| خط ۶: | خط ۶: | ||
==زندگینامه== | ==زندگینامه== | ||
صدیقه وسمقی در بیستم اسفند ماه ۱۳۴۰ش در تهران به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در همین شهر گذراند.<ref>[https://bookroom.ir/people/2125/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C «صدیقه وسمقی»، وبسایت پاتوق کتاب فردا]</ref> او در ۱۳۵۹ش دیپلم ریاضی گرفت و سپس به مدت سه سال در مدرسه عالی شهید مطهری به تحصیل دروس حوزوی پرداخت. در ۱۳۶۲ش وارد دانشگاه تهران شد و در ۱۳۶۵ش مدرک کارشناسی الهیات را دریافت کرد و در همان سال موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد نیز شد. تحصیلات خود را ادامه داد تا این که در اردیبهشت ۱۳۷۷ش دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی را از دانشگاه تهران گرفت.<ref>[https://bookroom.ir/people/2125/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C «صدیقه وسمقی»، وبسایت پاتوق کتاب فردا]</ref> | صدیقه وسمقی در بیستم اسفند ماه ۱۳۴۰ش در تهران به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در همین شهر گذراند.<ref>[https://bookroom.ir/people/2125/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C «صدیقه وسمقی»، وبسایت پاتوق کتاب فردا]</ref> او در ۱۳۵۹ش دیپلم ریاضی گرفت و سپس به مدت سه سال در مدرسه عالی شهید مطهری به تحصیل دروس حوزوی پرداخت. در ۱۳۶۲ش وارد دانشگاه تهران شد و در ۱۳۶۵ش مدرک کارشناسی الهیات را دریافت کرد و در همان سال موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد نیز شد. تحصیلات خود را ادامه داد تا این که در اردیبهشت ۱۳۷۷ش دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی را از دانشگاه تهران گرفت.<ref>[https://bookroom.ir/people/2125/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C «صدیقه وسمقی»، وبسایت پاتوق کتاب فردا]</ref> | ||
وسمقی در مطبوعاتی چون روزنامۀ اطلاعات و مجلۀ سروش و بسیاری از سایتهای فارسیزبان کار کرده است و سابقۀ فعالیت بهعنوان کارشناس فرهنگی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و نیز عضویت در هیئت علمی و دانشیاری دانشگاه تهران را دارد. او با پیروزی اصلاحطلبان در انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۷۶ش وارد عرصۀ سیاست شد و در اولین دورۀ انتخابات شورای شهر تهران در ۱۳۷۷ش به نمایندگی مردم این شهر برگزیده شد؛ وی از ۱۳۷۸ش تا ۱۳۸۰ش نماینده تهران در شورای شهر اول بود و علاوهبر سخنگویی این شورا، مدتی نیز عضو هیئت منصفه مطبوعات شد.<ref>[https://www.sarpoosh.com/biography/political-biography/sad%C4%ABqah-vasmaqi-10.html «بیوگرافی صدیقه وسمقی فعال سیاسی اجتماعی»، وبسایت سرپوش]</ref> | |||
وسمقی سالها بهعنوان عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با درجه استادیار به تدریس فقه اسلامی اشتغال داشت و در ۲۰۱۱م ایران را ترک کرد تا بهعنوان استاد میهمان در دپارتمان اسلامشناسی دانشگاه گوتینگن آلمان فعالیت کند؛ او در همین زمینه با دانشگاه اوپسالا در سوئد نیز همکاری داشته است. وسمقی از چهرههای شاخص نواندیش دینی در ایران به شمار میرود و دیدگاههای او درباره حجاب، حق پوشش زنان و برخی مسائل فقهی دیگر همواره چالشبرانگیز بوده است.<ref>[https://www.sarpoosh.com/biography/political-biography/sad%C4%ABqah-vasmaqi-10.html «بیوگرافی صدیقه وسمقی فعال سیاسی اجتماعی»، وبسایت سرپوش]</ref> و سمقی در مهر ماه ۱۴۰۲ش با انتشار ویدیویی در اینستاگرام، کشف حجاب کرد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1198547/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B6%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 «صدیقه وسمقی کیست؛ از عضویت در شورای شهر تهران تا کشف حجاب»، وبسایت تابناک.] </ref> | |||
== دیدگاههای صدیقه وسمقی == | == دیدگاههای صدیقه وسمقی == | ||
=== منشأ انسانی نهاد پیامبری === | === منشأ انسانی نهاد پیامبری === | ||
وسمقی | صدیقه وسمقی در کتاب مسیر پیامبری با رد دیدگاه سنتی که پیامبران را برگزیدۀ خداوند میداند، معتقد است پیامبری نه یک مأموریت آسمانی، بلکه تلاشی انسانی برای اصلاح جامعه و کشف حقیقت است. او در پاسخ به این پرسش که چرا در همه زمانها و مکانها پیامبر وجود نداشته؟ استدلال میکند که چون پیامبری ریشه در توانمندی و ارادۀ خود انسانها دارد، هرگاه فردی با ویژگیهای لازم ظهور کرده، دینی را بنیان نهاده است؛ بنابراین، نبود پیامبر در برخی دورانها نه به ارادۀ خدا، بلکه به این دلیل است که در آن زمان و مکان، کسی که بتواند این مسیر دشوار بشری را بپیماید و آیینی نو پیریزی کند، پدید نیامده است.<ref>[https://eshia.ir/feqh/archive/text/rabani/kalam/1401/14011220/ «نقد مسیر پیامبری، نقد و بررسی اشکالات»، وبسایت مدرسۀ فقاهت.]</ref> | ||
=== تکامل تاریخی تلقی از خدا === | === تکامل تاریخی تلقی از خدا === | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۵: | ||
== انتقاد به دیدگاههای صدیقه وسمقی == | == انتقاد به دیدگاههای صدیقه وسمقی == | ||
* خلط میان عمومیت نبوت و عمومیت پیام: منتقدان بر این باورند که صدیقه وسمقی میان عدم دستیابی به شواهد تاریخی و نبود واقعی پیامبران خلط کرده است؛ از این منظر، مقتضای برهان عقلی، عمومیت پیام هدایت است نه حضور فیزیکیِ همیشگی نبی در هر نقطه و از آنجا که این برهان پیشینی و عقلی است، با نیافتن آثار باستانشناسی باطل نمیشود، چرا که نیافتن هرگز به معنای نبودننیست و ممکن است آثار هدایت در طول تاریخ توسط عوامل مخرب و موانع انسانی از میان رفته باشد. همچنین، منتقدان استدلال میکنند که اگر نویسندۀ ظهور پیامبران را منوط به وجود شرایط میداند، این خود مؤید حکمت الهی است، چرا که خداوند حکیم نیز تنها در زمان و مکانی که ظرفیت هدایت وجود داشته باشد، پیامبر مبعوث میکند و این امر ناشی از بشری بودن نبوت نیست، بلکه نشاندهندۀ تدریجیبودن نظام هدایت تشریعی، مشابه نظام تکوین است که در آن کیفیت هدایتیافتگان بر کمیت آنان اولویت دارد.<ref>[https://eshia.ir/feqh/archive/text/rabani/kalam/1401/14011220/ «نقد مسیر پیامبری، نقد و بررسی اشکالات»، وبسایت مدرسۀ فقاهت.]</ref> | |||
* نقد روششناختی: به نظر منتقدان عدم کشف آثار یکتاپرستی توسط باستانشناسان، دلیلی بر عدم وجود آن نیست؛ زیرا توحید بهدلیل ماهیت انتزاعیاش، برخلاف بتپرستی یا جانورپرستی، نماد مادی و فیزیکی برای کشفشدن در اعصار پیش از تاریخ نداشته است. | * نقد روششناختی: به نظر منتقدان عدم کشف آثار یکتاپرستی توسط باستانشناسان، دلیلی بر عدم وجود آن نیست؛ زیرا توحید بهدلیل ماهیت انتزاعیاش، برخلاف بتپرستی یا جانورپرستی، نماد مادی و فیزیکی برای کشفشدن در اعصار پیش از تاریخ نداشته است. | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۶: | ||
* چالش اصالت فهم و انحصار در قرائت: به نظر پژوهشگران در حالی که دسترسی به ذات دین برای همگان میسر نیست و هر فهمی نوعی قرائت محسوب میشود، ادعای وسمقی مبنی بر اینکه خوانش او عین اسلام است و خوانش فقها نسبتی با دین ندارد، فاقد وجاهت عقلانی است. از این منظر، نادیدهگرفتن سیزده قرن سنت فقهی به بهانۀ نواندیشی، خود نوعی انحصارگرایی در فهم تلقی میشود. | * چالش اصالت فهم و انحصار در قرائت: به نظر پژوهشگران در حالی که دسترسی به ذات دین برای همگان میسر نیست و هر فهمی نوعی قرائت محسوب میشود، ادعای وسمقی مبنی بر اینکه خوانش او عین اسلام است و خوانش فقها نسبتی با دین ندارد، فاقد وجاهت عقلانی است. از این منظر، نادیدهگرفتن سیزده قرن سنت فقهی به بهانۀ نواندیشی، خود نوعی انحصارگرایی در فهم تلقی میشود. | ||
* وجود سازوکارهای درونی برای بازاندیشی در فقه: منتقدان با رد این ادعا که فقه باب عقل را مسدود میکند، به وجود ابزارهای کارآمدی در فقه شیعه اشاره دارند. مفاهیمی چون ضرورت، احکام ثانویه، احکام ولایی، مصلحت و تنقیح مناط از جمله سازوکارهایی هستند که امکان انطباق با نیازهای زمانه مانند حقوق زنان را فراهم میکنند. از نظر منتقدان، مشکل در ماهیت فقه نیست، بلکه در چگونگی بهرهگیری از این ظرفیتها است. | * وجود سازوکارهای درونی برای بازاندیشی در فقه: منتقدان با رد این ادعا که فقه باب عقل را مسدود میکند، به وجود ابزارهای کارآمدی در فقه شیعه اشاره دارند. مفاهیمی چون ضرورت، احکام ثانویه، احکام ولایی، مصلحت و تنقیح مناط از جمله سازوکارهایی هستند که امکان انطباق با نیازهای زمانه مانند حقوق زنان را فراهم میکنند. از نظر منتقدان، مشکل در ماهیت فقه نیست، بلکه در چگونگی بهرهگیری از این ظرفیتها است. | ||
* پیوند عقل و شرع در نظام | * پیوند عقل و شرع در نظام قانونگذاری: برخلاف دیدگاه وسمقی که فقه را مانع خرد جمعی میبیند، منتقدان بر اصل حجیت بنای عقلا در فقه شیعه تأکید میکنند. آنها معتقدند بسیاری از قواعد فقهی ریشه در عقلانیت جمعی دارند و نظریاتی همچون منطقه الفراغ ثابت میکند که فقه لزوماً به دنبال پرکردن تمام ساحتهای زندگی با احکام تکلیفی نیست و مجالی وسیع برای قانونگذاری بر اساس خرد بشری باقی گذاشته است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3833500/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%88-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C «نقد نظر صدیقه وسمقی به سیطره فقاهت و لزوم مراجعه به خرد جمعی»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
صدیقه وسمقی آثار متعددی در حوزههای فقهی، نواندیشی دینی، ادبیات و ترجمه به رشته تحریر درآورده است که مهمترین آنها به نظر محققان کتاب زن، فقه، اسلام است. این اثر به بررسی چالشهای حقوقی زنان در فقه و بازخوانی شریعت اختصاص دارد. او علاوهبر انتشار مقالات پژوهشی در نشریات علمی بینالمللی، چهار دفتر شعر نیز منتشر کرده که برخی از سرودههای او به زبان سوئدی ترجمه و در قالب یک مجموعه مستقل چاپ شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1198547/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B6%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 «صدیقه وسمقی کیست؛ از عضویت در شورای شهر تهران تا کشف حجاب»، وبسایت تابناک.]</ref> فهرست آثار تألیفی و | صدیقه وسمقی آثار متعددی در حوزههای فقهی، نواندیشی دینی، ادبیات و ترجمه به رشته تحریر درآورده است که مهمترین آنها به نظر محققان کتاب زن، فقه، اسلام است. این اثر به بررسی چالشهای حقوقی زنان در فقه و بازخوانی شریعت اختصاص دارد. او علاوهبر انتشار مقالات پژوهشی در نشریات علمی بینالمللی، چهار دفتر شعر نیز منتشر کرده که برخی از سرودههای او به زبان سوئدی ترجمه و در قالب یک مجموعه مستقل چاپ شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1198547/%D8%B5%D8%AF%DB%8C%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%85%D9%82%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B6%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 «صدیقه وسمقی کیست؛ از عضویت در شورای شهر تهران تا کشف حجاب»، وبسایت تابناک.]</ref> فهرست آثار تألیفی و ترجمهشدۀ وی: | ||
=== کتابهای تألیفی === | === کتابهای تألیفی === | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۴: | ||
*«صدیقه وسمقی کیست؛ از عضویت در شورای شهر تهران تا کشف حجاب»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 22 مهر 1402ش. | *«صدیقه وسمقی کیست؛ از عضویت در شورای شهر تهران تا کشف حجاب»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 22 مهر 1402ش. | ||
*«صدیقه وسمقی»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 27 بهمن 1404ش. | *«صدیقه وسمقی»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: 27 بهمن 1404ش. | ||
*«نقد مسیر پیامبری، نقد و بررسی اشکالات»، وبسایت مدرسۀ فقاهت، تاریخ بازدید: 27 بهمن 1404ش. | |||
*«نقد نظر صدیقه وسمقی به سیطره فقاهت و لزوم مراجعه به خرد جمعی»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1398ش. | *«نقد نظر صدیقه وسمقی به سیطره فقاهت و لزوم مراجعه به خرد جمعی»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1398ش. | ||
*وسمقی، صدیقه، «صورتگر چهره زن مسلمان»، مجلۀ آیین، شمارۀ 15، 1387ش. | *وسمقی، صدیقه، «صورتگر چهره زن مسلمان»، مجلۀ آیین، شمارۀ 15، 1387ش. | ||
*یزدانی، مهدی، «نقدی بر کتاب مسیرپیامبری»، وبسایت زیتون، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1400ش. | *یزدانی، مهدی، «نقدی بر کتاب مسیرپیامبری»، وبسایت زیتون، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1400ش. | ||
