اصلاح بعضی عناوین |
←مفهومشناسی: تفاوت دروغ و شایعه آورده شد |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
شایعه در لغت به معنای «خبرهای بی اصل و نادرست» و «خبرهای منتشر شده در حالیکه صحت و درستی آن معلوم نیست»، آمده است.<ref>دهخدا، «لغتنامه دهخدا»، وبسايت آبادیس.</ref> معنای اصطلاحی شایعه تفاوت چندانی با لغت آن ندارد. | شایعه در لغت به معنای «خبرهای بی اصل و نادرست» و «خبرهای منتشر شده در حالیکه صحت و درستی آن معلوم نیست»، آمده است.<ref>دهخدا، «لغتنامه دهخدا»، وبسايت آبادیس.</ref> معنای اصطلاحی شایعه تفاوت چندانی با لغت آن ندارد. شایعه در اصطلاح، خبری تایید نشده است که بدون استناد به منبع مورد اطمینان بهطور شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال مییابد. غالب شایعات مربوطبه وقایع و رویدادهای مهم، اشخاص مشهور، مسئولان، مردم، سازمانها و نهادهاست.<ref>[https://jpsyedu.ut.ac.ir/article_12922.html افروز، «مبانی روانشناختی شایعه»، 1374ش، ص3.]</ref> منبع خبر در شایعه کمرنگ بوده و غالبا با جملاتی مثل «میگویند»، «راستی شنیدهای» آغاز میشود و یا اینکه شنیدۀ خود را به افراد مورد اطلاع نسبت میدهند.<ref>کرامتی مقدم و دیگران، «مروری بر تاثیرات شبکههای اجتماعی در تولید، انتشار و باورپذیری شایعه در سطح جامعه»،۱۴۰۰ش، ص۱۵۹.</ref>بعضی پژوهشگران مطالعات اجتماعی، تفاوت اصلی دروغ و شایعه را در دو عنصر «عمد» و «آگاهی» میدانند؛ در دروغ، فرد یا گروهی آگاهانه و با قصد مشخص حقیقت را کتمان یا تحریف میکند، در حالی که در شایعه، چنین خودآگاهی لزوماً وجود ندارد. هرچند ممکن است در شایعه نیز انتقالدهندگان نسبت به صحت خبر تردید داشته باشند، اما احتمال نادرست بودن آن را نادیده میگیرند.<ref>فکوهی، «تبارشناسی «شایعه» در گفت وگو با ناصر فکوهی»، وبسایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.</ref> | ||
گاهی برای باورپذیر کردن شایعه، بخشی از خبر تاییدشده و واقعیت در آن گنجانده میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1185625/%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A7%D حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.]</ref> قرآن شايعهپردازان را مرجفون ناميده<ref>سوره احزاب، آیه 60.</ref> بهمعنای کسانیکه شایعه میپراکنند تا جامعه را دچار تشویش و اضطراب کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27575/17/458/%C2%AB%D9%85%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%AC%D9%90%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%C2%BB_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%C2%AB%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%81%C2%BB%D8%8C مكارم شيرازی، تفسير نمونه، ج17، ص458.] | گاهی برای باورپذیر کردن شایعه، بخشی از خبر تاییدشده و واقعیت در آن گنجانده میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1185625/%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A7%D حسیننژاد، «شایعه و کارکردهای آن در عملیات روانی»، ۱۳۸۴ش، ص۴1.]</ref> قرآن شايعهپردازان را مرجفون ناميده<ref>سوره احزاب، آیه 60.</ref> بهمعنای کسانیکه شایعه میپراکنند تا جامعه را دچار تشویش و اضطراب کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27575/17/458/%C2%AB%D9%85%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%AC%D9%90%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%C2%BB_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%C2%AB%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%81%C2%BB%D8%8C مكارم شيرازی، تفسير نمونه، ج17، ص458.] | ||
