imported>سلیمانی بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==ویژگی مهم لباس زنان قشقایی== | ==ویژگی مهم لباس زنان قشقایی== | ||
[[پرونده:لباس زنان قشقایی3.jpeg|جایگزین=دختران قشقایی|بندانگشتی|دختران قشقایی با لباس محلی]] | |||
لباس زنان قشقایی علاوهبر زیبایی و حفاظت در برابر سرما و گرما، پوشیدگی کامل را برای آنان بههمراه دارد. از آنجا که زنان قشقایی، زندگی شبانی و کوچ دائم دارند، لباسهای آنان گشاد و آزاد است و متناسب با کار و فعالیت زنان طراحی شده است.<ref>صالحیفرد، پوشاک عشایر قشقایی، 1397ش، ص115.</ref> لباسهای محلی زنان قشقایی، جزء زیباترین لباسها است که توسط خود زنان این منطقه، دوخته میشود.<ref>[https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص4.]</ref> | لباس زنان قشقایی علاوهبر زیبایی و حفاظت در برابر سرما و گرما، پوشیدگی کامل را برای آنان بههمراه دارد. از آنجا که زنان قشقایی، زندگی شبانی و کوچ دائم دارند، لباسهای آنان گشاد و آزاد است و متناسب با کار و فعالیت زنان طراحی شده است.<ref>صالحیفرد، پوشاک عشایر قشقایی، 1397ش، ص115.</ref> لباسهای محلی زنان قشقایی، جزء زیباترین لباسها است که توسط خود زنان این منطقه، دوخته میشود.<ref>[https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص4.]</ref> | ||
==لباس زنان قشقایی در قرن 19 و 20 میلادی== | ==لباس زنان قشقایی در قرن 19 و 20 میلادی== | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۶: | ||
===لچک یا چارقد=== | ===لچک یا چارقد=== | ||
جنس لچک از پارچههای توری ظریف و نازک است که رنگ آن بسته به سن و سال متغیر است. برای تهیة لچک پارچهای با عرض زیاد لازم است که آن را بهشکل سهگوش برش میدهند. وسط قاعدة مثلث، انحنایی رو به بیرون دارد که «اروف» نامیده میشود. هنگام استفاده از لچک، اروف جلوی پیشانی قرار میگیرد. تزیینات موجود در اطراف لچک، ملیلهدوزی یا مهرهدوزی است و لچک را توسط سنجاق تزیینی در قسمت زیر چانه، روی سر ثابت میکنند.<ref> [https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص4.]</ref> | جنس لچک از پارچههای توری ظریف و نازک است که رنگ آن بسته به سن و سال متغیر است. برای تهیة لچک پارچهای با عرض زیاد لازم است که آن را بهشکل سهگوش برش میدهند. وسط قاعدة مثلث، انحنایی رو به بیرون دارد که «اروف» نامیده میشود. هنگام استفاده از لچک، اروف جلوی پیشانی قرار میگیرد. تزیینات موجود در اطراف لچک، ملیلهدوزی یا مهرهدوزی است و لچک را توسط سنجاق تزیینی در قسمت زیر چانه، روی سر ثابت میکنند.<ref> [https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص4.]</ref> | ||
===دستمال کلاغی یا اشارپ=== | ===دستمال کلاغی یا اشارپ=== | ||
[[پرونده:لباس زنان قشقایی1.jpeg|جایگزین=شارپ،دستمال کلاغی|بندانگشتی|زنان قشقایی در مراسم عروسی با شارپ به دور سر]] | |||
دستمال چهارگوشهای است که از جنس پنبه، حریر و ابریشم مرغوب تهیه میشود. روش پوشیدن آن بدین گونه است که ابتدا آن را سهگوش میکنند و این سهگوش را بهنحوی روی هم تاه میکنند که بهصورت نواری بهپهنای 10 تا 15 سانتیمتر درآید و قسمت وسط آن را بالای سر قرار داده و دنبالههای آن را به پشت سر برده و گره میزنند.<ref>[https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص6.]</ref> دستمال کلاغی روی چارقد، به دور سر بسته میشود<ref> [https://www.ashayer.ir/index.aspx?pageid=280 «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران.]</ref> و برای جلوگیری از جابهجا شدن چارقد بهکمک سنجاقی روی آن بسته میشود. این دستمال در اسکوی تبریز تولید شده که به آن قلاغه هم میگویند.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/418746/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D رشیدوش و زحمتکش «تحلیل مردمشناختی پوشاک عشایر استان فارس (مطالعة موردی: قشقاییهای فیروزآباد)»، 1398ش، ص25.]</ref> | دستمال چهارگوشهای است که از جنس پنبه، حریر و ابریشم مرغوب تهیه میشود. روش پوشیدن آن بدین گونه است که ابتدا آن را سهگوش میکنند و این سهگوش را بهنحوی روی هم تاه میکنند که بهصورت نواری بهپهنای 10 تا 15 سانتیمتر درآید و قسمت وسط آن را بالای سر قرار داده و دنبالههای آن را به پشت سر برده و گره میزنند.<ref>[https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص6.]</ref> دستمال کلاغی روی چارقد، به دور سر بسته میشود<ref> [https://www.ashayer.ir/index.aspx?pageid=280 «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران.]</ref> و برای جلوگیری از جابهجا شدن چارقد بهکمک سنجاقی روی آن بسته میشود. این دستمال در اسکوی تبریز تولید شده که به آن قلاغه هم میگویند.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/418746/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D رشیدوش و زحمتکش «تحلیل مردمشناختی پوشاک عشایر استان فارس (مطالعة موردی: قشقاییهای فیروزآباد)»، 1398ش، ص25.]</ref> | ||
بهطور کلی دستمال کلاغی از سرماخوردگی جلوگیری میکند و از مغز که بخش مهم بدن انسان است، مراقبت میکند.<ref>[https://www.ashayer.ir/index.aspx?pageid=280 «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران.]</ref> | بهطور کلی دستمال کلاغی از سرماخوردگی جلوگیری میکند و از مغز که بخش مهم بدن انسان است، مراقبت میکند.<ref>[https://www.ashayer.ir/index.aspx?pageid=280 «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران.]</ref> | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۶: | ||
امروزه طراحان از لباس زنان قشقایی، ایده گرفته و لباسهایی با طرحها و نقشهای جدید و نو میزنند. برای مثال، لبة آستینهای مثلثیشکل بهکار رفته در آستین ارخالق، در آستین مانتوهای امروزی نیز بهکار گرفته میشود؛ طراحان همچنین چینهایی که در تنبان زنان ایل عشایری دیده میشود در قسمت پایین مانتوها یا سرآستینهای امروزی بهکار میبرند.<ref> [https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص9.]</ref> | امروزه طراحان از لباس زنان قشقایی، ایده گرفته و لباسهایی با طرحها و نقشهای جدید و نو میزنند. برای مثال، لبة آستینهای مثلثیشکل بهکار رفته در آستین ارخالق، در آستین مانتوهای امروزی نیز بهکار گرفته میشود؛ طراحان همچنین چینهایی که در تنبان زنان ایل عشایری دیده میشود در قسمت پایین مانتوها یا سرآستینهای امروزی بهکار میبرند.<ref> [https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص9.]</ref> | ||
==تقدس در لباسهای ایل عشایری== | ==تقدس در لباسهای ایل عشایری== | ||
[[پرونده:لباس زنان قشقایی.jpeg|جایگزین=عشایر قشقایی|بندانگشتی|عکسی قدیمی از زنان عشایر قشقایی]] | |||
لباسها و دستبافتههای عشایری از تقدس خاصی برخوردار هستند؛ زیرا این عشایر معتقدندکه تار و پود و سایر اجزای تشکیل دهندة پوشاک از مادر طبیعت الهام گرفته شده است. بنابراین اگر زنی برای میانجیگری در درگیریهای عشیرهای، چارقد از سر بردارد و بالا بگیرد، به این معنی است که قرآن بهدست گرفته و مردان بهاحترام عصمت و پاکدامنی زنان از جنگ باز میایستند. در واقع چارقد زنان همان پرچم صلح است.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/418746/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D رشیدوش و زحمتکش «تحلیل مردمشناختی پوشاک عشایر استان فارس (مطالعة موردی: قشقاییهای فیروزآباد)»، 1398ش، ص28.]</ref> | لباسها و دستبافتههای عشایری از تقدس خاصی برخوردار هستند؛ زیرا این عشایر معتقدندکه تار و پود و سایر اجزای تشکیل دهندة پوشاک از مادر طبیعت الهام گرفته شده است. بنابراین اگر زنی برای میانجیگری در درگیریهای عشیرهای، چارقد از سر بردارد و بالا بگیرد، به این معنی است که قرآن بهدست گرفته و مردان بهاحترام عصمت و پاکدامنی زنان از جنگ باز میایستند. در واقع چارقد زنان همان پرچم صلح است.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/418746/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D رشیدوش و زحمتکش «تحلیل مردمشناختی پوشاک عشایر استان فارس (مطالعة موردی: قشقاییهای فیروزآباد)»، 1398ش، ص28.]</ref> | ||
==هویت و اصالت در لباس عشایر قشقایی== | ==هویت و اصالت در لباس عشایر قشقایی== | ||
[[پرونده:لباس زنان قشقایی2.jpeg|جایگزین=عشایر قشقایی|بندانگشتی|مادر و دختران عشایر قشقایی]] | |||
پوشاک عشایر قشقایی، کارکردی نمادی، اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی دارد و پوشش، عصمت و تعصب، آنها را به ساختاری ثابت تبدیل کرده است و این امر باعث شده که نوع پوشش، سبک زندگی و نوع پوشش و زبان و فرهنگ عشایر قشقایی در درازمدت، نسبتاٌ دست نخورده باقی بماند.<ref> [https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص9.]</ref> پوشاک زنان عشایر قشقایی به نمادهای فرهنگی تبدیل شده است؛ چرا که اعتقادات و باورهای فرهنگی از مولفههای اصلی از فرهنگ هر قوم به شمار میرود و همین امر پوشاک این منطقه را از دیگر اقوام جدا کرده است. لباس این ایل همچنان اصالت خود را حفظ کرده و زنان حاضر نیستند جز در موارد استثنایی یا شهرنشینی پوشش خود را از دست بدهند. تغییرات اندکی نیز که در لباس زنان قشقایی دیده شده، بسیار مختصر است و تنها برای زیباتر شدن و کاملتر شدن لباس قشقایی بوده است و جنبة تظاهر و خودستایی ندارد.<ref> [https://www.ashayer.ir/index.aspx?pageid=280 «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران.]</ref> | پوشاک عشایر قشقایی، کارکردی نمادی، اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی دارد و پوشش، عصمت و تعصب، آنها را به ساختاری ثابت تبدیل کرده است و این امر باعث شده که نوع پوشش، سبک زندگی و نوع پوشش و زبان و فرهنگ عشایر قشقایی در درازمدت، نسبتاٌ دست نخورده باقی بماند.<ref> [https://en.civilica.com/doc/1856728/ یعقوبی و موسوی، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، 1402ش، ص9.]</ref> پوشاک زنان عشایر قشقایی به نمادهای فرهنگی تبدیل شده است؛ چرا که اعتقادات و باورهای فرهنگی از مولفههای اصلی از فرهنگ هر قوم به شمار میرود و همین امر پوشاک این منطقه را از دیگر اقوام جدا کرده است. لباس این ایل همچنان اصالت خود را حفظ کرده و زنان حاضر نیستند جز در موارد استثنایی یا شهرنشینی پوشش خود را از دست بدهند. تغییرات اندکی نیز که در لباس زنان قشقایی دیده شده، بسیار مختصر است و تنها برای زیباتر شدن و کاملتر شدن لباس قشقایی بوده است و جنبة تظاهر و خودستایی ندارد.<ref> [https://www.ashayer.ir/index.aspx?pageid=280 «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران.]</ref> | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۶: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* پرهام، سیروس، دستبافتههای عشایری و روستایی فارس، تهران، امیرکبیر، 1370ش. | *پرهام، سیروس، دستبافتههای عشایری و روستایی فارس، تهران، امیرکبیر، 1370ش. | ||
* «پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران، تاریخ بازدید: 10 شهریور 1403ش. | *«پوشش عشایر قشقایی»، وبسایت سازمان امور عشایر ایران، تاریخ بازدید: 10 شهریور 1403ش. | ||
* رشیدوش، وحید و زحمتکش، جواد، «تحلیل مردمشناختی پوشاک عشایر استان فارس (مطالعة موردی: قشقاییهای فیروزآباد)»، فصلنامة علمی و تخصصی مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعهشناسی، بهمن 1398ش. | *رشیدوش، وحید و زحمتکش، جواد، «تحلیل مردمشناختی پوشاک عشایر استان فارس (مطالعة موردی: قشقاییهای فیروزآباد)»، فصلنامة علمی و تخصصی مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعهشناسی، بهمن 1398ش. | ||
* شهبازی، عبدالله، مقدمهای بر شناخت ایلات و عشایر، تهران، نی، 1369ش. | *شهبازی، عبدالله، مقدمهای بر شناخت ایلات و عشایر، تهران، نی، 1369ش. | ||
* صالحیفرد، سمانه، پوشاک عشایر قشقایی، 1397ش. | *صالحیفرد، سمانه، پوشاک عشایر قشقایی، 1397ش. | ||
* ضیاءپور، جلیل، پوشاک ایلها، چادرنشینان و روستاییان ایران، تهران، فرهنگ عامه 1369ش. | *ضیاءپور، جلیل، پوشاک ایلها، چادرنشینان و روستاییان ایران، تهران، فرهنگ عامه 1369ش. | ||
* کیانی، منوچهر، سیهچادرها (تحقیقی از زندگی مردم ایل قشقایی)، شیراز، کیاننشر، 1376ش. | *کیانی، منوچهر، سیهچادرها (تحقیقی از زندگی مردم ایل قشقایی)، شیراز، کیاننشر، 1376ش. | ||
* یعقوبی، مریم و موسوی، سیده زینب، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، دومین کنفرانس ملی پوشاک، طراحی پارچه و لباس، مؤسسة غیرانتفاعی آپادانا، آبان ماه 1402ش. | *یعقوبی، مریم و موسوی، سیده زینب، «بررسی طرح و رنگ پوشاک زنان قشقایی و کاربرد آن در طراحی مانتوهای امروز»، دومین کنفرانس ملی پوشاک، طراحی پارچه و لباس، مؤسسة غیرانتفاعی آپادانا، آبان ماه 1402ش. | ||
[[رده: ویکیرز]] | [[رده: ویکیرز]] | ||
