرمایهگذاری، منجر به ایجاد اثرات انقباضی بر فعالیتهای مولد اقتصادی در میانمدت خواهد شد.<ref>[https://charsooeghtesad.ir/اقتصاد-ایران/اقتصاد-کلان/برآورد-خسارت-اقتصادی-اغتشاشات-دی-۱۴۰۴/ «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد.]</ref> | ||
=== جزئیات خسارات وارده به تفکیک استانها === | === جزئیات خسارات وارده به تفکیک استانها === | ||
| خط ۳۷۶: | خط ۲۷۳: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* «آزمون هوشیاری و انسجام مردم در مقابل دسیسههای دشمنان»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش. | * «آزمون هوشیاری و انسجام مردم در مقابل دسیسههای دشمنان»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «اسامی کشتههایی که زنده شدند! + عکس»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 19 بهمن 1404ش. | |||
* «آسیبشناسی آماری ناآرامیهای اخیر در کشور؟»، خبرگزاری رکنا، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | |||
* «آسیبشناسی حوادث اخیر بر اساس داده های 25 هزار بازداشتی»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1404ش. | |||
* «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟ / آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استانها در حوادث تروریستی اخیر»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش. | * «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟ / آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استانها در حوادث تروریستی اخیر»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* «اعترافات برخی از عناصر بازداشتشده در جریان اغتشاشات اخیر، از آموزشهای سازمانیافته برای ایجاد درگیری پرده برمیدارد.»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | * «اعترافات برخی از عناصر بازداشتشده در جریان اغتشاشات اخیر، از آموزشهای سازمانیافته برای ایجاد درگیری پرده برمیدارد.»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | ||
* «اعتراف تلآویو به حمایت تسلیحاتی سرویسهای خارجی از اغتشاشات ایران»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 25 دی 1404ش. | * «اعتراف تلآویو به حمایت تسلیحاتی سرویسهای خارجی از اغتشاشات ایران»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 25 دی 1404ش. | ||
| خط ۳۸۶: | خط ۲۸۴: | ||
* «ایرانستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعلهور کردند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «ایرانستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعلهور کردند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۴۰۴ش. | * «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «بازار رشت همچنان در شوکِ آتش»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: دی 1404ش. | |||
* «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش. | * «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وبسایت چارسوی اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «بیانیه جامعه ورزش در محکومیت اغتشاشگران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش. | * «بیانیه جامعه ورزش در محکومیت اغتشاشگران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش. | ||
| خط ۴۰۷: | خط ۳۰۶: | ||
* «فیلم/ سردار رادان خطاب به اغتشاشاگران: خودتان را تسلیم کنید»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش. | * «فیلم/ سردار رادان خطاب به اغتشاشاگران: خودتان را تسلیم کنید»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «کالبدشکافی فتنه ۱۴۰۴ از منظر امنیت اجتماعی؛ اعتمادسازی کلید حل مسئله است»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 21 بهمن 1404ش. | * «کالبدشکافی فتنه ۱۴۰۴ از منظر امنیت اجتماعی؛ اعتمادسازی کلید حل مسئله است»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 21 بهمن 1404ش. | ||
* «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 7 بهمن 1404ش. | |||
* «مأموریت رسانهای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش. | * «مأموریت رسانهای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «مواضع مراجع تقلید و علما در محکومیت اقدامات اغتشاشگران»، خبرگزاری رسا، تاریخ درج مطلب: 27 دی 1404ش. | * «مواضع مراجع تقلید و علما در محکومیت اقدامات اغتشاشگران»، خبرگزاری رسا، تاریخ درج مطلب: 27 دی 1404ش. | ||
| خط ۴۱۲: | خط ۳۱۲: | ||
* «نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۵ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۵ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «واکنش هیئات و تشکلهای دینی به اغتشاشات؛ پای کار اسلام و انقلاب هستیم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش. | * «واکنش هیئات و تشکلهای دینی به اغتشاشات؛ پای کار اسلام و انقلاب هستیم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* | * «یازدهمین روز اعتراضها؛ معترضان در دهها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وبسایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 17 دی 1404ش. | ||
